Ταμείο Ανάκαμψης

Η χώρα μας έχει ζητήσει στήριξη ύψους 30,5 δισ. ευρώ από το RRF (Recovery and Resilience Facility), τον θεμέλιο λίθο Ταμείου Ανάκαμψης
– 17,8 δισ. ευρώ σε επιχορηγήσεις και 12,7 δισ. ευρώ σε δάνεια. Η πρώτη εκταμίευση θα αφορά προχρηματοδότηση 13% επί του συνολικού ποσού – 3,965 δισ. ευρώ.

Μοοdy’s: Ώθηση 1% στο ΑΕΠ ετησίως και σωρευτική μείωση του δείκτη χρέους προς ΑΕΠ κατά 14,5%, την επόμενη 5ετία
Την ίδια στιγμή, η Moody’s έρχεται να επιβεβαιώσει αυτό που έχει γίνει πλέον ξεκάθαρο, ότι το Ταμείο Ανάκαμψης αποτελεί μια μοναδική ευκαιρία για τη χώρα μας να αλλάξει το παραγωγικό της μοντέλο, να εκσυγχρονίσει την οικονομία της και να διαμορφώσει ένα υγιές επενδυτικό περιβάλλον, όπου πέρα από τις επενδύσεις, θα εφαρμοστούν δεκάδες μεταρρυθμίσεις οι οποίες στην πλήρη τους εξέλιξη θα διαμορφώσουν ένα παραγωγικό μοντέλο που θα μπορεί να παράγει σταθερά πλούτο για επιχειρήσεις, εργαζόμενους και φυσικά φορολογικά έσοδα για το κράτος. Σύμφωνα λοιπόν με την Moody’s, η πλήρης απορρόφηση και αποτελεσματική αξιοποίηση των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης αναμένεται να δώσει ώθηση 1% στην ανάπτυξη του ΑΕΠ ετησίως και σωρευτική μείωση του δείκτη χρέους προς ΑΕΠ κατά 14,5%, μέσα στην επόμενη επταετία. Όπως αναφέρει ο οίκος, η Ελλάδα, η Ιταλία, η Πορτογαλία και η Ισπανία θα λάβουν σχεδόν το 50% των επιχορηγήσεων και δανείων του Ταμείου Ανάκαμψης και οι πόροι αυτοί μαζί με τα κονδύλια από τον προϋπολογισμό της Ε.Ε. θα επιταχύνουν τις επενδύσεις, ενισχύοντας έτσι την ανάπτυξη, μειώνοντας το χρέος και βελτιώνοντας τις συνθήκες εξυπηρέτησής του. Πιο αναλυτικά, η Moody’s προβλέπει ότι η ετήσια αύξηση της χρηματοδότησης της Ε.Ε. σε αυτές τις χώρες θα κινηθεί στο 1,9% του ΑΕΠ κατά μέσον όρο το 2021-27, με την Ελλάδα να σημειώνει τη μεγαλύτερη αύξηση, κατά 2,5%. Αυτή η εξέλιξη, όπως επισημαίνει, θα διπλασιάσει τις δημόσιες επενδύσεις κατά τα επόμενα πέντε χρόνια, έπειτα από μια δεκαετία χαμηλών επενδύσεων μετά την οικονομική κρίση και την κρίση χρέους της Ευρωζώνης. Η πλήρης απορρόφηση των πόρων θα βελτιώσει σημαντικά και τα πιστωτικά προφίλ των κρατών αυτών. Η πλήρης χρήση της χρηματοδότησης της Ε.Ε. θα δώσει στην περιφέρεια περαιτέρω ώθηση του ΑΕΠ σε μέσο όρο το διάστημα 2021-2027 της τάξης του 0,7%, με την Ελλάδα να ξεχωρίζει καθώς το ελληνικό ΑΕΠ αναμένεται να ενισχυθεί κατά 1% ετησίως την επόμενη επταετία. Παράλληλα, η Moody’s υπογραμμίζει πως η υψηλότερη ανάπτυξη, η αύξηση των κρατικών εσόδων και η χαλάρωση των μέτρων δημοσιονομικής στήριξης θα οδηγήσουν, επίσης, σε μείωση των δεικτών δημόσιου χρέους προς το ΑΕΠ. Για το σύνολο των χωρών της περιφέρειας αυτή η μείωση τοποθετείται στο 8,2% κατά μέσον όρο έως το 2027, ενώ η Ελλάδα ξεχωρίζει και εδώ, καθώς εκτιμάται ότι η μείωση του χρέους/ΑΕΠ θα κινηθεί στο 14,5% στην επταετία. Τα φθηνότερα δάνεια που διατίθενται στο πλαίσιο των κεφαλαίων ανάκαμψης θα στηρίξουν τη βιωσιμότητα και τις συνθήκες εξυπηρέτησης του χρέους των χωρών αυτών, όπως τονίζει.

