Οικονομία: Στη «μέγγενη» θετικών προσδοκιών και μεγάλων αβεβαιοτήτων

Η τήρηση των δημοσιονομικών στόχων εκτιμάται από το οικονομικό επιτελείο ότι θα αποτελέσει το διαβατήριο για την πρόσβαση στις αγορές, τη διασφάλιση της βιωσιμότητας του ελληνικού χρέους και την επίτευξη επενδυτικής βαθμίδας, έτσι ώστε να διατηρηθεί η θετική οικονομική προοπτική της χώρας για τα επόμενα χρόνια. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε το οικονομικό επιτελείο στο πλαίσιο κατάθεσης του Προϋπολογισμού, για το 2022 προβλέπεται ρυθμός ανάπτυξης 5,6%, σχεδόν διπλάσιος του ευρωπαϊκού μέσου όρου, έναντι 5,3% που είχε προβλεφθεί στο προσχέδιο του κρατικού προϋπολογισμού 2023, 4,5% που είχε προβλεφθεί στον κρατικό προϋπολογισμό του 2022 και 3,1% που είχε εκτιμηθεί στο Πρόγραμμα Σταθερότητας του Απριλίου 2022. Την ίδια στιγμή ο Εναρμονισμένος Δείκτης Τιμών Καταναλωτή εκτιμάται ότι θα αυξηθεί κατά 9,7%, εν μέσω διεθνών πληθωριστικών πιέσεων. Το ποσοστό ανεργίας αναμένεται να συρρικνωθεί περαιτέρω και να διαμορφωθεί σε 12,7% έναντι 13,9% που προβλεπόταν στο Πρόγραμμα Σταθερότητας και 14,2% στον προϋπολογισμό του 2022.

Η κυβέρνηση εκτιμά ότι το θετικό αυτό αναπτυξιακό αποτέλεσμα ήρθε ως συνέπεια των δημοσιονομικών μέτρων που έλαβε, ύψους 4,8 δισ. ευρώ, για την αντιμετώπιση της ενεργειακής κρίσης, των μέτρων ύψους 4,4 δισ. ευρώ για την αντιμετώπιση της υγειονομικής κρίσης, αλλά και λόγω μεταρρυθμίσεων όπως είναι η διπλή αύξηση του κατώτατου μισθού κατά 9,7% συνολικά μέσα στο 2022, η μόνιμη μείωση του Ενιαίου Φόρου Ιδιοκτησίας Ακινήτων (ΕΝΦΙΑ), η επέκταση της μείωσης των ασφαλιστικών εισφορών και της ειδικής εισφοράς αλληλεγγύης, η κατάργηση του φόρου γονικών παροχών-δωρεών, η μείωση του τέλους κινητής τηλεφωνίας, η διπλή οικονομική ενίσχυση ευάλωτων κοινωνικών ομάδων, η αύξηση του στεγαστικού φοιτητικού επιδόματος, η επέκταση του επιδόματος μητρότητας στον ιδιωτικό τομέα, καθώς και τα σημαντικά κίνητρα για επέκταση της πλήρους απασχόλησης.

Σύμφωνα πάντα με τις προβλέψεις του Προϋπολογισμού, για το 2023 ο Εναρμονισμένος Δείκτης Τιμών Καταναλωτή αναμένεται να αυξηθεί κατά 5%, έναντι 6,1% της Ευρωζώνης και 7,0% του ευρωπαϊκού μέσου όρου, ενώ η ανάπτυξη εκτιμάται ότι θα διαμορφωθεί σε 1,8%, έναντι μόλις 0,3% που αναμένεται για τον μέσο όρο της Ευρωζώνης και των κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, σύμφωνα με τις φθινοπωρινές προβλέψεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

Αναθεώρηση δημοσιονομικών στόχων
Οι δημοσιονομικοί στόχοι που είχαν τεθεί στο Πρόγραμμα Σταθερότητας, αναφορικά με το πρωτογενές αποτέλεσμα γενικής κυβέρνησης, ήτοι ελλείμματος 2% του ΑΕΠ για το 2022 και πλεονάσματος 1,1% του ΑΕΠ για το 2023, αναθεωρούνται σε έλλειμμα 1,6% του ΑΕΠ για το 2022 και πλεόνασμα 0,7% του ΑΕΠ για το 2023. Στα παραπάνω νούμερα για το 2023 έχει συμπεριληφθεί το σύνολο των δημοσιονομικών μέτρων, ύψους 3,1 δισ. ευρώ από εθνικούς πόρους και 1,1 δισ. ευρώ από συγχρηματοδοτούμενους πόρους, που εξαγγέλθηκαν στη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης και επιπλέον 1 δισ. ευρώ για αυξημένες δαπάνες αντιμετώπισης του αυξημένου πληθωρισμού και της ενεργειακής κρίσης. Επιπλέον, για το 2023 προβλέπεται η διάθεση πόρων ύψους 8,3 δισ. ευρώ από το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων και 7 δισ. ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, εκ των οποίων 3,6 δισ. ευρώ από το σκέλος των επιχορηγήσεων, στο οποίο έως σήμερα έχουν ενταχθεί 440 έργα και εμβληματικές επενδύσεις ύψους 13,7 δισ. ευρώ.

* Σε εθνικολογιστική βάση
** Εκτιμήσεις/προβλέψεις
Πηγή: Ετήσιοι Εθνικοί Λογαριασμοί (Ελληνική Στατιστική Αρχή), εκτιμήσεις/προβλέψεις Υπουργείου Οικονομικών

«Αχίλλειος πτέρνα» ο εξωτερικός τομέας της οικονομίας
Ο εξωτερικός τομέας της οικονομίας προβλέπεται να έχει αρνητική συμβολή στην πραγματική ανάπτυξη το 2023 για δεύτερο χρόνο, κατά 0,8 ποσοστιαίες μονάδες. Η αρνητική συμβολή είναι το αποτέλεσμα της αύξησης των εισαγωγών, και κυρίως των εισαγωγών αγαθών, ο όγκος των οποίων το 2022 και το 2023 αντιστοιχεί κατ’ εκτίμηση στο 59,7% και στο 55,4% της συνολικής αύξησης της ζήτησης έναντι της προ-πανδημικής περιόδου. Από την άλλη πλευρά, το 2023 οι πραγματικές εξαγωγές αγαθών προβλέπεται να αυξηθούν για 14η διαδοχική χρονιά, κατά 2,1% σε ετήσια βάση, παρά τις δυσοίωνες για το διεθνές εμπόριο αναθεωρημένες προβλέψεις της ευρωπαϊκής και παγκόσμιας οικονομίας.

Από το πραγματικό ισοζύγιο υπηρεσιών προβλέπεται οριακά αρνητική συμβολή στην ανάπτυξη κατά 0,1 ποσοστιαία μονάδα, εν μέσω της επίπτωσης της ενεργειακής κρίσης στους προϋπολογισμούς των ξένων ταξιδιωτών και της περιορισμένης αύξησης του όγκου μεταφορικών υπηρεσιών, εν μέσω πιο υποτονικού διεθνούς εμπορίου. Σε εθνικολογιστικούς όρους, το έλλειμμα του ονομαστικού ισοζυγίου αγαθών και υπηρεσιών αναμένεται να επιδεινωθεί έναντι του 2022 κατά 2,3 δισ. ευρώ, αυξανόμενο ως ποσοστό του ΑΕΠ από 6,8% το 2022 σε 7,4% το 2023. Ως αποτέλεσμα των παραπάνω, η πρόβλεψη για την ετήσια αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ το 2023 ανέρχεται σε 1,8%, χαμηλότερα έναντι του 2022, αλλά πάνω από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης (0,3% σύμφωνα με τις φθινοπωρινές προβλέψεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής).

Ο αντίκτυπος του πληθωρισμού και τα μέτρα του 2023
Η κυβέρνηση εκτιμά ότι ο αντίκτυπος της κρίσης πληθωρισμού στο ελληνικό ΑΕΠ θα είναι διαχειρίσιμος αν συνυπολογιστούν κάποια δεδομένα, όπως η κατάταξη της Ελλάδας στις πρώτες θέσεις της Ε.Ε. όσον αφορά στην κατανομή, εκταμίευση και απορρόφηση πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης, η συνεχιζόμενη στήριξη των επιχειρήσεων και των νοικοκυριών έναντι της ενεργειακής ακρίβειας, τα νέα μόνιμα αναπτυξιακά μέτρα από το 2023 και η προϋπάρχουσα της ενεργειακής κρίσης δυναμική της εγχώριας και εξωτερικής ζήτησης.

Στο πλαίσιο αυτό, τα νέα κυβερνητικά μέτρα στήριξης της οικονομίας από το 2023, περιλαμβάνουν μεταξύ άλλων τη νέα αύξηση του κατώτατου μισθού από τον Μάιο του 2023, την αναμόρφωση του ειδικού μισθολογίου των ιατρών του Εθνικού Συστήματος Υγείας (ΕΣΥ), τη διευθέτηση μισθολογικών αιτημάτων των ενόπλων δυνάμεων, την κατάργηση της ειδικής εισφοράς 1% υπέρ του Ταμείου Πρόνοιας Δημοσίων Υπαλλήλων (ΤΠΔΥ), την αύξηση του στεγαστικού φοιτητικού επιδόματος, την επέκταση του επιδόματος μητρότητας στον ιδιωτικό τομέα, τα σημαντικά κίνητρα για επέκταση της πλήρους απασχόλησης, μέσω της μείωσης των ασφαλιστικών εισφορών και του τέλους επιτηδεύματος, την αναστολή του ΦΠΑ για νέες οικοδομές και το συνολικό πλαίσιο δράσεων στήριξης της στέγασης, με επίκεντρο τη νέα γενιά. Το οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης εκτιμά ότι από την άνοιξη του 2023, η ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας αναμένεται να ενδυναμωθεί στη βάση των ως άνω μέτρων και της βαθμιαίας υποχώρησης του ρυθμού αύξησης του δείκτη τιμών. Ωστόσο, η μετακύλιση του ενεργειακού κόστους σε αγαθά και υπηρεσίες για τα οποία οι τιμές τείνουν να αλλάζουν αργά, αναμένεται να διατηρήσει υψηλά τον πληθωρισμό για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.

Ως αποτέλεσμα, ο ρυθμός πληθωρισμού το 2023 προβλέπεται ηπιότερος έναντι του 2022, αλλά αυξημένος έναντι των προβλέψεων του προσχεδίου του κρατικού προϋπολογισμού 2023 (από 3% σε 5%). Σημειώνεται ότι σύμφωνα με τις φθινοπωρινές προβλέψεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ο πληθωρισμός αναμένεται να διαμορφωθεί το 2023, κατά μέσο όρο, σε 7,0% στην Ε.Ε. και 6,1% στην Ευρωζώνη.

Η προσήλωση στην υλοποίηση απορρόφησης των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης αναμένεται να φέρει αύξηση της ετήσιας συμβολής του στην ανάπτυξη κατά 1,9 ποσοστιαίες μονάδες το 2023. Η ανωτέρω υλοποίηση προβλέπεται ότι θα αποτελέσει τον κύριο μοχλό επενδύσεων του 2023, των οποίων ο όγκος προβλέπεται κατά 15,5% υψηλότερος έναντι του 2022, και τον σημαντικό παράγοντα στήριξης της ανθεκτικότητας της αγοράς εργασίας που θα συντελέσει στη μείωση της ανεργίας κατά 0,1 ποσοστιαία μονάδα του εργατικού δυναμικού, σε ποσοστό 12,6%, Η μικρή αυτή βελτίωση κατά 0,1 ποσοστιαία μονάδα του ποσοστού ανεργίας οφείλεται τόσο στη μείωση της εξωτερικής ζήτησης, όσο και στο αυξημένο λειτουργικό κόστος των επιχειρήσεων. Πάντως, η συνολική απασχόληση προβλέπεται ανθεκτική το 2023, αυξανόμενη κατά 0,2% ή 9.000 θέσεις εργασίας.

Ο ρυθμός αύξησης της πραγματικής ιδιωτικής κατανάλωσης εκτιμάται σε 1,0% έναντι του 2022, ελαφρώς μειωμένος έναντι των προβλέψεων του προσχεδίου του κρατικού προϋπολογισμού 2023. Αιτία της αναθεώρησης είναι οι προς τα πάνω αναθεωρήσεις μεγεθών όπως ο πληθωρισμός, η μισθολογική δαπάνη στην οικονομία και η εθνικολογιστική αποταμίευση των νοικοκυριών την περίοδο 2020-2021, βάσει των αναθεωρημένων ετήσιων στοιχείων Εθνικών Λογαριασμών. Η κατανάλωση της Γενικής Κυβέρνησης το 2023 αναμένεται να παραμείνει πάνω από το προ-πανδημίας επίπεδο, ωστόσο ο ετήσιος ρυθμός μεταβολής της το 2023 εκτιμάται αρνητικός κατά 1,5%, εν μέσω της σταδιακής προσαρμογής στους μεσοπρόθεσμους στόχους της δημοσιονομικής πολιτικής.

Ταμείο Ανάκαμψης: 41 δανειακές συμβάσεις για επενδυτικά σχέδια ύψους 1,8 δισ. ευρώ
Όσον αφορά στο Ταμείο Ανάκαμψης, η μεγάλη αγωνία της κυβέρνησης είναι πλέον η απαρέγκλιτη τήρηση των αυστηρών χρονοδιαγραμμάτων για τα εγκεκριμένα έργα και επενδύσεις, δεδομένου ότι η παραμικρή καθυστέρηση ισοδυναμεί με την ακύρωσή τους, κάτι που θα μπορούσε να αποδειχθεί καταστροφικό για την ελληνική οικονομία, ειδικά στην παρούσα φάση. Στο πλαίσιο αυτό, ο Αναπληρωτής Υπουργός Οικονομικών, Θόδωρος Σκυλακάκης, απέστειλε στη Διαρκή Επιτροπή Οικονομικών Υποθέσεων της Βουλής, τα στοιχεία για το σύνολο των δανειακών συμβάσεων που υπογράφηκαν έως την 31η.10.2022, στο πλαίσιο του Εθνικού Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας «Ελλάδα 2.0». Ειδικότερα, πρόκειται για 41 συμβάσεις, οι οποίες αφορούν στο δανειακό σκέλος του Ταμείου Ανάκαμψης (ΤΑΑ). Ο συνολικός προϋπολογισμός των ισάριθμων επενδυτικών σχεδίων που έχουν κατατεθεί στο Πρόγραμμα διαμορφώνεται σε 1,8 δισ. ευρώ. Από αυτό το ποσό, 824,4 εκατ. ευρώ αντιστοιχούν σε δάνεια ΤΑΑ, 549,4 εκατ. ευρώ προέρχονται από εμπορικές τράπεζες και τα υπόλοιπα 439 εκατ. ευρώ είναι ίδια συμμετοχή των επενδυτών. Το μεσοσταθμικό επιτόκιο των παραπάνω δανειακών συμβάσεων που έχουν υπογραφεί διαμορφώνεται σε 1,1% και η μέση διάρκεια αποπληρωμής των δανείων στα 11 χρόνια.

Τα περισσότερα από τα επενδυτικά σχέδια (43%) που έχουν συμβασιοποιηθεί εμπίπτουν στον πυλώνα «Πράσινη μετάβαση» του Εθνικού Σχεδίου, ενώ τα υπόλοιπα (57%) εντάσσονται σε κάποιον από τους πυλώνες: «Εξωστρέφεια», «Ψηφιακός μετασχηματισμός» και «Καινοτομία, Έρευνα & Ανάπτυξη». Μάλιστα, μερικά από τα 41 σχέδια σχετίζονται με περισσότερους του ενός πυλώνες. Η δε συνεισφορά των δανειακών συμβάσεων στον κλιματικό στόχο και ψηφιακό στόχο του Εθνικού Σχεδίου ανέρχεται στο 36% και 28%, αντίστοιχα. Συνολικά, στο «Ελλάδα 2.0» έχουν υποβληθεί, προς το παρόν, 210 επενδυτικά σχέδια, τα οποία βρίσκονται σε διάφορα στάδια που προβλέπει το Πρόγραμμα (π.χ. αξιολόγηση, προ-έγκριση, έγκριση, συμβασιοποίηση). Ο προϋπολογισμός αυτών, ανέρχεται σε 8,22 δισ. ευρώ (3,48 δισ. ευρώ δάνεια ΤΑΑ, 2,74 δισ. ευρώ κεφάλαια τραπεζών και 2 δισ. ευρώ ίδια συμμετοχή). Μάλιστα από τα 210 επενδυτικά σχέδια 112, συνολικού ύψους 1,73 δισ. ευρώ, προέρχονται από μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις. Οι επενδυτικές προτάσεις που έχουν κατατεθεί αφορούν σε διαφορετικούς κλάδους της οικονομίας, π.χ. υπηρεσίες, μεταφορές, τουρισμός, μεταποίηση, ενέργεια, εμπόριο και κατασκευές.

Τέλος, αξίζει να σημειωθεί ότι στο δανειοδοτικό σκέλος του «Ελλάδα 2.0» συμμετέχουν τα εξής πιστωτικά ιδρύματα: Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΙΒ), Ευρωπαϊκή Τράπεζα Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης (EBRD), Εθνική Τράπεζα, Τράπεζα Πειραιώς, Alpha Bank, Eurobank, Optima Bank, και Παγκρήτια Τράπεζα.

Ε.Ε.: Θετική προκαταρκτική αξιολόγηση για το 2ο αίτημα πληρωμής
Μια ακόμα θετική εξέλιξη που αφορά στην πορεία του Ταμείου Ανάκαμψης στη χώρα μας είναι το γεγονός ότι τις προηγούμενες μέρες η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξέδωσε θετική προκαταρκτική αξιολόγηση για το δεύτερο αίτημα πληρωμής από το Ταμείο, που υπέβαλε η Ελλάδα. Το αίτημα πληρωμής ύψους 3,6 δισ. ευρώ (επιδοτήσεις: 1,72 δισ. ευρώ και δάνεια: 1,84 δισ. ευρώ) κατατέθηκε στις 30 Σεπτεμβρίου μετά την επιτυχή ολοκλήρωση των 28 προβλεπόμενων οροσήμων. Συγκεκριμένα, υποβλήθηκε ένα ενιαίο αίτημα, διότι τρία ορόσημα από το πρόγραμμα των δανείων εκπληρώθηκαν νωρίτερα από ό,τι προέβλεπε ο αρχικός σχεδιασμός.

Η Ελλάδα ήταν μέσα στις πέντε πρώτες χώρες που υπέβαλαν αίτημα εκταμίευσης της δεύτερης πληρωμής από το ΤΑΑ. Μάλιστα, ήταν η πρώτη που κατέθεσε αίτημα για την τρίτη πληρωμή (πρόγραμμα δανείων).

Σημειώνεται πως η πρώτη πληρωμή, ύψους επίσης 3,6 δισ. ευρώ, εκταμιεύτηκε στις 8 Απριλίου του 2022, ενώ νωρίτερα, στις 9 Αυγούστου του 2021 εκταμιεύτηκε η προχρηματοδότηση, που αντιστοιχεί στο 13% (3,96 δισ. ευρώ) των χρημάτων που αναλογούν στην Ελλάδα από το ΤΑΑ. Στα διαδικαστικά, η Κομισιόν απέστειλε την αξιολόγηση για το ελληνικό αίτημα στην Οικονομική και Νομισματική Επιτροπή (EFC), αιτούμενη τη γνωμοδότησή της, εντός τεσσάρων εβδομάδων, όπως ορίζει ο σχετικός Κανονισμός. Θα ακολουθήσει η έκδοση της τελικής της απόφασης, για την εκταμίευση των 3,6 δισ. ευρώ, αφού ληφθεί υπόψη η σχετική εισήγηση της EFC.

1η Έκθεση Μεταπρογραμματικής Εποπτείας για την Ελλάδα
H δημοσιοποίηση από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή της 1ης Έκθεσης Μεταπρογραμματικής Εποπτείας για την Ελλάδα εντάσσεται στις σημαντικές εξελίξεις των προηγούμενων ημερών.
Η Έκθεση προβλέπει μεταξύ άλλων ότι παρά τις μεγάλες εξωτερικές προκλήσεις, το επίπεδο απασχόλησης θα συνεχίσει να αυξάνεται φέτος και τα επόμενα δύο χρόνια, ενώ το ίδιο προβλέπεται και για το επίπεδο διεθνούς ανταγωνιστικότητας της Ελλάδας.

Σύμφωνα με την κυβέρνηση, η Έκθεση αναδεικνύει παράλληλα την πρόβλεψη για σημαντική βελτίωση των δημοσίων οικονομικών την περίοδο 2022-2024 και επισημαίνει την ταχεία αποκλιμάκωση του δημοσίου χρέους ως ποσοστού του ΑΕΠ κατά την ίδια περίοδο. Την ίδια στιγμή, το οικονομικό επιτελείο εκτιμά ότι επιβεβαιώνει τη συνεχιζόμενη βελτίωση των επιδόσεων του τραπεζικού τομέα και τη συνακόλουθη επέκταση της χρηματοδότησης της πραγματικής οικονομίας.

Πέρα από τα παραπάνω ωστόσο, η έκθεση περιγράφει τη σταθερή παρουσία της Ελλάδας στις αγορές κρατικών ομολόγων, με σταθερό, τους τελευταίους μήνες, περιθώριο αποδόσεων, παρά τις αναταράξεις και αυξήσεις επιτοκίων στις διεθνείς αγορές. Ως αποτέλεσμα, η χώρα μας διατηρεί υψηλό απόθεμα ταμειακών διαθεσίμων.

Συνολικά, η Έκθεση διαπιστώνει ότι η Ελλάδα μπορεί απρόσκοπτα να εξυπηρετεί το δημόσιο χρέος της. Τέλος, η Έκθεση συμπεραίνει ότι η χώρα έχει επιτύχει, παρά τις δυσμενείς διεθνείς συνθήκες, μια σειρά από στόχους που είχαν τεθεί, σε τομείς όπως η δημοσιονομική και διαρθρωτική πολιτική, η φορολογική διοίκηση, η δικαιοσύνη, οι μεταρρυθμίσεις του χρηματοπιστωτικού τομέα, το κτηματολόγιο και οι ιδιωτικοποιήσεις.

Η κυβέρνηση εκτιμά ότι οι διαπιστώσεις αυτές μπορούν να αποτελέσουν τη βάση για αποφάσεις του Eurogroup σχετικές με την εφαρμογή συμπεφωνημένων μέτρων ελάφρυνσης του ελληνικού χρέους.

Αυτά περιλαμβάνουν την αποδέσμευση της όγδοης και τελευταίας δόσης από τα κέρδη των ευρωπαϊκών κεντρικών τραπεζών από αγορά ελληνικών ομολόγων (τα γνωστά ANFA/SMPs), η οποία – σημειωτέον – εκκρεμούσε από το πρώτο εξάμηνο του 2019, τον μηδενισμό, για το δεύτερο εξάμηνο του 2022, του επιπρόσθετου περιθωρίου (step-up margin), η ενσωμάτωση του οποίου προβλέπεται στο επιτόκιο δανείων που έχει παραχωρήσει ο EFSF στην Ελλάδα, και – για πρώτη φορά – τη μόνιμη μείωση του περιθωρίου αυτού σε μηδενική τιμή για την περίοδο 2023-2049.

Προϋπολογισμός 2023: Άσκηση ισορροπίας δημοσιονομικών και μέτρων στήριξης

Κατά τη σχετική συζήτηση στην Ολομέλεια της Βουλής, ο Υπουργός Οικονομικών, Χρήστος Σταϊκούρας παρουσίασε μεταξύ άλλων την πορεία των βασικών δεικτών της ελληνικής οικονομίας. Σύμφωνα με τα στοιχεία αυτά, το ΑΕΠ της χώρας συνεχίζει να αυξάνεται με υψηλούς για την εποχή και τα δεδομένα της, ρυθμούς. Στο πλαίσιο αυτό, προβλέπεται ρυθμός ανάπτυξης 5,3% για το 2022 και 2,1% για το 2023. Το ΑΕΠ αναμένεται να υπερβεί, σε τρέχουσες τιμές, τα 220 δισ. ευρώ το 2023, αγγίζοντας τα επίπεδα του 2010, με την κυβέρνηση να εκτιμά ότι πιθανόν αυτές οι εκτιμήσεις να είναι συντηρητικές. Όπως είπε δε ο Υπουργός, η ελληνική οικονομία αναπτύσσεται με ταχείς ρυθμούς, σχεδόν διπλάσιους του μέσου ευρωπαϊκού όρου, ενώ συγκαταλέγεται στις πλέον ανθεκτικές οικονομίες του πλανήτη, αφού το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο εκτιμά ότι περίπου το 1/3 της παγκόσμιας οικονομίας θα δει τουλάχιστον 2 διαδοχικά τρίμηνα συρρίκνωσης εφέτος και το επόμενο έτος. Όσον αφορά στις επενδύσεις και τις εξαγωγές, ο Χρ. Σταϊκούρας εκτίμησε ότι θα ανέλθουν σε ιστορικά υψηλά επίπεδα το 2022, αφού η χώρα μας «προσελκύει παγκόσμιους επενδυτικούς κολοσσούς, επεκτείνεται σε νέες αγορές, γίνεται όλο και πιο εξωστρεφής».

Η ανάλυση των στοιχείων δείχνει δε ότι η Ελλάδα εξάγει, ως ποσοστό του ΑΕΠ, περισσότερο από την Ιταλία, την Ισπανία και τη Γαλλία. Οι πραγματικές εξαγωγές αγαθών καταγράφουν συνεπή ανοδική πορεία, φτάνοντας το 2ο τρίμηνο του έτους, σε ρεκόρ της περιόδου ιστορικών στοιχείων, υπερβαίνοντας κατά 75% τον μέσο όρο τριμηνιαίου όγκου όλης της προ-πανδημίας περιόδου από το 1995. Η δε εξαγωγική βάση διαφοροποιείται σημαντικά, καταγράφοντας ισχυρή αύξηση στις εξαγωγές αγαθών υψηλής τεχνολογίας, οι οποίες προσεγγίζουν πλέον ποσοστά βιομηχανοποιημένων χωρών, όπως είναι η Γερμανία. Ιδιαίτερη αναφορά έγινε από τον Υπουργό Οικονομικών και στο ζήτημα της ανεργίας, η οποία έχει ήδη υποχωρήσει περισσότερο από 5 μονάδες σε σχέση με το 2019, προσεγγίζοντας πλέον, σε ετήσια βάση, το επίπεδο του 2010. Αυτή η υποχώρηση είναι ιδιαίτερα εμφανής στις γυναίκες και τους νέους ανθρώπους, ενώ την ίδια στιγμή ο αριθμός των εργαζομένων ξεπερνά τα 4,1 εκατ. πολίτες. Το 2ο τρίμηνο του 2022, η Ελλάδα κατέγραψε μεγαλύτερο αριθμό απασχολούμενων από το αντίστοιχο προ-πανδημίας τρίμηνο για 7 από τους 10 κλάδους οικονομικής δραστηριότητας, έναντι 6 κλάδων της ευρωζώνης, ανέφερε ο Χρ. Σταϊκούρας, ο οποίος επισήμανε παράλληλα ότι υπάρχουν και πρόσθετοι δείκτες και μεγέθη της οικονομίας που επιδεικνύουν ανθεκτικότητα ή / και κινούνται ανοδικά, όπως είναι η βιομηχανική παραγωγή, η μεταποίηση, οι κατασκευές, οι ταξιδιωτικές εισπράξεις, οι ηλεκτρονικές συναλλαγές, οι καταθέσεις νοικοκυριών και επιχειρήσεων, ενώ και τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια των πιστωτικών ιδρυμάτων διαμορφώνονται σχεδόν σε μονοψήφιο ποσοστό.

Οι 7 προτεραιότητες του νέου Προϋπολογισμού
Ο Υπουργός Οικονομικών ανέλυσε, στο ίδιο πλαίσιο, τις 7 προτεραιότητες που θέτει ο Προϋπολογισμός του 2023, με τις βασικότερες να αφορούν στη συνέχιση και ενίσχυση των μέτρων στήριξης της κοινωνίας και αφετέρου στην επίτευξη δημοσιονομικής ισορροπίας και τη διατήρηση της αναπτυξιακής πορείας της χώρας. Πιο συγκεκριμένα:

1η Προτεραιότητα: Η υλοποίηση παρεμβάσεων για την αντιμετώπιση των οικονομικών επιπτώσεων των πολύ-επίπεδων κρίσεων. Παρεμβάσεις όπως είναι:

  • Οι επιδοτήσεις στην κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου.
  • Η αναδρομική επιστροφή ποσοστού της επιβάρυνσης του ενεργειακού κόστους για οικιακά τιμολόγια.
  • Η αύξηση του επιδόματος θέρμανσης και η επιδότηση του πετρελαίου θέρμανσης και κίνησης.
  • Η οικονομική ενίσχυση των πολιτών, με κοινωνικά κριτήρια, για την σημαντική επιβάρυνση στα καύσιμα.
  • Η στήριξη γεωργών και κτηνοτρόφων με επιδοτήσεις, με τη μείωση του ΦΠΑ στα λιπάσματα και τις ζωοτροφές, με την επιστροφή του ΕΦΚ στο πετρέλαιο.
  • Η εφάπαξ οικονομική ενίσχυση ευάλωτων πολιτών.

