Τη μείωση του ιδιωτικού χρέους με ορθολογικό τρόπο επιδιώκει η Ειδική Γραμματεία Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους (ΕΓΔΙΧ). Όπως λέει στο FinancePro o κύριος Κουρμούσης οι επιχειρήσεις που αντιμετωπίζουν οικονομικό πρόβλημα πρέπει να προχωρήσουν σε ρύθμιση των οφειλών τους για να μην απωλέσουν τα πλεονεκτήματα και τα δικαιώματα που τους παρέχει η νομοθεσία.

Ποιος είναι ο σκοπός του οργανισμού και πώς πρακτικά μπορεί να βοηθήσει προς την ανάπτυξη της ελληνικής επιχειρηματικότητας και οικονομίας;

Η Ειδική Γραμματεία Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους (ΕΓΔΙΧ) του Υπουργείου Οικονομικών ιδρύθηκε το 2016 με στόχο να συμβάλλει στην καταπολέμηση του εθνικού προβλήματος της υπερχρέωσης νοικοκυριών και επιχειρήσεων, που θα έχει ως αποτέλεσμα την αναβάθμιση της ποιότητας ζωής των πολιτών, καθώς και την ώθηση της επιχειρηματικής δραστηριότητας.
Σκοπός είναι να μειωθεί το ιδιωτικό χρέος, αλλά να επιτευχθεί με ορθολογικό τρόπο, επιτυγχάνοντας μια ισορροπία μεταξύ των οικονομικών και κοινωνικών παραμέτρων και συνθηκών. Για το σκοπό αυτό η ΕΓΔΙΧ έχει συντάξει και υλοποιεί την Εθνική Στρατηγική για τη Διαχείριση του Ιδιωτικού Χρέους, με συγκεκριμένους στόχους και 15 δράσεις, που χρηματοδοτούνται από το Ταμείο Ανάκαμψης, ως σημαντικές μεταρρυθμίσεις. Παράλληλα, επί του παρόντος, εκπονεί την Εθνική Στρατηγική για την προαγωγή του Χρηματοοικονομικού Αλφαβητισμού, σε συνεργασία με DG Reform της Ε.Ε. και ΟΟΣΑ, με σκοπό να προληφθεί η υπερχρέωση σε επίπεδο μάθησης και παιδείας.
Ήδη από την 1η Ιουνίου έχει τεθεί σε εφαρμογή ο νέος νόμος για τη ρύθμιση οφειλών και την παροχή 2ης ευκαιρίας (Ν.4738/2020), ο οποίος παρέχει τη δυνατότητα σε φυσικά και νομικά πρόσωπα να ρυθμίσουν τις οφειλές τους, ανεξαρτήτως του πως και πότε δημιουργήθηκαν (π.χ. πριν ή κατά την περίοδο της πανδημίας), με τα ακόλουθα 2 εργαλεία:
Α. Οι μικρές επιχειρήσεις, ελεύθεροι επαγγελματίες, εταίροι και νοικοκυριά μπορούν να ρυθμίσουν τα χρέη τους προς το Δημόσιο, τα Ασφαλιστικά Ταμεία, τις Τράπεζες, τους Διαχειριστές Δανείων και λοιπούς ιδιώτες, με το νέο εξωδικαστικό μηχανισμό, μέσω μιας ενιαίας αίτησης.
Β. Οι μεσαίες και μεγάλες επιχειρήσεις μπορούν να ρυθμίσουν όλα τα χρέη τους (ληξιπρόθεσμες οφειλές προς δημόσιο τομέα, μη εξυπηρετούμενα δάνεια, προμηθευτές, εργαζόμενοι) με τη διαδικασία της εξυγίανσης.

Σε τι βαθμό επιδείνωσε η πανδημία το ιδιωτικό χρέος;

Στην Ελλάδα το συνολικό ιδιωτικό χρέος το 2019, πριν την πανδημία, ήταν 234 δισ. ευρώ, σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος, της ΑΑΔΕ και του ΕΦΚΑ. Το χρέος προήλθε από τη 10-ετή οικονομική κρίση και περιλαμβάνει:
n 91,7 δισ. ευρώ ή ποσοστό 39,3% μη εξυπηρετούμενα δάνεια που ανήκουν στον ευρύτερο χρηματοπιστωτικό τομέα
n 05,6 δισ. ευρώ ή ποσοστό 45,2% οφειλές προς τη φορολογική αρχή
n 36,3 δισ. ευρώ ή ποσοστό 15,5% οφειλές προς τα ασφαλιστικά ταμεία.
Οι επιχειρήσεις καταλαμβάνουν περίπου τα 2/3 του χρέους, ενώ το υπόλοιπο 1/3 αφορά σε ιδιώτες – νοικοκυριά.
Η πολυετής οικονομική κρίση στην Ελλάδα επιβαρύνθηκε με την υγειονομική κρίση του κορωνοϊού, η οποία έχει ως αποτέλεσμα την περαιτέρω διόγκωση του ιδιωτικού χρέους, με δυσμενείς οικονομικές και κοινωνικές διαστάσεις. Μετά την πανδημία, το ιδιωτικό χρέος παγκοσμίως εκτιμάται ότι θα αυξηθεί. Στην Ελλάδα, τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια αναμένεται να αυξηθούν έως 10%, δηλαδή κατά περίπου 10 δισ. ευρώ, σύμφωνα με εκτιμήσεις της Τράπεζας της Ελλάδος.