Συγκροτείται Κυβερνητική Επιτροπή Συμβάσεων Στρατηγικής Σημασίας
ΤΤη σημασία της επιτυχίας του όλου εγχειρήματος δείχνει να έχει αντιληφθεί η ελληνική κυβέρνηση, η οποία σε πρόσφατο υπουργικό συμβούλιο ενέκρινε την συγκρότηση Κυβερνητικής Επιτροπής Συμβάσεων Στρατηγικής Σημασίας, η οποία θα ασχολείται με συμβάσεις που αφορούν κυρίως έργα μέσω χρηματοδότησης από το Ταμείο Ανάκαμψης και το ΕΣΠΑ. Ιδιαίτερα σημαντικό δε είναι το γεγονός ότι στην εν λόγω επιτροπή επικεφαλής θα τεθεί ο ίδιος ο Πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης, με αναπληρωτή τον Υπουργό Υποδομών Κώστα Καραμανλή. Τα υπόλοιπα μέλη της Επιτροπής θα είναι οι Υπουργοί Οικονομικών, Ανάπτυξης & Επενδύσεων, Εσωτερικών, Δικαιοσύνης, Πολιτισμού & Αθλητισμού, Περιβάλλοντος & Ενέργειας, Ψηφιακής Διακυβέρνησης, Επικρατείας αρμόδιος για τον συντονισμό του κυβερνητικού έργου, ο Αναπληρωτής Υπουργός Οικονομικών και ο υφυπουργός στον Πρωθυπουργό, αρμόδιος για τον συντονισμό του κυβερνητικού έργου. Τέλος, στις συνεδριάσεις της Επιτροπής μπορεί να συμμετέχει χωρίς δικαίωμα ψήφου οιοδήποτε μέλος της Κυβέρνησης για Σύμβαση που εμπίπτει στην αρμοδιότητά του. Για την υποβοήθηση του έργου της Κυβερνητικής Επιτροπής προτείνεται εξάλλου η συγκρότηση ολιγομελούς Επιτροπής κυβερνητικών στελεχών, που θα αποτελείται από τον Γενικό Γραμματέα Συντονισμού της Προεδρίας της Κυβέρνησης ως Συντονιστή, τον Γενικό Γραμματέα Υποδομών ως αναπληρωτή, τον Γενικό Γραμματέα Οικονομικής Πολιτικής, τον Γενικό Γραμματέα Δημοσίων Επενδύσεων και ΕΣΠΑ, καθώς και τον διοικητή της Ειδικής Υπηρεσίας Συντονισμού Ταμείου Ανάκαμψης.
Η Επιτροπή θα συντάσσει εισηγήσεις αξιολόγησης των προτάσεων που υποβάλλονται, θα παρακολουθεί την εξέλιξη του Προγράμματος, και θα μεριμνά για τη συλλογή όλων των στοιχείων και πληροφοριών που είναι αναγκαία για την αξιολόγηση και «προτεραιοποίηση» των συμβάσεων. Επίσης, μπορεί να απευθύνεται στις αρμόδιες υπηρεσίες των δικαιούχων, καθώς και στις αρμόδιες διαχειριστικές αρχές και φορείς, οι οποίοι οφείλουν να παρέχουν σε αυτήν όλα τα απαραίτητα στοιχεία, χωρίς καθυστέρηση. Παράλληλα, θα συντάσσει και θα υποβάλλει στην Κυβερνητική Επιτροπή Συμβάσεων Στρατηγικής Σημασίας, σε εξαμηνιαία βάση, έκθεση προόδου των εργασιών της.

Ε.Ε.: Δημιουργεί Ευρωπαϊκή Εισαγγελία για τον έλεγχο των κεφαλαίων του Ταμείου Ανάκαμψης
Αντίστοιχες κινήσεις θωράκισης της αποτελεσματικότητας του Ταμείου Ανάκαμψης σχεδιάζει και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η οποία πριν λίγες μέρες ανακοίνωσε την έναρξη της λειτουργίας της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας (EPPO), λίγο πριν ξεκινήσει η διάθεση κονδυλίων του Ταμείου. Σύμφωνα με πληροφορίες, πρόκειται για έναν νεοσύστατο οργανισμό της Ε.Ε., πλήρως ανεξάρτητο, «που θα προχωρήσει στην ενίσχυση της προστασίας του προϋπολογισμού της Ε.Ε. και θα παρακολουθεί στενά την εφαρμογή του NextGenerationEU για να διασφαλίσει ότι τα κεφάλαιά του, ύψους 750 δισ. ευρώ, θα φτάσουν στην οικονομία και στους πολίτες της ΕΕ», αναφέρει στην ανακοίνωσή της η επιτροπή και τονίζει ότι «από σήμερα, οι πολίτες έχουν τη δυνατότητα να αναφέρουν απευθείας στο EPPO τυχόν ύποπτες περιπτώσεις απάτης που αφορούν κοινοτικά κονδύλια». Η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία θα έχει έδρα το Λουξεμβούργο και τη συνθέτουν 22 εισαγγελείς, ένας από κάθε κράτος-μέλος. Ωστόσο, από τις 27 χώρες της Ε.Ε., η Ουγγαρία, η Πολωνία, η Ιρλανδία, η Σουηδία και η Δανία δεν συμμετέχουν, ενώ η Σουηδία ζήτησε να ενταχθεί το 2022.