Συνολικά, με τις πρόσφατες εκτιμήσεις της πορείας του ενεργειακού κόστους, τα μέτρα για την αντιμετώπιση της ενεργειακής κρίσης ανέρχονται στα 12,4 δισ. ευρώ το 2022, με το δημοσιονομικό κόστος αυτών να διαμορφώνεται στα 4,7 δισ. ευρώ. Από το σύνολο των παρεμβάσεων, τα 9,5 δισ. ευρώ, δηλαδή το 80% αυτών, κατευθύνεται στην επιδότηση του αυξημένου ενεργειακού κόστους. Από αυτά, τα 3,5 δισ. ευρώ είναι για τα νοικοκυριά και τα 6,0 δισ. ευρώ για τις επιχειρήσεις. Τέλος, συνεχίζεται η εφαρμογή παρεμβάσεων, ύψους 4,3 δισ. ευρώ, για την αντιμετώπιση των συνεπειών της πανδημίας.

2η Προτεραιότητα: Η συνέχιση και ενίσχυση των φορο-ελαφρύνσεων για νοικοκυριά και επιχειρήσεις. Έτσι, κοντά στις υπάρχουσες μειώσεις φόρων και ασφαλιστικών εισφορών της τελευταίας τριετίας, έρχονται να προστεθούν:

  • Η μονιμοποίηση της κατάργησης της ειδικής εισφοράς αλληλεγγύης για όλους τους πολίτες.
  • Η μονιμοποίηση της μείωσης των ασφαλιστικών εισφορών.
  • Η κατάργηση της ειδικής εισφοράς 1% υπέρ του Ταμείου Πρόνοιας Δημοσίων Υπαλλήλων.
  • Η κατάργηση, υπό προϋποθέσεις, του τέλους επιτηδεύματος.
  • Η επέκταση των μειωμένων συντελεστών ΦΠΑ σε υπηρεσίες μεταφοράς προσώπων, σε υπηρεσίες διάθεσης μη αλκοολούχων ποτών και ροφημάτων, στα εισιτήρια κινηματογράφων, στα γυμναστήρια κ.λπ.
  • Η επέκταση της αναστολής του ΦΠΑ για νέες οικοδομές.

Απόρροια της ασκούμενης φορολογικής πολιτικής είναι η μείωση κατά 4% της φορολογικής επιβάρυνσης των μισθωτών το 2021, σε σχέση με το 2019. Πρόκειται για τη δεύτερη μεγαλύτερη μείωση φορολογικής επιβάρυνσης ανάμεσα σε όλες τις χώρες του ΟΟΣΑ. Όπως εκτίμησε δε ο Χρ. Σταϊκούρας, οι μειώσεις φόρων ενισχύουν τις επενδύσεις και δημιουργούν νέες θέσεις απασχόλησης. Έτσι, ο συνολικός αριθμός εργαζομένων, το 2023, αναμένεται να ανέλθει στα 4,9 εκατ. απασχολούμενους, ύψος που θα αποτελέσει ρεκόρ για όλη τη περίοδο διαθέσιμων στοιχείων από το 1995.

3η Προτεραιότητα: Η διασφάλιση της υφιστάμενης δημοσιονομικής υπευθυνότητας. Η κυβέρνηση εκτιμά ότι το πρωτογενές έλλειμμα θα διαμορφωθεί στο 1,7% του ΑΕΠ το 2022, με τα δημόσια οικονομικά να επιστρέφουν σε περιβάλλον πρωτογενών πλεονασμάτων από το 2023.

Επιπλέον, το δημόσιο χρέος αναμένεται να μειωθεί κατά 24 ποσοστιαίες μονάδες το 2022, και να διαμορφωθεί περίπου στο 160% του ΑΕΠ το 2023.

4η Προτεραιότητα: Η στήριξη και ενίσχυση του διαθέσιμου εισοδήματος των πολιτών. Έτσι, πέραν της κατάργησης της εισφοράς αλληλεγγύης και της μείωσης των ασφαλιστικών εισφορών, ο Προϋπολογισμός προχωρά μεταξύ άλλων, σε νέα αύξηση του κατώτατου μισθού, σε μόνιμη αύξηση των συντάξεων, στην αναμόρφωση του ειδικού μισθολογίου των γιατρών του Ε.Σ.Υ., καθώς και στην άμεση διευθέτηση παγίων μισθολογικών αιτημάτων των Ενόπλων Δυνάμεων.

5η Προτεραιότητα: Η άσκηση κοινωνικής πολιτικής, με την στήριξη των πιο ευάλωτων πολιτών. Στο πλαίσιο αυτό, ο Προϋπολογισμός προβλέπει την πρόσθετη οικονομική ενίσχυση 2,3 εκατ. χαμηλοσυνταξιούχων, ανασφάλιστων υπερήλικων, δικαιούχων επιδομάτων ΑΜΕΑ, μακροχρόνια ανέργων, δικαιούχων ελάχιστου εγγυημένου εισοδήματος, δικαιούχων επιδόματος παιδιών ΟΠΕΚΑ.

Η συνολική ενίσχυση αυτών, τόσο τον περασμένο Απρίλιο όσο και τον προσεχή Δεκέμβριο, υπερβαίνει τα 820 εκατ. ευρώ. Πέραν αυτής, της αύξησης των συντάξεων και του κατώτατου μισθού, της επιδότησης του ρεύματος και των καυσίμων, η κυβέρνηση προχωρά στην επέκταση του επιδόματος μητρότητας στον ιδιωτικό τομέα και στην υλοποίηση πλέγματος παρεμβάσεων για την αντιμετώπιση του σημαντικού προβλήματος της στέγασης, ιδιαίτερα για τους νέους ανθρώπους και τα νέα ζευγάρια.

Συνολικά, όπως επισημαίνει και το Γραφείο Προϋπολογισμού του Κράτους στη Βουλή, οι κοινωνικές παροχές είναι αυξημένες κατά 1,6 δισ. ευρώ εφέτος και κατά 456 εκατ. ευρώ του χρόνου.

6η Προτεραιότητα: Η βέλτιστη και εμπροσθοβαρής αξιοποίηση των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, με στόχο την ενίσχυση του παραγωγικού ιστού της οικονομίας. Ήδη, στο σκέλος των επιδοτήσεων έχουν ενταχθεί 372 έργα, προϋπολογισμού 13,5 δισ. ευρώ, ενώ στο δανειακό σκέλος έχουν υποβληθεί 160 επενδυτικά σχέδια, προϋπολογισμού 7,14 δισ. ευρώ. Από το ποσό αυτό, πάνω από 1 δισ. ευρώ αφορούν επενδύσεις από μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις.

Η κυβέρνηση εκτιμά δε ότι η προσήλωση στην απορρόφηση των πόρων του Ταμείου αναμένεται να αποφέρει επιτάχυνση της ετήσιας συμβολής στην ανάπτυξη στις 1,9 ποσοστιαίες μονάδες.

7η Προτεραιότητα: Η ενίσχυση της εθνικής άμυνας, με αυξημένες δαπάνες για φυσικές παραλαβές οπλικών συστημάτων.

Ταμείο Ανάκαμψης: Προχωρούν οι επενδύσεις, ανησυχούν τα χρονοδιαγράμματα
Η πορεία του Ταμείου Ανάκαμψης συνιστά σταθερά το μεγάλο στοίχημα της ελληνικής οικονομίας για τα προσεχή 5 χρόνια, με τις προκλήσεις της υλοποίησής του να ξεκινούν από εδώ και πέρα, δεδομένου ότι οι πρώτες μεταρρυθμίσεις και έργα έχουν ξεκινήσει να υλοποιούνται και δεκάδες ακόμα είναι στο πλάνο, με τις ανησυχίες εδώ να επικεντρώνονται στην τήρηση των αυστηρών χρονοδιαγραμμάτων. Τη βάση του όλου προβληματισμού έθεσε για μια ακόμα φορά ο Αναπληρωτής Υπουργός Οικονομικών, Θόδωρος Σκυλακάκης, ο οποίος μιλώντας σε εκδήλωση του Οικονομικού Επιμελητηρίου Ελλάδος στα Χανιά, ανέφερε ότι «η ενεργειακή μετάβαση, η ψηφιοποίηση του Κράτους, η μείωση της γραφειοκρατίας και ο ποιοτικός εκσυγχρονισμός των κοινωνικών υποδομών αποτελούν την ουσία του Ταμείου Ανάκαμψης και των μεταρρυθμιστικών πολιτικών που υλοποιεί, σήμερα, η κυβέρνηση».

Οι πρώτες επενδύσεις του Ταμείου Ανάκαμψης
Ο Θ. Σκυλακάκης εστίασε στις ευκαιρίες που υπάρχουν, προπαντός, για τις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις, στο πλαίσιο του Εθνικού Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας «Ελλάδα 2.0». Σημειώνοντας πως, σύντομα, θα ανοίξει για υποβολή αιτήσεων το πρώτο «Εξοικονομώ» για επιχειρήσεις, εξέφρασε, ταυτόχρονα, την πεποίθηση, πως στο REPowerEU -που θα προστεθεί στο Ταμείο Ανάκαμψης- θα υπάρξουν περισσότερα εργαλεία για ενεργειακές επενδύσεις από επιχειρήσεις. Αναφερόμενος στην ταχύτητα των διαδικασιών, επισήμανε το παράδειγμα της πρώτης μικρής επιχείρησης που λαμβάνει δάνειο από το «Ελλάδα 2.0», περίπου 2,5 μήνες μετά την υποβολή του σχετικού αιτήματος, ηλεκτρονικά, στην ειδικά διαμορφωμένη πλατφόρμα. Συγκεκριμένα, πρόκειται για επενδυτικό σχέδιο, ύψους 1,127 εκατ. ευρώ, για ανακαίνιση ξενοδοχείου στη Σέριφο. Πέραν από το παραπάνω ευρύ δανειοδοτικό πρόγραμμα, ύψους 11,7 δισ. ευρώ, που αφορά επιχειρήσεις κάθε μεγέθους, έκανε λόγο για ακόμη δύο δανειοδοτικά προγράμματα του «Ελλάδα 2.0», τα οποία είναι, αποκλειστικά, για μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις. Καταρχάς, τον Ιανουάριο, υπό την αιγίδα του InvestEU (ευρωπαϊκό εγγυοδοτικό όργανο) θα βγει ένα εγγυοδοτικό πρόγραμμα, στο πλαίσιο του οποίου οι συνεργαζόμενες, ελληνικές εμπορικές τράπεζες θα μπορούν να χορηγήσουν δάνεια, συνολικού ύψους περί τα 2,5 δισ. ευρώ, σε μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις. Όσο για το δεύτερο πρόγραμμα, συνολικού ύψους 1 δισ. ευρώ, αντίστοιχα, θα απευθύνεται σε καινοτόμες, νεοφυείς μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις, χορηγώντας τους δάνεια για την υλοποίηση των επενδυτικών τους σχεδίων.

Πτώση του χρέους στο 169,1% του ΑΕΠ το 2022
Τέλος, σε σχέση με το γενικότερο οικονομικό περιβάλλον ο Αναπληρωτής Υπουργός Οικονομικών υπογράμμισε: «Αυτή τη στιγμή είμαστε στην “καρδιά” μιας ενεργειακής κρίσης και στην έναρξη μιας ευρωπαϊκής επιβράδυνσης ή και ύφεσης σε πολλές χώρες. Αυτή η ύφεση, κατά τη γνώμη μου, θα είναι βραχύβια, διότι το βασικό της αίτιο είναι εξωγενές. Είναι ο πόλεμος στην Ουκρανία και κατ’ επέκταση η άνοδος του πληθωρισμού που προκάλεσαν οι ανατιμήσεις στα καύσιμα -κατά κύριο λόγο- και η προσπάθεια των Κεντρικών Τραπεζών να περιορίσουν τον πληθωρισμό, ανεβάζοντας τα επιτόκια. Όταν τελειώσει ο πόλεμος, η κατάσταση θα αντιστραφεί. Η ύφεση θα περάσει και ταυτόχρονα θα έχουμε πτώση των τιμών των καυσίμων, διότι δεν θα υπάρχουν πια οι ίδιες πιέσεις. Οι οικονομίες θα μπουν σε φάση ανάκαμψης, που θα κρατήσει για αρκετά χρόνια. Βγαίνοντας από τις κρίσεις -και παρά τα πολλά χρήματα που διαθέσαμε για την αντιμετώπισή τους- το χρέος της Ελλάδας, φέτος, θα είναι κάτω από το χρέος του 2019. Τότε, ήταν 180,7% του ΑΕΠ, ενώ φέτος θα πέσει στο 169,1% του ΑΕΠ. Κι αυτό, έχοντας να ξοδέψουμε περίπου το 95% των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης, που θα αρχίσουν να μπαίνουν, τώρα, στην οικονομία».

Παραμένει στο 0,35% το ελάχιστο επιτόκιο χορήγησης δανείων
Την ίδια στιγμή, σταθερό στο 0,35% παραμένει το ελάχιστο επιτόκιο χορήγησης δανείων του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας από τους τραπεζικούς φορείς προς τις μικρές και πολύ μικρές επιχειρήσεις, ενώ για τις υπόλοιπες, αυξάνεται και διαμορφώνεται, πλέον, σε επίσης σταθερό 1%. Αυτό προβλέπεται στο πλαίσιο της νέας ΚΥΑ που υπέγραψε το οικονομικό επιτελείο, με την επισήμανση πως τα παραπάνω επιτόκια ισχύουν για όσες δανειακές συμβάσεις συναφθούν μεταξύ των τραπεζικών φορέων και των δικαιούχων με πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας από την έναρξη ισχύος της απόφασης και μέχρι την έναρξη ισχύος τυχόν απόφασης τροποποίησής της, με την οποία θα αναθεωρείται το ελάχιστο προβλεπόμενο επιτόκιο. Υπενθυμίζεται ότι όσον αφορά στο επενδυτικό σχήμα, κάθε σχέδιο χρηματοδοτείται σε ποσοστό έως 50% με δάνειο από το Ταμείο Ανάκαμψης και τουλάχιστον κατά 30% με δάνειο από τη συνεργαζόμενη τράπεζα, ενώ το 20% της επένδυσης καλύπτεται με ίδια συμμετοχή.

Πληθωρισμός: Σημάδια σταθεροποίησης
Σύμφωνα με τα προκαταρκτικά στοιχεία της Eurostat, ο πληθωρισμός συνεχίζει σταθερά την ανοδική του πορεία στην ευρωζώνη τον Οκτώβριο, καθώς ξεπέρασε το 10%, φθάνοντας στο 10,7%. Στην Ελλάδα ωστόσο, ο εναρμονισμένος δείκτης τιμών καταναλωτή κατέγραψε μικρή επιβράδυνση και διαμορφώθηκε στο 9,8% από 12,1% τον Σεπτέμβριο, 11,2% τον Αύγουστο, 11,3% τον Ιούλιο και 11,6% τον Ιούνιο. Σύμφωνα με πληροφορίες, η επιβράδυνση που καταγράφεται στον πληθωρισμό στη χώρα μας ήταν αναμενόμενη από το οικονομικό επιτελείο, καθώς η σύγκριση γίνεται σε ετήσια βάση, δηλαδή σε σχέση με τον Οκτώβριο του 2021, οπότε και είχε αρχίσει η ανοδική πορεία του πληθωρισμού.

Όσον αφορά στις εκτιμήσεις για το σύνολο του έτους, με βάση το προσχέδιο του προϋπολογισμού του 2023 εκτιμάται ότι θα φτάσει στο 8,8%. Βασική αιτία ανόδου του πληθωρισμού και τον Οκτώβριο είναι η ανοδική πορεία των τιμών στην ενέργεια. Με βάση τα στοιχεία της Eurostat, σε επίπεδο ευρωζώνης η ενέργεια αυξήθηκε κατά 41,9% από άνοδο 40,7% τον Σεπτέμβριο. Ακολουθούν τα τρόφιμα, ποτά και καπνικά με αύξηση 13,1% (από 11,8% τον Σεπτέμβριο), τα μη βιομηχανικά προϊόντα κατά 6% (από 5,5% τον Σεπτέμβριο) και ο κλάδος των υπηρεσιών κατά 4,4% (από 4,3% τον Σεπτέμβριο).

Ειδικά στην Ελλάδα, τον Οκτώβριο η αύξηση στην ενέργεια ήταν 20,8% (από 53,8% τον Σεπτέμβριο), σε τρόφιμα – ποτά – καπνικά 12,8% (από 10,7% τον Σεπτέμβριο) και στις υπηρεσίες 6,7% (από 7,4% τον Σεπτέμβριο).


ΙΟΒΕ: Ισχυρή επιδείνωση του οικονομικού κλίματος
Ωστόσο, πέρα από τον Προϋπολογισμό, τις εξελίξεις στο Ταμείο Ανάκαμψης και την ελαφρά πτώση του πληθωρισμού, η εικόνα της ελληνικής οικονομίας παραμένει γκρίζα, όπως φαίνεται και από τον δείκτη οικονομικού κλίματος που εκπονεί το ΙΟΒΕ, ο οποίος επιδεινώθηκε ισχυρά τον Οκτώβριο, καθώς διαμορφώθηκε στις 98,3 μονάδες, σε σύγκριση με 104,9 τον Σεπτέμβριο και στη χαμηλότερη επίδοση των τελευταίων 20 μηνών. Όπως αναφέρει το ΙΟΒΕ, η πτώση αυτή συγκλίνει με τις αντίστοιχες εξελίξεις σε ευρωπαϊκό επίπεδο, καθώς ανάλογες πτωτικές τάσεις επικρατούν στις περισσότερες ευρωπαϊκές οικονομίες. Σύμφωνα με την ανάλυση, η επίδοση αυτή είναι αποτέλεσμα της επιδείνωσης των προσδοκιών κυρίως στις Υπηρεσίες και δευτερευόντως στη Βιομηχανία, αλλά και την υποχώρηση της καταναλωτικής εμπιστοσύνης. Το Λιανικό Εμπόριο, αντίθετα, φαίνεται να ανακάμπτει, όπως και τα Δημόσια έργα που στηρίζουν ακόμα τις Κατασκευές. Καθώς ολοκληρώνεται η τουριστική περίοδος οι σχετικές εποχικές θέσεις εργασίας τερματίζονται, με αποτέλεσμα να αναζητούνται νέες πηγές απασχόλησης. Το ενεργειακό ζήτημα φαίνεται να προκαλεί επίσης απαισιοδοξία ενόψει της χειμερινής περιόδου, καθώς αθροίζεται στο συνεχιζόμενο, όπως αποδεικνύεται, πρόβλημα του υψηλού πληθωρισμού που πλήττει πλέον σχεδόν όλες τις κατηγορίες αγαθών και υπηρεσιών.

Στο απρόβλεπτο περιβάλλον θα πρέπει να συνυπολογιστεί και η αύξηση του κόστους δανεισμού, λόγω της ανόδου των επιτοκίων, που αρχίζει να καταγράφεται ως προβληματισμός, έστω και σε αρχικό ακόμη στάδιο.

Αναλυτικότερα:

  • στη Βιομηχανία, το αρνητικό ισοζύγιο των εκτιμήσεων για τις παραγγελίες και τη ζήτηση διατηρήθηκε αμετάβλητο, οι εκτιμήσεις για τα αποθέματα κλιμακώθηκαν και οι θετικές προβλέψεις για την παραγωγή τους προσεχείς μήνες ενισχύθηκαν οριακά.
  • στις Κατασκευές, οι αρνητικές προβλέψεις για την παραγωγή ενισχύθηκαν, ενώ αντίθετα οι προβλέψεις για την απασχόληση βελτιώθηκαν αισθητά.
  • στο Λιανικό Εμπόριο, οι εκτιμήσεις για τις τρέχουσες πωλήσεις βελτιώθηκαν σημαντικά, με το ύψος των αποθεμάτων να αποκλιμακώνεται έντονα, ενώ οι προβλέψεις για τη βραχυπρόθεσμη εξέλιξη των πωλήσεων ενισχύονται αισθητά.
  • στις Υπηρεσίες, οι θετικές εκτιμήσεις για την τρέχουσα κατάσταση των επιχειρήσεων κινήθηκαν έντονα πτωτικά, όπως και εκείνες για τη ζήτηση, ενώ οι προβλέψεις για τη βραχυπρόθεσμη εξέλιξη της ζήτησης υποχώρησαν αισθητά.
  • στην Καταναλωτική Εμπιστοσύνη, οι αρνητικές προβλέψεις των νοικοκυριών για την οικονομική κατάσταση της χώρας κλιμακώθηκαν περαιτέρω, όπως και οι αντίστοιχες για τη δική τους οικονομική κατάσταση οι οποίες υποχώρησαν αισθητά. Παράλληλα επιδεινώθηκαν σημαντικά οι προβλέψεις για μείζονες αγορές και υποχώρησε οριακά η πρόθεση για αποταμίευση.

Ελληνική Οικονομία: Πρόκληση η υλοποίηση του πρώτου Προϋπολογισμού εκτός μνημονιακής εποπτείας

Ο Προϋπολογισμός του 2023 παρουσιάζει εξαιρετικό ενδιαφέρον για έναν επιπλέον λόγο: καταρτίστηκε πέρα από κάθε αμφιβολία υπό συνθήκες εξαιρετικά υψηλής αβεβαιότητας, αναφορικά με τις γεωπολιτικές εξελίξεις σε παγκόσμιο επίπεδο. Σύμφωνα με το Υπουργείο Οικονομικών, ο Προϋπολογισμός «καλείται να συγκεράσει προκλήσεις που αφορούν στην ενεργειακή κρίση, την πληθωριστική πίεση στα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις, την υγειονομική κρίση που εάν και έχει υποχωρήσει, συνεχίζει να επιβαρύνει τις δαπάνες του συστήματος υγείας, αλλά και τις αυξημένες δαπάνες για την αναγκαία αμυντική θωράκιση της χώρας. Την ίδια στιγμή καλείται να διατηρήσει τη δημοσιονομική ισορροπία και τους στόχους βιώσιμης ανάπτυξης, αλλά και να υποστηρίξει ένα ευρύ φάσμα μεταρρυθμίσεων για τη βελτίωση της ζωής και της ευημερίας όλων των πολιτών».

Κάνοντας πιο συγκεκριμένα τα δεδομένα, το Υπουργείο Οικονομικών τονίζει ότι τόσο σε εθνικό όσο και σε παγκόσμιο επίπεδο για το 2023, είναι αυξημένοι και συνδέονται κατά κύριο λόγο με τις γεωπολιτικές προκλήσεις, την εξέλιξη του πολέμου στην Ουκρανία, τις συνθήκες εφοδιασμού της Ευρώπης με φυσικό αέριο, τις τιμές της ενέργειας και των καυσίμων και την ευρωπαϊκή νομισματική πολιτική.

Ρυθμός ανάπτυξης 5,3% έναντι 4,5% το 2022
Το θετικό στην παρούσα συγκυρία είναι ότι κατά γενική ομολογία η ελληνική οικονομία έχει επιδείξει σημαντική ανθεκτικότητα, υποστηριζόμενη και από τα δημοσιονομικά μέτρα της πολιτείας.

Ως αποτέλεσμα, για το 2022 προβλέπεται ρυθμός ανάπτυξης 5,3%, έναντι 4,5% που είχε προβλεφθεί στον Κρατικό Προϋπολογισμό του 2022 και 3,1% που είχε εκτιμηθεί στο Πρόγραμμα Σταθερότητας του Απριλίου 2022, τη στιγμή που ο Εναρμονισμένος Δείκτης Τιμών Καταναλωτή εκτιμάται να αυξηθεί κατά 8,8%, έναντι 5,6% που προβλεπόταν στο Πρόγραμμα Σταθερότητας.

Σε αυτό το πλαίσιο, το ποσοστό ανεργίας αναμένεται να διαμορφωθεί σε 12,9% έναντι 13,9% που προβλεπόταν στο Πρόγραμμα Σταθερότητας και 14,2% στον Προϋπολογισμό του 2022. Το αποτέλεσμα αυτό υποστηρίχθηκε εντός του 2022 από δημοσιονομικά μέτρα ύψους 4,7 δισ. ευρώ για την αντιμετώπιση της ενεργειακής κρίσης, μέτρα ύψους 4,3 δισ. ευρώ για την αντιμετώπιση της υγειονομικής κρίσης, αλλά και μεταρρυθμίσεις προς όφελος των πολιτών, όπως ενδεικτικά είναι η διπλή αύξηση του κατώτατου μισθού κατά 9,7% συνολικά μέσα στο 2022, η περαιτέρω μόνιμη μείωση του Ενιαίου Φόρου Ιδιοκτησίας Ακινήτων (ΕΝΦΙΑ), από το 2018 κατά 35% και η κατάργηση του φόρου γονικών παροχών-δωρεών.

Για το 2023, «υπό τις εξαιρετικά αβέβαιες συνθήκες διαμόρφωσης προβλέψεων» και με βάση τις τρέχουσες τιμές μελλοντικών συμβολαίων της ενέργειας, ο Εναρμονισμένος Δείκτης Τιμών Καταναλωτή αναμένεται να αυξηθεί κατά 3%, έναντι 4% της Ευρωζώνης, σύμφωνα με τις θερινές προβλέψεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ενώ η ανάπτυξη αναμένεται να διαμορφωθεί σε 2,1%, έναντι 1,4% του μέσου όρου της Ευρωζώνης σύμφωνα με τις θερινές προβλέψεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και 0,9% σύμφωνα με τις προβλέψεις Σεπτεμβρίου 2022 της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ). Όπως αναφέρει το Υπουργείο Οικονομικών στη σχετική του ενημέρωση, «οι προβλέψεις για την ανάπτυξη και τον πληθωρισμό, έχουν λόγω των συνθηκών ακραίας γεωπολιτικής αβεβαιότητας, υψηλό βαθμό επισφάλειας και μπορεί να αναθεωρηθούν από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή πριν την κατάθεση του τελικού σχεδίου του προϋπολογισμού».

Πρώτος προϋπολογισμός εκτός μνημονιακής επιτήρησης
Ένα ακόμα πολύ σημαντικό δεδομένο που δίνει ιδιαίτερη βαρύτητα στον Προϋπολογισμό του 2023 είναι το γεγονός ότι είναι ο πρώτος Κρατικός Προϋπολογισμός τα τελευταία 12 χρόνια, που καταρτίζεται εκτός του πλαισίου μνημονιακής επιτήρησης ή ενισχυμένης εποπτείας. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι όλα τα δημοσιονομικά μεγέθη απεικονίζονται μόνο με τη κοινή μεθοδολογία του Ευρωπαϊκού Συστήματος Λογαριασμών (ESA) και παραλείπονται πλέον εκτιμήσεις κατά πρόγραμμα.

Πιο συγκεκριμένα: Οι δημοσιονομικοί στόχοι που είχαν τεθεί στο Πρόγραμμα Σταθερότητας, αναφορικά με το πρωτογενές πλεόνασμα γενικής κυβέρνησης, ήτοι ελλείμματος 2% του ΑΕΠ για το 2022 και πλεονάσματος 1,1% του ΑΕΠ για το 2023, αναθεωρούνται σε έλλειμμα 1,7% του ΑΕΠ για το 2022 και πλεόνασμα 0,7% του ΑΕΠ για το 2023. Με αυτό τον τρόπο το οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης εκτιμά ότι διατηρείται η δημοσιονομική ισορροπία για την εν λόγω περίοδο, διοχετεύοντας τους απαραίτητους πόρους, «έχοντας χτίσει με διορατικότητα ασφαλή ταμειακά διαθέσιμα, για την αντιμετώπιση των προκλήσεων κατά το νέο έτος».

