Η ψηφιακή τεχνολογία επιδρά και καινοτομεί σε όλα τα είδη των επαγγελμάτων, συμπεριλαμβανομένης της λογιστικής διοίκησης. Αυτή η ψηφιακή εποχή είχε προ πολλού κάνει την εμφάνιση της, ωστόσο η πανδημία ήταν αυτή που επιτάχυνε τους ρυθμούς ενσωμάτωσης της σε κάθε τομέα, σε κάθε επάγγελμα. Μιλήσαμε με τους κ.κ. Loreal Jiles, Αντιπρόεδρο Ερευνών – Ψηφιακής Τεχνολογίας & Οικονομικού Μετασχηματισμού στο Ινστιτούτο Διοίκησης Λογιστών (ΙΜΑ) και Alain Mulder, Ανώτατο Διευθυντή Λειτουργιών στην Ευρώπη στο Ινστιτούτο Διοίκησης Λογιστών, σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο τα διευθυντικά στελέχη των οικονομικών υπηρεσιών και οι λογιστές μπορούν να ενδυναμώσουν την πορεία της σταδιοδρομίας τους μέσα στο χρόνο, παραμένοντας συγχρονισμένοι με τη νέα ψηφιακή εποχή.

FP:Ποιες βλέπετε να είναι οι τάσεις που επηρεάζουν τα οικονομικά των επιχειρήσεων και τη λογιστική;

Loreal Jiles: Η αυτοματοποίηση υφίσταται εδώ και πολύ καιρό όμως κατά τη διάρκεια του τελευταίου χρόνου η χρήση της υπήρξε εκτενέστερη από ποτέ. Οι αναδυόμενες τεχνολογίες, όπως το Robotic process automation (RPA), το process mining, το blockchain και η τεχνητή νοημοσύνη (ΑΙ) προχωρούν πολύ γρήγορα, γεγονός που αυξάνει τη ζήτηση για νέες δεξιότητες στον τομέα μας.
Ανάμεσα στις τάσεις που επηρεάζουν επί του παρόντος το επάγγελμα είναι και οι ακόλουθες:
• Η αύξηση του αυτοματισμού
• Η εργασία εξ’ αποστάσεως, που γίνεται ο κανόνας στα οικονομικά τμήματα
• Η αυξανόμενη σπουδαιότητα των αναφορών για τη περιβαλλοντική, κοινωνική και διακυβερνητική βιωσιμότητα (ESG).
• Η ανάληψη ευθύνης από τους οικονομικούς διευθυντές για τη διαχείριση επιχειρηματικού ρίσκου.
• Η εξέλιξη της ποικιλομορφίας, της διαφορετικότητας, της ισότητας και της ενσωμάτωσης σε παράγοντες επιτυχίας.
• Η αύξηση της ζήτησης για αναβάθμιση δεξιοτήτων και συνεχή εκπαίδευση.
Η πλειοψηφία των παραπάνω χαρακτηριστικών δε συνιστούν καινούριες έννοιες αλλά σταδιακά αποκτούν μεγαλύτερη σημασία, καθώς ο κόσμος μας βγαίνει από την πανδημία του Covid19 και προσαρμόζεται σε μία νέα κατάσταση, που συμπεριλαμβάνει την τεχνολογική έμφαση στο εργασιακό περιβάλλον.
Οι οργανισμοί πρέπει να συνεχίσουν να επενδύουν στο μέλλον, υιοθετώντας τη νέα τεχνολογία και τις διαδικασίες αυτοματοποίησης έχοντας μια ικανή και γεμάτη ποικιλία δεξαμενή ανθρώπινου δυναμικού, που κατανοεί τη σημασία των analytics.
Επιπλέον, καθώς βγαίνουμε από την πανδημία, οι οργανισμοί χρειάζεται να αξιολογήσουν τον βαθμό αποτελεσματικότητας των πολιτικών της εργασίας εξ’ αποστάσεως που εφάρμοσαν και να εξετάσουν το ενδεχόμενο θέσπισης νέων απομακρυσμένων ή υβριδικών μορφών εργασίας. Ωστόσο, για να επιτευχθεί αυτό σε μόνιμη βάση είναι απαραίτητη η επιτυχής χρήση της νέας τεχνολογίας.