Ε.Ε.: Ιστορική εξέλιξη η έκδοση κοινού χρέους
Η δημιουργία του Ταμείου Ανάκαμψης από την Ευρωπαϊκή Ένωση και η τεράστια σημασία του για την ανάπτυξη της ευρωπαϊκής οικονομίας οδήγησαν σε μια ιστορική εξέλιξη την Ένωση, η οποία αφορά στην έκδοση κοινού χρέους με στόχο να χρηματοδοτηθεί το Ταμείο, ώστε να ξεπεραστεί ο οικονομικός αντίκτυπος της πανδημίας. Στο πλαίσιο αυτό, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανακοίνωσε ότι θα εκδώσει περίπου 80 δισεκατομμύρια ευρώ σε μακροπρόθεσμα ομόλογα, έκδοση που αναμένεται να συμπληρωθεί από δεκάδες δισεκατομμύρια βραχυπρόθεσμων αξιόγραφων της Ε.Ε. για την κάλυψη των υπόλοιπων χρηματοδοτικών απαιτήσεων. Το ακριβές ποσό τόσο των ευρωομολόγων (EU-Bonds), όσο και των χρεογράφων (EU-Bills) θα εξαρτηθεί από τις ακριβείς ανάγκες χρηματοδότησης και η Επιτροπή θα αναθεωρήσει την πρόσφατη αξιολόγηση το φθινόπωρο. Στόχος είναι η Επιτροπή να είναι σε θέση να χρηματοδοτήσει το δεύτερο εξάμηνο του έτους όλες τις προγραμματισμένες επιχορηγήσεις και δάνεια προς τα κράτη-μέλη, στο πλαίσιο του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (RRF), καθώς και να καλύψει τις ανάγκες των πολιτικών της Ε.Ε. που λαμβάνουν χρηματοδότηση από το NextGenerationEU. Το πρώτο χρεόγραφο (EU-Bills) θα εκδοθεί τον Σεπτέμβριο όταν τεθεί σε λειτουργία η πλατφόρμα δημοπρασιών της Ε.Ε.
Όπως είπε ο Επίτροπος αρμόδιος για τον Προϋπολογισμό, Γιοχάνες Χαν, «κάνουμε ένα ακόμη βήμα μπροστά στις προετοιμασίες για την πρώτη πράξη δανεισμού για τη χρηματοδότηση της συλλογικής ανάκαμψης μέσω του NextGenerationEU. Εκδίδοντας περίπου 80 δισεκατομμύρια ευρώ μακροπρόθεσμων ομολόγων και χρησιμοποιώντας πρόσθετους βραχυπρόθεσμους λογαριασμούς φέτος, θα καταφέρουμε να καλύψουμε τις πιο επείγουσες ανάγκες των κρατών μελών και να τα θέσουμε στο δρόμο προς μια βιώσιμη ανάκαμψη και μια πράσινη, ψηφιακή και ανθεκτική Ευρώπη». Να σημειωθεί στο σημείο αυτό ότι για τη χρηματοδότηση του NextGenerationEU, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα δανειστεί από τις κεφαλαιαγορές έως 750 δισεκατομμύρια ευρώ σε τιμές 2018 ή έως περίπου 800 δισεκατομμύρια ευρώ σε τρέχουσες τιμές. Σε όγκο δανεισμού αυτό μεταφράζεται κατά μέσο όρο περίπου σε 150 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως, μεταξύ του 2021 και του 2026, εξέλιξη που αναμένεται να καταστήσει την Ε.Ε. έναν από τους μεγαλύτερους εκδότες σε ευρώ.

Θόδωρος Σκυλακάκης, Αναπληρωτής Υπουργός Οικονομικών

«Στην λογική του “first-in-first-out”»
Με αυτόματες και ταχύτατες διαδικασίες μέσω κυρίως του τραπεζικού συστήματος (εθνικού και ευρωπαϊκού), θα αξιολογούνται τα επενδυτικά έργα που θα χρηματοδοτηθούν από τους πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης, υπογράμμισε ο Aναπληρωτής υπουργός Οικονομικών Θεόδωρος Σκυλακάκης, στο πρόσφατο “Fin Forum 2021, Shaping the future of banking & finance”. Ο Θ. Σκυλακάκης κάλεσε τους επενδυτές που έχουν προετοιμάσει επιχειρηματικά σχέδια, στους επιλέξιμους κλάδους, να ξεκινήσουν άμεσα τις διαδικασίες αξιολόγησης με τις τράπεζες, καθώς θα τηρηθεί ο κανόνας “first-in-first-out” (FIFO). Όπως διευκρίνισε, η σχετική νομοθεσία για την επιλεξιμότητα και τις προδιαγραφές θα έχει ολοκληρωθεί μέχρι τον Ιούνιο, επομένως, οι επενδυτές δεν έχουν καιρό για καθυστέρηση. Συνεπώς, “είναι ρεαλιστικός ο στόχος να δούμε τις πρώτες εκταμιεύσεις εντός του καλοκαιριού”, δήλωσε. Εξάλλου, τα χρήματα του Ταμείου Ανάκαμψης δεν πρόκειται να εισρεύσουν μαζικά, αλλά σταδιακά, για λόγους δημοσίου χρέους. Στόχος είναι να υπάρξει εμπροσθοβαρής χρηματοδότηση αν και το πρόγραμμα θα είναι ανοικτό για τρία με τέσσερα χρόνια. Αναφερόμενος στη διαδικασία αξιολόγησης και χρηματοδότησης, ο Θ. Σκυλακάκης διευκρίνισε ότι από τη στιγμή που έχουν καθοριστεί τα επιλέξιμα σχέδια και δεν θα γίνεται υπέρβαση των προβλεπόμενων για την επένδυση ποσοστών κρατικών ενισχύσεων, η τελική αξιολόγηση και δανειοδότηση θα γίνεται μέσω του τραπεζικού συστήματος. Ο μηχανισμός προβλέπει την ενίσχυση επενδυτικών έργων με επιλεξιμότητες την πράσινη ενέργεια, τον ψηφιακό μετασχηματισμό, την έρευνα και ανάπτυξη, αλλά και την αναβάθμιση επιχειρηματικών στρατηγικών μέσω εξαγορών, συγχωνεύσεων και συνεργασιών ώστε να αυξηθεί το μέγεθος και η ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων. Σε ό,τι αφορά στα ποσοστά ενίσχυσης, το δάνειο μηδενικού επιτοκίου θα ανέρχεται σε 30-50%, η ίδια συμμετοχή σε τουλάχιστον 20% και το υπόλοιπο από ποσοστό θα καλύπτεται από τις τράπεζες.