Στα παραπάνω οικονομικά δεδομένα και πάντα αναφερόμενοι στο 2023, έχει συμπεριληφθεί το σύνολο των δημοσιονομικών μέτρων, ύψους 3,5 δισ. ευρώ, που εξαγγέλθηκαν στη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης και επιπλέον 1 δισ. ευρώ αποθεματικό για αυξημένες δαπάνες αντιμετώπισης της ενεργειακής κρίσης, πρωτίστως για την επιδότηση λογαριασμών ηλεκτρικού ρεύματος και την αντιμετώπιση δαπανών των φορέων γενικής κυβέρνησης.

Επιπλέον, για το 2023 προβλέπεται η διάθεση πόρων ύψους 8,3 δισ. ευρώ από το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων και 5,6 δισ. ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, εκ των οποίων 3,5 δισ. ευρώ από το σκέλος των επιχορηγήσεων, στο οποίο έως σήμερα έχουν ενταχθεί 372 έργα και εμβληματικές επενδύσεις ύψους 13,5 δισ. ευρώ.

Οικονομικό επιτελείο: Καθοριστικές οι γεωπολιτικές εξελίξεις
Με κοινή τους δήλωση, ο Υπουργός Οικονομικών, Χρήστος Σταϊκούρας και ο Αναπληρωτής Υπουργός Οικονομικών, Θόδωρος Σκυλακάκης τόνισαν μεταξύ άλλων τα εξής: «Η αβεβαιότητα γύρω από τις ευρύτερες γεωπολιτικές εξελίξεις, αποτελεί τον σημαντικότερο παράγοντα που δυσχεραίνει τη διενέργεια ασφαλών προβλέψεων παγκοσμίως. Σε αυτό το πλαίσιο, το βασικό όπλο οικονομικής άμυνας της χώρας είναι η συνετή δημοσιονομική διαχείριση, κατευθύνοντας τους πόρους που είναι διαθέσιμοι, στον μετριασμό των συνεπειών της ενεργειακής κρίσης στην ελληνική κοινωνία και τον παραγωγικό ιστό της χώρας. Παράλληλα, η τήρηση των ρεαλιστικών δημοσιονομικών στόχων είναι το διαβατήριο για την πρόσβαση στις αγορές, τη διασφάλιση της βιωσιμότητας του ελληνικού χρέους και την επίτευξη επενδυτικής βαθμίδας, έτσι ώστε να διατηρηθεί η θετική οικονομική προοπτική της χώρας για τα επόμενα έτη».

Στιγμιότυπο από την συνέντευξη Τύπου για την πορεία του Ταμείου Ανάκαμψης. Από αριστερά: Νίκος Μαντζούφας, Διοικητής της Ειδικής Υπηρεσίας Συντονισμού του Ταμείου Ανάκαμψης (ΕΥΣΤΑ), Άκης Σκέρτσος, Υπουργός Επικρατείας, Γιάννης Οικονόμου, Υφυπουργός παρά τω Πρωθυπουργώ και Κυβερνητικός Εκπρόσωπος, Θόδωρος Σκυλακάκης, Αναπληρωτής Υπουργός Οικονομικών, Θανάσης Κοντογεώργης, Γενικός Γραμματέας Συντονισμού της Κυβέρνησης

Ταμείο Ανάκαμψης: Δεύτερο αίτημα πληρωμής 3,56 δις ευρώ
Ένα ακόμα ορόσημο των τελευταίων εβδομάδων στην ελληνική οικονομία ήταν το δεύτερο αίτημα πληρωμής από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (ΤΑΑ) που υποβλήθηκε την Παρασκευή 30 Σεπτεμβρίου στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, από τον αρμόδιο για την υλοποίηση του Εθνικού Σχεδίου «Ελλάδα 2.0», Αναπληρωτή Υπουργό Οικονομικών, Θόδωρο Σκυλακάκη. Στο πλαίσιο αυτό, στα δημόσια ταμεία αναμένεται να εισρεύσουν 3,56 δισ. ευρώ, καθώς η επιτυχής ολοκλήρωση των 28 προβλεπόμενων οροσήμων επιτρέπει την υποβολή ενός ενιαίου αιτήματος, που αφορά τόσο στο σκέλος των επιδοτήσεων όσο και σ’ αυτό των δανείων.

Η Ελλάδα εκπλήρωσε, νωρίτερα από τον αρχικό σχεδιασμό τρία ορόσημα που σχετίζονται με το δανειακό σκέλος του ΤΑΑ. Συνεπώς, στα 1,72 δισ. ευρώ (πληρωμή επιδοτήσεων) προστίθενται ακόμη 1,84 δισ. ευρώ (πληρωμή δανείων). Υπενθυμίζεται πως το συνολικό ύψος της πρώτης δόσης, που εκταμιεύτηκε στις 8 Απριλίου του 2022, ανήλθε, επίσης, σε 3,56 δισ. ευρώ (1,72 δισ. ευρώ για επιδοτήσεις και 1,84 δισ. ευρώ για δάνεια). Όσον αφορά στην προχρηματοδότηση, που εκταμιεύθηκε στις 9 Αυγούστου του 2021, αντιστοιχεί στο 13% (3,96 δισ. ευρώ) των χρημάτων που αναλογούν στην Ελλάδα από το ΤΑΑ. Είναι πολύ σημαντικό εδώ να επισημανθεί ότι η χώρα μας είναι μεταξύ των 5 πρώτων χωρών που καταθέτει αίτημα εκταμίευσης της δεύτερης πληρωμής από το ΤΑΑ και η πρώτη που καταθέτει αίτημα για την τρίτη πληρωμή (σκέλος δανείων).

Σκέλος επιδοτήσεων
Όπως είπαμε, στο Εθνικό Σχέδιο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας έχουν ενταχθεί, προς το παρόν, 372 έργα, συνολικού προϋπολογισμού 13,5 δισ. ευρώ, με αποφάσεις που έχει υπογράψει ο Αναπληρωτής Υπουργός Οικονομικών. Τα έργα εμπίπτουν στους τέσσερις βασικούς πυλώνες του Σχεδίου, δηλαδή στην «Πράσινη μετάβαση», στην «Ψηφιακή μετάβαση», σε «Απασχόληση – Δεξιότητες – Κοινωνική Συνοχή» και σε «Ιδιωτικές επενδύσεις και μετασχηματισμό της οικονομίας». Μερικές από τις πιο πρόσφατες εντάξεις αφορούν σε:

  • Εξοικονόμηση ενέργειας σε κτίρια του δημοσίου (170.000.000 ευρώ),
  • ναβαθμίσεις του δικτύου του Διαχειριστή Ελληνικού Δικτύου Διανομής Ηλεκτρικής Ενέργειας (ΔΕΔΔΗΕ), με στόχο την ενίσχυση της ανθεκτικότητας και την προστασία του περιβάλλοντος (60.000.000 ευρώ),
  • Ανάπτυξη, κατασκευή, θέση σε τροχιά και προ-λειτουργία μικρών δορυφόρων, που θα υποστηρίζουν υπηρεσίες ασφαλούς συνδεσιμότητας (200.370.480 ευρώ),
  • Σχεδιασμό, ενοποίηση και υποστήριξη της λειτουργίας των Μητρώων της ΗΔΙΚΑ Α.Ε στον τομέα της υγείας και της κοινωνικής ασφάλισης (15.195.456 ευρώ),
  • Πανεπιστήμια Αριστείας (194.246.072,52 ευρώ),
  • Δευτερογενή πρόληψη – προληπτικά τεστ κατά του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας και του παχέος εντέρου (153.574.285,16 ευρώ),
  • Χρηματοδότηση της βασικής έρευνας – Οριζόντια υποστήριξη όλων των επιστημών (59.059.751,60 ευρώ),
  • Τεχνολογικό Πάρκο «ThessINTEC» στη Θεσσαλονίκη (35.062.000 ευρώ) κ.ά.

Σκέλος δανείων
Όσον αφορά στο σκέλος των δανείων στο «Ελλάδα 2.0» έχουν υποβληθεί 150 επενδυτικά σχέδια, μέχρι στιγμής, από ενδιαφερόμενους επενδυτές. Ο συνολικός προϋπολογισμός τους ανέρχεται σε 6,82 δισ. ευρώ, περίπου, εκ των οποίων 2,83 δισ. ευρώ αφορούν σε δάνεια του ΤΑΑ, 2,46 δισ. ευρώ σε κεφάλαια των τραπεζών και 1,53 δισ. ευρώ καλύπτονται από ίδια κεφάλαια των επενδυτών.

Οι παραπάνω επενδύσεις εμπίπτουν σε διαφορετικούς κλάδους της οικονομίας, π.χ. βιομηχανία, τηλεπικοινωνίες, ενέργεια, μεταφορές, τουρισμός, υπηρεσίες, εμπόριο. Σύμφωνα με τα στοιχεία, πλήθος έργων από τα 150 υποβληθέντα επενδυτικά σχέδια, βρίσκεται στο στάδιο της προέγκρισης από τα πιστωτικά ιδρύματα, ενώ έχουν, ήδη, συμβασιοποιηθεί 23 επενδυτικά σχέδια, συνολικού προϋπολογισμού 1,41 δισ. ευρώ, εκ των οποίων 650 εκατ. ευρώ χρηματοδοτούνται από πόρους-δάνεια του ΤΑΑ. Σχολιάζοντας τα παραπάνω, παράγοντες του Υπουργείου Οικονομικών επισήμαναν στο Finance Pro το γεγονός ότι σε μία χρονική περίοδο ραγδαίας αύξησης των επιτοκίων, το μεσοσταθμικό επιτόκιο των δανειακών συμβάσεων που έχουν υπογραφεί ανέρχεται σε 0,90%, με μέση διάρκεια αποπληρωμής περίπου τα 10 έτη. «Αναμφισβήτητα πρόκειται για ένα επιπλέον επενδυτικό κίνητρο που δεν μπορεί σε καμία περίπτωση να περάσει απαρατήρητο από τους υποψήφιους επενδυτές» ανέφεραν χαρακτηριστικά. Όσον αφορά στην απορρόφηση πόρων, μέχρι και την 29η Σεπτεμβρίου, στο πλαίσιο του Εθνικού Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, η εκταμίευση πόρων από το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων (ΠΔΕ) ανέρχεται σε 1,65 δισ. ευρώ.

Συνέντευξη Τύπου για την πορεία του Ταμείου Ανάκαμψης
Να σημειωθεί ότι για την ενημέρωση της πορείας του Ταμείου Ανάκαμψης στη χώρα μας, διοργανώθηκε συνέντευξη Τύπου στην Γενική Γραμματεία Ενημέρωσης, στην οποία στοιχεία για την πορεία του «Ελλάδα 2.0» κατέθεσαν ο Αναπληρωτής Υπουργός Οικονομικών, Θόδωρος Σκυλακάκης, ο Υπουργός Επικρατείας, Άκης Σκέρτσος, ο Διοικητής της Ειδικής Υπηρεσίας Συντονισμού του Ταμείου Ανάκαμψης (ΕΥΣΤΑ), Νίκος Μαντζούφας, ο Γενικός Γραμματέας Συντονισμού της Κυβέρνησης, Θανάσης Κοντογεώργης, καθώς και ο Υφυπουργός παρά τω Πρωθυπουργώ και Κυβερνητικός Εκπρόσωπος, Γιάννης Οικονόμου.

«Η αποτελεσματική υλοποίηση του “Ελλάδα 2.0”, σε συνδυασμό με την επενδυτική δυναμική της χώρας και τον υψηλό ρυθμό ανάπτυξης που καταγράφεται, συγκριτικά με άλλα κράτη, συνιστούν το τρίπτυχο των λόγων, που πιστεύουμε ότι θα μας κρατήσουν μακριά από την ύφεση» ανέφερε χαρακτηριστικά ο Αναπληρωτής Υπουργός Οικονομικών Θόδωρος Σκυλακάκης στο πλαίσιο της συνέντευξης Τύπου, ενώ ο Υπουργός Επικρατείας, Άκης Σκέρτσος, δήλωσε μεταξύ άλλων ότι σε αυτή τη δόση ολοκληρώθηκαν 19 κρίσιμα, μεταρρυθμιστικά ορόσημα, μεταξύ των οποίων είναι η καθιέρωση, με νόμο, του προσωπικού βοηθού για Άτομα με Αναπηρία, η ενίσχυση των δεξιοτήτων των δικαστών για την επιτάχυνση στην απονομή δικαιοσύνης, η έναρξη εφαρμογής συστήματος αξιολόγησης απόδοσης και αμοιβής στο δημόσιο τομέα, καθώς και το πρόγραμμα αναδιοργάνωσης του ΟΣΕ-ΕΡΓΟΣΕ, «το μεγαλύτερο που έχει γίνει στη χώρα μας για τον εκσυγχρονισμό του σιδηροδρομικού δικτύου, ύψους 4,5 δισ. ευρώ».

Από την πλευρά του ο Γενικός Γραμματέας Συντονισμού της Κυβέρνησης, Θανάσης Κοντογεώργης επισήμανε ότι οι μεταρρυθμίσεις του “Ελλάδα 2.0” συνδέονται, άρρηκτα με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων της κυβέρνησης, ενώ ο Διοικητής της Ειδικής Υπηρεσίας Συντονισμού του Ταμείου Ανάκαμψης (ΕΥΣΤΑ), Νίκος Μαντζούφας τόνισε ότι η Ειδική Υπηρεσία Συντονισμού, σε συνεργασία και συμφωνία με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, έχει θεσπίσει ένα αυστηρό και ολοκληρωμένο σύστημα Διαχείρισης και Ελέγχου, απαραίτητη προϋπόθεση για την ομαλή εκταμίευση των πόρων από την Ε.Ε. στη χώρα μας. Τέλος, ο Υφυπουργός παρά τω Πρωθυπουργώ και Κυβερνητικός Εκπρόσωπος, Γιάννης Οικονόμου χαρακτήρισε το Εθνικό Σχέδιο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας “Ελλάδα 2.0”, «σχέδιο θεμελιώδους οικονομικού και κοινωνικού μετασχηματισμού, που επιδρά στην οικονομική δραστηριότητα, αλλά και στις τεχνολογίες, τις συμπεριφορές και τους θεσμούς».

Ελληνική Οικονομία: Η Ενισχυμένη Εποπτεία «έφυγε», οι προκλήσεις παραμένουν

Εάν στα παραπάνω προσθέσει κανείς και τις εξελίξεις στην εγχώρια πολιτική σκηνή, με τις εκλογές να πλησιάζουν – ακόμα και τον Μάιο του 2023 να γίνουν, οι επιρροές είναι ισχυρές – τότε, δεδομένου και του ενδεχόμενου κινδύνου πολιτικής αστάθειας, καταλαβαίνει ότι η ελληνική οικονομία ετοιμάζεται να βιώσει σημαντικές προκλήσεις, για μια ακόμα φορά. Το θετικό στοιχείο ωστόσο είναι ότι η τελευταία παρουσιάζει -τουλάχιστον μέχρι σήμερα – αντοχή, ενώ η ύπαρξη και του Ταμείου Ανάκαμψης θα μπορούσε υπό προϋποθέσεις να λειτουργήσει ως ανάχωμα στους επερχόμενους κλυδωνισμούς.

Αναμφισβήτητα το σημαντικότερο γεγονός των προηγούμενων ημερών ήταν η έξοδος της χώρας στις 20 Αυγούστου από το καθεστώς Ενισχυμένης Εποπτείας, η οποία σηματοδοτεί την επιστροφή της ελληνικής οικονομίας στην ευρωπαϊκή κανονικότητα και, μαζί με την πρόωρη εξόφληση των δανείων από το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο και την άρση των κεφαλαιακών περιορισμών, φαίνεται να κλείνουν ένα δύσκολο κεφάλαιο για την Ελλάδα. Ωστόσο, η κατάσταση παραμένει κρίσιμη, δεδομένου ότι η ευρωπαϊκή οικονομία περιβάλλεται πλέον από αυξημένους, νέους κινδύνους, κυρίως γεωπολιτικούς, που οδηγούν σε σημαντική επιβάρυνση των οικογενειακών και εθνικών προϋπολογισμών, εξαιτίας της διαρκούς αναθεώρησης – επί το δυσμενέστερο – του πληθωρισμού. Παρά τις δυσκολίες και τις αβεβαιότητες, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναθεώρησε ωστόσο τις εκτιμήσεις της για την ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας το 2022, από 3,5% στο 4,0%, διευρύνοντας την απόσταση από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, που προβλέπεται, σχεδόν αμετάβλητος, στο 2,6%. Έτσι, με βάση τα σημερινά δεδομένα και με την προϋπόθεση να μην προκύψει κάποιο απρόβλεπτο γεγονός τόσο διεθνώς (π.χ. επέκταση του πολέμου στην Ουκρανία, επισιτιστική ή ενεργειακή κρίση), όσο και στο εσωτερικό της χώρας (π.χ. παρατεταμένη ακυβερνησία λόγω εκλογών), τότε και το 2023, η ελληνική οικονομία θα συνεχίσει να αναπτύσσεται πάνω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Είναι ωστόσο κάτι παραπάνω από εμφανές ότι οι ισορροπίες είναι εξαιρετικά λεπτές και όλα κρέμονται από μια κλωστή.

Όσον αφορά στην έξοδο της Ελλάδας από την Ενισχυμένη Εποπτεία, το σχετικό, αναλυτικό ρεπορτάζ της Handelsblatt πριν μερικές ημέρες, δίνει όλη την εικόνα μέσα σε λίγες γραμμές, αναφέροντας μεταξύ άλλων ότι με τη λήξη των αυστηρών δημοσιονομικών ελέγχων (Ενισχυμένη Εποπτεία) η ελληνική κυβέρνηση θα έχει περισσότερα περιθώρια ελιγμών, αφού πλέον η οικονομική και η δημοσιονομική πολιτική δεν θα γίνεται στις Βρυξέλλες αλλά στην Αθήνα, στο πλαίσιο των προαπαιτούμενων σταθερότητας εντός της Ε.Ε. Η εφημερίδα ανέφερε ότι κανείς πλέον δεν μιλά για Grexit, ωστόσο οι συνέπειες της κρίσης δεν έχουν παρέλθει, κάνοντας μια αναλυτική ανασκόπηση των χρόνων της ενισχυμένης εποπτείας και της σημασίας της.

Στην πράξη η εποπτεία αυτή σήμαινε τακτικούς, τριμηνιαίους ελέγχους της οικονομικής κατάστασης της χώρας και της ατζέντας μεταρρυθμίσεων. «Από την άποψη της Κομισιόν η διαδικασία πέτυχε. Τώρα επαινεί το αποτέλεσμα των μεταρρυθμιστικών προσπαθειών της Ελλάδας, η ανθεκτικότητα της οικονομίας έχει βελτιωθεί σημαντικά και ο κίνδυνος που θέτει η χώρα για την ευρωζώνη έχει μειωθεί σημαντικά», αναφέρει μεταξύ άλλων το ρεπορτάζ.

Σύμφωνα με την Handelsblatt, τη μεγαλύτερη βελτίωση επιδεικνύει η Ελλάδα στην εξυγίανση του προϋπολογισμού – ακόμα κι αν η πανδημία και η ενεργειακή κρίση έχουν πάει τη χώρα πίσω δημοσιονομικά, όπως σχεδόν όλες τις χώρες της Ε.Ε. Όπως αναφέρει, φέτος ο πρωτογενής ισολογισμός του προϋπολογισμού, που δεν περιλαμβάνει δάνεια και τόκους, θα κλείσει με μείον 2% του ΑΕΠ.

Και συνεχίζει: «Του χρόνου, η Ελλάδα θέλει να επιστρέψει στον δρόμο της δημοσιονομικής αρετής με πλεόνασμα 1%. Ακόμα κι αν η χώρα διαθέτει τον υψηλότερο δείκτη χρέους στην Ε.Ε., ο κίνδυνος να ξαναπέσει στη δίνη του χρέους θεωρείται χαμηλός.

Ο Κλάους Ρέγκλινγκ, επικεφαλής του ESM, του μεγαλύτερου πιστωτή της Ελλάδας, θεωρεί το χρέος βιώσιμο, ακόμη και αν αυξηθούν τα βασικά επιτόκια.

Ο λόγος έγκειται στη δομή του χρέους: τα τρία τέταρτα του χρέους είναι έναντι δημόσιων πιστωτών όπως ο ESM». Και οι διεθνείς οίκοι έχουν επιβραβεύσει την Ελλάδα με συνεχείς αναβαθμίσεις, σημειώνει το ρεπορτάζ.

«Ωστόσο, η ολοκλήρωση της ενισχυμένης επιτήρησης δεν σημαίνει και το τέλος των ελέγχων. Η εποπτεία θα συνεχιστεί έως ότου αποπληρωθούν τα τρία τέταρτα των δανείων βοήθειας που χορηγήθηκαν. Βάσει του ισχύοντος σχεδίου, αυτό δεν θα συμβεί ως το 2059» αναφέρει κλείνοντας το ρεπορτάζ η γερμανική εφημερίδα.

Τουρισμός, ανάπτυξη και έμμεσοι φόροι αυξάνουν τα δημόσια έσοδα
Τι δείχνουν όμως τα στοιχεία του προϋπολογισμού; Σύμφωνα με αυτά, υπήρξε «καθαρή» υπέρβαση των τακτικών φορολογικών εσόδων για το 7μηνο Ιανουαρίου-Ιουλίου περίπου 3,2 δισ. ευρώ, εάν συμπεριλάβει κανείς την πρόωρη, εφάπαξ αποπληρωμή επιστρεπτέας προκαταβολής ύψους 897 εκατ. ευρώ μέσα στον Ιούλιο.

Η συνολική υπέρβαση των 5,17 δισ. που ανακοίνωσε το Γενικό Λογιστήριο του Κράτους για το επτάμηνο περιλαμβάνει την αποπληρωμή τελών κυκλοφορίας ύψους 300 εκατ. ευρώ – τα οποία αθροίζονται στα έσοδα του 2021- , επιπλέον έσοδα περίπου 250 – 300 εκατ. ευρώ από φόρους εισοδήματος και ΕΝΦΙΑ που είχαν ρυθμιστεί με την πάγια ρύθμιση των 24 – 48 δόσεων και “προ- είσπραξη” ΕΝΦΙΑ 1,1 δισ. ευρώ από τα συνολικά 2,24 δισ. που βεβαιώθηκαν για φέτος. Το 50% του ΕΝΦΙΑ που έχει συγκεντρωθεί στα δημόσια ταμεία μπορούσε να πληρωθεί σε 10 δόσεις μέχρι και το τέλος Φεβρουαρίου του 2023.

Ο προϋπολογισμός του περασμένου Δεκεμβρίου προέβλεπε ότι ο βασικός φόρος για τα ακίνητα θα ξεκινούσε να αποπληρώνεται από τον Σεπτέμβριο, όπως και τις προηγούμενες χρονιές. Συνεπώς, τόσο με βάση τον προϋπολογισμό, όσο και με βάση την απόφαση για τις 10 δόσεις, μπορεί να τεκμηριωθεί η «προείσπραξη» των εσόδων του φόρου.

Από τα 1,1 δισ. ευρώ που έχει εισπράξει ήδη το Υπουργείο Οικονομικών μέχρι και το τέλος Ιουλίου, τα 600 εκατ. ευρώ, αποτελούν εφάπαξ εξόφληση του φόρου μετά τη μείωση που εφαρμόζεται από φέτος.

Πηγές του Υπουργείου Οικονομικών μιλώντας στο Finance Pro ανέφεραν ότι είναι εφικτό μέχρι το τέλος του χρόνου να δημιουργηθεί με τους σημερινούς ρυθμούς ένα αποθεματικό 4 δισ. ευρώ, το οποίο θα προκύψει από τρεις διαφορετικές πηγές.

Η πρώτη φυσικά είναι ο τουρισμός. Σύμφωνα με δηλώσεις του Υπουργού Οικονομικών, Χρήστου Σταϊκούρα, μέχρι και το τέλος Ιουλίου, ο τουρισμός είχε φτάσει στο 88% του τζίρου του 2019, δηλαδή τα 16 δισ. ευρώ, όταν οι εκτιμήσεις του Υπουργείου στην αρχή της χρονιάς μιλούσαν για ανάκτηση του 80% του τζίρου του 2019, προ πανδημίας δηλαδή, με τον αναμενόμενο τζίρο να φθάνει τα 15 δισ. ευρώ.

Σήμερα, οι εκτιμήσεις τόσο του Υπουργείου, όσο και των επαγγελματιών του τουριστικού κλάδου μιλούν για τζίρο που θα φθάσει τα 20 δισ. ευρώ, 5 δισ. ευρώ περισσότερα από τις προβλέψεις, κάτι που σημαίνει επιπλέον φορολογικά έσοδα 1- 1,2 δισ. ευρώ για τα δημόσια ταμεία.

Δεύτερη πηγή αύξησης των εσόδων αναμένεται να είναι το πέρασμα της οικονομίας από την ανάκαμψη στην ανάπτυξη, κάτι που μοιάζει εφικτό αφού παρά την ενεργειακή κρίση και την αύξηση του κόστους χρήματος, εξαγωγές και επενδύσεις τρέχουν με διψήφιους ρυθμούς αύξησης.

Μαζί με τον τουρισμό, θα αυξήσουν την ανάπτυξη πολύ πάνω από το 3,1% που είναι η επίσημη πρόβλεψη του ΥΠΟΙΚ. Με βάση τα στοιχεία αυτά, δεν θεωρείται καθόλου απίθανο η χώρα μας να αναπτυχθεί με 4% ή και περισσότερο για το 2022.

Τέλος, η τρίτη πηγή αύξησης των εσόδων αναμένεται να είναι η είσπραξη των έμμεσων φόρων, η οποία αυξάνεται γραμμικά όσο ο πληθωρισμός διατηρείται σε υψηλά επίπεδα.

Το πρώτο 6μηνο του 2022, η αύξηση των εισπράξεων του ΦΠΑ έφτασε κοντά στο 1 δισ. ευρώ, κάτι που σημαίνει πως ακόμα και αν υπολογιστεί η απώλεια των 150 εκατ. ευρώ από τον Ειδικό Φόρο Κατανάλωσης λόγω της μείωσης της κατανάλωσης, η υπέρβαση είναι πάνω από τα 800 εκατ. ευρώ.

Και είναι απόλυτα ξεκάθαρο πως όσο πληθωρισμός και κυρίως οι τιμές δεν υποχωρούν μέχρι και το τέλος του χρόνου, τα έσοδα από ΦΠΑ θα συνεχίσουν να έχουν ανοδική πορεία και τους επόμενους μήνες. Με όλα αυτά τα δεδομένα, θεωρείται ότι η χρονιά μπορεί να κλείσει με μια συνολική υπέρβαση εσόδων που θα φτάνει τα 4 δισ. ευρώ.

Πληθωρισμός: Τι προβλέπουν Eurostat, ΕΛΣΤΑΤ, ΤτΕ
Η πορεία του πληθωρισμού ωστόσο αποτελεί έναν σημαντικό παράγοντα από τον οποίο θα επηρεαστούν οι οικονομικές εξελίξεις και πρωτοβουλίες της κυβέρνησης τους επόμενους μήνες.

Σύμφωνα με τα προκαταρτικά στοιχεία την Eurostat, o πληθωρισμός στην Ελλάδα ανήλθε τον Αύγουστο στο 11,1% , ενώ σε ό,τι αφορά την ευρωζώνη, ο μέσος πληθωρισμός εκτιμάται 9,1% τον Αύγουστο από 8,9% τον Ιούλιο, σημειώνοντας νέο ρεκόρ.

Εξετάζοντας τις κύριες συνιστώσες του πληθωρισμού στη ζώνη του ευρώ, η ενέργεια αναμένεται να έχει τον υψηλότερο ετήσιο ρυθμό τον Αύγουστο (38,3%, έναντι 39,6% τον Ιούλιο) και ακολουθούν τα τρόφιμα, το αλκοόλ και ο καπνός (10,6%, έναντι 9,8% τον Ιούλιο), τα ενεργειακά βιομηχανικά αγαθά (5,0%, έναντι 4,5% τον Ιούλιο) και υπηρεσίες (3,8%, έναντι 3,7% τον Ιούλιο).

Εστιάζοντας στη χώρα μας, σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ, ο ετήσιος πληθωρισμός διαμορφώθηκε στο 11,6% τον Ιούλιο, «κατεβάζοντας ταχύτητα» από το 12,1% του Ιουνίου, ενώ σύμφωνα με τη Eurostat (εναρμονισμένος δείκτης) είχε φτάσει στο 11,3% τον ίδιο μήνα, επιβραδύνοντας ελαφρώς από το 11,6% του Ιουνίου. Με βάση τις καλοκαιρινές προβλέψεις για την Ελλάδα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκτιμά ότι το 2022 ο πληθωρισμός θα διαμορφωθεί στο 8,9%, από 6,3% που προέβλεπε την άνοιξη, για να αρχίσει να υποχωρεί σταδιακά το 2023 και να φτάσει στο 3,5% το επόμενο έτος, έναντι πρόβλεψης για 1,9% τον Μάιο.