FP Πώς βλέπετε τη μελλοντική εξέλιξη των αναφορών στα κριτήρια ESG;

Loreal Jiles: Τα ESG εξελίσσονται συνεχώς. Στο Ινστιτούτο Διοίκησης Λογιστών διεξάγουμε έρευνες και παρέχουμε πρακτική καθοδήγηση σε οικονομικούς διευθυντές και λογιστές, καθώς απαιτούνται όλο και περισσότερες αναλυτικές αναφορές πάνω στα θέματα αυτά.
Όπως παρατηρούμε με ικανοποίηση, πολλοί ρυθμιστές προτύπων από τον τομέα του ESG συνεργάζονται προκειμένου να είναι σε θέση να παρέχουν ευθυγραμμισμένες αναφορές ESG στο μέλλον. Ωστόσο, βλέπουμε ότι αυξάνεται η ανάγκη για εστίαση στην προοπτική και τις διαδικασίες της διοίκησης αναφορικά με τη βιώσιμη επιχειρηματικότητα. Θα δούμε περισσότερη έμφαση, και τελικά τυποποίηση, γύρω από τις αναφορές ESG. Θα δούμε επίσης τις διοικήσεις να λαμβάνουν ευσυνείδητες αποφάσεις σχετικά με τον τρόπο ανάπτυξης της επιχειρηματικής βιωσιμότητας τους μέσω της μακροπρόθεσμης στρατηγικής τους και του τρόπου υλοποίησης των σχεδίων τους.
FP: Εντοπίζετε μια διαφορετική προσέγγιση στη διαχείριση ρίσκου των επιχειρήσεων ως απόρροια των νέων συνθηκών της πανδημίας;
Loreal Jiles: Εάν ένας οργανισμός δεν έχει αναλογιστεί ακόμα τη διαχείριση επιχειρηματικού ρίσκου, είναι ήδη πίσω. Πρόκειται περί ζωτικής σημασίας υπόθεση για την επιχειρησιακή συνέχεια, οπότε ο καθένας πρέπει να επενδύσει σε μια στερεή στρατηγική διαχείρισης επιχειρηματικού ρίσκου με σχέδιο δράσης για οποιοδήποτε ζήτημα δημιουργείται από έναν εσωτερικό ή εξωτερικό παράγοντα. Δεν προβλέπω μια διαφορετική προσέγγιση, καθεαυτή, αλλά αναμένω αύξηση της έμφασης στα προληπτικά μέτρα για την αντιμετώπιση του ρίσκου, καθώς και μεγαλύτερη ευελιξία στην καθημερινότητα, κάτι που θα επιτρέψει στους οργανισμούς την αποτελεσματικότερη προσαρμογή τους στις αλλαγές.

FP: Αναφέρατε νωρίτερα ότι το τρίπτυχο DE&Ι (Διαφορετικότητα, Ισότητα & Συμμετοχικότητα) αποτελεί στοιχείο διαφοροποίησης για έναν οργανισμό. Μπορείτε να μας το εξηγήσετε;

Loreal Jiles: Έχουν δημοσιευτεί πολλές έρευνες που αποδεικνύουν την άμεση και έμμεση συσχέτιση των ομάδων που δεν αποκλείουν την διαφορετικότητα με την ποικιλομορφία, την καινοτομία, την επιχειρηματική επίδοση και την εργασιακή αφοσίωση.
Τον Φεβρουάριο του 2021, το IMA δημοσίευσε τα αποτελέσματα μιας μελέτης που διεξήγαγε το Certified Public Accountant στην Καλιφόρνια, στην οποία υπογραμμίστηκε η σχέση ανάμεσα στο τρίπτυχο διαφορετικότητα, ισότητα και συμμετοχικότητα και στην βέλτιστη απόδοση, αλλά επιπλέον αποκαλύφτηκε το χάσμα διαφορετικότητας που υπάρχει μεταξύ των στελεχών στις ανώτατες διοικητικές βαθμίδες του επαγγέλματος του λογιστή: μεγαλύτερη ποικιλομορφία σε γενικές γραμμές στο επάγγελμα αλλά πολύ λιγότερη κατοχή ανωτάτων διοικητικών θέσεων από ταλέντα που διαφοροποιούνται μεταξύ τους.
Την παρούσα στιγμή επεκτείνουμε αυτήν τη μελέτη σε παγκόσμιο επίπεδο, διερευνώντας την κατάσταση που επικρατεί αναφορικά με το τρίπτυχο διαφορετικότητα, ισότητα και συμμετοχικότητα στο επάγγελμά μας σε άλλες γεωγραφικές περιοχές. Ως επαγγελματίες της λογιστικής και των χρηματοοικονομικών, έχουμε ηθική υποχρέωση να λαμβάνουμε αποφάσεις χωρίς ίχνος προκατάληψης και να διατηρούμε υψηλά τα πρότυπα τιμιότητας και ακεραιότητας. Οι οργανισμοί – και οι ομάδες των λογιστών και εκείνες των οικονομικών – που αγκαλιάζουν το τρίπτυχο θα αποκομίσουν οφέλη, βραχυπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα. Με την πάροδο του χρόνου, αναμένουμε να μειωθεί το χάσμα αυτό.