Νίκος Μαντζούφας, Διοικητής της Ειδικής Υπηρεσίας του Ταμείου Ανάκαμψης

«Ο πρώτος λόγος στις τράπεζες, για να μην έχουμε επενδύσεις-κουφάρια»
Για το Ταμείο Ανάκαμψης και το πως αυτό θα χρηματοδοτήσει επενδύσεις στην Ελλάδα μίλησε στο ίδιο Forum και ο Διοικητής της Ειδικής Υπηρεσίας του Ταμείου, Νίκος Μαντζούφας. Στην ερώτηση για το πώς θα λειτουργήσει το Ταμείο, ο Ν. Μαντζούφας τόνισε πως «φιλοδοξεί να είναι και θα είναι ένα διαφανές πρόγραμμα τόνωσης των επενδύσεων στην Ελλάδα». Συμπλήρωσε πως η χώρα μέσω του Ταμείου θα έχει να διαχειριστεί 31 δισ. ευρώ πρόσθετους πόρους που θα ελέγχονται, σηματοδοτώντας μία λογοδοσία απέναντι στη κοινωνία και στους θεσμούς. Πώς όμως το δημόσιο θα «τρέξει» ένα τόσο μεγάλο project όταν έχει αργήσει να ολοκληρώσει τον δικό του μετασχηματισμό; Η απάντηση του Ν. Μαντζούφα ήταν σαφής.: «Ξέρουμε ότι είναι ένα μεγάλο στοίχημα στο οποίο θα υπάρξουν και προβλήματα ωστόσο, παρατηρούμε τρομερή επιτάχυνση στη ψηφιοποίηση του κράτους π.χ. στις πολεοδομίες, στην ΑΑΔΕ, στο πρόγραμμα εμβολιασμού». Ο Διοικητής του Ταμείου μίλησε ακόμα για τη διαφάνεια που θα διέπει τα επενδυτικά προγράμματα του Ταμείου Ανάκαμψης λέγοντας πως τον πρώτο και τον τελευταίο λόγο θα έχουν οι τράπεζες, στις οποίες παραχωρήθηκαν τα 13 από τα 18 δισ. ευρώ του Ταμείου. Τα χρήματα αυτά θα διακινούνται από τις τράπεζες για επενδυτικά σχέδια, που οι ίδιες θα ελέγχουν. «Παραχωρούμε την πλήρη δικαιοδοσία στις τράπεζες που θα αξιολογούν την επένδυση γιατί στόχος είναι οι επενδύσεις να μην καταλήξουν κουφάρια» σημείωσε. Τέλος, ανακοίνωσε πως οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις θα λάβουν σε μορφή επιδοτήσεων τουλάχιστον 1,5 δισ. ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης.

Εθνικό Σχέδιο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας “Ελλάδα 2.0”

Tο Εθνικό Σχέδιο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας “Ελλάδα 2.0” ή αλλιώς Ταμείο Ανάκαμψης όπως έχει επικρατήσει να λέγεται, περιλαμβάνει 106 επενδυτικά προγράμματα και 67 μεταρρυθμίσεις που περιγράφονται και κοστολογούνται με ακρίβεια σε 4.104 σελίδες. Το Σχέδιο που κατατέθηκε στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, αναμένεται να εγκριθεί εντός των επόμενων δύο μηνών.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της Επιτροπής, η χώρα μας έχει αποσπάσει τους περισσότερους πόρους, κατά κεφαλήν, στην Ευρώπη από το Ταμείο Ανάκαμψης και ήταν η δεύτερη χώρα που κατέθεσε το τελικό της σχέδιο έγκαιρα αλλά και απολύτως ολοκληρωμένα. Κι αυτό διότι πριν την κατάθεσή του είχαν προηγηθεί δεκάδες συναντήσεις των ελλήνων αξιωματούχων που έχουν την ευθύνη του Σχεδίου – υπό την διοίκηση του Αναπληρωτή Υπουργού Οικονομικών Θόδωρου Σκυλακάκη –, με τα αρμόδια θεσμικά όργανα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Ο Θόδωρος Σκυλακάκης σχολιάζοντας την κατάθεση του Σχεδίου στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή δήλωσε τα εξής: «Το πρώτο βήμα έγινε.

Τώρα ακολουθεί το ακόμα δυσκολότερο έργο της απορρόφησης των τεράστιων πόρων του Ταμείου, που θα επιτρέψει στη χώρα να πραγματοποιήσει όχι απλώς μια δυναμική ανάκαμψη, αλλά να μπει σε μια μόνιμη μακροχρόνια πορεία ανάπτυξης και αλλαγής του παραγωγικού της μοντέλου, προς όφελος ολόκληρης της ελληνικής κοινωνίας. Το σχέδιό μας έχει την ωριμότητα που μας επιτρέπει από αύριο κιόλας να ξεκινήσουμε τα έργα και τις επενδύσεις του Ταμείου, με δικούς μας πόρους, μέχρι να φτάσουν τα χρήματα του Ταμείου, μετά την έγκριση του σχεδίου μας που προβλέπεται θεσμικά να γίνει μέχρι τα μέσα του καλοκαιριού. Η πρόκληση είναι τεράστια, αλλά η ευκαιρία για την Ελλάδα μοναδική».

Οι 5 βασικές παράμετροι που θα κάνουν τη διαφορά
Ο Αναπληρωτής Υπουργός Οικονομικών, κατά την παρουσίαση των δράσεων του Εθνικού Σχεδίου Ανάκαμψης & Ανθεκτικότητας, “Ελλάδα 2.0” στις αρμόδιες Επιτροπές της Βουλής προκειμένου να ενημερωθούν τα μέλη τους, είχε σταθεί στα ευρύτερα οφέλη που θα έχουν οι Έλληνες πολίτες από την υλοποίησή του και την πραγματοποίηση συνολικών επενδύσεων ύψους 57 δισ. ευρώ.