Είστε ευχαριστημένος από την πορεία του προγράμματος «ΓΕΦΥΡΑ 2» για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Μπορείτε να μας πείτε πόσες επιχειρήσεις έκαναν αίτηση;

Στο πρόγραμμα «ΓΕΦΥΡΑ 2» συνολικά υπέβαλαν αίτηση περισσότερες από 42 χιλιάδες επιχειρήσεις σε χρονικό διάστημα 2 μηνών. Εξ΄αυτών:
n 14 χιλ. είναι ατομικές επιχειρήσεις ή ελεύθεροι επαγγελματίες
n 23 χιλ. είναι πολύ μικρές επιχειρήσεις
n 4 χιλ. είναι μικρές επιχειρήσεις
n 700 είναι μεσαίες επιχειρήσεις.

Με την έναρξη της Κρατικής επιδότησης στα τέλη Ιουνίου, τόσο οι επιχειρήσεις που έχουν εξυπηρετούμενες οφειλές, όσο και οι επιχειρήσεις που δεν μπορούν να αντεπεξέλθουν στις δανειακές τους υποχρεώσεις και αφού ρυθμίσουν τα δάνειά τους, θα πάρουν σημαντική «ανάσα» ρευστότητας. Συγκεκριμένα, το πρόγραμμα «ΓΕΦΥΡΑ 2» προβλέπει την επιδότηση μηνιαίας δόσης επιχειρηματικών δανείων για 8 μήνες, επιδότηση τόσο του κεφαλαίου όσο και των τόκων του δανείου, την επιβράβευση των συνεπών δανειοληπτών, με υψηλά ποσοστά επιδότησης, που φθάνουν μέχρι και το 90% της μηνιαίας δόσης, καθώς και την επιδότηση δόσης μέχρι και το 80% για επιχειρήσεις που έχουν μη εξυπηρετούμενα δάνεια προκειμένου να τα ρυθμίσουν και να αποφύγουν κατασχέσεις και πλειστηριασμούς.
Συγχρόνως, με πρόσφατη νομοθετική ρύθμιση παρέχεται σε όλους τους αιτούντες που έχουν μη εξυπηρετούμενα δάνεια τη δυνατότητα για μείωση του επιτοκίου ρύθμισης, διαγραφή τόκων και κεφαλαίου καθώς και επιμήκυνση της περιόδου αποπληρωμής, κατόπιν συνεννόησης με την τράπεζα – διαχειριστή δανείου.
Ο διαθέσιμος προϋπολογισμός είναι 300 εκατ. ευρώ και πρέπει να σημειωθεί ότι έχουμε εντάξει το πρόγραμμα στο ΕΣΠΑ, έτσι ώστε να μην επιβαρύνουμε τον Κρατικό προϋπολογισμό.

Ποιος είναι ο ρυθμός μεταβολής των υπερχρεωμένων ελεύθερων επαγγελματιών και επιχειρήσεων; Βλέπετε να υπάρχει φως στο βάθος του τούνελ;

Δεν υπάρχει στη χώρα μας ένας κοινός / ενιαίος κατάλογος με όλους τους οφειλέτες, τόσο προς τράπεζες, διαχειριστές δανείων όσο και προς δημόσιο. Συνεπώς είναι αδύνατη η επακριβής καταμέτρηση τους. Ωστόσο εκτιμάται ότι χιλιάδες νοικοκυριά και επιχειρήσεις θα αντιμετωπίσουν προβλήματα υπερχρέωσης, λόγω επιδείνωσης των οικονομικών τους δεδομένων εξαιτίας της πανδημίας του κορωνοϊού. Ενδεικτικά αναφέρεται ότι:
n περίπου 720 χιλ. φυσικά και νομικά πρόσωπα ρύθμισαν τις ληξιπρόθεσμες οφειλές τους προς ΑΑΔΕ με το πρόγραμμα των 120 δόσεων το 2019
n περίπου 430 χιλ. φυσικά και νομικά πρόσωπα ρύθμισαν τις ληξιπρόθεσμες οφειλές τους προς ΕΦΚΑ με το πρόγραμμα των 120 δόσεων το 2019
n περίπου 185 χιλ. φυσικά και νομικά πρόσωπα ρύθμισαν τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια τους προς τράπεζες και διαχειριστές δανείων με διμερείς ρυθμίσεις κατά το διάστημα Ιούλιος 2019 έως Φεβρουάριος 2020 (δηλ. μέχρι πριν την έναρξη της πανδημίας).
Όλοι αυτοί αντιμετώπιζαν προβλήματα εξαιτίας της 10-ετούς οικονομικής κρίσης και είναι εύλογο ότι αρκετοί εξ αυτών θα αντιμετωπίσουν εκ νέου προβλήματα λόγω της πανδημίας του κορωνοϊού. Ωστόσο δεν πρέπει να αθροίζουμε τα ανωτέρω στοιχεία, διότι τις περισσότερες φορές ο ίδιος οφειλέτης χρωστάει σε πολλαπλούς πιστωτές.