Εκτός από τη διατήρηση του υψηλού πληθωρισμού, η εξασθένηση της δυναμικής στη δημιουργία θέσεων εργασίας, ιδίως λόγω της ασθενέστερης ανάκαμψης, αναμένεται να λειτουργήσει ως τροχοπέδη στις δαπάνες των νοικοκυριών τα επόμενα τρίμηνα, όπως αναφέρεται από την Ε.Ε. Τέλος, σύμφωνα με την Τράπεζα της Ελλάδος, ο πληθωρισμός, βάσει του εναρμονισμένου δείκτη τιμών καταναλωτή, αναμένεται να διαμορφωθεί σε 7,6% το 2022, κυρίως λόγω της ανοδικής πορείας των ενεργειακών αγαθών, αλλά και των ανατιμήσεων στα είδη διατροφής, ενώ θα αποκλιμακωθεί το 2023 και περαιτέρω το 2024.

Ο πυρήνας του πληθωρισμού θα είναι και αυτός υψηλός το 2022 και, παρότι θα αποκλιμακωθεί το 2023 και το 2024, θα παραμείνει σχετικά υψηλός, υπερβαίνοντας μάλιστα τον γενικό δείκτη, λόγω της σταδιακής ενσωμάτωσης των έντονων πληθωριστικών πιέσεων του 2022 στον πυρήνα.

Ταμείο Ανάκαμψης: Επενδυτικά σχέδια ύψους 3,93 δισ. ευρώ στο δανειακό σκέλος του
Στην εξίσωση για την πορεία της ελληνικής οικονομίας τους προσεχείς μήνες θα πρέπει κανείς να συνυπολογίσει και την δυναμική του Ταμείου Ανάκαμψης, η οποία εντείνεται διαρκώς. Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία που ανακοίνωσε ο Αναπληρωτής Υπουργός Οικονομικών, Θόδωρος Σκυλακάκης, ο οποίος είναι και ο καθ΄ ύλην αρμόδιος για την υλοποίηση του προγράμματος, ο συνολικός προϋπολογισμός των επενδυτικών σχεδίων που έχουν υποβληθεί μέχρι σήμερα στο δανειακό σκέλος του Εθνικού Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας «Ελλάδα 2.0» ανέρχεται στα 3,93 δισ. ευρώ.

Πιο συγκεκριμένα, όσον αφορά στο δανειακό σκέλος του Εθνικού Σχεδίου, έχουν κατατεθεί 107 επενδυτικά σχέδια, προς το παρόν, από ενδιαφερόμενους επενδυτές. Ο συνολικός προϋπολογισμός των προτάσεων αυτών ανέρχεται σε 3,93 δισ. ευρώ, εκ των οποίων 1,68 δισ. ευρώ είναι δάνεια του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, 933 εκατ. ευρώ είναι ίδια κεφάλαια των επενδυτών και 1,32 δισ. ευρώ κεφάλαια των τραπεζών.

Οι παραπάνω επενδύσεις εμπίπτουν σε διαφορετικούς κλάδους της οικονομίας, όπως είναι οι υπηρεσίες, οι μεταφορές, ο τουρισμός, η μεταποίηση, η ενέργεια, το εμπόριο και οι κατασκευές.

Ήδη, έχουν συμβασιοποιηθεί 13 επενδυτικά σχέδια, με το συνολικό ύψος επένδυσης να διαμορφώνεται σε 1,02 δισ. ευρώ (455,34 εκατ. ευρώ είναι πόροι-δάνεια του Ταμείου Ανάκαμψης).

Αξιοσημείωτο είναι πως το μεσοσταθμικό επιτόκιο αυτών των δανειακών συμβάσεων ανέρχεται σε 0,77%, με τη μέση διάρκεια αποπληρωμής τους να φτάνει στα 11 χρόνια περίπου. «Τα περισσότερα δάνεια είναι με επιτόκιο αναφοράς» σχολίασε, χαρακτηριστικά, ο Αναπληρωτής Υπουργός Οικονομικών, εξηγώντας πως στην πράξη αυτό σημαίνει ότι πολλοί επενδυτές δεν αιτούνται κρατική ενίσχυση.

Μιλώντας στην Πάτρα, σε ειδική εκδήλωση του Οικονομικού Επιμελητηρίου Ελλάδος για το Ταμείο Ανάκαμψης, υπογράμμισε πως είναι κρίσιμο οι μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις, που έχουν ή μπορούν να αποκτήσουν τραπεζικό προφίλ, να αξιοποιήσουν το «Ελλάδα 2.0», στο οποίο προβλέπεται δυνατότητα δανειοδότησης με ευνοϊκό επιτόκιο, καθώς «μπαίνουμε σε μία περίοδο ραγδαίας αύξησης των επιτοκίων, η οποία θα κρατήσει τουλάχιστον 1,5-2 χρόνια μέχρι να τιθασευτεί ο πληθωρισμός στην Ευρώπη και στην Αμερική», όπως είπε.

Επιπρόσθετα, οκτώ επενδυτικά σχέδια, συνολικού προϋπολογισμού 74,39 εκατ. ευρώ, εκ των οποίων 34,94 εκατ. ευρώ είναι πόροι-δάνεια του Ταμείου Ανάκαμψης, συμβασιοποιούνται άμεσα. Για το σκέλος των επιδοτήσεων, όπου ο προϋπολογισμός των έργων που έχουν ενταχθεί στο «Ελλάδα 2.0» υπερβαίνει τα 11 δισ. ευρώ, με τις εντάξεις των έργων να αυξάνονται με γρήγορους ρυθμούς, ο Θ. Σκυλακάκης σημείωσε πως μία σειρά από δράσεις ενεργοποιούνται, προσεχώς, όπως είναι το «Εξοικονομώ για επιχειρήσεις», η «Έξυπνη μεταποίηση», τα «Βιομηχανικά πάρκα» κ.ά.

Ακόμη, τόνισε πως μέσα στον Σεπτέμβριο θα κατατεθεί από την ελληνική κυβέρνηση στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή το δεύτερο αίτημα πληρωμής από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, καθώς η χώρα μας βαίνει προς την επιτυχή ολοκλήρωση των απαιτούμενων οροσήμων (25 για το σκέλος των επιδοτήσεων). Υπενθυμίζεται πως η Ελλάδα ήταν η τρίτη χώρα (μετά την Ισπανία και την Γαλλία) που κατέθεσε (29.12.2021) στην Κομισιόν το πρώτο αίτημα πληρωμής, τηρώντας το προβλεπόμενο -στις Επιχειρησιακές Ρυθμίσεις- χρονοδιάγραμμα.

Η εκταμίευση της πρώτης πληρωμής, ύψους 3,6 δισ. ευρώ, στο πλαίσιο του «Ελλάδα 2.0», έγινε 08.04.2022, μετά από την εκπλήρωση των 15 απαιτούμενων οροσήμων. Τέλος, αναφερόμενος στην αξία του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας ο Θ. Σκυλακάκης επισήμανε:

«Πρέπει να το αξιοποιήσουμε με τη μέγιστη αποτελεσματικότητα και σοβαρότητα, καθώς μπορεί να μας κρατήσει σε θετική πορεία σε όλη τη διάρκεια της πιθανής ύφεσης που θα έχει η Ευρώπη λόγω των τιμών του φυσικού αερίου -και ενδεχομένως ολόκληρη η Δύση.

Πρέπει να το διαφυλάξουμε, ως κόρη οφθαλμού, εκτός κομματικών ανταγωνισμών και πολιτικών επιρροών.

Είναι πολύτιμο!».

Οικονομία: Γεωπολιτική αστάθεια και πληθωρισμός απειλούν την ανάπτυξη

Αυτά αναφέρονται μεταξύ άλλων στην Έκθεση της Τράπεζας της Ελλάδος για τη Νομισματική Πολιτική 2021-2022,η οποία δόθηκε στη δημοσιότητα πριν μερικές ημέρες. Όπως αναφέρει η ΤτΕ, απαιτείται εγρήγορση, ώστε να μην εισέλθει η οικονομία σε μία φάση δευτερογενών πληθωριστικών πιέσεων, τροφοδοτούμενων από την άνοδο των μισθών. «Η εγχώρια δημοσιονομική πολιτική αντέδρασε στις δυσμενείς συνθήκες με εφαρμογή στοχευμένων και προσωρινών μέτρων στήριξης των εισοδημάτων των ευάλωτων κοινωνικών ομάδων που επλήγησαν από την ταχεία άνοδο των τιμών της ενέργειας. Ο διαθέσιμος δημοσιονομικός χώρος χρησιμοποιήθηκε χωρίς να υπάρξει παρέκκλιση από το στόχο μείωσης των πρωτογενών ελλειμμάτων. Μεσοπρόθεσμα, η διασφάλιση της βιωσιμότητας των δημόσιων οικονομικών είναι η βασικότερη προϋπόθεση για την επίτευξη διατηρήσιμων ρυθμών μεγέθυνσης, τη διαφύλαξη της αξιοπιστίας της δημοσιονομικής πολιτικής και την αναβάθμιση, σε επενδυτική βαθμίδα, της πιστοληπτικής αξιολόγησης του Ελληνικού Δημοσίου» αναφέρεται χαρακτηριστικά. Η συνέχιση των μεταρρυθμίσεων και η υλοποίηση των επενδυτικών προγραμμάτων που προβλέπονται στο Εθνικό Σχέδιο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας «Ελλάδα 2.0» αποτελούν παράγοντες που θα βελτιώσουν τις προοπτικές της οικονομίας.

Παράλληλα, η εφαρμογή ευελιξίας ως προς την επανεπένδυση των ποσών από την εξόφληση τίτλων που φθάνουν στη λήξη τους στο πλαίσιο του έκτακτου προγράμματος αγοράς τίτλων λόγω πανδημίας (PEPP), αλλά και οι παρεμβάσεις πολιτικής που δρομολογεί η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) για την αποτροπή του κατακερματισμού του χρηματοπιστωτικού συστήματος της ευρωζώνης, αναμένεται να περιορίσουν τις πιέσεις στις αγορές ομολόγων.

3,2% ρυθμός ανάπτυξης το 2022, αντί για την πρώτη πρόβλεψη 3,8%
Σύμφωνα με τις πλέον πρόσφατες προβλέψεις του βασικού σεναρίου της Τράπεζας της Ελλάδος, ο ρυθμός ανάπτυξης της ελληνικής οικονομίας το 2022 αναμένεται να διαμορφωθεί σε 3,2%, αναθεωρημένος προς τα κάτω σε σχέση με την πρόβλεψη (3,8%) που είχε δημοσιευθεί στην Έκθεση του Διοικητή τον Απρίλιο του 2022. Η αναθεώρηση αντανακλά την περαιτέρω αύξηση της αβεβαιότητας στην οικονομία, λόγω της συνεχιζόμενης πολεμικής σύγκρουσης μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας, και την αύξηση του κόστους και των τιμών εν γένει. Οι προβλέψεις οικονομικής μεγέθυνσης του βασικού σεναρίου θα μπορούσαν διαμορφωθούν υψηλότερα του 3,2% εάν ο ισχυρός ρυθμός μεγέθυνσης του πρώτου τριμήνου συνεχιστεί και κατά τα επόμενα τρίμηνα του έτους. Ωστόσο, οι κίνδυνοι υπερισχύουν σε σχέση με τα θετικά ενδεχόμενα. Κινδύνους αποτελούν η περαιτέρω κλιμάκωση της γεωπολιτικής αστάθειας, η επιδείνωση του διεθνούς οικονομικού κλίματος, η διαταραχή στην προσφορά ενέργειας και η συνακόλουθη περαιτέρω αύξηση των τιμών της. Το 2023 ο ρυθμός ανάπτυξης αναμένεται να επιταχυνθεί στο 4,1%, ενώ και για το 2024 εκτιμάται σχετικά υψηλός, στο 3,6%, υπό την προϋπόθεση ότι η γεωπολιτική κρίση θα αποκλιμακωθεί έως το τέλος του 2022 και ότι οι τιμές της ενέργειας θα μειωθούν. Στο βασικό σενάριο, η καταναλωτική δαπάνη αναμένεται ότι θα συνεχίσει να αυξάνεται το 2022, αλλά με αρκετά ηπιότερο ρυθμό σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος, εξαιτίας του χαμηλότερου πραγματικού διαθέσιμου εισοδήματος και της αυξημένης αβεβαιότητας. Τα επόμενα χρόνια η καταναλωτική δαπάνη θα καταγράψει ελαφρά υψηλότερους ρυθμούς ανόδου, ενισχυόμενη από την αναμενόμενη αύξηση της απασχόλησης, καθώς και από τη μείωση της υψηλής αποταμίευσης των τελευταίων ετών, η οποία οφείλεται κυρίως στην αναβολή πραγματοποίησης δαπανών κατά τη διάρκεια της πανδημίας. Οι επενδύσεις αναμένεται να αυξηθούν με υψηλούς ρυθμούς καθ’ όλη την περίοδο πρόβλεψης 2022-2024, υποβοηθούμενες από την υψηλή ρευστότητα στον τραπεζικό τομέα και από την αξιοποίηση των διαθέσιμων ευρωπαϊκών πόρων.

Μικρότερο του αναμενόμενου το έλλειμμα την περίοδο Ιανουαρίου – Μαΐου 2022
Μικρότερο του αναμενόμενου ήταν το έλλειμμα στο ισοζύγιο του κρατικού προϋπολογισμού για την περίοδο του Ιανουαρίου – Μαΐου 2022. Σύμφωνα με τα στοιχεία του Υπουργείου Οικονομικών, παρουσιάζεται έλλειμμα ύψους 4.066 εκατ. ευρώ έναντι στόχου για έλλειμμα 6.500 εκατ. ευρώ που έχει περιληφθεί για το αντίστοιχο διάστημα του 2022 στην εισηγητική έκθεση του Προϋπολογισμού 2022 και ελλείμματος 10.800 εκατ. ευρώ το αντίστοιχο διάστημα του 2021. Το πρωτογενές αποτέλεσμα διαμορφώθηκε σε έλλειμμα ύψους 1.487 εκατ. ευρώ, έναντι στόχου για πρωτογενές έλλειμμα 3.913 εκατ. ευρώ και πρωτογενούς ελλείμματος 8.139 εκατ. ευρώ για την ίδια περίοδο το 2021. Το ύψος των καθαρών εσόδων του κρατικού προϋπολογισμού ανήλθε σε 22.286 εκατ. ευρώ, παρουσιάζοντας αύξηση κατά 1.886 εκατ. ευρώ ή 9,2% έναντι της εκτίμησης για το αντίστοιχο διάστημα που έχει περιληφθεί στην εισηγητική έκθεση του Προϋπολογισμού 2022, παρά τα μειωμένα έσοδα του ΠΔΕ. Τέλος, τα συνολικά έσοδα του κρατικού προϋπολογισμού ανήλθαν σε 24.467 εκατ. ευρώ, αυξημένα κατά 2.460 εκατ. ευρώ ή 11,2% έναντι του στόχου.

Aναβάθμιση της πιστοληπτικής ικανότητας από τον ιαπωνικό οίκο αξιολόγησης R&I
Οι προηγούμενες ημέρες περιελάμβαναν μία ακόμα αναβάθμιση της πιστοληπτικής ικανότητας της χώρας, αυτή τη φορά από τον ιαπωνικό οίκο αξιολόγησης R&I. Ήταν ο τέταρτος οίκος αξιολόγησης, μετά την Standard & Poor’s, την DBRS και την SCOPE Ratings, που αποδίδει στο ελληνικό δημόσιο βαθμίδα πιστοληπτικής ικανότητας ισοδύναμη με ΒΒ+, δηλαδή μία βαθμίδα πριν την επενδυτική. Τα στοιχεία δείχνουν ότι πρόκειται για την 11η αναβάθμιση της ελληνικής οικονομίας την τελευταία τριετία.

Σχολιάζοντας την εξέλιξη αυτή, ο Υπουργός Οικονομικών κ. Χρήστος Σταϊκούρας δήλωσε μεταξύ άλλων τα εξής: «Μετά την επίτευξη των στόχων της άρσης των κεφαλαιακών περιορισμών, της πρόωρης εξόφλησης του ΔΝΤ, της μείωσης του όγκου των “κόκκινων” δανείων στα χαρτοφυλάκια των τραπεζών, της ισχυρής ανάκαμψης και βιώσιμης ανάπτυξης της οικονομίας, της σταδιακής δημοσιονομικής ισορροπίας, της διαμόρφωσης ισχυρών ταμειακών διαθεσίμων, της γενναίας και αποτελεσματικής στήριξης νοικοκυριών και επιχειρήσεων, της ορθολογικής αξιοποίησης των ευρωπαϊκών κονδυλίων και της εξόδου της χώρας από το καθεστώς της ενισχυμένης εποπτείας, η Ελλάδα βρίσκεται όλο και πιο κοντά στην υλοποίηση και του τελευταίου στόχου της, την επίτευξη επενδυτικής βαθμίδας. Εθνικός στόχος με ιδιαίτερη σημασία για την οικονομία και την κοινωνία».

«Ελλάδα 2.0»: Δάνεια 2,5 δισ. ευρώ σε μικρομεσαίες επιχειρήσεις μέσω του InvestEU
Στις ιδιαίτερα σημαντικές εξελίξεις των προηγούμενων ημερών αναμφισβήτητα ήταν και η ανακοίνωση του εγγυοδοτικού προγράμματος το οποίο θα δώσει τη δυνατότητα χορήγησης δανείων, κεφαλαίου κίνησης και επενδυτικού σκοπού, συνολικού ύψους 2,5 δισ. ευρώ, σε μικρομεσαίες επιχειρήσεις της χώρας. Το πρόγραμμα ανακοίνωσε ο Αναπληρωτής Υπουργός Οικονομικών, κ. Θόδωρος Σκυλακάκης, στο πλαίσιο εκδήλωσης για τις δυνατότητες αξιοποίησης των κονδυλίων του Εθνικού Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας «Ελλάδα 2.0». Η εκδήλωση διοργανώθηκε από το Οικονομικό Επιμελητήριο της Ελλάδας, σε συνεργασία με το Υπουργείο Οικονομικών και την Ειδική Υπηρεσία Συντονισμού του Ταμείου Ανάκαμψης και έλαβε χώρα στη Θεσσαλονίκη, το απόγευμα της Δευτέρας 20 Ιουνίου. Ειδικότερα, η Ελλάδα δεσμεύει 500 εκατ. ευρώ, τα οποία θα διατεθούν για να χρηματοδοτήσουν το εθνικό σκέλος του InvestEU για επενδύσεις στη χώρα. «Για τον σκοπό αυτόν βρισκόμαστε σε στενή συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, το Ευρωπαϊκό Ταμείο Επενδύσεων (EIF) της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων (EIB) και την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης (EBRD), ώστε εντός Ιουλίου να προχωρήσει η έγκριση του σχετικού προγράμματος», τόνισε ο κ. Σκυλακάκης.

Όπως εξήγησε, επί της ουσίας τα 500 εκατ. ευρώ του «Ελλάδα 2.0» που θα διοχετευτούν στο συγκεκριμένο χρηματοδοτικό εργαλείο, θα λειτουργήσουν ως εγγύηση, προκειμένου οι συνεργαζόμενες με το πρόγραμμα, ελληνικές εμπορικές τράπεζες να χορηγήσουν δάνεια κεφαλαίου κίνησης και επενδυτικού σκοπού σε μικρομεσαίες επιχειρήσεις, συνολικού ύψους περί τα 2,5 δισ. ευρώ, από τις αρχές του 2023. Ο κ. Σκυλακάκης υπογράμμισε πως στο πλαίσιο του προγράμματος οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις, θα έχουν χαμηλότερο κόστος χρηματοδότησης και χαμηλότερη απαίτηση εξασφαλίσεων. Παράγοντες του Υπουργείου Οικονομικών επισημαίνουν στο Finance Pro ότι είναι η πρώτη φορά που ενεργοποιείται το εθνικό σκέλος του ευρωπαϊκού αυτού προγράμματος, με αποκλειστική στόχευση τις ελληνικές επιχειρήσεις. Αξίζει να σημειωθεί δε, ότι το πρόγραμμα του InvestEU ενεργοποιείται παράλληλα με το ευρύ δανειοδοτικό πρόγραμμα των 11,7 δισ. ευρώ του Εθνικού Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας «Ελλάδα 2.0», με απώτερο σκοπό την κάλυψη του σημαντικού επενδυτικού και χρηματοδοτικού κενού σε όλο το φάσμα των επιχειρήσεων.

Επιδοτήσεις ύψους 445 εκατ. ευρώ για επενδύσεις ψηφιακού μετασχηματισμού μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων
Μια ακόμα ενδιαφέρουσα εξέλιξη των προηγούμενων ημερών στο μέτωπο της ελληνικής οικονομίας αφορούσε στην λειτουργία της πλατφόρμας για τις αιτήσεις συμμετοχής των ενδιαφερομένων στη δράση «Ψηφιακός Μετασχηματισμός Μικρομεσαίων Επιχειρήσεων». Πρόκειται για έργο, που υλοποιείται στο πλαίσιο του Εθνικού Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας «Ελλάδα 2.0», με τη χρηματοδότηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης – NextGenerationEU και συνολικό προϋπολογισμό ύψους 445.000.000 ευρώ. Η δράση, που υλοποιείται από την Κοινωνία της Πληροφορίας Μ.Α.Ε. (εποπτευόμενο φορέα του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης), αφορά στην ενίσχυση της ψηφιακής ωριμότητας των μικρομεσαίων επιχειρήσεων (ΜμΕ) της χώρας, με στόχο τον εκσυγχρονισμό της παραγωγικής, εμπορικής και διοικητικής τους λειτουργίας. Στο πλαίσιο του προγράμματος θα υλοποιηθούν επενδύσεις σε τεχνολογίες και υπηρεσίες, που προωθούν την ψηφιοποίηση των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, και συγκεκριμένα σε ηλεκτρονικές πληρωμές, ηλεκτρονικές πωλήσεις και εφαρμογές ηλεκτρονικής τιμολόγησης, εργαλεία ψηφιακής διαφήμισης, συστήματα τηλεργασίας, επιχειρηματική αναλυτική, αναβάθμιση των ψηφιακών δεξιοτήτων, υπηρεσίες δημιουργίας αντιγράφων ασφαλείας των δεδομένων και αποκατάστασης σε περίπτωση καταστροφής, τεχνητή νοημοσύνη, διαδίκτυο των πραγμάτων, παροχή ολοκληρωμένων λύσεων για ανέπαφη εξυπηρέτηση, συστήματα κυβερνοασφάλειας, υποδομές και υπηρεσίες υπολογιστικού νέφους, υποδείγματα και λογισμικό βιομηχανικών πλατφορμών δεδομένων, αναβάθμιση των ταμειακών μηχανών και του οικοσυστήματος των POS.

Η δράση ενίσχυσης μικρομεσαίων επιχειρήσεων, για την αγορά/αξιοποίηση ψηφιακών προϊόντων και υπηρεσιών και τη γενικότερη υποστήριξή τους για τον ψηφιακό τους μετασχηματισμό, κατανέμεται σε τρία επιμέρους προγράμματα Κρατικών Ενισχύσεων: Πρόγραμμα Ι: «Ψηφιακά Εργαλεία MμE», Πρόγραμμα ΙΙ: «Ανάπτυξη Ψηφιακών Προϊόντων και Υπηρεσιών», Πρόγραμμα IΙΙ: «Ψηφιακές Συναλλαγές». Το πρόγραμμα «Ψηφιακά Εργαλεία MμE», ύψους 180 εκατ. ευρώ, παρέχει επιταγές (vouchers), που θα διατεθούν για την απόκτηση – μέσω αγοράς ή μίσθωσης –, νέων ψηφιακών προϊόντων και υπηρεσιών, με σκοπό την ενίσχυση της ψηφιακής ωριμότητας των μικρομεσαίων επιχειρήσεων (ΜμΕ) της χώρας, μέσα από τη χρήση διαφόρων ψηφιακών εργαλείων.

Μέσω του προγράμματος «Ανάπτυξη Ψηφιακών Προϊόντων και Υπηρεσιών», προϋπολογισμού 100 εκατ. ευρώ, θα επιδοτηθούν ψηφιακές επενδύσεις, με τη μορφή μη επιστρεπτέας επιχορήγησης, ύψους από 200.000 έως 2 εκατ. ευρώ, για την ανάπτυξη υποδομών και υπηρεσιών cloud. Τέλος, με το πρόγραμμα «Ψηφιακές Συναλλαγές», ύψους 165 εκατ. ευρώ, ενισχύεται η υιοθέτηση σύγχρονων ψηφιακών εργαλείων, που υποστηρίζουν τις διαδικασίες τιμολόγησης, έκδοσης διακίνησης φορολογικών παραστατικών και διενέργειας ηλεκτρονικών πληρωμών.

Νέες παρεμβάσεις για τα καύσιμα, ύψους 375 εκατ. ευρώ
Από τις πλέον σημαντικές εξελίξεις του προηγούμενου μήνα ήταν και οι ανακοινώσεις του Υπουργείου Οικονομικών για την εξειδίκευση των νέων παρεμβάσεων για τα καύσιμα. Τα μέτρα αυτά ήταν τα εξής:

  1. Επέκταση της κάρτας καυσίμων (fuel-pass 2) για τους μήνες Ιούλιο, Αύγουστο και Σεπτέμβριο. Η επιδότηση καυσίμου ανέρχεται σε 44 λεπτά το λίτρο σε ηπειρωτική περιοχή, ή 80 ευρώ για 180 λίτρα καυσίμου το τρίμηνο, και 56 λεπτά το λίτρο σε νησιωτική περιοχή, ή 100 ευρώ για 180 λίτρα καυσίμου το τρίμηνο. Τα 180 λίτρα καυσίμου το τρίμηνο αντιστοιχούν, κατά μέσο όρο, σε περίπου 600 χιλιόμετρα μηνιαίως, με σκοπό την κάλυψη των απαραίτητων μετακινήσεων. Το κόστος της παρέμβασης ανέρχεται στα 200 εκατ. ευρώ.
  2. Η συνέχιση της επιδότησης για το πετρέλαιο κίνησης (Diesel) και για τους μήνες Ιούλιο, Αύγουστο και Σεπτέμβριο. Η επιδότηση είναι 12 λεπτά το λίτρο στην πηγή, έτσι ώστε το όφελος στην τελική τιμή, συνυπολογίζοντας τον ΦΠΑ, να ανέλθει σε 15 λεπτά το λίτρο. Το κόστος εκτιμάται στα 115 εκατ. ευρώ.
  3. Η επιστροφή εντός Αυγούστου αντί για Νοέμβριο, του ΕΦΚ πετρελαίου κίνησης στους κατά κύριο επάγγελμα αγρότες. Το κόστος εκτιμάται στα 60 εκατ. ευρώ.

Με βάση τα παραπάνω, το συνολικό κόστος των νέων παρεμβάσεων διαμορφώνεται στα 375 εκατ. ευρώ, ενώ σύμφωνα με το Υπουργείο Οικονομικών, οι πόροι για τη χρηματοδότησή τους προέρχονται από την καλύτερη εκτέλεση του προϋπολογισμού τον Μάιο. Ο Χρ. Σταϊκούρας τόνισε στο πλαίσιο των ανακοινώσεων αυτών, ότι η συνολικά καλύτερη πορεία των δημόσιων οικονομικών της χώρας, έχει χρηματοδοτήσει τις μέχρι σήμερα παρεμβάσεις για τον περιορισμό των δυσμενών συνεπειών της ακρίβειας στο «πορτοφόλι» του πολίτη, με τα συνολικά μέτρα στήριξης νοικοκυριών και επιχειρήσεων να εκτιμάται ότι θα ανέλθουν μέχρι το τέλος του 2022 στα 8,5 δισ. ευρώ.

Κλειδί για την ανάπτυξη το NextGenerationEU (NGEU)
H τελευταία Έκθεση Νομισματικής Πολιτικής της Τράπεζας της Ελλάδας εκτιμά ότι η διατήρηση της δυναμικής της ανάπτυξης το προσεχές διάστημα αποτελεί την κυριότερη πρόκληση που αντιμετωπίζει η οικονομική πολιτική.