Κατά τη διάρκεια της παρουσίασης, στάθηκε σε 5 παραμέτρους: Στο επενδυτικό κενό που παρουσιάζει η χώρα για περισσότερα από δέκα χρόνια, στη σημασία των δανείων του Ταμείου Ανάκαμψης για τη στήριξη των ιδιωτικών επενδύσεων, στο σημαντικό ύψος (1,5 δισ. ευρώ) των επιδοτήσεων που αφορούν στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, στα ευρύτερα οφέλη που θα έχουν οι Έλληνες πολίτες από την επιτυχή υλοποίηση και εφαρμογή του Σχεδίου, καθώς και στα καλά μηνύματα που έρχονται από το εξωτερικό -κυρίως προερχόμενα από τους ευρωπαϊκούς θεσμούς- για το ελληνικό Εθνικό Σχέδιο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας.

Όπως ανέφερε ο Αναπληρωτής Υπουργός Οικονομικών, η Ελλάδα αποκλίνει από την υπόλοιπη Ε.Ε. για πάνω από τρεις δεκαετίες και ακόμη περισσότερο την τελευταία δεκαετία, αφού την περίοδο 1981-2019, ο μέσος ετήσιος ρυθμός αύξησης του κατά κεφαλήν πραγματικού ΑΕΠ ήταν κατά μέσο όρο μόλις 0,6%. Σε όρους πραγματικού κατά κεφαλήν ΑΕΠ, το 2019 η Ελλάδα υπολειπόταν του μέσου όρου της ευρωζώνης κατά 43,2%.

«Ο κύριος λόγος της απόκλισης είναι το επενδυτικό κενό, το έλλειμμα επενδύσεων» τόνισε ο Θόδωρος Σκυλακάκης, αναφέροντας ότι μεταξύ 2010 και 2019, οι επενδύσεις (ακαθάριστος σχηματισμός παγίου κεφαλαίου) υπολειπόταν από το μέσο όρο της ζώνης του ευρώ κατά 9% του ΑΕΠ ετησίως ή αθροιστικά κατά 162 δισ. ευρώ. «Αν δεν λύσουμε το πρόβλημα του επενδυτικού κενού, κανένα άλλο πρόβλημα –ανεργία, μισθοί, εισοδήματα ανάπτυξη, δημόσιο και ιδιωτικό χρέος- δεν μπορεί να λυθεί ικανοποιητικά» επισήμανε χαρακτηριστικά.

Όπως είπε, το επενδυτικό κενό και το έλλειμμα επενδύσεων οφείλεται σε τρεις λόγους. Καταρχήν στην υπερφορολόγηση της εργασίας και του κεφαλαίου, θέμα που ήδη η κυβέρνηση ξεκίνησε να αντιμετωπίζει μειώνοντας προ και στη διάρκεια της πανδημίας ασφαλιστικές εισφορές και φορολογία. Δεύτερος λόγος το σημαντικά υψηλότερο κόστος δανεισμού (190 μονάδες βάσης) των ελληνικών επιχειρήσεων σε σχέση με τον μέσο όρο της E.E., και τρίτος τα έμμεσα εμπόδια στις επενδύσεις – χωροταξικά, πολεοδομικά, αδειοδοτήσεις, καθυστέρηση δικαιοσύνης, πολυνομία, μη ψηφιακό κράτος, γραφειοκρατία – , η αντιμετώπισή των οποίων αποτελεί κύριο στόχο του “Ελλάδα 2.0”.

Τόνισε δε ότι το επενδυτικό κενό και το έλλειμμα επενδύσεων σημαίνει έλλειψη ανταγωνιστικότητας και παραγωγικότητας, λιγότερες θέσεις εργασίας, υψηλή ανεργία, χαμηλούς μισθούς, ασθενικές επιχειρήσεις, παρωχημένες τεχνολογίες. «Όλα αυτά οδηγούν με μαθηματική ακρίβεια στη συνέχιση του επενδυτικού κενού. Χωρίς επενδύσεις δεν υπάρχει ανάπτυξη, μόνο φτωχοποίηση», τόνισε χαρακτηριστικά.

Ο Θόδωρος Σκυλακάκης, στάθηκε ιδιαίτερα στο θέμα της αξιοποίησης των δανείων, τα οποία λόγω υψηλού χρέους και δημοσιονομικών στόχων, μπορούν να χρησιμοποιηθούν μόνο για ιδιωτικές επενδύσεις. «Αναπόφευκτο κριτήριο για την επιστροφή των χρημάτων στον φορολογούμενο είναι να έχουμε φερέγγυους επενδυτές» επισήμανε, υπογραμμίζοντας ότι τα δάνεια αφορούν κάθε επιχείρηση «αρκεί αυτή να θέλει και να μπορεί να κάνει μόνη της ή με βοήθεια (π.χ. με συνεργασίες, συγχωνεύεις κ.λπ.), πραγματικές επενδύσεις στις οποίες να βάζει χρήματα και να αναλαμβάνει ρίσκο. Τα δάνεια αυτά λειτουργούν συμπληρωματικά στο μεγάλο πρόγραμμα επιδοτήσεων του “Ελλάδα 2.0” για μικρομεσαίες επιχειρήσεις ύψους 1,5 δισ. ευρώ».

Σε σχέση με τα ευρύτερα οφέλη που θα έχουν οι Έλληνες πολίτες από την υλοποίηση του “Ελλάδα 2.0” και την πραγματοποίηση συνολικών επενδυτικών πόρων ύψους 57 δισ. ευρώ, ο Αναπληρωτής Υπουργός Οικονομικών επισήμανε: «Ο εκσυγχρονισμός των Νοσοκομείων και των υπηρεσιών τους αφορά κάθε Έλληνα – μόνο οι χρόνιοι πάσχοντες που χρειάζονται κάθε χρόνο το σύστημα υγείας φθάνουν τα 4,5 εκατ. πολίτες –, ενώ η υλοποίηση του μεγαλύτερου προγράμματος πρόληψης που θα έχει γίνει ποτέ στη χώρα (254 εκατ. ευρώ), αφορά στο σύνολο του πληθυσμού.