Υπάρχουν ειδικές ρυθμίσεις για συγκεκριμένους κλάδους της αγοράς
Όχι, δεν υπάρχουν ειδικές ρυθμίσεις για συγκεκριμένους κλάδους της αγοράς. Όλες οι επιχειρήσεις, σε οποιονδήποτε κλάδο και αν δραστηριοποιούνται, μπορούν με το νέο θεσμικό πλαίσιο, να ρυθμίσουν τις οφειλές τους.

Τι θα συμβουλεύατε τον οικονομικό διευθυντή μιας υπερχρεωμένης επιχείρησης;

Η συμβουλή μου είναι όλες οι επιχειρήσεις που αντιμετωπίζουν οικονομικό πρόβλημα να προβούν το συντομότερο δυνατό σε μια ρύθμιση των οφειλών τους. Δεν θα πρέπει να αφήνουν το πρόβλημα υπερχρέωσης να διογκώνεται, διότι όσο καθυστερούν να το αντιμετωπίσουν, τόσο λιγότερες δυνατότητες και εναλλακτικές λύσεις έχουν και τελικά οδηγούνται να χάνουν τα πλεονεκτήματα και τα δικαιώματα που τους παρέχει η νομοθεσία.

Η υιοθέτηση κριτηρίων ESG στην επενδυτική διαδικασία αποτελεί διεθνώς μια ταχέως ανερχόμενη τάση. Εσείς ως οργανισμός ποιες καλές πρακτικές έχετε να επιδείξετε;
Η Ειδική Γραμματεία Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους είναι η πρώτη δημόσια υπηρεσία που υιοθέτησε κριτήρια Εταιρικής Κοινωνικής Ευθύνης (ΕΚΕ) και Αειφόρου Ανάπτυξης, δηλαδή κριτήρια για την ορθή διακυβέρνηση οργανισμών, καθώς και τη βελτίωση της επίδοσή τους σε κοινωνικά και περιβαλλοντικά ζητήματα. Συγκεκριμένα το Σεπτέμβριο 2020 δημοσιεύτηκε ο πρώτος διαγωνισμός παροχής υπηρεσιών Τεχνικού Ασφαλείας και Ιατρού Εργασίας στην ΕΓΔΙΧ, με τα ακόλουθα κριτήρια ΕΚΕ:
n υιοθέτηση πολιτικής για την ΕΚΕ του Αναδόχου
n εφαρμογή δράσεων ΕΚΕ υπέρ των εργαζομένων (π.χ. απασχόληση και υποστήριξη εργαζομένων που εντάσσονται σε ευπαθείς κοινωνικές ομάδες, όπως ΑΜΕΑ, εξάλειψη των διακρίσεων, προαγωγή ισότητας φύλων)
n εφαρμογή δράσεων ΕΚΕ υπέρ της κοινωνίας (π.χ. εθελοντισμός, χορηγίες –υποστήριξη ΜΚΟ, υποστήριξη – επιλογή τοπικών προμηθευτών)
n εφαρμογή δράσεων ΕΚΕ υπέρ του περιβάλλοντος (π.χ. ανακύκλωση υλικών, εξοικονόμηση ενέργειας)
n εφαρμογή δράσεων ΕΚΕ υπέρ της ορθής διακυβέρνησης και της διαφάνειας, καθώς και εναντίον της δωροδοκίας και της διαφθοράς.
Έκτοτε, όλοι μας οι διαγωνισμοί για προμήθεια προϊόντων και για παροχή υπηρεσιών ενσωματώνουν τα ανωτέρω κριτήρια ΕΚΕ. Η φιλοσοφία μας είναι ότι όλοι όσοι επιθυμούν να αναλάβουν εργασίες από το δημόσιο και να καταστούν συνεργάτες του, θα πρέπει να αποδεικνύουν ότι σέβονται και τηρούν τις ελάχιστες υποχρεώσεις τους που απορρέουν από τις διατάξεις της Ευρωπαϊκής και εθνικής νομοθεσίας και επιπρόσθετα ότι τις ξεπερνούν σχετικά με την προστασία των εργαζομένων και του περιβάλλοντος. Η τήρηση των εν λόγω υποχρεώσεων ελέγχεται και βεβαιώνεται από τα όργανα που επιβλέπουν την εκτέλεση της σύμβασης και τις αρμόδιες δημόσιες αρχές και υπηρεσίες που ενεργούν εντός των ορίων της ευθύνης και της αρμοδιότητάς τους.