Στην κατεύθυνση αυτή, ιδιαίτερα σημαντικό είναι το ευρωπαϊκό μέσο ανάκαμψης NextGenerationEU (NGEU) για την επιτάχυνση των μεταρρυθμίσεων και την αύξηση των δημόσιων και ιδιωτικών επενδύσεων με στόχο τον ψηφιακό μετασχηματισμό, την πράσινη μετάβαση και την αύξηση της απασχόλησης. Καταλυτικό ρόλο για την επίτευξη των στόχων του Εθνικού Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας «Ελλάδα 2.0» καλείται να διαδραματίσει ένα υγιές και ισχυρό εγχώριο τραπεζικό σύστημα, σε συνεργασία με τους εμπλεκόμενους διεθνείς χρηματοπιστωτικούς φορείς.

Σύμφωνα με την ΤτΕ, ιδιαίτερα κρίσιμη είναι η ανάσχεση των πληθωριστικών πιέσεων, προκειμένου να προστατευθεί η ανταγωνιστικότητα της οικονομίας, αλλά και το πραγματικό διαθέσιμο εισόδημα των καταναλωτών. «Η δημοσιονομική πολιτική θα πρέπει μεσοπρόθεσμα να εστιάσει στην επίτευξη πρωτογενών πλεονασμάτων. Αυτά τα στοιχεία της οικονομικής πολιτικής, πέρα από την ενίσχυση των μεσοπρόθεσμων προοπτικών, θα συμβάλουν και στην αναβάθμιση, σε επενδυτική βαθμίδα, της πιστοληπτικής αξιολόγησης των ελληνικών ομολόγων, αυξάνοντας έτσι την ανθεκτικότητα της οικονομίας σε μελλοντικές εξωγενείς διαταραχές» καταλήγει η Έκθεση.

Ελληνική Οικονομία: Μια στο καρφί και μια στο πέταλο…

Ο πληθωρισμός Μάϊου ξεπέρασε τον αντίστοιχο Απριλίου, που ήταν 10,2%, έχοντας καταγράψει ρεκόρ 28ετίας, σύμφωνα με τα στοιχεία. Το αντίστοιχο ποσοστό στην Ευρωζώνη ανήλθε στο 8,1%, από 7,4% τον Απρίλιο, έναντι πρόβλεψης για 7,7%, σύμφωνα με την προκαταρκτική εκτίμηση. Είναι χαρακτηριστικό ότι το ποσοστό της Ελλάδας είναι το πέμπτο μεγαλύτερο, μετά το 20,1% της Εσθονίας, το 18,5% της Λιθουανίας, το 16,4% της Λετονίας, και το 11,8% της Σλοβακίας. Να σημειωθεί δε ότι ο πληθωρισμός εξαιρουμένων των τιμών των τροφίμων και της ενέργειας -η δομική μέτρηση δηλαδή που παρακολουθεί η ΕΚΤ-, επιταχύνθηκε στο 4,4% στην ευρωζώνη σε ετήσια βάση, από 3,9%. Σύμφωνα με στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ο πληθωρισμός στο σύνολο του 2022 αναμένεται να διαμορφωθεί στο 6,3% στην Ελλάδα και στο 6,1% στην Ευρωζώνη. Εκτιμήσεις έχει κάνει και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, αναμένοντας πληθωρισμό ύψους 4,5% στη χώρα μας και 5,3% στην Ευρωζώνη το 2022. Με την δύσκολη πορεία ωστόσο των πραγμάτων αυτή τη στιγμή, είναι πολύ πιθανόν οι εκτιμήσεις αυτές να αναθεωρηθούν ξανά και επί τα χείρω, δοκιμάζοντας τις αντοχές των οικονομιών των χωρών-μελών της Ευρωζώνης.

«Υπάρχουν απαντήσεις»
Ο Υπουργός Οικονομικών, Χρήστος Σταϊκούρας, παρουσιάζοντας στο πρόσφατο υπουργικό συμβούλιο τις γενικότερες οικονομικές εξελίξεις και την πορεία της ελληνικής οικονομίας τους τελευταίους μήνες, εκτίμησε ότι υπάρχουν απαντήσεις στις παραπάνω προκλήσεις, επισημαίνοντας «5+1 γραμμές άμυνας», όπως ανέφερε χαρακτηριστικά. Αυτές είναι οι εξής:

  1. Τα 43 δις ευρώ μέτρα στήριξης της προηγούμενης περιόδου, που η κυβέρνηση εκτιμά ότι ενίσχυσαν το διαθέσιμο εισόδημα των πολιτών και μείωσαν την ανεργία.
  2. Οι συνεχείς και μόνιμες μειώσεις φόρων και ασφαλιστικών εισφορών, «που τονώνουν το διαθέσιμο εισόδημα νοικοκυριών και επιχειρήσεων».
  3. Οι επιδοτήσεις μέρους του αυξημένου ενεργειακού κόστους σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις, κυρίως στους πιο ευάλωτους, ύψους 3,5 δις. ευρώ μέχρι πρόσφατα.
  4. Οι ενισχύσεις ευάλωτων νοικοκυριών, η στήριξη του πρωτογενούς τομέα και οι επιδοτήσεις καυσίμων, ύψους 900 εκατ. ευρώ μέχρι σήμερα.
  5. Η διπλή αύξηση του κατώτατου μισθού μέσα στο 2022, συνολικού ποσοστού 9,7% (11,8% αν συνυπολογιστεί η μείωση των ασφαλιστικών εισφορών των εργαζομένων)

Ως 6η γραμμή άμυνας, ο Υπουργός Οικονομικών ανέφερε 4 νέες πρωτοβουλίες:

  1. Την ενίσχυση και διεύρυνση των επιδοτήσεων ηλεκτρικού ρεύματος για τους μήνες Μάιο και Ιούνιο σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις (900 εκατ. ευρώ)
  2. Την αναδρομική επιδότηση του 60% του αυξημένου κόστους ρεύματος που έχουν χρεωθεί οι καταναλωτές για λογαριασμούς που εκδόθηκαν από τον Δεκέμβριο του 2021 έως τον Μάιο του 2022, με ανώτατο όριο τα 600 ευρώ (280 εκατ. ευρώ).
  3. Τη συνέχιση της επιδότησης της τιμής πώλησης του πετρελαίου κίνησης στην πηγή, για τους μήνες Μάιο και Ιούνιο (45 εκατ. ευρώ).
  4. Την ενίσχυση του μηχανισμού εκπτώσεων στα τιμολόγια ρεύματος – οριζόντια- από τον Ιούλιο του 2022 και με χρονικό ορίζοντα έως και ένα έτος, ώστε να σταθεροποιηθεί η τιμή λιανικής σε συγκεκριμένα επίπεδα, σημαντικά χαμηλότερα από αυτά των προηγούμενων μηνών και ελαφρώς υψηλότερα σε σχέση με τα προ κρίσεως (2 δις. ευρώ).

Είναι σημαντικό ότι σύμφωνα με τα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η συνολική οικονομική στήριξη της κυβέρνησης προς την ελληνική οικονομία υπερβαίνει τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Το 2021 ήταν 0,54% στην Ελλάδα (ποσοστό επί του ΑΕΠ), έναντι 0,09% στην Ε.Ε. Το 2022 ήταν δε 1,10% έναντι 0,58%, ενώ το 2023 αναμένεται να διαμορφωθεί στο 0,05% στη χώρα μας έναντι 0,02% στην Ε.Ε.

Επιβραδύνεται αλλά διατηρείται ο θετικός ρυθμός ανάπτυξης
Πέρα από τα παραπάνω, και σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε ο Υπουργός Οικονομικών, η Ελλάδα παρά τις αναμενόμενες απώλειες που υφίσταται – όπως εξάλλου και ολόκληρη η Ευρώπη – λόγω της ενεργειακής κρίσης, εκτιμάται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ότι θα παρουσιάσει ρυθμό ανάπτυξης υψηλότερο από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, τόσο για το 2022 όσο και για το 2023. Το 2021 ο ρυθμός ανάπτυξης στη χώρα μας διαμορφώθηκε στο 8,3% έναντι 5,4% της Ευρωζώνης, ενώ το 2022 αναμένεται να διαμορφωθεί στο 3,5% έναντι 2,7%, αντίστοιχα. Τέλος, οι εκτιμήσεις της Ε.Ε. για το 2023 αναφέρουν ρυθμό ανάπτυξης 3,1% έναντι 2,3% στην Ευρωζώνη. Την ίδια στιγμή η ανεργία βαίνει μειούμενη, έχοντας μειωθεί μέχρι σήμερα κατά 3,2% σε ετήσια βάση από το 2019. Το 2021 ήταν 14,7% έναντι 7,7% στην Ευρωζώνη, το 2022 αναμένεται να διαμορφωθεί στο 13,7% έναντι 7,3%, ενώ το 2023 οι εκτιμήσεις μιλούν για ανεργία 13,1% έναντι 7% στην Ευρωζώνη. Όσον αφορά στον συνολικό όγκο επενδύσεων, η Ελλάδα βρίσκεται στην πρώτη θέση για την 3ετία 2021-2023, με διψήφια άνοδο επενδύσεων, τόσο για το 2021 όσο και για το 2022. Η χώρα μας την ίδια στιγμή βρίσκεται επίσης στην πρώτη θέση το ίδιο διάστημα όσον αφορά στον όγκο εξαγωγών αγαθών και υπηρεσιών. Παρά τις εντεινόμενες προκλήσεις δε, το δημόσιο χρέος σε ποσοστό επί του ΑΕΠ υποχωρεί φθάνοντας από το 206,3% το 2020 στο 193,3% το 2021, με εκτίμηση να φθάσει το 185,7% το 2022 και το 180,4% το 2023.

Αύξηση 7% του ΑΕΠ το α’ 3μηνο του 2022
Την ίδια στιγμή, δυναμικό ήταν το ξεκίνημα για την ελληνική οικονομία το πρώτο τρίμηνο του έτους, με αύξηση του ΑΕΠ κατά 7% σε σχέση με το αντίστοιχο περσινό διάστημα, σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ. Η συνολική τελική καταναλωτική δαπάνη παρουσίασε αύξηση κατά 10,5% σε σχέση με το 1o τρίμηνο του 2021. Αναλυτικότερα, οι ακαθάριστες επενδύσεις παγίου κεφαλαίου αυξήθηκαν κατά 12,7% σε σχέση με το 1o τρίμηνο του 2021, ενώ οι εξαγωγές αγαθών και υπηρεσιών παρουσίασαν αύξηση κατά 9,6% σε σχέση με το 1o τρίμηνο του 2021. Οι εξαγωγές αγαθών εμφανίζονται αυξημένες κατά 2,5%, ενώ οι εξαγωγές υπηρεσιών αυξήθηκαν κατά 23,0%. Τέλος, οι εισαγωγές αγαθών και υπηρεσιών παρουσίασαν αύξηση κατά 17,5% σε σχέση με το 1o τρίμηνο του 2021, ενώ οι εισαγωγές αγαθών αυξήθηκαν κατά 17,8% και οι εισαγωγές υπηρεσιών κατά 15,5%.

320 νόμοι και πλήθος μεταρρυθμίσεων σε 6 τομείς κάνουν τη διαφορά
Σύμφωνα με το Υπουργείο Οικονομικών, οι βασικοί λόγοι των αντοχών και της δυναμικής της οικονομίας είναι η υλοποίηση διαρθρωτικών αλλαγών και μεταρρυθμίσεων, οι μειώσεις φόρων/ασφαλιστικών εισφορών και η θέσπιση φορολογικών κινήτρων, τα μέτρα στήριξης νοικοκυριών και επιχειρήσεων, η «διορατική» – όπως το ίδιο εκτιμά – εκδοτική στρατηγική, η εκταμίευση πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, «αλλά και η αξιοπιστία και η εμπιστοσύνη στην ασκούμενη οικονομική πολιτική». Σύμφωνα με την 14η Έκθεση Ενισχυμένης Εποπτείας, η κυβέρνηση ψήφισε 320 νόμους, ενώ ολοκλήρωσε μεταρρυθμίσεις σε 6 βασικούς τομείς, αυτούς των δημοσίων οικονομικών, της κοινωνικής πρόνοιας, της χρηματοπιστωτικής σταθερότητας και της δικαιοσύνης, των αγορών εργασίας και αγαθών, της αξιοποίησης της δημόσιας περιουσίας, καθώς και της δημόσιας διοίκησης. Μεταξύ των πρωτοβουλιών που επισημάνθηκαν από τον Υπουργό Οικονομικών ήταν:

  1. Ο ΕΝΦΙΑ για τα φυσικά πρόσωπα μειώθηκε κατά 370 εκατ. ευρώ ή κατά 18% σε σχέση με πέρσι.
  2. Η φορολογική και ασφαλιστική επιβάρυνση (tax wedge) των μισθωτών στην Ελλάδα έχει μειωθεί περίπου κατά 4 μονάδες από το 2019 και βρίσκεται στο χαμηλότερο επίπεδο από το 2000.
  3. Η Ελλάδα καταγράφει την 2η μεγαλύτερη μείωση (3,7%) στην φορολογική επιβάρυνση των μισθωτών ανάμεσα στις χώρες του ΟΟΣΑ (0,3%) κατά την περίοδο 2019-2021. Το 2021 αξίζει δε σημειωθεί ότι τα 2/3 των χωρών του ΟΟΣΑ αύξησαν τη φορολόγηση της μισθωτής εργασίας.
  4. Τα μέτρα ενίσχυσης των πολιτών κατά την περίοδο της υγειονομικής κρίσης έφτασαν τα 43,3 δις ευρώ. Ήτοι 23,1 δις ευρώ το 2020, 16,9 δις ευρώ το 2021 και 3,3 δις ευρώ το 2022.

«Η αποτελεσματική εφαρμογή των μεταρρυθμίσεων βελτίωσε την ανθεκτικότητα της ελληνικής οικονομίας και ενίσχυσε την χρηματοπιστωτική σταθερότητά της. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναγνωρίζει ότι η Ελλάδα έχει ολοκληρώσει τις απαραίτητες ενέργειες για να επιτύχει τις συμφωνηθείσες δεσμεύσεις της και εισηγείται την μη παράταση της ενισχυμένης εποπτείας μετά τον Αύγουστο του 2022» ανέφερε χαρακτηριστικά ο Χρ. Σταϊκούρας κατά την ανάλυση της ελληνικής οικονομίας στο υπουργικό συμβούλιο.

Νόμος τα «Κίνητρα Ανάπτυξης Επιχειρήσεων, μέσω συνεργασιών και εταιρικών μετασχηματισμών»
Η πιο σημαντική εξέλιξη στην οικονομία τις προηγούμενες μέρες ήταν ωστόσο η ψήφιση του νομοσχεδίου που δίνει καινοτόμα φορολογικά κίνητρα για την ανάπτυξη των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων μέσω συνεργασιών. Πλέον αποτελεί νόμο του κράτους, με τον τίτλο «Κίνητρα Ανάπτυξης Επιχειρήσεων, μέσω συνεργασιών και εταιρικών μετασχηματισμών» και αποτελεί μεταρρύθμιση του Εθνικού Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας «Ελλάδα 2.0».

Τα κίνητρα του νομοσχεδίου αφορούν κάθε μορφής μετασχηματισμούς, συμπεριλαμβανομένης και της περίπτωσης εισφοράς ατομικής επιχείρησης σε οποιασδήποτε μορφής εταιρεία, καθώς και συνεργασίες προσώπων, είτε με τη μορφή δεσμευτικών συμβάσεων – συμφωνιών, είτε με την από κοινού ίδρυση νέων εταιρειών. Ειδικότερα, παρέχεται το κίνητρο της απαλλαγής κατά 30% από την καταβολή του φόρου εισοδήματος επί των φορολογητέων κερδών της νέας εταιρείας ή του συνεργαζόμενου προσώπου. Στην περίπτωση συνεργασιών φυσικών προσώπων κατ’ επάγγελμα αγροτών, η απαλλαγή αυτή ανέρχεται σε 50%. Σύμφωνα με το Υπουργείο Οικονομικών, η απαλλαγή παρέχεται υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις ως προς τον κύκλο εργασιών και το μέγεθος των μετασχηματιζόμενων επιχειρήσεων (καταλαμβάνονται πολύ μικρές, μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις), ενώ ορίζεται ανώτατος χρόνος για τον οποίο χορηγείται η ωφέλεια (εννέα χρόνια), ανώτατο όριο συνολικού οφέλους κατά περίπτωση μετασχηματισμού ή συνεργασίας και εξαιρέσεις, όπως των κατασκευαστικών κοινοπραξιών. Στην περίπτωση μετασχηματισμού επιχείρησης ή εισφοράς ατομικής επιχείρησης, το φορολογικό όφελος δεν μπορεί να υπερβαίνει το συνολικό ποσό των 500.000 ευρώ, σε διάστημα έως εννέα ετών από την ημερομηνία εφαρμογής της απαλλαγής από το φόρο.

Ισχυρά φορολογικά κίνητρα
Στα φορολογικά κίνητρα που περιλαμβάνονται στο νομοσχέδιο είναι και η απαλλαγή από τον φόρο εισοδήματος, σε περίπτωση μετασχηματισμού, της υπεραξίας από μεταβίβαση στοιχείων πάγιου ενεργητικού της νέας εταιρείας σε τρίτο, η απαλλαγή από οποιαδήποτε φορολογική επιβάρυνση συμπεριλαμβανομένου του τέλους χαρτοσήμου και του φόρου εισοδήματος της προκύπτουσας υπεραξίας κάθε πράξης σχετικής με το μετασχηματισμό, για τις περιπτώσεις μετασχηματισμών του νέου νόμου και η, υπό προϋποθέσεις, αναγνώριση της έκπτωσης όλων των δαπανών της αποκτώσας εταιρείας, οι οποίες πραγματοποιούνται για το σκοπό της απόκτησης εταιρικών συμμετοχών. Όλες οι παραπάνω ωφέλειες χρησιμοποιούνται, αποκλειστικά, για τους μετασχηματισμούς που θα προκύψουν από τον παρόντα προτεινόμενο νόμο και δεν επιτρέπεται η ταυτόχρονη χρήση τους για μετασχηματισμούς με άλλους αναπτυξιακούς νόμους, συμπεριλαμβανομένων και των μετασχηματισμών του Κώδικα Φορολογίας Εισοδήματος. Σύμφωνα με την κυβέρνηση, με το νομοσχέδιο, βελτιώνονται διατάξεις φορολογικών κινήτρων προηγούμενων αναπτυξιακών νόμων, ενώ παρέχονται καινοτόμα κίνητρα για την προώθηση των συνεργασιών φυσικών προσώπων κατ’ επάγγελμα αγροτών.

Με τις σχετικές διατάξεις επιδιώκεται η ανάπτυξη της αγροτικής οικονομίας, η προστασία και προώθηση των νόμιμων συναλλαγών και εν τέλει η δημιουργία ενός ανταγωνιστικού εξωστρεφούς αγροτικού τομέα. Συγκεκριμένα, σε επαγγελματίες αγρότες μέλη Αγροτικών Συνεταιρισμών και άλλων συλλογικών φορέων, όπως οι ομάδες παραγωγών, καθώς και σε επαγγελματίες αγρότες που συνάπτουν δεσμευτικές συμβάσεις με επιχείρηση – αγοραστή για την απορρόφηση των προϊόντων τους στο πλαίσιο της συμβολαιακής γεωργίας, χορηγείται απαλλαγή κατά 50% από τον φόρο εισοδήματος επί των φορολογητέων κερδών από αγροτική επιχειρηματική δραστηριότητα, εφόσον το 75% των προϊόντων παραγωγής τους πωλείται στο πλαίσιο των ως άνω συνεργασιών. Το Υπουργείο Οικονομικών και η κυβέρνηση εκτιμούν ότι «με το νέο αναπτυξιακό νομοσχέδιο, που έρχεται σε μια, ομολογουμένως, δύσκολη οικονομική συγκυρία, εξαιτίας της ενεργειακής κρίσης, επιχειρείται η αλλαγή της δομής και της διάρθρωσης της ελληνικής οικονομίας, μέσα από τη μεγέθυνση των ελληνικών μικρομεσαίων επιχειρήσεων, που σήμερα υπολείπονται σημαντικά σε μέγεθος από τις αντίστοιχες των λοιπών κρατών-μελών της Ευρωζώνης».

Ταμείο Ανάκαμψης: Πλέον των 10 δισ. ευρώ ο προϋπολογισμός των έργων
Στα θετικά των προηγούμενων εβδομάδων ήταν και η πορεία του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, το οποίο «ανεβάζει ταχύτητα» με 57 νέα έργα, συνολικού προϋπολογισμού 1,7 δισ. ευρώ. Τα έργα «μοιράζονται» στους τέσσερις πυλώνες του Εθνικού Σχεδίου, το οποίο βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη. Ειδικότερα, 4 έργα, ύψους 50,75 εκατ. ευρώ, αφορούν στην «Πράσινη Μετάβαση», 6 έργα, προϋπολογισμού 227,35 εκατ. ευρώ, στην «Ψηφιακή μετάβαση», 15 έργα, ύψους 490,18 εκατ. ευρώ, σε «Απασχόληση – Δεξιότητες – Κοινωνική Συνοχή» και 32 έργα, προϋπολογισμού 927,68 εκατ. ευρώ, σε «Ιδιωτικές επενδύσεις και μετασχηματισμό της οικονομίας». Αυτές οι πρόσφατες εντάξεις – θα ακολουθήσουν κι άλλες – ανεβάζουν τον αριθμό των έργων που θα υλοποιηθούν στο πλαίσιο του «Ελλάδα 2.0» στα 230, με τον συνολικό προϋπολογισμό τους να διαμορφώνεται, αντίστοιχα, στα 10,2 δισ. ευρώ. Υπενθυμίζεται πως τον Ιούλιο του 2021 ανακοινώθηκε το πρώτο «πακέτο» εντάξεων στο Ταμείο, συγκεκριμένα αφορούσε 12 έργα, συνολικού ύψους 1,42 δισ. ευρώ. Σε αυτά προστέθηκαν 36 έργα (1,34 δισ. ευρώ) τον Οκτώβριο του 2021, ακόμη 55 (3,35 δισ. ευρώ) τον Ιανουάριο του 2022 και 70 (2,4 δισ. ευρώ) τον Μάρτιο του 2022.

Περαιτέρω ώθηση στην πορεία του Ταμείου, αναμένεται να δώσει και η λειτουργία της πλατφόρμας που υποστηρίζει την ηλεκτρονική υποβολή των επενδυτικών σχεδίων για δανειακή χρηματοδότηση από τους πόρους του, η οποία ξεκίνησε από τα μέσα Μαϊου. Η νέα πλατφόρμα επιτρέπει, πλέον, στις υποβολές επενδυτικών σχεδίων να γίνονται και ηλεκτρονικά και αποτελεί την κεντρική πύλη εισόδου για τις ιδιωτικές επενδύσεις που θα αξιολογηθούν για να λάβουν την ευνοϊκή χρηματοδότηση, χάρη στους δανειακούς πόρους του «Ελλάδα 2.0». Είναι πλήρως αυτοματοποιημένη, ώστε να παρέχει ταχύτητα και επαρκή ενημέρωση των επενδυτών – χωρίς άλλες παρεμβάσεις – και να δίνει δυνατότητα γρήγορων εκταμιεύσεων. Επιπρόσθετα, είναι έτσι διαμορφωμένη, ώστε να υπάρχει η μέγιστη δυνατή διαφάνεια και πληροφόρηση των επενδυτών. Μέσω της πλατφόρμας γίνεται έλεγχος και για τα ζητήματα σώρευσης. Οι επενδυτές μπορούν, πλέον, να ανεβάζουν τα επενδυτικά τους σχέδια και μέσω της πλατφόρμας, ενώ από την 1η Ιουνίου είναι πλέον υποχρεωτική η χρήση της για την κατάθεση των επενδυτικών σχεδίων.

Ελληνική Οικονομία: Υψηλός πληθωρισμός και ακριβή ενέργεια αλλάζουν τα δεδομένα

Ο πληθωρισμός και οι συνέπειές του στις τιμές των προϊόντων – κυρίως σε αυτές των προϊόντων του super market – είναι ένα ζήτημα που προβληματίζει έντονα το κυβερνητικό επιτελείο. Τα στοιχεία του Απριλίου απλά επιβεβαίωσαν τους φόβους για διψήφιο ποσοστό πληθωρισμού, κάτι που είχε να συμβεί εδώ και σχεδόν 30 χρόνια.

ΕΛΣΤΑΤ: Στο 10,2% o πληθωρισμός
Σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, από τη σύγκριση του Γενικού Δείκτη Τιμών Καταναλωτή (ΔΤΚ) του μηνός Απριλίου 2022 με τον αντίστοιχο Δείκτη του Απριλίου 2021 προέκυψε αύξηση 10,2% έναντι μείωσης 0,3% που σημειώθηκε κατά την αντίστοιχη σύγκριση του 2021 με το 2020. Ο Γενικός ΔΤΚ τον Απρίλιο σε σύγκριση με τον Μάρτιο του 2022 παρουσίασε αύξηση 2,1% έναντι αύξησης 0,9% που σημειώθηκε κατά την αντίστοιχη σύγκριση του προηγούμενου έτους. Όσον αφορά στις επιμέρους κατηγορίες προϊόντων, η κατάσταση δείχνει – και είναι – ανησυχητική.
Καταγράφεται σε ένα χρόνο, αύξηση 122% στο φυσικό αέριο, 88% στον ηλεκτρισμό και 55% στο πετρέλαιο θέρμανσης. Ανατιμήσεις 29% στα καύσιμα και 15,8% στις μεταφορές με αεροπλάνο. Παράλληλα, αυξήθηκαν 22% τα έλαια, 14% τα κρέατα, 13% τα λαχανικά και 11,7% τα γαλακτοκομικά. Συνολικά τέλος, 10% υψηλότερα είναι η τιμή του ψωμιού. Σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ, η αύξηση του Γενικού ΔΤΚ κατά 10,2% τον Απρίλιο σε σύγκριση με τον αντίστοιχο Δείκτη του Απριλίου 2021 προήλθε κυρίως από τις μεταβολές στις ακόλουθες ομάδες αγαθών και υπηρεσιών:

1. Από τις αυξήσεις των δεικτών κατά:

  • 10,9% στην ομάδα Διατροφή και μη αλκοολούχα ποτά, λόγω αύξησης κυρίως των τιμών σε ψωμί και δημητριακά, κρέατα (γενικά), ψάρια (γενικά), γαλακτοκομικά και αυγά, έλαια και λίπη, νωπά φρούτα, λαχανικά (γενικά), ζάχαρη-σοκολάτες-γλυκά-παγωτά, λοιπά τρόφιμα, καφέ-κακάο-τσάι, μεταλλικό νερό-αναψυκτικά-χυμούς φρούτων.
  • 1,6% στην ομάδα Ένδυση και υπόδηση, λόγω αύξησης των τιμών στα είδη ένδυσης και υπόδησης.
  • 35,2% στην ομάδα Στέγαση, λόγω αύξησης κυρίως των τιμών σε ενοίκια κατοικιών, ηλεκτρισμό, φυσικό αέριο, πετρέλαιο θέρμανσης, στερεά καύσιμα.
  • 4,2% στην ομάδα Διαρκή αγαθά-Είδη νοικοκυριού και υπηρεσίες, λόγω αύξησης κυρίως των τιμών σε έπιπλα και διακοσμητικά είδη, υφαντουργικά προϊόντα οικιακής χρήσης, υαλικά-επιτραπέζια σκεύη και σκεύη οικιακής χρήσης, είδη άμεσης κατανάλωσης νοικοκυριού, οικιακές υπηρεσίες.
  • 15,4% στην ομάδα Μεταφορές, λόγω αύξησης κυρίως των τιμών σε καινούργια αυτοκίνητα, μεταχειρισμένα αυτοκίνητα, ανταλλακτικά και αξεσουάρ αυτοκινήτου, καύσιμα και λιπαντικά, συντήρηση και επισκευή εξοπλισμού προσωπικής μεταφοράς, εισιτήρια μεταφοράς επιβατών με αεροπλάνο, εισιτήρια μεταφοράς επιβατών με πλοίο.
  • 1,2% στην ομάδα Αναψυχή-Πολιτιστικές δραστηριότητες, λόγω αύξησης κυρίως των τιμών σε διαρκή αγαθά αναψυχής και πολιτισμού, μικρά είδη αναψυχής-άνθη-κατοικίδια ζώα, κινηματογράφους-θέατρα, γραφική ύλη και υλικά σχεδίασης, πακέτο διακοπών. Μέρος της αύξησης αυτής αντισταθμίστηκε από τη μείωση κυρίως των τιμών στον οπτικοακουστικό εξοπλισμό-υπολογιστές-επισκευές.
  • 0,9% στην ομάδα Εκπαίδευση, λόγω αύξησης κυρίως των τιμών στα δίδακτρα δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης.
  • 3,8% στην ομάδα Ξενοδοχεία-Καφέ-Εστιατόρια, λόγω αύξησης κυρίως των τιμών σε εστιατόρια-ζαχαροπλαστεία-καφενεία, ξενοδοχεία-μοτέλ-πανδοχεία.
  • 0,9% στην ομάδα Άλλα αγαθά και υπηρεσίες, λόγω αύξησης κυρίως των τιμών στα άλλα είδη ατομικής φροντίδας. Μέρος της αύξησης αυτής αντισταθμίστηκε από τη μείωση κυρίως των τιμών στα ασφάλιστρα οχημάτων.