Ο ψηφιακός μετασχηματισμός της εκπαίδευσης θα ωφελήσει μαθητές, σπουδαστές, φοιτητές, γονείς και εκπαιδευτικούς, όπως και η ψηφιοποίηση των υπηρεσιών του κράτους, που αφορά όλους τους πολίτες. Πολύ σημαντικό ρόλο στο Σχέδιο έχουν ακόμα η κατάρτιση, η δια βίου εκπαίδευση και οι ψηφιακές δεξιότητες, που αφορούν εκατοντάδες χιλιάδες εργαζόμενους, αλλά και ανέργους».

Και ο Θόδωρος Σκυλακάκης συνέχισε: «Στον αγροτικό τομέα, τα 750 εκατ. ευρώ για αρδευτικά έργα θα βοηθήσουν καθοριστικά τον κλάδο, ενώ το Σχέδιο προβλέπει επίσης επενδύσεις στη βιοποικιλότητα, αντιπλημμυρικά έργα, υποστήριξη ατόμων με αναπηρία, καταπολέμηση διακρίσεων, κοινωνική ενσωμάτωση ευάλωτων ομάδων, εκσυγχρονισμό οδικών αξόνων και συγκοινωνιών, ηλεκτρική διασύνδεση νησιών, βελτίωση λιμένων, καθώς και σημαντικές και ουσιαστικές επενδύσεις στο κομμάτι του πολιτισμού. Όλα αυτά αφορούν είτε άμεσα, είτε έμμεσα το σύνολο των Ελλήνων πολιτών».

Αλλάζει το οικονομικό υπόδειγμα
Ο Αναπληρωτής Υπουργός Οικονομικών επισήμανε ότι το Σχέδιο “Ελλάδα 2.0” θα δημιουργήσει μια θεμελιώδη αλλαγή οικονομικού υποδείγματος, τοποθετώντας την ελληνική οικονομία σε έναν ενάρετο κύκλο αυξημένων επενδύσεων, απασχόλησης και ανάπτυξης, προκαλώντας σημαντική αύξηση του ΑΕΠ. Παράλληλα, θα καταστήσει τις επενδύσεις και τις εξαγωγές κινητήρια δύναμη της ελληνικής οικονομίας, δημιουργώντας 180.000 – 200.000 νέες μόνιμες θέσεις εργασίας και μόνιμη αύξηση του ύψους του πραγματικού ΑΕΠ κατά 7% μέχρι το 2026.

«Τα μόνιμα κέρδη στο ΑΕΠ και στην απασχόληση θα προέλθουν εξαιτίας των μεταρρυθμίσεων, της αύξησης της παραγωγικότητας και κυρίως μέσω αύξησης των ιδιωτικών επενδύσεων που θα χρηματοδοτηθούν από τον φάκελο των δανείων. Σημαντική συνεισφορά θα έχουν και οι αυξημένες δημόσιες επενδύσεις, που θα χρηματοδοτηθούν από τον φάκελο των επιχορηγήσεων» ανέφερε χαρακτηριστικά. Και ο κατέληξε: «Έχουμε μπροστά μας έναν μαραθώνιο. Το πρώτο μίλι το έχουμε κάνει, είναι προς τη σωστή κατεύθυνση, ωστόσο έχουμε ακόμα πολύ δρόμο μπροστά μας και πρέπει να είμαστε προσεκτικοί και συνετοί. Το στοίχημα είναι μεγάλο.

Κινητοποίηση μεγάλων ιδιωτικών επενδύσεων, πράσινος και ψηφιακός μετασχηματισμός, μεγάλες κοινωνικές επενδύσεις στην υγεία, την παιδεία και την απασχόληση και ταυτόχρονη υλοποίηση σημαντικών μεταρρυθμίσεων. Κι όλα αυτά πρέπει να γίνουν με τεράστια ταχύτητα, γιατί πρέπει να διπλασιάσουμε την απορρόφηση των πόρων, με οικονομική και κοινωνική αποτελεσματικότητα και προπαντός με έλεγχο και διαφάνεια σε κάθε διαδικασία. Έχουμε τη δυνατότητα να τα καταφέρουμε. Ξεκινήσαμε καλά, αλλά η πρόκληση τώρα μόλις ξεκινάει».

Η ακτινογραφία του Σχεδίου
Το “Ελλάδα 2.0” αποτελείται από τέσσερις πυλώνες: Τον πράσινο, τον ψηφιακό, τον κοινωνικό και αυτόν που αφορά στον οικονομικό και θεσμικό μετασχηματισμό.