FP: Ο τεχνολογικός μετασχηματισμός είναι πρόκληση ή ευκαιρία για τους λογιστές;

Alain Mulder: Φυσικά υπάρχει μια πρόκληση αλλά συνολικά είναι μια ευκαιρία. Οι επαγγελματίες των οικονομικών θα απαλλαγούν σε μεγάλο βαθμό από επαναλαμβανόμενες, απλές εργασίες όπως είναι η καταγραφή λογαριασμών, οι λογιστικές αναφορές, η επεξεργασία των λογιστικών εγγραφών και οι προϋπολογισμοί. Αυτό θα τους επιτρέψει να επικεντρωθούν περισσότερο στις δυνατότητες λήψης αποφάσεων, έχοντας πρόσβαση σε περισσότερα δεδομένα από ότι στο παρελθόν. Οι λογιστές θα είναι σε θέση να αφιερώσουν περισσότερο χρόνο στο να αναγνωρίσουν τις νέες τάσεις, να εφαρμόσουν τις γνώσεις τους σε επιχειρησιακά μοντέλα ανάλυσης (business analytics) και να συνεργαστούν με τις υψηλότερες βαθμίδες ηγεσίας. Η πρόκληση για αυτούς τους επαγγελματίες είναι να ενισχύσουν τις δεξιότητες τους, ώστε να εκπληρώσουν τους διευρυμένους ρόλους τους.

FP: Ποιες είναι οι νέες δεξιότητες που χρειάζονται οι λογιστές;

Alain Mulder: Υπάρχουν τέσσερεις «φωτεινές ενδείξεις» για τους σημερινούς επαγγελματίες στον τομέα των οικονομικών των επιχειρήσεων: η επίβλεψη, η διορατικότητα, ο έλεγχος των πεπραγμένων, η πρόβλεψη. Οι λογιστές ανέκαθεν φημίζονταν για την ικανότητα τους στην επίβλεψη και την ανάλυσή τους: εξέταζαν τα ιστορικά δεδομένα προκειμένου να κατανέμουν τους πόρους σωστά και να εξασφαλίσουν ένα υγιές χρηματοοικονομικό χαρτοφυλάκιο.
Αλλά τώρα στον ρόλο αυτό προστίθενται δύο νέοι και πολλά υποσχόμενοι τομείς, που απαιτούν μία νέα σειρά δεξιοτήτων. Τα μελλοντικά στελέχη του επιχειρηματικού τομέα θα πρέπει να διακρίνουν και να μετατρέψουν με ευφυή τρόπο τα δεδομένα προκειμένου να αναλάβουν ηγετικό ρόλο στη διαμόρφωση μελλοντικής δράσης. Αυτό αντιπροσωπεύει μία νέα διάσταση για αυτούς, που έχουν επικεντρωθεί στο να συγκεντρώνουν τα δεδομένα προκειμένου να τα δίνουν σε άλλους για ερμηνεία.
Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι η τεχνολογία δεν θα καλύψει πλήρως τις λειτουργίες της επίβλεψης και της πρόβλεψης. Σε αυτούς τους τομείς, οι διοικητές λογιστικής θα πρέπει να αναπτύξουν νέες ικανότητες, ώστε να μπορούν να εξάγουν και να αναλύουν με επιτυχία τον τεράστιο όγκο πληροφοριών που έχουν στη διάθεσή τους. Θα πρέπει να είναι εξοικειωμένοι με τις τελευταίες τεχνικές διαχείρισης δεδομένων, ερωτημάτων, αναλύσεων δεδομένων και των προβλέψεων. Ο συνδυασμός τεχνολογικών γνώσεων με στρατηγικές και ηγετικές δεξιότητες θα επιτρέψει στους επαγγελματίες να αποκρυπτογραφήσουν και να γνωστοποιήσουν το τι λένε τα δεδομένα.
Τέλος, αν και δεν είναι μια νέα ικανότητα, η μοντελοποίηση και η λειτουργία με γνώμονα την ηθική στην εργασία είναι πιο σημαντικά τώρα από ποτέ άλλοτε. Με τη δύναμη που προσφέρουν τα Big Data και η τεχνητή νοημοσύνη (ΑΙ), οι ηθικοί προβληματισμοί είναι κρίσιμοι σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο οι λογιστές σχεδιάζουν εσωτερικούς ελέγχους, διασφαλίζουν τη λήψη αποφάσεων και την ανάλυση χωρίς προκατάληψη και παρέχουν αξία προς όφελος του ευρύτερου οργανισμού, των μετόχων και του δημοσίου συμφέροντος.