2. Από τη μείωση του δείκτη κατά:

  • 2,7% στην ομάδα Επικοινωνίες, λόγω μείωσης κυρίως των τιμών σε τηλεφωνικό εξοπλισμό κινητών τηλεφώνων, τηλεφωνικές υπηρεσίες.

Μέτρα στήριξης ύψους 3,2 δισ. ευρώ
Η πραγματικότητα αυτή οδήγησε την κυβέρνηση στο να λάβει σειρά σημαντικών μέτρων στήριξης των νοικοκυριών για την αντιμετώπιση των ανατιμήσεων στο ηλεκτρικό ρεύμα και στο φυσικό αέριο. Σύμφωνα με τις ανακοινώσεις του Υπουργείου Οικονομικών, τα μέτρα αυτά είναι τα εξής:

  1. Οι επιδοτήσεις ηλεκτρικού ρεύματος, για τους μήνες Μάιο και Ιούνιο, ενισχύονται και διευρύνονται. Αυξάνονται οι επιδοτήσεις των υφιστάμενων κατηγοριών καταναλώσεων νοικοκυριών και επιχειρήσεων και επιδοτούνται, για πρώτη φορά, και οι καταναλώσεις πάνω από τις 300 KWh της κύριας κατοικίας, καθώς και καταναλώσεις υπολοίπων ιδιοκτησιών των νοικοκυριών. Το κόστος αναμένεται να διαμορφωθεί στα 900 εκατ. ευρώ. Θα καλυφθεί από τους πόρους του Ταμείου Ενεργειακής Μετάβασης, σε συνδυασμό με το ειδικό τέλος, ύψους 90%, επί των επιπλέον εσόδων στην παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, το οποίο θα επιβληθεί για την προηγούμενη περίοδο, σύμφωνα με το τελικό πόρισμα και τη μεθοδολογία της Ρυθμιστικής Αρχής Ενέργειας.
  2. Τον μήνα Ιούνιο, επιδοτείται το 60% της αύξησης για όλους τους λογαριασμούς ρεύματος που έχουν χρεωθεί οι καταναλωτές, και έχουν εκδοθεί από τον Δεκέμβριο του 2021 έως τον Μάιο του 2022. Αφορά οικιακούς καταναλωτές για χρεώσεις της κύριας κατοικίας τους, οι οποίες δεν έχουν καλυφθεί από τις εκπτώσεις που έχουν δοθεί μέσω των λογαριασμών ρεύματος. Η επιδότηση θα χορηγηθεί στον λογαριασμό IBAN του καταναλωτή. Το ποσοστό επιδότησης αφορά νοικοκυριά με δηλωθέν οικογενειακό εισόδημα έως 45.000 ευρώ, δηλαδή των 95% των νοικοκυριών. Η επιδότηση δεν μπορεί να ξεπερνά τα 600 ευρώ ανά καταναλωτή. Υπολογίζεται ότι για τις καταναλώσεις αυτής της περιόδου, οι οικιακοί καταναλωτές – για την πρώτη κατοικία τους – έχουν επιδοτηθεί με 755 εκατ. ευρώ, ενώ οι ίδιοι έχουν επωμιστεί επιπλέον κόστος 464 εκατ. ευρώ. Συνεπώς, το κόστος της νέας παρέμβασης, με την απευθείας επιστροφή ποσού στους ατομικούς τραπεζικούς λογαριασμούς, υπολογίζεται στα 280 εκατ. ευρώ, κόστος που θα καλυφθεί από τον Κρατικό Προϋπολογισμό.
  3. Συνεχίζει να επιδοτείται στην πηγή, η τιμή πώλησης του πετρελαίου κίνησης (diesel) για τους μήνες Μάιο και Ιούνιο, ώστε το όφελος στην τελική τιμή για τον καταναλωτή να συνεχίσει να διαμορφώνεται στα 15 λεπτά το λίτρο, όπως έγινε και τον Απρίλιο. Το κόστος της παρέμβασης εκτιμάται στα 45 εκατ. ευρώ, κόστος που επίσης θα καλυφθεί από τον Κρατικό Προϋπολογισμό.
  4. Από τον Ιούλιο του 2022 και με χρονικό ορίζοντα έως και ένα χρόνο, ενισχύεται – οριζόντια – ο μηχανισμός εκπτώσεων στα τιμολόγια ρεύματος, ώστε να σταθεροποιηθεί η τιμή λιανικής. Στο πλαίσιο αυτό, εισάγεται μηχανισμός απορρόφησης των επιπλέον εσόδων των παραγωγών στη χονδρική αγορά. Συγχρόνως, θα προσαρμόζεται – σε μηνιαία βάση – το ποσοστό επιδότησης στη λιανική αγορά, ενισχύοντας τον παρόντα μηχανισμό εκπτώσεων στα τιμολόγια, ώστε οι τιμές να παραμένουν μεσοσταθμικά σταθερές σε συγκεκριμένα επίπεδα, σημαντικά χαμηλότερες από αυτές που παρατηρήθηκαν τους προηγούμενους μήνες, και ελαφρώς υψηλότερες από αυτές που ίσχυαν πριν από την κρίση. Στόχος της κυβέρνησης είναι οι τιμές λιανικής να παραμένουν σταθερά σε πολύ χαμηλότερα επίπεδα, ανεξαρτήτως της εξέλιξης της τιμής φυσικού αερίου. Έτσι, θα επιδοτηθούν τα κοινωνικά τιμολόγια, οι οικιακοί καταναλωτές για το σύνολο της κατανάλωσης όλων των κατοικιών τους, καθώς και όλες οι επιχειρήσεις, μικρές, μικρομεσαίες και μεγάλες, και φυσικά οι αγροτικές επιχειρήσεις. Το κόστος της παρέμβασης, με βάση τις σημερινές τιμές ρεύματος, αναμένεται να διαμορφωθεί σε περίπου 2 δισ. ευρώ το 2ο εξάμηνο του έτους, ενώ το κόστος για τον Κρατικό Προϋπολογισμό υπολογίζεται σε περίπου 800 εκατ. ευρώ. Σύμφωνα πάντα με το Υπουργείο Οικονομικών, το υπόλοιπο ποσό αναμένεται να καλυφθεί από τους πόρους του Ταμείου Ενεργειακής Μετάβασης, σε συνδυασμό με τον μηχανισμό απορρόφησης των επιπλέον εσόδων των παραγωγών στη χονδρική αγορά ρεύματος.

Το ΥΠΟΙΚ εκτιμά ότι η νέα δέσμη παρεμβάσεων θα απορροφήσει το 70%-80% της αύξησης στην τιμή της κιλοβατώρας για νοικοκυριά και επιχειρήσεις.

Το συνολικό κόστος της παρέμβασης ανέρχεται στα 3,2 δισ. ευρώ για το υπόλοιπο του 2022, εκ των οποίων περίπου 1,1 δισ. ευρώ επιβαρύνουν τον Κρατικό Προϋπολογισμό. Είναι σημαντικό εδώ να διευκρινιστεί ότι η συνολική, πρόσθετη επιβάρυνση είναι ενσωματωμένη στις εκτιμήσεις του Υπουργείου Οικονομικών για τα δημοσιονομικά μεγέθη της ελληνικής οικονομίας, όπως αυτές υποβλήθηκαν στο τέλος Απριλίου στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Αναβάθμιση από την S&P Global Ratings, επανέκδοση 7ετούς ομολόγου
Aπό τις θετικές εξελίξεις του τελευταίου μήνα ήταν σαφώς η αναβάθμιση της πιστοληπτικής ικανότητας της χώρας από τον οίκο αξιολόγησης S&P Global Ratings κατά μια βαθμίδα. Πρόκειται για τον τρίτο οίκο αξιολόγησης, και δεύτερο από τους επιλέξιμους από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, που τοποθετεί τη χώρα ένα μόλις “σκαλοπάτι” πριν την επενδυτική βαθμίδα. Παράλληλα, πρόκειται για την 9η – κατά σειρά – αναβάθμιση της ελληνικής οικονομίας τα τελευταία δυόμισι χρόνια. «Η παραπάνω θετική εξέλιξη είναι αποτέλεσμα – και, ταυτοχρόνως, επιστέγασμα – της συνετής δημοσιονομικής πολιτικής, της διορατικής εκδοτικής στρατηγικής, των υψηλών ταμειακών διαθεσίμων, της υλοποίησης διαρθρωτικών αλλαγών, της βελτίωσης της ποιότητας του πλούτου της χώρας μέσω της αύξησης επενδύσεων και εξαγωγών, της μείωσης των “κόκκινων” δανείων στα χαρτοφυλάκια των τραπεζών, της συρρίκνωσης της ανεργίας, της βελτίωσης της ανταγωνιστικότητας της οικονομίας» επισημαίνει μεταξύ άλλων ο Υπουργός Οικονομικών, Χρήστος Σταϊκούρας σε σχετική του δήλωση, τονίζοντας παράλληλα ότι παραμένουν οι μεγάλες προκλήσεις, οι κίνδυνοι και τα νέα δεδομένα που διαμορφώνουν το τελευταίο διάστημα οι διεθνείς εξελίξεις, «οι οποίες δεν παραγνωρίζονται και δεν είναι αμελητέες».

Από την άλλη πλευρά, με τα spread των χωρών της Ευρωζώνης να συνεχίζουν να ανεβαίνουν, αυξάνοντας τα επιτόκια δανεισμού, η Ελλάδα προχώρησε πριν μερικές ημέρες στην επανέκδοση 7ετούς ομολόγου, αντλώντας 1,5 δισ. ευρώ, με επιτόκιο της τάξεως του 2,4%, το οποίο είναι υψηλό μεν λόγω της δυσμενούς διεθνούς συγκυρίας, ωστόσο παραμένει χαμηλότερο σε σχέση με τα επίπεδα του 2019.

Όπως εκτιμούν διεθνείς αναλυτές δε, η παγκόσμια αγορά ομολόγων διέρχεται μια από τις δυσκολότερες περιόδους της ιστορίας της, με σημαντική άνοδο των αποδόσεων στους κρατικούς τίτλους, η οποία τροφοδοτείται από τις γεωπολιτικές εξελίξεις, τη συνεχιζόμενη υγειονομική και ενεργειακή κρίση, τη σημαντική αύξηση του πληθωρισμού, αλλά και την στροφή των κεντρικών τραπεζών προς μια πιο συσταλτική νομισματική πολιτική.

57 νέα έργα στο Ταμείο Ανάκαμψης, 10 δις ευρώ επιπλέον στην οικονομία
Όσον αφορά στο Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, τις προηγούμενες μέρες εντάχθηκαν ακόμη 57 έργα, συνολικού προϋπολογισμού 1,7 δισ. ευρώ, με αποφάσεις που υπέγραψε ο αρμόδιος για την υλοποίηση του «Ελλάδα 2.0» Αναπληρωτής Υπουργός Οικονομικών, κ. Θόδωρος Σκυλακάκης. Τα έργα «μοιράζονται» στους τέσσερις πυλώνες του Εθνικού Σχεδίου, το οποίο βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη. Ειδικότερα, 4 έργα, ύψους 50,75 εκατ. ευρώ, αφορούν στην «Πράσινη Μετάβαση», 6 έργα, προϋπολογισμού 227,35 εκατ. ευρώ, στην «Ψηφιακή μετάβαση», 15 έργα, ύψους 490,18 εκατ. ευρώ, σε «Απασχόληση – Δεξιότητες – Κοινωνική Συνοχή» και 32 έργα, προϋπολογισμού 927,68 εκατ. ευρώ, σε «Ιδιωτικές επενδύσεις και μετασχηματισμό της οικονομίας».

Οι νέες αυτές εντάξεις ανεβάζουν τον αριθμό των έργων που θα υλοποιηθούν στο πλαίσιο του «Ελλάδα 2.0» στα 230, με το συνολικό προϋπολογισμό τους να διαμορφώνεται, αντίστοιχα, στα 10,2 δισ. ευρώ.

Υπενθυμίζεται πως τον Ιούλιο του 2021 ανακοινώθηκε το πρώτο «πακέτο» εντάξεων στο Ταμείο, συγκεκριμένα αφορούσε 12 έργα, συνολικού ύψους 1,42 δισ. ευρώ. Σε αυτά προστέθηκαν 36 έργα (1,34 δισ. ευρώ) τον Οκτώβριο του 2021, ακόμη 55 (3,35 δισ. ευρώ) τον Ιανουάριο του 2022 και 70 (2,4 δισ. ευρώ) τον Μάρτιο του 2022.

Gov-ERP: Αναβαθμίζεται η χρηματοοικονομική και δημοσιονομική διαχείριση του δημοσίου
Ιδιαίτερη αναφορά ωστόσο θα πρέπει να γίνει σε μια πολύ σημαντική εξέλιξη, η οποία μπορεί να μην αφορά στην φάση αυτή οικονομικούς δείκτες, ωστόσο η υλοποίησή της αναμένεται να αλλάξει άρδην την ποιότητα λειτουργίας του Ελληνικού Δημοσίου, με ότι μπορεί αυτό να σημαίνει για την ευρύτερη δομική θωράκιση του κράτους και την αποτελεσματικότητά του.

Η εξέλιξη αυτή αφορά στη σύμβαση για το έργο Gov-ERP, η οποία περνάει στο στάδιο υλοποίησης και αφορά στην αναβάθμιση του συστήματος χρηματοοικονομικής και δημοσιονομικής διαχείρισης του Ελληνικού Δημοσίου.

Η «Μεταρρύθμιση του Δημοσιονομικού Συστήματος στην Κεντρική Διοίκηση και τη λοιπή Γενική Κυβέρνηση», όπως είναι η πλήρης ονομασία του Gov-ERP, φιλοδοξεί να αποτελέσει το νέο ψηφιακό εργαλείο για τη συνολική αναβάθμιση του συστήματος χρηματοοικονομικής και δημοσιονομικής διαχείρισης του Δημοσίου με στόχο την αύξηση της αποτελεσματικότητάς του.

Αυτός είναι και ο λόγος που αποτέλεσε το πρώτο ψηφιακό έργο που εντάχθηκε στο Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας και γίνεται ένα από τα πρώτα έργα του Σχεδίου «Ελλάδα 2.0» που περνούν σε στάδιο υλοποίησης.

Το Gov-ERP περιλαμβάνει την προετοιμασία, υποστήριξη και ανάπτυξη ενός πληροφοριακού συστήματος επιχειρησιακού σχεδιασμού (Enterprise Resource Planning, ERP) για την Γενική Κυβέρνηση και την Κρατική Διοίκηση, το οποίο θα προσδώσει δημοσιονομική διαφάνεια.

Ταυτόχρονα, θα αποτελεί τον «θεματοφύλακα» για τη χάραξη της οικονομικής πολιτικής της χώρας, καθώς θα παρέχει σε πραγματικό χρόνο την ακριβή και εύλογη απεικόνιση της χρηματοοικονομικής κατάστασης της Κεντρικής Διοίκησης, αλλά και του συνόλου των φορέων της Γενικής Κυβέρνησης και της περιουσιακής διάρθρωσής τους.

Η κυβέρνηση εκτιμά ότι με την υλοποίησή του, πρόκειται να ενισχυθεί η ποιότητα και η αποτελεσματικότητα της δημοσιονομικής διαχείρισης «και να διασφαλιστεί η παροχή έγκυρης και εύλογης χρηματοοικονομικής πληροφόρησης. Εξασφαλίζεται, έτσι, η ορθότερη λήψη αποφάσεων, η διαφάνεια, καθώς και η λογοδοσία».

Οικονομία: Αναβαθμίσεις, μέτρα στήριξης και Ταμείο Ανάκαμψης ανάχωμα στις πληθωριστικές πιέσεις

Οι πλέον σημαντικές εξελίξεις αφορούν στα μέτρα στήριξης των πολιτών που ανακοίνωσε το οικονομικό επιτελείο, η αναβάθμιση της πιστοληπτικής ικανότητας της χώρας από τον οίκο αξιολόγησης DBRS Morningstar, η επιβράβευση από το Eurogroup της πορείας της ελληνικής οικονομίας κατά τη συζήτηση της 13ης Έκθεσης Ενισχυμένης Εποπτείας, τα θετικά στοιχεία που ανακοίνωσε η ΕΛΣΤΑΤ για την πορεία του ΑΕΠ το 4ο τρίμηνο του 2021, αλλά και στο σύνολο του 2021 – τα οποία αποτελούν την βάση για περαιτέρω μέτρα στήριξης της κοινωνίας το 2022 -, αλλά και η ένταξη στο Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας 70 νέων έργων συνολικού προϋπολογισμού 2,4 δισ. ευρώ. Να σημειωθεί εδώ ότι με τα 70 αυτά νέα έργα, ο συνολικός προϋπολογισμός των 173 έργων που έχουν λάβει έγκριση υλοποίησης, στο πλαίσιο του «Ελλάδα 2.0» διαμορφώνεται στα 8,5 δις. ευρώ, ένα εξαιρετικά σημαντικό ποσό που υπό προϋποθέσεις μπορεί να αλλάξει τόσο την δομή της ελληνικής οικονομίας, όσο και του παραγωγικού της μοντέλου. Η σκιά ωστόσο που πλανάται πάνω από όλες τις παραπάνω θετικές εξελίξεις είναι η ενεργειακή ακρίβεια και ο υψηλός πληθωρισμός, ο οποίος τον Φεβρουάριο ανήλθε στο 7,2%, ενώ και τον Μάρτιο κινήθηκε στα ίδια υψηλά επίπεδα πλησιάζοντας κατ’ εκτιμήσεις παραγόντων του Υπουργείου Οικονομικών το 8%.

ΕΛΣΤΑΤ: Αύξηση ΑΕΠ κατά 8,3% το 2021
Σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ και την πρώτη της εκτίμηση για το ΑΕΠ του 2021, το πραγματικό ΑΕΠ αυξήθηκε κατά 8,3% και σε όρους αξίας διαμορφώθηκε στα 181 δισ. ευρώ έναντι 167,1 δισ. ευρώ το 2020, μειώνοντας σημαντικά την απόκλιση από τα αντίστοιχα επίπεδα του 2019 (183,6 δισ. ευρώ). Ύστερα από μια χρονιά ύφεσης της τάξεως του -9,0% το 2020, τον ρυθμό ανάπτυξης του 2021 στηρίζει θετικά το σύνολο των βασικών παραμέτρων του, με μόνη εξαίρεση τη μεταβολή των αποθεμάτων.

Εξετάζοντας τα επιμέρους τριμηνιαία εποχικά εξομαλυμένα στοιχεία, παρατηρείται η προς τα κάτω αναθεώρηση των στοιχείων του πρώτου 9μήνου κατά μέσο όρο στο 8,4% έναντι προηγούμενης εκτίμησης για 9,4%. Επίσης, το δ’ τρίμηνο το πραγματικό ΑΕΠ αυξήθηκε κατά 7,7% σε ετήσια βάση, όταν όμως στο ονομαστικό ΑΕΠ (τρέχουσες τιμές) η άνοδος έφτασε το 13,3%. Η απόκλιση αυτή αποτυπώνει το εύρος της επίπτωσης της αύξησης των τιμών στην οικονομική δραστηριότητα. Το 2021 το ποσοστό ανεργίας διαμορφώθηκε στο 14,8% (2020: 16,3%).

Ωστόσο, οι πληθωριστικές πιέσεις από την πλευρά της ενέργειας και της διατροφής εμμένουν και ο πληθωρισμός έφτασε στο 7,2% τον Φεβρουάριο, όταν ο δομικός κυμαίνεται οριακά πάνω από 1%. Σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ, παρά την αβεβαιότητα που διακρίνει το διεθνές περιβάλλον, θετικά στοιχεία αναφορικά με τις προοπτικές της οικονομίας αποτελούν η αναβάθμιση της πιστοληπτικής ικανότητας της Ελλάδας από τον οίκο DBRS κατά μια βαθμίδα σε BB (high) από BB, με stable outlook, η θετική προκαταρκτική αξιολόγηση της Ε.Ε. για το πρώτο αίτημα πληρωμής, ύψους 3,6 δισ. ευρώ στο πλαίσιο του «Ελλάδα 2.0», καθώς και η έγκριση από το Eurogroup ώστε η Ελλάδα να προχωρήσει στην πρόωρη πλήρη αποπληρωμή του υπολοίπου των δανείων του ΔΝΤ ύψους 1,8 δισ. ευρώ. Σε κοινή τους δήλωση και σχολιάζοντας τα παραπάνω στοιχεία, ο Υπουργός Οικονομικών Χρήστος Σταϊκούρας και ο Υπουργός Ανάπτυξης και Επενδύσεων Άδωνις Γεωργιάδης επισήμαναν ως θετικό στοιχείο το γεγονός ότι η ανάκαμψη εδράζεται, μεταξύ άλλων, στη σημαντική ενίσχυση των επενδύσεων και των καθαρών εξαγωγών. Επενδύσεις που όπως εκτιμούν, θα παρουσιάσουν τη 2η μεγαλύτερη αύξηση στην ευρωζώνη και εξαγωγές που διαμορφώνονται σε ιστορικά υψηλό επίπεδο.

Η αναβάθμιση από την DBRS Morningstar
Σε ευρωπαϊκό και διεθνές επίπεδο οι προηγούμενες ημέρες ήταν ιδιαίτερα θετικές για την ελληνική οικονομία, με αιχμή όπως είπαμε την αναβάθμιση της πιστοληπτικής ικανότητας της χώρας από την DBRS Morningstar, αλλά και τα εύσημα του Eurogroup για την ευρύτερη πορεία της. Το Υπουργείο Οικονομικών εκτιμά ότι με την αναβάθμιση αυτή κατά μια βαθμίδα, οδηγεί την χώρα ένα βήμα πριν την επενδυτική βαθμίδα, εξέλιξη που αν μη τι άλλο θα δώσει άλλον αέρα στο οικονομικό επιτελείο. Σχολιάζοντας την παραπάνω εξέλιξη, ο Υπουργός Οικονομικών δήλωσε μεταξύ άλλων ότι «η αναβάθμιση στέλνει το μήνυμα ότι η ελληνική οικονομία κινείται αταλάντευτα προς τη σωστή κατεύθυνση, ακόμη και υπό τις παρούσες αντίξοες συνθήκες, δημιουργώντας έναν καθαρό και ρεαλιστικό διάδρομο για την απόκτηση επενδυτικής βαθμίδας, μέσα στο 2023. Και κάνει ένα βήμα προς την κατάκτηση ενός πολύ σημαντικού στόχου για το μέλλον της». Στο ίδιο μήκος κύματος και το σχόλιο του Υπουργού για τα εύσημα του Eurogroup, στο οποίο αναφέρει ότι «η Ελλάδα, παρά την υψηλή αβεβαιότητα που επικρατεί διεθνώς, συνεχίζει, με νηφαλιότητα, σύνεση, μεθοδικότητα και αποφασιστικότητα, να υλοποιεί πολιτικές για την περαιτέρω ενίσχυση νοικοκυριών και επιχειρήσεων, την επίτευξη υψηλών και διατηρήσιμων ρυθμών οικονομικής μεγέθυνσης, τη δημιουργία πολλών, καλών νέων θέσεων απασχόλησης, την τόνωση της κοινωνικής συνοχής και την ενδυνάμωση της αποτρεπτικής ισχύος της χώρας».

Οι 6 παρεμβάσεις στήριξης
Αναμφισβήτητα η πλέον σημαντική εξέλιξη, με άμεση επίπτωση στο εσωτερικό της χώρας, αφορούσε στην ανακοίνωση των επιπλέον μέτρων στήριξης, πρωτίστως στα ευάλωτα νοικοκυριά και τις ευπαθείς κοινωνικά ομάδες. Τα πλέον σημαντικά είναι τα εξής:

1η Παρέμβαση: Αύξηση της επιδότησης ρεύματος και φυσικού αερίου σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις, με έκτακτη επιδότηση ρεύματος για τις μικρές επιχειρήσεις. Το συνολικό κόστος αυτών των παρεμβάσεων εκτιμάται στα 640 εκατ. ευρώ για τον Απρίλιο.

2η Παρέμβαση: Ενίσχυση των ευάλωτων πολιτών. Χορηγείται έκτακτη ενίσχυση σε 1,4 εκατομμύρια νοικοκυριά, με περισσότερα από 3,2 εκατομμύρια μέλη, προκειμένου αυτά να καλύψουν μέρος των αυξημένων τιμών αγαθών και ενέργειας. Η ενίσχυση θα καταβληθεί πριν το Πάσχα και αφορά στην χορήγηση 1,5 επιπλέον μηνιαίας δόσης επιδόματος παιδιού τον Απρίλιο, στους δικαιούχους Μαρτίου, δηλαδή δόση που αντιστοιχεί σε 1,5 μήνα, ενίσχυση 200 ευρώ σε 677.000 χαμηλοσυνταξιούχους, ενίσχυση 200 ευρώ σε 35.000 ανασφάλιστους υπερήλικες, ενίσχυση 200 ευρώ σε 167.000 δικαιούχους επιδομάτων ΑΜΕΑ, καθώς και χορήγηση διπλής δόσης ελάχιστου εγγυημένου εισοδήματος σε 240.000 δικαιούχους του. Το συνολικό κόστος αυτών των παρεμβάσεων διαμορφώνεται στα 324 εκατ. ευρώ.

3η Παρέμβαση: Επιδότηση κατανάλωσης καυσίμων φυσικών προσώπων και μείωση της τιμής του πετρελαίου κίνησης. Συγκεκριμένα:

Α. Χορηγείται απευθείας επιδότηση καυσίμων στους πολίτες, που καλύπτει μέρος των αυξήσεων των τιμών για 3 μήνες στα φυσικά πρόσωπα, συμπεριλαμβανομένων των ελεύθερων επαγγελματιών. Η επιδότηση θα δοθεί με τη μορφή ηλεκτρονικής κάρτας, στα πρότυπα του freedom pass, ενώ για τους πολίτες που δεν έχουν τη δυνατότητα χρήσης της, το ποσό θα κατατίθεται σε τραπεζικό λογαριασμό της επιλογής τους. Επιλέξιμα είναι φυσικά πρόσωπα, φορολογικοί κάτοικοι Ελλάδος, με δηλωθέν οικογενειακό εισόδημα έως 30.000 ευρώ. Σύμφωνα με το Υπουργείο Οικονομικών, υπολογίζεται ότι 3 εκατομμύρια φυσικά πρόσωπα διαθέτουν τουλάχιστον ένα αυτοκίνητο και δηλώνουν μέχρι το ανωτέρω οικογενειακό εισόδημα. Η επιδότηση θα αφορά 60 λίτρα καυσίμου μηνιαίως, και θα ισούται με 22 λεπτά το λίτρο. Να σημειωθεί εδώ ότι η μέση κατανάλωση ανά φορολογούμενο εκτιμάται στα 54 λίτρα καυσίμου τον μήνα. Ειδικά για τους πολίτες που έχουν κύρια κατοικία σε νησιωτική περιοχή, η επιδότηση ενισχύεται και ανέρχεται στα 28 λεπτά το λίτρο. Το συνολικό κόστος αυτής της παρέμβασης ανέρχεται στα 130 εκατ. ευρώ.

Β. Επιδοτείται στην πηγή, από τον κρατικό προϋπολογισμό, η τιμή πώλησης του πετρελαίου κίνησης (diesel) για τον Απρίλιο, ώστε το όφελος στην τελική τιμή για τον καταναλωτή να ανέλθει στα 15 λεπτά το λίτρο. Το κόστος της παρέμβασης εκτιμάται περίπου στα 23 εκατ. ευρώ.

Γ. Δίνεται, κατά τον μήνα Απρίλιο, ενίσχυση ύψους 200 ευρώ στις υπηρεσίες ταξί, ώστε να καλυφθεί μέρος του αυξημένου κόστους καυσίμου για την συγκεκριμένη αυτή περίοδο.