  1. Ως προς την πράσινη μετάβαση, οι επενδύσεις του Σχεδίου περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων:
    • Εκτεταμένο πρόγραμμα «εξοικονομώ» για νοικοκυριά, επιχειρήσεις, δημόσια κτίρια και υποδομές.
    • Διασύνδεση των ελληνικών νησιών, η οποία θα μειώσει σημαντικά το ενεργειακό κόστος νοικοκυριών και επιχειρήσεων και επενδύσεις ενεργειακής αποθήκευσης που θα επιτρέψουν την καλύτερη αξιοποίηση του δυναμικού της χώρας σε Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας.
    • Προώθηση στρατηγικών αστικών αναπλάσεων υψηλής αναπτυξιακής και περιβαλλοντικής αξίας.
    • Μεγάλες επενδύσεις σε αντιπλημμυρικά έργα, συνοδευόμενα από αλλαγές στην χρήση των δικτύων άρδευσης και εγκατάσταση τηλεμετρητών για τον εντοπισμό διαρροών και την έξυπνη διαχείριση του νερού.
    • Νέο Εθνικό Σχέδιο Αναδάσωσης.
    • Πρωτοβουλίες για προστασία της βιοποικιλότητας.
    • Μεγάλες επενδύσεις σε υποδομές και εξοπλισμό της Πολιτικής Προστασίας.
    • Επενδύσεις εκπόνησης πολεοδομικών σχεδίων που θα πληροφορούν έγκυρα και αμέσως για τις δυνατότητες χρήσης γης για τα 4/5 της χώρας.
  1. Για την ψηφιακή μετάβαση, οι επενδύσεις του Σχεδίου περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων:
    • Προεγκατάσταση υποδομής οπτικών ινών στα κτίρια για τη διευκόλυνση της μετάβασης στη χρήση δικτύων οπτικών ινών από επιχειρήσεις και νοικοκυριά.
    • Ανάπτυξη διαδρόμων δικτύου 5G στους ελληνικούς αυτοκινητόδρομους.
    • Σύνδεση της ηπειρωτικής χώρας με σύγχρονα υποθαλάσσια καλώδια οπτικών ινών με τα ελληνικά νησιά.
    • Ψηφιοποίηση καίριων αρχείων σε διαφόρους τομείς (υγεία, δικαιοσύνη, πολεοδομίες, κτηματολόγιο, μετανάστευση, ΕΦΚΑ κ.α.) και ενσωμάτωσή τους σε αντίστοιχα πληροφοριακά συστήματα.
    • Διασφάλιση της διασύνδεσης και διαλειτουργικότητας συστημάτων και επιμέρους μητρώων και μεμονωμένων εφαρμογών μεταξύ φορέων του Δημοσίου.
    • Πληροφοριακό σύστημα για τη διαχείριση συναλλαγών της Δημόσιας Διοίκησης με τους πολίτες και τις επιχειρήσεις (CRM).
    • Επενδύσεις για την καταπολέμηση της φοροδιαφυγής, που περιλαμβάνουν περαιτέρω ψηφιοποίηση των φορολογικών υπηρεσιών, κωδικοποίηση και εκσυγχρονισμό της φορολογικής νομοθεσίας, δράσεις κατά του λαθρεμπορίου και χρήση τεχνητής νοημοσύνης για τη διευκόλυνση των φορολογικών ελέγχων, ενίσχυση των ηλεκτρονικών συναλλαγών κ.α.
    • Ψηφιακό μετασχηματισμό επιχειρήσεων, με απόκτηση εξοπλισμού, υπηρεσιών cloud και διαδικτυακών υπηρεσιών, όπως οι νέες τεχνολογίες ηλεκτρονικών πληρωμών, το ηλεκτρονικό τιμολόγιο, η εργασία από απόσταση, το ψηφιακό γραφείο κ.λπ.
  1. Σε ό,τι αφορά τις ιδιωτικές επενδύσεις και τον θεσμικό μετασχηματισμό, το Σχέδιο περιλαμβάνει μεταξύ άλλων:
    • Ισχυρά κίνητρα για ιδιωτικές επενδύσεις (πράσινος, ψηφιακός μετασχηματισμός, καινοτομία, εξωστρέφεια).
    • Σημαντικά έργα υποδομής όπως το βόρειο τμήμα του Ε65, ο Βόρειος Οδικός Άξονας Κρήτης, ένα μεγάλο πρόγραμμα για την οδική ασφάλεια, μεγάλα αρδευτικά έργα μέσω ΣΔΙΤ, ο εκσυγχρονισμός επίσης μέσω ΣΔΙΤ του δικτύου σιδηροδρόμων, νέος προαστιακός σιδηρόδρομος στη Δυτική Αττική, τα ηλεκτρονικά διόδια, οι «έξυπνες» υποδομές κ.α.
    • Επενδύσεις για την ενίσχυση του πολιτισμού, όπως η δημιουργία του Μουσείου Ενάλιων Αρχαιοτήτων στον Πειραιά, ανάπτυξη πολιτιστικών και φυσικών διαδρομών και πρόγραμμα προστασίας εμβληματικών μνημείων από την κλιματική αλλαγή κ.α.
    • Επενδύσεις στον τουρισμό με παρεμβάσεις για τον ορεινό τουρισμό, τον τουρισμό υγείας και την αξιοποίηση ιαματικών πηγών, την γαστρονομία, την αναβάθμιση των τουριστικών λιμανιών, τον καταδυτικό τουρισμό, την προσβασιμότητα στις παραλίες και ειδικά προγράμματα κατάρτισης για την αναβάθμιση των δεξιοτήτων του ανθρώπινου δυναμικού τουριστικών επιχειρήσεων.
    • Προώθηση προγραμμάτων οικονομικής ενίσχυσης του αγροδιατροφικού τομέα για την πραγματοποίηση επενδύσεων με προσανατολισμό την πράσινη γεωργία και την γεωργία ακριβείας, που αφορούν στην καινοτομία και την οικολογική επεξεργασία γεωργικών προϊόντων, την αναδιάρθρωση καλλιεργειών, την γενετική βελτίωση ζώων, καθώς και την ενίσχυση των υδατοκαλλιεργειών.
  • Ως προς τον κοινωνικό πυλώνα οι επενδύσεις του Σχεδίου περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων:
    • Μεγάλα προγράμματα με στόχο την αύξηση της απασχόλησης με ιδιαίτερη έμφαση στην ανάπτυξη ψηφιακών δεξιοτήτων.
    • Ψηφιακό μετασχηματισμό της εκπαίδευσης, ψηφιακές υποδομές σε όλες τις τάξεις και αντίστοιχο αναβαθμισμένο εξοπλισμό στα εργαστήρια και Voucher για απόκτηση τεχνολογικών εργαλείων για τους μαθητές που ανήκουν σε ευάλωτα νοικοκυριά.
    • Επενδύσεις στο σύστημα υγείας, προκειμένου να παρέχει υπηρεσίες υγείας υψηλής ποιότητας, όπως η ανακαίνιση των υποδομών, ο εκσυγχρονισμός του εξοπλισμού και η ψηφιοποίηση των νοσοκομείων και των κέντρων υγείας, αλλά και το ολοκληρωμένο σύστημα πρόληψης «Σπύρος Δοξιάδης» (εθνικά προγράμματα για την σωματική άσκηση και τη διατροφή, τους εμβολιασμούς, τις προληπτικές εξετάσεις για καρκίνο του μαστού, τον προληπτικό έλεγχο νεογνών κ.α.).
    • Επενδύσεις που ενδυναμώνουν την κοινωνική δικαιοσύνη και το δίκτυο κοινωνικής προστασίας, μέσω προγραμμάτων ενίσχυσης της οικονομικής και κοινωνικής ένταξης ευάλωτων ομάδων, ενίσχυσης της παιδικής προστασίας, προώθησης των ίσων ευκαιριών και στήριξης της διαφορετικότητας και ένταξης προσφύγων στην αγορά εργασίας.