FP: Πώς μπορεί η ηγεσία να διασφαλίσει ότι οι επαγγελματίες του κλάδου είναι επαρκώς προετοιμασμένοι για το μέλλον;

Alain Mulder: Η ταχεία πρόοδος στην τεχνολογία και οι ραγδαίες αλλαγές στο επιχειρηματικό περιβάλλον καθιστούν τη συνεχή κατάρτιση απαραίτητη για τους επαγγελματίες του χρηματοοικονομικού τομέα. Είναι πολύ σημαντικό να είμαστε τεχνολογικά ενημερωμένοι. Υπάρχει επίσης κάτι άλλο στο παιχνίδι και αυτό είναι η παγκοσμιοποίηση και η διεθνοποίηση. Ως επαγγελματίας επί των χρηματοοικονομικών, όχι μόνο έχετε μεγάλη έκθεση στην τεχνολογία αλλά και στους συναδέλφους από το εξωτερικό, οπότε πρέπει να είστε άψογα προετοιμασμένοι με δεξιότητές που απαιτούνται ώστε να μπορείτε να εργαστείτε σε διεθνές περιβάλλον. Σκεφτείτε τις διαφορές μεταξύ των κανόνων αναφοράς, όπως τα IFRS και το GAAP των ΗΠΑ, αλλά και εκείνες τις δεξιότητες και τις πολιτιστικές διαφορές που ως επιχειρηματικός εταίρος πρέπει να κατανοήσετε πλήρως και να προσαρμοστείτε.
Αν κοιτάξουμε τον αντίκτυπο του COVID-19, η ομάδα πιθανών εργοδοτών για τους οποίους μπορούμε να εργαστούμε έχει μόνο αναπτυχθεί. Έχω ήδη δει πολλές κενές θέσεις για εργασία εξ’ αποστάσεως. Ποιος νοιάζεται αν αυτός ο συγκεκριμένος ελεγκτής βρίσκεται στην Ελλάδα, την Ιταλία, τις Κάτω Χώρες, την Ισπανία ή οπουδήποτε. Συνεπώς, πρέπει να είστε προετοιμασμένοι για αυτό.
Θα υπάρξουν άλλες αλλαγές μετά την πανδημία, που δεν έχουμε κανέναν έλεγχο. Έτσι, πρέπει να συγκεντρώσουμε τις ενέργειές μας προς την αναβάθμιση των δεξιοτήτων μας, εξακολουθώντας να αναπτύσσουμε το ταλέντο μας.
Ένας τρόπος με τον οποίο οι επαγγελματίες μπορούν να βελτιώσουν τα προσόντα τους και να αποκτήσουν νέες γνώσεις είναι να αποκτήσουν κατάλληλες πιστοποιήσεις όπως το CMA® (Certified Management Accountant). Το CMA συμβάλλει στην οικοδόμηση γνώσεων που είναι δύσκολο να αυτοματοποιηθούν, συμπεριλαμβανομένων της υποστήριξης αποφάσεων, του σχεδιασμού, της ανάλυσης και της πρόβλεψης. Στην Ελλάδα, το IMA συνεργάζεται με την Globaltraining, όπου προετοιμάζουν τους υποψηφίους για τις εξετάσεις CMA, που πραγματοποιούνται στα κέντρα δοκιμών μας στην Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη.

FP: Πώς μπορούν οι CFOs και οι Ελεγκτές να ενδυναμώσουν τις λειτουργίες τους για να ανταποκριθούν στις διευρυμένες επιχειρηματικές απαιτήσεις;

Alain Mulder: Όταν βλέπουν επαγγελματίες για οικονομικές θέσεις καθώς και για ενδοεταιρική εκπαίδευση, οι επιχειρήσεις θα πρέπει να βασίζονται σε προγράμματα που δίνουν έμφαση τόσο στην κατανόηση των τεχνικών δεξιοτήτων της λογιστικής όσο και στις αναδυόμενες στρατηγικές και ηγετικές δεξιότητες που απαιτεί το επάγγελμα. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο η πιστοποίηση CMA αναγνωρίζεται από κορυφαίους εργοδότες στον κόσμο, συμπεριλαμβανομένων των Caterpillar, Johnson & Johnson, IBM, Philips, Amazon και Mercedes-Benz. Η διαδικασία προετοιμασίας εξετάσεων CMA παρέχει εκπαίδευση σε κρίσιμες λογιστικές ικανότητες διαχείρισης, συμπεριλαμβανομένών της τεχνολογίας και της ανάλυσης δεδομένων. Η κατοχή του πιστοποιητικού αποδεικνύει την εξειδίκευση και χρησιμεύει για τις τωρινές και μελλοντικές θέσεις εργασίας σε όλον τον κόσμο.