4η Παρέμβαση: Αυξάνεται η περίοδος αποπληρωμής όλων των επιστρεπτέων προκαταβολών από 60 σε 96 άτοκες δόσεις, ενώ παραμένει η έκπτωση 15% σε περίπτωση που αυτές επιστραφούν εφάπαξ. Υπενθυμίζεται ότι οι επιστρεπτέες προκαταβολές που χορηγήθηκαν κατά τη διάρκεια της πανδημίας, κυρίως στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, ανέρχονται στα 8,3 δισ. ευρώ. Από αυτές, μετά τις παρεμβάσεις του Υπουργείου Οικονομικών, οι βεβαιωμένες οφειλές διαμορφώνονται χαμηλότερα, στα 3 δισ. ευρώ. Το συνολικό πρόσθετο δημοσιονομικό κόστος αυτών των 4 παρεμβάσεων υπερβαίνει το 1,1 δισ. ευρώ.

5η Παρέμβαση: Μειώνεται, περαιτέρω ο ΕΝΦΙΑ. Μέσα σε 2,5 χρόνια, η συνολική μείωσή του ανέρχεται στο 35% σε σχέση με το 2018 κάτι που σημαίνει ότι τα φυσικά πρόσωπα θα πληρώνουν, από εφέτος, συνολικά 920 εκατ. ευρώ λιγότερα από το 2018. Συγκεκριμένα, 8 στους 10 πολίτες, το 80% των φυσικών προσώπων που θα πληρώσουν φόρο ακίνητης περιουσίας το 2022, δηλαδή περίπου 5 εκατ. φορολογούμενοι, θα δουν μεγαλύτερη μείωση του ΕΝΦΙΑ. Το συνολικό ποσό βεβαίωσης εκτιμάται μειωμένο κατά 360 εκατ. ευρώ σε σχέση με το 2021.

6η Παρέμβαση: Ενίσχυση των αγροτών. Καθορίζεται, για το πετρέλαιο εσωτερικής καύσης (DIESEL) κινητήρων που χρησιμοποιείται αποκλειστικά στη γεωργία, μηδενικός συντελεστής ειδικού φόρου κατανάλωσης ανά χιλιόλιτρο, για το χρονικό διάστημα από την 1η Ιανουαρίου έως και την 31η Δεκεμβρίου 2022. Τέλος, καθορίζεται συντελεστής Φ.Π.Α. 6%, αντί του 13% που ισχύει σήμερα, για τα λιπάσματα. Κατά τις εκτιμήσεις του Υπουργείου Οικονομικών, το συνολικό δημοσιονομικό κόστος αυτών των παρεμβάσεων στον πρωτογενή τομέα υπερβαίνει τα 200 εκατ. ευρώ.

Συμπερασματικά, το συνολικό κόστος των 6 παραπάνω παρεμβάσεων υπερβαίνει τα 1,7 δισ. ευρώ. Με τις προηγούμενες ωστόσο παρεμβάσεις που αφορούσαν στις εκπτώσεις στους λογαριασμούς ρεύματος και φυσικού αερίου από τον περυσινό Σεπτέμβριο, στο αυξημένο επίδομα θέρμανσης και στην στοχευμένη εισοδηματική ενίσχυση του περυσινού Δεκεμβρίου, το σύνολο των μέτρων, που έχουν ήδη υλοποιηθεί ή θα υλοποιηθούν, ξεπερνά σύμφωνα με το Υπουργείο τα 3,7 δισ. ευρώ.

70 έργα, ύψους 2,4 δισ. ευρώ, στο Ταμείο Ανάκαμψης
Η ένταξη στο Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας 70 νέων έργων, συνολικού προϋπολογισμού 2,4 δισ. ευρώ, την οποία υπέγραψε ο αρμόδιος για την υλοποίηση του «Ελλάδα 2.0» Αναπληρωτής Υπουργός Οικονομικών, κ. Θόδωρος Σκυλακάκης αποτέλεσε μια ακόμα ισχυρή ενισχυτική δόση στην προσπάθεια διατήρησης του θετικού momentum της ελληνικής οικονομίας. Οι εντάξεις καλύπτουν και τους τέσσερις πυλώνες του Εθνικού Σχεδίου. Συγκεκριμένα, 3 έργα αφορούν στην «Πράσινη Μετάβαση» και έχουν προϋπολογισμό 255,81 εκατ. ευρώ, 6 έργα στην «Ψηφιακή μετάβαση», ύψους 349,48 εκατ. ευρώ, 24 έργα προϋπολογισμού 852,79 εκατ. ευρώ σε «Απασχόληση – Δεξιότητες – Κοινωνική Συνοχή» και 37 έργα, ύψους 931,67 εκατ. ευρώ, σε «Ιδιωτικές επενδύσεις και μετασχηματισμό της οικονομίας». Μετά και από τις παραπάνω εντάξεις, ο συνολικός προϋπολογισμός των 173 έργων που έχουν λάβει έγκριση υλοποίησης, στο πλαίσιο του «Ελλάδα 2.0», διαμορφώνεται σε 8,5 δισ. ευρώ. Σημειώνεται πως τον Ιούλιο του 2021 ανακοινώθηκαν τα πρώτα 12 έργα (1,42 δισ. ευρώ) που εντάχθηκαν στο Ταμείο, ακολούθησαν 36 έργα (1,34 δισ. ευρώ) τον Οκτώβριο του 2021 και ακόμη 55 (3,35 δισ. ευρώ) τον Ιανουάριο του 2022.

Ναι μεν, αλλά
Παρά τις παραπάνω πρωτοβουλίες του Υπουργείου Οικονομικών ωστόσο, η οικονομία εισέρχεται για άλλη μια φορά σε αχαρτογράφητα νερά, με τον πόλεμο στην Ουκρανία και της επιπτώσεις του να κρέμεται ως δαμόκλειος σπάθη από πάνω της. Ο πληθωρισμός στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης κινείται σε υψηλά επίπεδα, ενώ οι εξελίξεις στο γεωπολιτικό μέτωπο και οι αυξητικές τάσεις στις ενεργειακές τιμές αλλάζουν όλη την οικονομική ατζέντα του 2022.

Ιδιαίτερα κατατοπιστικά ήταν όσα ακούστηκαν στο διήμερο συνέδριο του Oικονομικού Ταχυδρόμου, το ΟΤ Forum, στο οποίο αναλυτές, στελέχη της αγοράς, η ηγεσία του Υπουργείου Οικονομικών, αλλά και ο Διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος, αναφέρθηκαν στις προσεχείς αναθεωρήσεις των οικονομικών προβλέψεων. Όπως επισήμαναν στο ΟΤ Forum στελέχη του οικονομικού επιτελείου και των τραπεζών οι μέχρι τώρα εξελίξεις «κόβουν» από την ανάπτυξη τουλάχιστον από 1 έως 2 ποσοστιαίες μονάδες. Κύριος παράγοντας του καθορισμού των αναπτυξιακών και των δημοσιονομικών προοπτικών είναι η διάρκεια του πολέμου και οι εξελίξεις γύρω από την ενεργειακή κρίση. Τα επικαιροποιημένα σενάρια δείχνουν ότι ο πληθωρισμός θα παραμείνει σε υψηλά επίπεδα για το 2022 και οι τιμές ενδέχεται να διατηρηθούν υψηλές για μήνες, ακόμα και μετά τη λήξη του πολέμου. Οι αναλυτές βλέπουν κορύφωση του πληθωρισμού στην Ευρωζώνη κοντά στο 9% το καλοκαίρι, ενώ οι τιμές αναμένεται να μείνουν υψηλές έως τις αρχές του 2023. Ενδεικτικό της κρισιμότητας της κατάστασης είναι το γεγονός ότι η κυβέρνηση κατάθεσε πριν λίγες μόλις ημέρες συμπληρωματικό προϋπολογισμό, με 2 δισ. ευρώ επιπλέον ενίσχυση. Από αυτά, τα 500 εκατ. ευρώ θα διοχετευτούν στην ενίσχυση των νοικοκυριών λόγω ακρίβειας, ενώ τα υπόλοιπα για μελλοντικές παρεμβάσεις.

Ο Αναπληρωτής Υπουργός Οικονομικών Θόδωρος Σκυλακάκης, μιλώντας στο OT Forum, ανέφερε ότι η μίνιμουμ ζημιά θα είναι 1 ποσοστιαία μονάδα, ενώ το μέγιστο δεν μπορεί ακόμα να προβλεφθεί. Ο ίδιος εκτίμησε ότι είναι πιθανό να πληγεί το επενδυτικό κλίμα και σημείωσε τον ενδεχόμενο κίνδυνο από τη διακοπή φυσικού αερίου από τη Ρωσία. Τόνισε δε ότι το καλό σενάριο είναι να υπάρξει σοβαρή αποκλιμάκωση μέχρι τις αρχές Μαΐου, ενώ το κακό είναι να υπάρξει πολύμηνη παράταση. Από την άλλη πλευρά, ο Διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος, Γιάννης Στουρνάρας μιλώντας στο ίδιο forum προέβλεψε μείωση του ΑΕΠ κατά 1% και ταυτόχρονη άνοδο του πληθωρισμού κατά 1% υπό την προϋπόθεση ότι θα σταματήσουν σύντομα οι εχθροπραξίες στην Ουκρανία.

Σε περίπτωση μεγαλύτερης διάρκειας του πολέμου, τότε η μείωση στο ΑΕΠ θα είναι από 2% και πάνω. Εκτίμησε τέλος ότι ακόμη και στο δυσμενές σενάριο – να συνεχιστεί ο πόλεμος μέχρι το καλοκαίρι – δεν αναμένεται να προκύψει ύφεση για την Ελλάδα. Σε κάθε περίπτωση όμως, όλα τα παραπάνω τελούν υπό την αίρεση των εξελίξεων στην Ουκρανία, την ένταση και την διάρκεια των οποίων δεν μπορεί κανείς να προβλέψει.


6η Έκθεση Προόδου σχετικά με το ζήτημα του ιδιωτικού χρέους
Το ιδιωτικό χρέος αποτελεί τα τελευταία χρόνια ένα ιδιαίτερα δύσκολο πρόβλημα για την ελληνική οικονομία, το οποίο λειτουργεί πολλές φορές και ως τροχοπέδη στην προσπάθεια εκσυγχρονισμού της. Υπό αυτή την έννοια η παρουσίαση από το Υπουργείο Οικονομικών της 6ης Έκθεσης Προόδου για την πορεία του αποτέλεσε ιδιαίτερα σημαντικό γεγονός. Στην έκθεση, η οποία συντάχθηκε υπό τον συντονισμό της Ειδικής Γραμματείας Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους, αποτυπώνεται, με αριθμητικά στοιχεία, η πορεία εξέλιξης των δράσεων σχετικά με την αντιμετώπιση του ζητήματος του ιδιωτικού χρέους. Σύμφωνα με αυτή, οι δράσεις που έχουν ληφθεί, κατηγοριοποιούνται ως εξής:

1. Παροχή κρατικής επιδότησης σε δάνεια νοικοκυριών και επιχειρήσεων που επλήγησαν από την πανδημία του κορονοϊού. Η στήριξη σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις με κρατική επιδότηση φθάνει έως 90% της δόσης δανείου. Επιδότηση, η οποία έως και τέλος Φεβρουαρίου 2022, φτάνει συνολικά στα 557,67 εκατ. ευρώ, μέσω των προγραμμάτων Γέφυρα 1 και Γέφυρα 2, αλλά και μέσω της Ηλεκτρονικής Πλατφόρμας για την Προστασία της Κύριας Κατοικίας (Ν. 4605/2019)

2. Ρυθμίσεις και αναστολές Δανείων, οι οποίες διακρίνονται σε δύο κατηγορίες:
Α. Ρυθμίσεις μέσω του νέου εξωδικαστικού μηχανισμού ρύθμισης οφειλών για φυσικά και νομικά πρόσωπα (Ν.4738/2020). Σύμφωνα με την Έκθεση, μέχρι το τέλος Φεβρουαρίου, 137 δανειολήπτες έλαβαν πρόταση ρύθμισης για να ρυθμίσουν επιτυχώς τα χρέη τους, εφόσον την αποδεχτούν. Οι ρυθμίσεις μέσω του εξωδικαστικού μηχανισμού παράγονται από αυτοματοποιημένο αλγόριθμο, ο οποίος λαμβάνει υπόψη την αξία της περιουσίας και του διαθέσιμου εισοδήματος τόσο του οφειλέτη όσο και των συνοφειλετών – εγγυητών του.
Β. Ρυθμίσεις που διενήργησαν οι Τράπεζες και οι Εταιρείες Διαχείρισης Απαιτήσεων από Δάνεια και Πιστώσεις, διμερώς, με τους οφειλέτες. Όσον αφορά στις ρυθμίσεις δανείων, από τον Ιούλιο του 2019 έως τα τέλη Ιανουαρίου του 2022, ρυθμίστηκαν επιτυχώς 632.998 δάνεια (στεγαστικά, καταναλωτικά και επιχειρηματικά), συνολικού ύψους 35,85 δισ. ευρώ. Τέλος, όσον αφορά στις αναστολές πληρωμής δανείων, από τα μέσα Μαρτίου 2020 έως τα τέλη Ιανουαρίου 2022, δόθηκε η δυνατότητα αναστολής πληρωμής σε 408.632 δάνεια, ύψους 28,78 δισ. ευρώ, από τις Τράπεζες και τις Εταιρείες Διαχείρισης Απαιτήσεων από Δάνεια και Πιστώσεις.

 

Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων: Ισχυρός εταίρος στην ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας

Και το 2022 αλλά και τα επόμενα χρόνια, ο Όμιλος της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων αναμένεται να διαδραματίσει πρωταγωνιστικό ρόλο στα δρώμενα της ελληνικής οικονομίας, συμμετέχοντας σε σημαντικό βαθμό στην αλλαγή του παραγωγικού μοντέλου της τελευταίας, αλλαγή που βρίσκεται πλέον σε πλήρη εξέλιξη και σηματοδοτείται από την αύξηση των εξαγωγών, των επενδύσεων και της βιομηχανικής παραγωγής.

Ο ρόλος της ενισχύεται ακόμα περισσότερο εάν συνυπολογιστεί και το γεγονός ότι η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων θα διαχειριστεί και επενδύσεις ύψους 5 δισ. ευρώ του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. Την ίδια στιγμή, η ΕΤΕπ μαζί με το Πανευρωπαϊκό Ταμείο Εγγυήσεων και σε συνεργασία με τις ελληνικές συστημικές τράπεζες της χώρας μας θα στηρίξουν επιχειρηματικές επενδύσεις που επλήγησαν από την πανδημία, αλλά και δράσεις που αφορούν στην στήριξη της κλιματικής δράσης και της ενεργειακής μετάβασης. Αξιοσημείωτο είναι δε το γεγονός ότι η χώρα μας αποτελεί τον μεγαλύτερο κατά κεφαλήν δικαιούχο χρηματοδότησης της ΕΤΕπ και του Πανευρωπαϊκού Ταμείου Εγγυήσεων, το οποίο σύστησαν ο Όμιλος της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων και τα κράτη-μέλη της Ε.Ε. εντός εβδομάδων από την έναρξη της πανδημίας για τη στήριξη χιλιάδων επιχειρήσεων που αντιμετώπισαν δυσκολίες λόγω των σχετικών με την πανδημία της Covid-19 προκλήσεων.

ΕΤΕπ και Ταμείο Ανάκαμψης
H πλέον πρόσφατη εξέλιξη της ΕΤΕπ στη χώρα μας αφορά στη έναρξη υλοποίησης της συμφωνίας της με το Υπουργείο Οικονομικών, στο πλαίσιο του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, με την αξιοποίηση δανειακών πόρων, ύψους 500 εκατ. ευρώ, που εκταμιεύονται, άμεσα, προς την Τράπεζα. Το συγκεκριμένο ποσό, αναμένεται να οδηγήσει σε ιδιωτικές επενδύσεις, άνω του 1 δισ. ευρώ.

Τα πρώτα 500 εκατ. ευρώ, που αφορούν στο δανειακό σκέλος του «Ελλάδα 2.0» θα τα διαχειριστεί η ΕΤΕπ, στηρίζοντας δράσεις, οι οποίες εμπίπτουν στους εξής πέντε πυλώνες, που απαρτίζουν το δανειακό σκέλος του Ταμείου Ανάκαμψης, δηλαδή Πράσινη μετάβαση, Ψηφιακός μετασχηματισμός, Καινοτομία, Έρευνα & Ανάπτυξη, Ανάπτυξη οικονομιών κλίμακας μέσω συνεργασιών, εξαγορών και συγχωνεύσεων και Εξωστρέφεια. Εμπειρογνώμονες της ΕΤΕπ (ειδικοί σε τεχνικά, χρηματοοικονομικά και περιβαλλοντικά θέματα) θα αξιολογήσουν τις σχετικές επενδύσεις, οι οποίες θα χρηματοδοτηθούν από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας και από πόρους της ίδιας της Τράπεζας, επί ίσοις όροις (pari passu).

Σύμφωνα με τη συμφωνία που έχει υπογραφεί με το Υπουργείο Οικονομικών, η ΕΤΕπ θα διαχειριστεί, συνολικά, κονδύλια ύψους μέχρι 5 δισ. ευρώ, που μπορούν να οδηγήσουν σε επενδύσεις, άνω των 10 δισ. ευρώ, στο πλαίσιο του «Ελλάδα 2.0», όπως προβλέπει η σχετική, πρωτοποριακή σε ευρωπαϊκό επίπεδο συμφωνία με το Υπουργείο Οικονομικών. Ο Αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων, Christian Kettel Thomsen, κατά την πρόσφατη επίσκεψή του στην Ελλάδα για την υπογραφή των σχετικών συμφωνιών με το Υπουργείο Οικονομικών επισήμανε χαρακτηριστικά: «Αυτή η συμφωνία, σηματοδοτεί την πρώτη, επίσημη συνεργασία μεταξύ της ΕΤΕπ και ενός εθνικού εταίρου για την υλοποίηση του Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. Η ειδική Ομάδα Επενδύσεων της ΕΤΕπ για την Ελλάδα θα μπορέσει να συνεργαστεί με τις ελληνικές αρχές, για να αξιοποιήσει, με τον καλύτερο δυνατό τρόπο, το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, προκειμένου να εντοπιστούν πιθανά έργα του δημόσιου τομέα, επενδύσεις του ιδιωτικού τομέα, προγράμματα χρηματοδότησης ΜμΕ και στοχευμένες συμβουλευτικές πρωτοβουλίες, που θα φέρουν χρηματοδότηση σε εγχώριες επιχειρήσεις, αλλά και σε επενδύσεις, οι οποίες θα βελτιώσουν την καθημερινότητα των Ελλήνων πολιτών. Τα τελευταία 58 χρόνια, η ΕΤΕπ έχει υποστηρίξει επενδύσεις στην Ελλάδα, με σκοπό να ‘’ξεκλειδώσει’’ οικονομικές ευκαιρίες, να μετασχηματίσει υπηρεσίες και να υποστηρίξει δράσεις για το κλίμα. Η ΕΤΕπ είναι έτοιμη να συνεχίσει τη στήριξη στα φιλόδοξα σχέδια της Ελλάδας για την αξιοποίηση των ευκαιριών που παρέχονται από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας».

Christian Kettel Thomsen: «Η στήριξη της ΕΤΕπ έφερε επενδύσεις σε κάθε περιοχή της χώρας»
Ο σημαντικός και θετικός αντίκτυπος της χρηματοδότησης του Ομίλου της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων υπογραμμίστηκε και στο πλαίσιο ευρείας συνάντησης που είχε ο Υπουργός Οικονομικών και Διοικητής της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων στη χώρα μας Χρήστος Σταϊκούρας με τον Christian Kettel Thomsen, Αντιπρόεδρο της ΕΤΕπ, αρμόδιο για την Ελλάδα, και εκπροσώπους των τεσσάρων συστημικών τραπεζών, Εθνικής Τράπεζας, Τράπεζας Πειραιώς, Alpha Bank και Eurobank.

O Christian Kettel Thomsen αναφερόμενος στην ευρύτερη συμβολή της ΕΤΕπ στην στήριξη και ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας ανέφερε τα εξής: «Σε στενή συνεργασία με κορυφαίες ελληνικές τράπεζες και άλλους εταίρους, ο Όμιλος ΕΤΕπ αποδεσμεύει χρηματοδότηση η οποία συμβάλλει στην υπέρβαση των επενδυτικών εμποδίων και εξασφαλίζει μετασχηματιστικές επενδύσεις υψηλού αντικτύπου σε ολόκληρη την Ελλάδα. Είναι τιμή που βρίσκονται σήμερα μαζί μας οι επικεφαλής των τεσσάρων συστημικών τραπεζών της Ελλάδας, ώστε να τονιστεί ότι διασφαλίζουμε μαζί ότι η Ελλάδα επωφελείται πλήρως από το Πανευρωπαϊκό Ταμείο Εγγυήσεων, το μέσο ταχείας απόκρισης του Ομίλου ΕΤΕπ για τη μείωση των επιπτώσεων στις επιχειρήσεις της πανδημίας Covid-19. Κατά τους τελευταίους 12 δύσκολους μήνες, η Επενδυτική Ομάδα του Ομίλου ΕΤΕπ για την Ελλάδα παρέσχε άνευ προηγουμένου νέα χρηματοδότηση συνολικού ύψους 4,8 δισ. ευρώ για την ενίσχυση της οικονομικής ανθεκτικότητας στην πανδημία Covid-19, την αξιοποίηση καθαρών μορφών ενέργειας και τη στήριξη επενδυτικών προτεραιοτήτων για τη βελτίωση των δημόσιων υπηρεσιών. Η μοναδική συνεργασία ελληνικών αρχών, εταίρων του ιδιωτικού τομέα και της Επενδυτικής Ομάδας της ΕΤΕπ για την Ελλάδα έφερε αποτελέσματα και αποδέσμευσε επενδύσεις σε κάθε περιοχή της Ελλάδας. Με τον τρόπο αυτό υποστηρίζονται χιλιάδες μικρές επιχειρήσεις, βελτιώνεται η πρόσβαση σε οικονομικά προσιτή πράσινη ενέργεια και παρέχεται βοήθεια στην ψηφιοποίηση των δημόσιων υπηρεσιών σε ολόκληρη την Ελλάδα».

Στήριξη της κλιματικής δράσης και της ενεργειακής μετάβασης σε ολόκληρη την Ελλάδα
Το 2021, η ΕΤΕπ υποστήριξε πρωτοποριακές επενδύσεις για τη βελτίωση της αντιπλημμυρικής προστασίας και τον μετασχηματισμό της πολιτικής προστασίας σε ολόκληρη τη χώρα. Παράλληλα ενίσχυσε επενδύσεις μεγάλης κλίμακας της ΔΕΗ για την αξιοποίηση της ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές και την ενίσχυση της διανομής ηλεκτρικού ρεύματος. Σύμφωνα με το σχέδιο, η ΕΤΕπ έχει μακρά σειρά έργων κλιματικής δράσης τα οποία βρίσκονται επί του παρόντος σε στάδιο προετοιμασίας και αναμένεται να επιβεβαιωθούν τους προσεχείς μήνες. Η συνεργασία της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων ωστόσο αφορά και στην ανταλλαγή βέλτιστης τεχνικής πρακτικής μέσω συνεργασίας με εταίρους στην Ελλάδα, εξέλιξη που δίνει πιο γερές βάσεις στην όλη συνεργασία, θέτοντας τις προδιαγραφές για μια ουσιαστική αλλαγή του παραγωγικού μοντέλου της Ελλάδας, η οποία θα έχει συνέχεια. Έτσι, πέρυσι, η ειδική Επενδυτική Ομάδα του Ομίλου ΕΤΕπ για την χώρα μας πρόσφερε τεχνογνωσία σε 28 έργα στην Ελλάδα. Σε αυτά περιλαμβάνονται η στήριξη της μελέτης και της υλοποίησης του προγράμματος ενεργειακής απόδοσης «Ηλέκτρα», η επιτάχυνση δημοτικών επενδύσεων και η αύξηση της ανάπτυξης του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου σε ολόκληρη την Ελλάδα. Οι συμβουλευτικές ομάδες του Ομίλου ΕΤΕπ συνεργάστηκαν στην κλιματική δράση και με την Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα και αντάλλαξαν εμπειρίες για τη βελτίωση της χρήσης του Ευρωπαϊκού Γεωργικού Ταμείου στη χώρα.

Ο Υπουργός Οικονομικών Χρ. Σταϊκούρας με τον Αντιπρόεδρο της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων, Christian Kettel Thomsen, κατά την πρόσφατη επίσκεψή του στην Ελλάδα για την υπογραφή των σχετικών συμφωνιών με το Υπουργείο Οικονομικών

Στήριξη με 6,5 δισ. ευρώ για επιχειρήσεις που επλήγησαν από την πανδημία
Ισχυρός ωστόσο είναι ο ρόλος της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων στη στήριξη των ελληνικών επιχειρήσεων που επλήγησαν από την πανδημία Covid-19. Στο πλαίσιο της σχετικής συμφωνίας που υπεγράφη με το Υπουργείο Οικονομικών, επιχειρήσεις και επιχειρηματίες σε ολόκληρη την Ελλάδα που έχουν πληγεί από την πανδημία Covid-19 θα έχουν τη δυνατότητα να επωφεληθούν από την πρόσβαση σε ποσό χρηματοδότησης ύψους 6,5 δισ. ευρώ ως αποτέλεσμα της συνεργασίας των συστημικών τραπεζών της χώρας και του Ομίλου της ΕΤΕπ στο πλαίσιο του νέου Πανευρωπαϊκού Ταμείου Εγγυήσεων. Στο πλαίσιο του προγράμματος του Πανευρωπαϊκού Ταμείου Εγγυήσεων, εγγυήσεις συνολικού ύψους 2,7 δισ. ευρώ που παρέχονται από τον Όμιλο της ΕΤΕπ στις τράπεζες Alpha Bank, Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος, Eurobank και Τράπεζα Πειραιώς θα βοηθήσουν εταιρείες με βιώσιμα επιχειρηματικά σχέδια να ανακάμψουν από τις προκλήσεις της πανδημίας. Το σημαντικό γεγονός εδώ είναι ότι πρόκειται για τις πρώτες συμβάσεις εγγυήσεων που υλοποιεί η ΕΤΕπ στην Ελλάδα και τις πρώτες συναλλαγές μέσω τραπεζών που στοχεύουν και στην ενίσχυση της πρόσβασης μεγάλων εταιρειών σε χρηματοδότηση, διευρύνοντας έτσι το εύρος στήριξης της ΕΤΕπ στην πραγματική οικονομία της χώρας.

5η η Ελλάδα μεταξύ των αποδεκτών κεφαλαίων του Πανευρωπαϊκού Ταμείου Εγγυήσεων
Να σημειωθεί εδώ ότι το Πανευρωπαϊκό Ταμείο Εγγυήσεων συστάθηκε στα τέλη του 2020 από τον Όμιλο ΕΤΕπ με συνεισφορές 22 κρατών μελών της Ε.Ε. με σκοπό τη βελτίωση της στήριξης εταιρειών που αντιμετωπίζουν επιχειρηματικές προκλήσεις λόγω της πανδημίας. Με τη χρήση εγγυήσεων ύψους σχεδόν 25 δισ. ευρώ, το Πανευρωπαϊκό Ταμείο Εγγυήσεων παρέχει στην ΕΤΕπ και το Ευρωπαϊκό Ταμείο Επενδύσεων (ΕΤαΕ) τη δυνατότητα ταχείας χορήγησης δανείων, εγγυήσεων, τίτλων εξασφαλισμένων με περιουσιακά στοιχεία (asset-backed securities), ιδίων κεφαλαίων και άλλων χρηματοδοτικών εργαλείων σε επιχειρήσεις. Πιο συγκεκριμένα, από τον Δεκέμβριο του 2020 ο Όμιλος ΕΤΕπ έχει εγκρίνει τη συνεισφορά πόρων ύψους 23,2 δισ. ευρώ από το Πανευρωπαϊκό Ταμείο Εγγυήσεων σε 401 επιμέρους συναλλαγές και στις 22 συμμετέχουσες χώρες.