Το “Ελλάδα 2.0” είναι πλήρως εναρμονισμένο με τους στόχους της Ε.Ε. για ταχύτερη μετάβαση της ελληνικής οικονομίας προς ένα πράσινο και ψηφιακό μοντέλο ανάπτυξης, υπερακοντίζοντας τους ευρωπαϊκούς στόχους, επιτυγχάνοντας 38% και 22% μερίδιο στις αντίστοιχες δράσεις.

Τα επόμενα βήματα
Μετά την κατάθεση του Σχεδίου στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή απαιτείται ένα χρονικό διάστημα δύο μηνών περίπου για διαβούλευση με τους θεσμούς, ώστε αυτό να πάρει την τελική του μορφή. Στη συνέχεια, το Σχέδιο θα έρθει στην Βουλή προς επικύρωση. Οι πρώτες εκταμιεύσεις χρημάτων αναμένονται στις αρχές Σεπτεμβρίου. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα ακολουθήσει το σύστημα “first in – first out”, που σημαίνει ότι θα εκταμιεύσει τις προκαταβολές με βάση το χρόνο έγκρισης του προγράμματος κάθε χώρας. Συνεπώς όσοι υποβάλλουν, διαβουλευτούν και εγκρίνουν πρώτοι τα προγράμματά τους θα πάρουν πρώτοι και την προκαταβολή τους.

Η ομάδα εργασίας του Ταμείου Ανάκαμψης
Για την ολοκλήρωση και την κατάθεση του Σχεδίου, εκτός από τον Θόδωρο Σκυλακάκη, συνέβαλαν οι Υπουργοί και οι αρμόδιες ομάδες των  Υπουργείων, τα μέλη της Εκτελεστικής Επιτροπής για το Ταμείο Ανάκαμψης, ο Υφυπουργός Συντονισμού του Κυβερνητικού Έργου, Άκης Σκέρτσος, ο Γ.Γ. Δημοσίων Επενδύσεων και ΕΣΠΑ, Δημήτρης Σκάλκος, ο Προϊστάμενος του Οικονομικού Γραφείου του Πρωθυπουργού, Αλέξης Πατέλης, ο Πρόεδρος του Συμβουλίου Οικονομικών Εμπειρογνωμόνων, Μιχάλης Αργυρού, ο Γ.Γ. Συντονισμού, Θανάσης Κοντογεώργης και ο Διοικητής της Ειδικής Υπηρεσίας του Ταμείου Ανάκαμψης, Νίκος Μαντζούφας.

Insights

  • Το Ταμείο Ανάκαμψης προβλέπει περισσότερα από 20 δισ. ευρώ σε επιδοτήσεις -συμπεριλαμβανομένων και των πόρων του ReactEU- οι οποίες θα κινητοποιήσουν επενδύσεις. Αυτές θα ενισχύσουν το ΑΕΠ και θα αυξήσουν τα δημοσιονομικά έσοδα. Έτσι, αναμένεται να καλυφθεί μεσομακροπρόθεσμα περίπου το μισό ή και παραπάνω από το κόστος της πανδημίας.
  • Το Σχέδιο «Ελλάδα 2.0» σκοπεύει να κινητοποιήσει πολλούς ιδιωτικούς πόρους, ενώ τα παλαιότερα προγράμματα κινητοποίησαν ελάχιστους. Τα προηγούμενα «πακέτα» πρόσθεσαν υποδομές στη χώρα, δεν είχαν όμως το σχεδιασμό ή τη δυναμική στην εφαρμογή για να αλλάξουν το παραγωγικό μοντέλο της ελληνικής οικονομίας.
  • Οι συνολικές επιδοτήσεις που δικαιούται η Ελλάδα από το Ταμείο Ανάκαμψης είναι 17,778 δις ευρώ. Στο ποσό αυτό προστίθενται 413 εκατ. ευρώ από το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων για να αποφευχθεί απώλεια πόρων σε περίπτωση μεγαλύτερων εκπτώσεων από αυτές που έχουν -συντηρητικά- προϋπολογιστεί.
  • Οι ευκαιρίες και οι δυνατότητες επενδύσεων και μεταρρυθμίσεων είναι τόσο μεγάλες που όποιος είναι διατεθειμένος να επενδύσει σοβαρά και ουσιαστικά έχει τη δυνατότητα να το κάνει. Η διαφορά με το παρελθόν είναι ότι οι επενδύσεις θα γίνουν κατά κύριο λόγο με χρήματα και ρίσκο του επενδυτή και όχι κατά κύριο λόγο με ρίσκο και χρήματα του κράτους.