Η Ελλάδα, με μερίδιο 1,7 δισ. ευρώ μέχρι τώρα, κατατάσσεται στην πέμπτη θέση, σε απόλυτους όρους, μεταξύ των αποδεκτών κεφαλαίων του Πανευρωπαϊκού Ταμείου Εγγυήσεων και στην τρίτη θέση, αναλογικά με τη συνεισφορά της χώρας στο Ταμείο. Επιπλέον, μεταξύ των συναλλαγών περιλαμβάνεται και εγγύηση επί του πρώτου τμήματος ζημιών (first-loss piece) συνθετικής τιτλοποίησης δανείων ΜμΕ από τη Eurobank. Πρόκειται για μία από τις πρώτες συναλλαγές αυτού του είδους στο πλαίσιο του Πανευρωπαϊκού Ταμείου Εγγυήσεων, θέτοντας τη Eurobank και την Ελλάδα στο επίκεντρο της διαχείρισης καινοτόμων χρηματοδοτικών εργαλείων. Στόχος του Πανευρωπαϊκού Ταμείου Εγγυήσεων είναι να διασφαλίσει ότι εταιρείες που διαθέτουν βιώσιμα επιχειρηματικά σχέδια θα συνεχίσουν να έχουν πρόσβαση σε ρευστότητα για να ξεπεράσουν τυχόν δυσκολίες που προκύπτουν από την πανδημία και ότι οι υγιείς επιχειρήσεις θα μπορούν να λάβουν τη στήριξη που χρειάζονται προκειμένου να διαφυλάξουν τις θέσεις εργασίας και να αναπτυχθούν με βιώσιμο τρόπο.

Τα επιτελεία του Υπουργείου Οικονομικών και της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων σε αναμνηστική φωτογραφία μετά την υπογραφή των συμφωνιών συνεργασίας των δύο πλευρών

Στήριξη και στην Ανώτατη Εκπαίδευση της περιφέρειας
Ως τελευταία εξέλιξη που αφορά στην δράση της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων στην Ελλάδα εμφανίζεται και η χρηματοδότηση έργων με υψηλό κοινωνικό και οικονομικό αντίκτυπο στον τομέα της Ανώτατης Εκπαίδευσης, που αφορούν περιοχές της Περιφέρειας. Σύμφωνα με πληροφορίες, η ΕΤΕπ ενέκρινε την πρόταση χρηματοδότησης έργων ύψους 190 εκατ. ευρώ, που προωθούνται με Σύμπραξη Δημοσίου και Ιδιωτικού Τομέα (ΣΔΙΤ) και αφορούν στη μελέτη, χρηματοδότηση, κατασκευή και τεχνική διαχείριση φοιτητικών και άλλων κτιριακών εγκαταστάσεων [συμπεριλαμβανομένων εργαστηρίων έρευνας και ανάπτυξης (R&D)] για ελληνικά πανεπιστήμια.

Συγκεκριμένα, πρόκειται για τα ακόλουθα:

  • Εγκαταστάσεις φοιτητικών εστιών του Πανεπιστημίου Κρήτης.
  • Εγκαταστάσεις φοιτητικών εστιών, εκπαιδευτικών, ερευνητικών και άλλων υποδομών του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης.
  • Εγκαταστάσεις φοιτητικών εστιών και άλλων εκπαιδευτικών και ερευνητικών εγκαταστάσεων του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, σε Βόλο και Λαμία.

Τα παραπάνω έργα εντάσσονται σε ένα ευρύτερο πλέγμα προγραμμάτων ΣΔΙΤ για την πολύπλευρη αναβάθμιση ελληνικών Πανεπιστημιακών Ιδρυμάτων, συνολικού προϋπολογισμού 445 εκατ. ευρώ, το οποίο βρίσκεται σε εξέλιξη. Παράγοντες του Υπουργείου Οικονομικών μιλώντας στο Finance Pro εκτίμησαν ότι η υλοποίησή τους αναμένεται να έχει πολλά, σημαντικά και πολυεπίπεδα οφέλη, τόσο για τις τοπικές κοινωνίες όσο και για το σύνολο της χώρας.

Μέσω αυτών, όπως λένε, ενισχύεται η φοιτητική στέγη, διευκολύνεται η προσβασιμότητα στις σπουδές και αναβαθμίζεται περαιτέρω η ποιότητα των Πανεπιστημίων που βρίσκονται εκτός των μεγάλων οικονομικών και πληθυσμιακών κόμβων της Ελλάδας, δηλαδή της Αττικής και της Κεντρικής Μακεδονίας.

«Οι νέοι, σύγχρονοι χώροι διδασκαλίας και μάθησης που θα δημιουργηθούν, αφενός θα παρέχουν τη δυνατότητα σε φοιτητές από οικογένειες με χαμηλά εισοδήματα να αποκτήσουν πρόσβαση στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, μειώνοντας σημαντικά το κόστος διαβίωσης στις εν λόγω περιοχές, αφετέρου θα βελτιώσουν την ποιότητα της παρεχόμενης τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στην Περιφέρεια, αυξάνοντας συνολικά τις προοπτικές απασχόλησης» αναφέρουν χαρακτηριστικά.

Η αλήθεια είναι ότι πρόκειται για έργα που υπό προϋποθέσεις μπορούν να συμβάλλουν στη μείωση της υπερσυγκέντρωσης πληθυσμού και δραστηριοτήτων στα δύο μεγάλα αστικά κέντρα, να ενισχύσουν την περιφερειακή ανάπτυξη και να μειώσουν τις κοινωνικές ανισότητες, βοηθώντας στην προώθηση μιας ισορροπημένης οικονομικής, κοινωνικής και χωρικής ανάπτυξης. Το πρόβλημα ωστόσο είναι οι προϋποθέσεις. Εάν υπάρχουν και εάν αρκούν.

Επιτόκιο δανείων και κριτήρια επιλεξιμότητας δίνουν τον ρυθμό

Περνώντας στο επόμενο στάδιο, το Υπουργείο Οικονομικών και το Ταμείο Ανάκαμψης καθορίζουν και οριοθετούν τις απαραίτητες προδιαγραφές για τη συνέχεια του τόσο σημαντικού αυτού προγράμματος για την ελληνική οικονομία. Στο πλαίσιο αυτό, η τελευταία και ιδιαίτερα σημαντική εξέλιξη αφορά στον καθορισμό του ελάχιστου επιτοκίου χορήγησης δανείων στο Ταμείο Ανάκαμψης. Πιο συγκεκριμένα, το ποσοστό αυτό ορίστηκε στο 0,35%, με απόφαση του Υπουργού Οικονομικών, Χρήστου Σταϊκούρα και του αρμόδιου Αναπληρωτή Υπουργού Οικονομικών, Θόδωρου Σκυλακάκη. Ο συγκεκριμένος όρος, σε σχέση με το ύψος του επιτοκίου, ισχύει για όσες δανειακές συμβάσεις συναφθούν μεταξύ των τραπεζών που συμμετέχουν στο Πρόγραμμα και των δικαιούχων επενδυτών. Ωστόσο, το Υπουργείο Οικονομικών διευκρίνισε ότι το επιτόκιο δύναται, κατά περίπτωση, να είναι υψηλότερο. Η παραπάνω απόφαση υπογράφτηκε από τους Υπουργούς και έχει ήδη τεθεί σε ισχύ, από τη δημοσίευσή της στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως.

Είναι σημαντικό να σημειωθεί εδώ ότι μέχρι στιγμής, στο δανειοδοτικό σκέλος του «Ελλάδα 2.0» συμμετέχουν τα εξής πιστωτικά ιδρύματα: Ευρωπαϊκή Τράπεζα Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης (EBRD), Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΙΒ), Εθνική Τράπεζα, Τράπεζα Πειραιώς, Alpha Bank, Eurobank, Optima Bank και Παγκρήτια Τράπεζα. Τις επόμενες μέρες αναμένεται να εκδοθεί νέα πρόσκληση εκδήλωσης ενδιαφέροντος για συμμετοχή στο Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας περισσότερων τραπεζών. Πρώτη η Τράπεζα Πειραιώς απεύθυνε πρόσκληση συμμετοχής στο πρόγραμμα υποψήφιων επενδυτών, με στοχευμένες ενέργειες δημοσιότητας, όπως ήταν η πρόσφατη ενημερωτική εκδήλωση που διοργάνωσε για τους πελάτες της, στην οποία συμμετείχε και ο Αναπληρωτής Υπουργός Οικονομικών, Θόδωρος Σκυλακάκης, ο οποίος παρουσίασε τις βασικές πτυχές του προγράμματος. Μάλιστα, ο τελευταίος ευχαριστώντας την Τράπεζα Πειραιώς για την πρωτοβουλία της εκδήλωσης, δήλωσε μεταξύ άλλων ότι ήταν μία πρώτης τάξεως ευκαιρία για να ενημερωθούν οι επιχειρήσεις -πρωτίστως οι μικρές και οι μεσαίες που είναι πιο διστακτικές στην αξιοποίηση χρηματοδοτικών εργαλείων- για τις δυνατότητες που ανοίγονται, μέσα στους επόμενους μήνες, από τα δάνεια του Ταμείου Ανάκαμψης. Εκτίμησε ότι οι επιχειρήσεις που συμμετείχαν έμαθαν πολλά, τόσο από τις συζητήσεις που έγιναν στο πλαίσιο της εκδήλωσης όσο και από τις απαντήσεις που δόθηκαν στις ερωτήσεις που τέθηκαν. Και κατέληξε: «Το βασικό μήνυμα που θέλω να περάσω έχει να κάνει με το πόσο εύκολα και γρήγορα μπορούν να αξιοποιήσουν αυτό το επενδυτικό εργαλείο οι επιχειρήσεις και περιλαμβάνω εδώ και όλες τις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις που έχουν σήμερα ή μπορούν να αποκτήσουν πιστοληπτική ικανότητα στα αμέσως επόμενα χρόνια».

Αντίστοιχες κινήσεις προς ενημέρωση των πελατών τους σχεδιάζουν και υλοποιούν αυτή την περίοδο και οι υπόλοιπες τράπεζες που συμμετέχουν στο πρόγραμμα. Ενδεικτικά, ιδιαίτερα σημαντική ήταν και η επίσκεψη στην Αθήνα τις προηγούμενες ημέρες του Αντιπροέδρου της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων (ΕΤΕπ), Christian Thomsen στο Γενικό Λογιστήριο του Κράτους, όπου συναντήθηκε με τον Θ. Σκυλακάκη, παρουσία του Διοικητή της Ειδικής Υπηρεσίας Συντονισμού του Ταμείου Ανάκαμψης, Νίκου Μαντζούφα και του Διευθυντή Χρηματοδοτήσεων της ΕΤΕπ για Ελλάδα και Κύπρο, Ιωάννη Καλτσά. Μια συνάντηση κατά τη διάρκεια της οποίας συζητήθηκαν θέματα που άπτονται του δανειακού σκέλους του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας «Ελλάδα 2.0» και η οποία ανέδειξε και την πανευρωπαϊκή δυναμική του όλου προγράμματος.

Επενδύσεις 3 δις. ευρώ φέτος, έως και 2% του ΑΕΠ
Σαν έτοιμοι από καιρό, επιχειρήσεις, επιχειρηματίες-επενδυτές και τράπεζες έχουν ήδη ετοιμάσει σειρά μεγάλων επενδυτικών σχεδίων, τα οποία αναμένεται τις προσεχείς εβδομάδες να βγουν από τα συρτάρια και να αξιολογηθούν. Ειδικά από τη στιγμή που η διεθνής οικονομία εισέρχεται σε μια περίοδο έντονων μεταβολών στα επιτόκια, η δανειοδότηση μεγάλων επενδυτικών σχεδίων με επιτόκια σχεδόν μηδενικά φαντάζει σαν μια μεγάλη πρόκληση για τις ελληνικές επιχειρήσεις, μικρές και μεγάλες, που έχουν τραπεζικό προφίλ. Εάν στην εξίσωση προστεθούν και τα ισχυρά φορολογικά κίνητρα για συνεργασίες και συγχωνεύσεις των ελληνικών επιχειρήσεων, που θα τους επιτρέψουν να γίνουν περισσότερο ανταγωνιστικές σε πανευρωπαϊκό και διεθνές επίπεδο, τότε η εξίσωση γίνεται ακόμα πιο ελκυστική. Σύμφωνα με πληροφορίες δε, τόσο στις επιχειρήσεις που θέλουν να αξιοποιήσουν το Ταμείο Ανάκαμψης, όσο και στις τράπεζες που μετέχουν σε αυτό έχουν ήδη συσταθεί αυτόνομα τμήματα αποκλειστικά με αυτό το αντικείμενο, τα οποία μάλιστα αποτελούν άνω των 10 στελεχών, ενώ σε κάποιες μεγάλες εταιρείες φθάνουν ακόμα και τα 20. Στο οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης εκτιμούν ότι φέτος μπορούν να ξεκινήσουν επενδυτικά και μεταρρυθμιστικά προγράμματα στη χώρα που θα ξεπεράσουν τα 3 δις. ευρώ, τα οποία μπορούν να προσθέσουν έως και 2% στο ΑΕΠ της χώρας.

Όσον αφορά στο διαδικαστικό σκέλος του προγράμματος, για την έγκριση της κάθε σύμβασης θα απαιτηθεί χρονικό διάστημα που θα φθάνει έως και τους δύο μήνες μέχρι η σύμβαση αυτή να υλοποιηθεί. Σύμφωνα με τη συμφωνία που έχουν υπογράψει οι τράπεζες που συμμετέχουν στο πρόγραμμα του Ταμείου Ανάκαμψης με το Υπουργείο Οικονομικών, το διάστημα από την στιγμή που ο επενδυτής θα υποβάλλει την αίτησή του στην τράπεζα μέχρι την υπογραφή της σύμβασης για τη χρηματοδότηση της επένδυσης θα κυμαίνεται μεταξύ δύο έως τεσσάρων μηνών. Ωστόσο υπάρχουν καθυστερήσεις στην όλη διαδικασία, οι οποίες αφορούν στην υλοποίηση της ηλεκτρονικής πλατφόρμας του Υπουργείου Οικονομικών μέσα από την οποία οι εταιρείες και οι υποψήφιοι επενδυτές θα καταθέτουν τις αιτήσεις τους, τις οποίες στη συνέχεια θα λαμβάνουν οι τράπεζες. Οι πληροφορίες αναφέρουν ότι η πλατφόρμα αυτή θα είναι έτοιμη εντός του Μαρτίου, οπότε οι πρώτες αιτήσεις αναμένεται να υποβληθούν χειροκίνητα.

Τέλος, εκκρεμεί και η σύσταση από το Υπουργείο Οικονομικών του Μητρώου Ανεξάρτητων Αξιολογητών, οι οποίοι θα διενεργούν τον έλεγχο της επιλεξιμότητας των επενδυτικών σχεδίων. Μέχρι να ολοκληρωθεί η σύστασή του, οι τράπεζες θα είναι αυτές που θα προτείνουν στο Υπουργείο Οικονομικών συγκεκριμένους ορκωτούς λογιστές για την αξιολόγηση της κάθε αίτησης.
Κριτήρια αξιολόγησης της επιλεξιμότητας

Ιδιαίτερη σημασία θα πρέπει να δοθεί πλέον από τους υποψήφιους επενδυτές στα κριτήρια αξιολόγησης της επιλεξιμότητας των επενδυτικών σχεδίων που χρηματοδοτούνται με δάνεια του Ταμείου Ανάκαμψης, τα οποία έχουν ήδη προσδιοριστεί με απόφαση του Αναπληρωτή Υπουργού Οικονομικών και είναι σε ισχύ από τον Δεκέμβριο του 2021. Ειδικότερα, το ύψος της χρηματοδότησης του επενδυτικού σχεδίου, από το δάνειο του Ταμείου Ανάκαμψης, υπολογίζεται σύμφωνα με την ύπαρξη προϋπολογισμού επιλέξιμων επενδυτικών δαπανών στους πέντε πυλώνες του δανειακού σκέλους του «Ελλάδα 2.0», καθώς και με την κάλυψη συγκεκριμένων κριτηρίων ανά πυλώνα, τους οποίους παρουσιάζει σήμερα αναλυτικά το Finance PRO:

1. Πράσινη μετάβαση
Ο προϋπολογισμός επενδύσεων πράσινης μετάβασης, οι οποίες συνεισφέρουν στους πράσινους στόχους (green tagging) του Εθνικού Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (ΕΣΑΑ), πρέπει να ανέρχεται τουλάχιστον στο 20% του συνολικού προϋπολογισμού του επενδυτικού σχεδίου.

2. Ψηφιακός μετασχηματισμός
Ο προϋπολογισμός επενδύσεων ψηφιακού μετασχηματισμού, οι οποίες συνεισφέρουν στους ψηφιακούς στόχους (digital tagging) του ΕΣΑΑ, πρέπει να διαμορφώνεται τουλάχιστον στο 10% του συνολικού προϋπολογισμού του επενδυτικού σχεδίου.

3. Καινοτομία, έρευνα & ανάπτυξη
Πρέπει να καλύπτεται η επιλεξιμότητα ενός τουλάχιστον δείκτη καινοτομίας – έρευνας & ανάπτυξης. Ταυτόχρονα, ο ελάχιστος προϋπολογισμός επενδύσεων που αφορούν σε αυτό το «τρίπτυχο» πρέπει να ανέρχεται τουλάχιστον στο 10% του συνολικού προϋπολογισμού του επενδυτικού σχεδίου. Οι δείκτες είναι οι εξής:

Δείκτες Καινοτομίας

  • Χρηματοδότηση διδακτορικών ερευνητών επιστημών, τεχνολογίας, μηχανικής και μαθηματικών (STEM) από το επενδυτικό σχέδιο
  • Ποσοστό των νέων θέσεων εργασίας STEM ως προς το σύνολο των νέων θέσεων εργασίας που δημιουργεί το επενδυτικό σχέδιο
  • Επενδυτικό σχέδιο μικρομεσαίας επιχείρησης, με το οποίο δημιουργείται νέο προϊόν (όχι νέο brand)
  • Επενδυτικό σχέδιο μικρομεσαίας επιχείρησης, με το οποίο δημιουργείται νέα υπηρεσία (όχι νέο brand)
  • Το επενδυτικό σχέδιο προβλέπει δαπάνες κατοχύρωσης trademark σε μια χώρα του συστήματος MADRID, εφόσον δημιουργεί νέο προϊόν ή νέα υπηρεσία
  • Το επενδυτικό σχέδιο προβλέπει δαπάνες κατοχύρωσης design σε μια χώρα του συστήματος HAGUE
  • Ποσοστό πωλήσεων στο εξωτερικό προϊόντων από το επενδυτικό σχέδιο στις κατηγορίες ΚΑΔ 21, 26, 27, 28, 29 και 30
  • Ποσοστό πωλήσεων στο εξωτερικό υπηρεσιών από το επενδυτικό σχέδιο στις κατηγορίες ΚΑΔ 58.2, 62, 63, 71.2 και 72

Δείκτες Έρευνας & Ανάπτυξης

  • Το αντικείμενο της έρευνας θα πρέπει να σχετίζεται με τις θεματικές ενότητες του Horizon Europe.
  • Το αντικείμενο της έρευνας θα πρέπει να σχετίζεται με τις θεματικές ενότητες της στρατηγικής ευφυούς εξειδίκευσης της Ελλάδας (RIS3).
  • Το επενδυτικό σχέδιο προβλέπει τη διεξαγωγή συστηματικής βιομηχανικής έρευνας ή/και πειραματικής ανάπτυξης.
  • Το επενδυτικό σχέδιο προβλέπει τη διεξαγωγή της έρευνας από έμπειρη ερευνητική ομάδα με πολυετή εμπειρία στο αντικείμενο του επενδυτικού σχεδίου.
  • Το αντικείμενο της έρευνας στοχεύει στη δημιουργία νέων προϊόντων/υπηρεσιών ή τη σημαντική βελτίωση υφιστάμενων προϊόντων/υπηρεσιών.
  • Το αντικείμενο της έρευνας στοχεύει στη δημιουργία νέων ή στη σημαντική βελτίωση υφισταμένων μεθόδων παραγωγής, διάθεσης και εφαρμογής των προϊόντων/υπηρεσιών.
  • Ο επενδυτής ή/και οι κύριοι ερευνητές της ερευνητικής ομάδας έχουν συμμετάσχει σε ερευνητικά προγράμματα που συγχρηματοδοτούνται από το Ελληνικό Δημόσιο ή την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ή από άλλη χώρα του ΟΟΣΑ, κατά την πενταετία πριν την αίτηση δανειοδότησης.
  • Ο επενδυτής έχει λάβει βεβαιώσεις δαπανών επιστημονικής και τεχνολογικής έρευνας από την Γενική Γραμματεία Έρευνας και Καινοτομίας (πρώην Γενική Γραμματεία Έρευνας και
  • Τεχνολογίας), κατά την πενταετία πριν την αίτηση δανειοδότησης, στις οποίες περιλαμβάνονται δαπάνες των κυρίων ερευνητών της ερευνητικής ομάδας.
  • Το επενδυτικό σχέδιο προβλέπει δαπάνες κατοχύρωσης ευρεσιτεχνίας σε μια χώρα του συστήματος PCT.

4. Ανάπτυξη οικονομιών κλίμακας μέσω συνεργασιών, εξαγορών και συγχωνεύσεων
Θα πρέπει να υπάρχει συνεργασία είτε να δημιουργηθεί μια νέα, είτε ένα νέο σχήμα, το οποίο θα προκύπτει από εξαγορά/συγχώνευση.
Πιο συγκεκριμένα, ως συνεργασία νοείται η δραστηριότητα που διέπεται από μακροχρόνιες (με συμβατική ή πραγματική διάρκεια μεγαλύτερη της πενταετίας) δεσμευτικού χαρακτήρα συμβάσεις συνεργασίας μεταξύ μη-συνδεδεμένων επιχειρήσεων, με σκοπό την από κοινού προώθηση επιχειρηματικών δραστηριοτήτων (προμηθευτικές συνεργασίες, εξαγωγικές συνεργασίες, συμβολαιακή γεωργία, δικαιόχρηση (franchise), κοινά έργα έρευνας και ανάπτυξης, μεταξύ άλλων), είτε με τη δημιουργία νομικών προσώπων με τις ίδιες παραπάνω επιδιώξεις (κοινοπραξίες, συνεταιρισμοί, οργανώσεις και ομάδες παραγωγών ανεξαρτήτως νομικού τύπου, μεταξύ άλλων). Η επιλεξιμότητα των επενδυτικών σχεδίων καθορίζεται ως εξής:

Συνεργασίες (υφιστάμενες)

  • Το επενδυτικό σχέδιο περιλαμβάνει δέσμευση του επενδυτή, ότι θα συνεχίσει να μετέχει σε υφιστάμενο συνεργατικό σχηματισμό μεταξύ μη-συνδεδεμένων επιχειρήσεων, τουλάχιστον κατά την επόμενη πενταετία.
  • Ο μέσος συνολικός κύκλος εργασιών των νομικών προσώπων που μετέχουν στην συνεργασία κατά τα τρία προηγούμενα έτη, είναι μεγαλύτερος τουλάχιστον κατά 50% του κύκλου εργασιών του νομικού προσώπου με τον μεγαλύτερο μέσο κύκλο εργασιών μεταξύ των νομικών προσώπων που μετέχουν στη συνεργασία κατά την ίδια περίοδο.
  • Τουλάχιστον το 20% των επιλέξιμων δαπανών του επενδυτικού σχεδίου αφορούν στις επενδυτικές δαπάνες που γίνονται σύμφωνα με τη σύμβαση συνεργασίας.

Συνεργασίες (νέες)

  • Το επενδυτικό σχέδιο περιλαμβάνει δέσμευση του επενδυτή ότι θα συμμετέχει σε νέο συνεργατικό σχηματισμό μεταξύ μη-συνδεδεμένων επιχειρήσεων, τουλάχιστον κατά την επόμενη πενταετία.
  • Ο μέσος συνολικός κύκλος εργασιών των νομικών προσώπων που μετέχουν στην συνεργασία κατά τα τρία προηγούμενα έτη, είναι μεγαλύτερος τουλάχιστον κατά 50% του κύκλου εργασιών του νομικού προσώπου με τον μεγαλύτερο μέσο κύκλο εργασιών μεταξύ των νομικών προσώπων που μετέχουν στην συνεργασία κατά την ίδια περίοδο.
  • Τουλάχιστον το 20% των επιλέξιμων δαπανών του επενδυτικού σχεδίου αφορούν τις επενδυτικές δαπάνες που γίνονται σύμφωνα με τη σύμβαση συνεργασίας.

Εξαγορές και συγχωνεύσεις

  • Το επενδυτικό σχέδιο περιλαμβάνει νέο σχήμα, το οποίο προκύπτει από εξαγορά ή συγχώνευση, η οποία ολοκληρώθηκε κατόπιν της δημοσίευσης της Υπουργικής Απόφασης.
  • Ο μέσος συνολικός κύκλος εργασιών των νομικών προσώπων, σε επίπεδο ομίλου, που μετέχουν στη συγχώνευση ή εξαγορά κατά τα τρία προηγούμενα έτη είναι μεγαλύτερος, κατά τουλάχιστον 50% του κύκλου εργασιών του νομικού προσώπου, σε επίπεδο ομίλου, με το μεγαλύτερο μέσο κύκλο εργασιών μεταξύ των νομικών προσώπων, σε επίπεδο ομίλου, που μετέχουν στην εξαγορά ή συγχώνευση κατά την ίδια περίοδο.

5. Εξωστρέφεια
Η επιλεξιμότητα των επενδυτικών σχεδίων καθορίζεται με την ύπαρξη εναλλακτικά:
α. Μέσου όρου υφιστάμενης εξαγωγικής δραστηριότητας επενδυτή, τουλάχιστον στο 15% του κύκλου εργασιών του. Εξετάζονται τα οικονομικά στοιχεία τριετίας του επενδυτή, εναλλακτικά το μερίδιο του κύκλου εργασιών, το οποίο πραγματοποιείται με πιστωτικές κάρτες εξωτερικού ή εμβάσματα.
β. Ελάχιστου προϋπολογισμού εξαγωγών του επενδυτικού σχεδίου, τουλάχιστον στο 15% των προβλεπόμενων συνολικών εσόδων του επενδυτικού σχεδίου (μελέτη βιωσιμότητας).
Αυτοτελώς, είναι επιλέξιμα τα επενδυτικά σχέδια τουριστικών καταλυμάτων, επενδύσεων σύνθετων τουριστικών καταλυμάτων, καθώς και συγκροτημάτων τουριστικών κατοικιών που περιλαμβάνουν τουλάχιστον 5 ανεξάρτητες τουριστικές κατοικίες.

Επιλέξιμες δαπάνες
Όσον αφορά στις επιλέξιμες δαπάνες των επενδυτικών σχεδίων που χρηματοδοτούνται με δάνεια του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, σ’ αυτές συμπεριλαμβάνονται όσες πραγματοποιούνται εντός της ελληνικής επικράτειας και αφορούν στα παρακάτω:
α. Γήπεδα αγορά, γήπεδα χρήση (αποσβέσεις/μισθώσεις), διαμόρφωση γηπέδων
β. Κτίρια αγορά/κατασκευή, κτίρια χρήση (αποσβέσεις/μισθώσεις)
γ. Εξοπλισμός αγορά/κατασκευή, εξοπλισμός χρήση (αποσβέσεις/μισθώσεις)
δ. Μεταφορικά μέσα αγορά, μεταφορικά μέσα χρήση (αποσβέσεις/μισθώσεις)
ε. Άυλα αγορά/κατασκευή, άυλα χρήση (αποσβέσεις/συνδρομές)
στ. Μισθοδοσία συνδεδεμένη με το επενδυτικό σχέδιο
ζ. Μετακινήσεις/εξοδολόγια
η. Υπηρεσίες τρίτων
θ. Αναλώσιμα
ι. Λειτουργικά (επικοινωνία, ενέργεια, συντήρηση, μισθώματα, έξοδα διοίκησης, ασφάλιση κ.λπ.)
ια. Κόστος κεφαλαίων
ιβ. Κεφάλαιο κίνησης (δαπάνες λειτουργίας, δαπάνες σχετικές με το συναλλακτικό κύκλωμα της επιχείρησης, ΦΠΑ, κ.λπ.).
ιγ. Δαπάνες προώθησης και επικοινωνίας (marketing).

Η αγορά γηπέδου είναι επιλέξιμη εφόσον είναι συνυφασμένη με το επενδυτικό σχέδιο και δεν ξεπερνά το 30% των επιλέξιμων δαπανών του επενδυτικού σχεδίου.
Θα πρέπει στο σημείο αυτό να σημειωθεί ότι το άθροισμα του κεφαλαίου κίνησης και των δαπανών προώθησης και επικοινωνίας δεν μπορούν να ξεπερνούν το 30% των επιλέξιμων δαπανών του επενδυτικού σχεδίου. Τέλος, σε κάθε περίπτωση, τα πιστωτικά ιδρύματα δύνανται να χορηγούν πρόσθετα δάνεια, καθ’ υπέρβαση του ποσοστού του δανείου συγχρηματοδότησης, προκειμένου να καλύψουν μη επιλέξιμες δαπάνες του επενδυτικού σχεδίου.