Ελληνική Οικονομία: Υψηλός πληθωρισμός και ακριβή ενέργεια αλλάζουν τα δεδομένα

Ο πληθωρισμός και οι συνέπειές του στις τιμές των προϊόντων – κυρίως σε αυτές των προϊόντων του super market – είναι ένα ζήτημα που προβληματίζει έντονα το κυβερνητικό επιτελείο. Τα στοιχεία του Απριλίου απλά επιβεβαίωσαν τους φόβους για διψήφιο ποσοστό πληθωρισμού, κάτι που είχε να συμβεί εδώ και σχεδόν 30 χρόνια.

ΕΛΣΤΑΤ: Στο 10,2% o πληθωρισμός
Σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, από τη σύγκριση του Γενικού Δείκτη Τιμών Καταναλωτή (ΔΤΚ) του μηνός Απριλίου 2022 με τον αντίστοιχο Δείκτη του Απριλίου 2021 προέκυψε αύξηση 10,2% έναντι μείωσης 0,3% που σημειώθηκε κατά την αντίστοιχη σύγκριση του 2021 με το 2020. Ο Γενικός ΔΤΚ τον Απρίλιο σε σύγκριση με τον Μάρτιο του 2022 παρουσίασε αύξηση 2,1% έναντι αύξησης 0,9% που σημειώθηκε κατά την αντίστοιχη σύγκριση του προηγούμενου έτους. Όσον αφορά στις επιμέρους κατηγορίες προϊόντων, η κατάσταση δείχνει – και είναι – ανησυχητική.
Καταγράφεται σε ένα χρόνο, αύξηση 122% στο φυσικό αέριο, 88% στον ηλεκτρισμό και 55% στο πετρέλαιο θέρμανσης. Ανατιμήσεις 29% στα καύσιμα και 15,8% στις μεταφορές με αεροπλάνο. Παράλληλα, αυξήθηκαν 22% τα έλαια, 14% τα κρέατα, 13% τα λαχανικά και 11,7% τα γαλακτοκομικά. Συνολικά τέλος, 10% υψηλότερα είναι η τιμή του ψωμιού. Σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ, η αύξηση του Γενικού ΔΤΚ κατά 10,2% τον Απρίλιο σε σύγκριση με τον αντίστοιχο Δείκτη του Απριλίου 2021 προήλθε κυρίως από τις μεταβολές στις ακόλουθες ομάδες αγαθών και υπηρεσιών:

1. Από τις αυξήσεις των δεικτών κατά:

  • 10,9% στην ομάδα Διατροφή και μη αλκοολούχα ποτά, λόγω αύξησης κυρίως των τιμών σε ψωμί και δημητριακά, κρέατα (γενικά), ψάρια (γενικά), γαλακτοκομικά και αυγά, έλαια και λίπη, νωπά φρούτα, λαχανικά (γενικά), ζάχαρη-σοκολάτες-γλυκά-παγωτά, λοιπά τρόφιμα, καφέ-κακάο-τσάι, μεταλλικό νερό-αναψυκτικά-χυμούς φρούτων.
  • 1,6% στην ομάδα Ένδυση και υπόδηση, λόγω αύξησης των τιμών στα είδη ένδυσης και υπόδησης.
  • 35,2% στην ομάδα Στέγαση, λόγω αύξησης κυρίως των τιμών σε ενοίκια κατοικιών, ηλεκτρισμό, φυσικό αέριο, πετρέλαιο θέρμανσης, στερεά καύσιμα.
  • 4,2% στην ομάδα Διαρκή αγαθά-Είδη νοικοκυριού και υπηρεσίες, λόγω αύξησης κυρίως των τιμών σε έπιπλα και διακοσμητικά είδη, υφαντουργικά προϊόντα οικιακής χρήσης, υαλικά-επιτραπέζια σκεύη και σκεύη οικιακής χρήσης, είδη άμεσης κατανάλωσης νοικοκυριού, οικιακές υπηρεσίες.
  • 15,4% στην ομάδα Μεταφορές, λόγω αύξησης κυρίως των τιμών σε καινούργια αυτοκίνητα, μεταχειρισμένα αυτοκίνητα, ανταλλακτικά και αξεσουάρ αυτοκινήτου, καύσιμα και λιπαντικά, συντήρηση και επισκευή εξοπλισμού προσωπικής μεταφοράς, εισιτήρια μεταφοράς επιβατών με αεροπλάνο, εισιτήρια μεταφοράς επιβατών με πλοίο.
  • 1,2% στην ομάδα Αναψυχή-Πολιτιστικές δραστηριότητες, λόγω αύξησης κυρίως των τιμών σε διαρκή αγαθά αναψυχής και πολιτισμού, μικρά είδη αναψυχής-άνθη-κατοικίδια ζώα, κινηματογράφους-θέατρα, γραφική ύλη και υλικά σχεδίασης, πακέτο διακοπών. Μέρος της αύξησης αυτής αντισταθμίστηκε από τη μείωση κυρίως των τιμών στον οπτικοακουστικό εξοπλισμό-υπολογιστές-επισκευές.
  • 0,9% στην ομάδα Εκπαίδευση, λόγω αύξησης κυρίως των τιμών στα δίδακτρα δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης.
  • 3,8% στην ομάδα Ξενοδοχεία-Καφέ-Εστιατόρια, λόγω αύξησης κυρίως των τιμών σε εστιατόρια-ζαχαροπλαστεία-καφενεία, ξενοδοχεία-μοτέλ-πανδοχεία.
  • 0,9% στην ομάδα Άλλα αγαθά και υπηρεσίες, λόγω αύξησης κυρίως των τιμών στα άλλα είδη ατομικής φροντίδας. Μέρος της αύξησης αυτής αντισταθμίστηκε από τη μείωση κυρίως των τιμών στα ασφάλιστρα οχημάτων.

2. Από τη μείωση του δείκτη κατά:

  • 2,7% στην ομάδα Επικοινωνίες, λόγω μείωσης κυρίως των τιμών σε τηλεφωνικό εξοπλισμό κινητών τηλεφώνων, τηλεφωνικές υπηρεσίες.

Μέτρα στήριξης ύψους 3,2 δισ. ευρώ
Η πραγματικότητα αυτή οδήγησε την κυβέρνηση στο να λάβει σειρά σημαντικών μέτρων στήριξης των νοικοκυριών για την αντιμετώπιση των ανατιμήσεων στο ηλεκτρικό ρεύμα και στο φυσικό αέριο. Σύμφωνα με τις ανακοινώσεις του Υπουργείου Οικονομικών, τα μέτρα αυτά είναι τα εξής:

  1. Οι επιδοτήσεις ηλεκτρικού ρεύματος, για τους μήνες Μάιο και Ιούνιο, ενισχύονται και διευρύνονται. Αυξάνονται οι επιδοτήσεις των υφιστάμενων κατηγοριών καταναλώσεων νοικοκυριών και επιχειρήσεων και επιδοτούνται, για πρώτη φορά, και οι καταναλώσεις πάνω από τις 300 KWh της κύριας κατοικίας, καθώς και καταναλώσεις υπολοίπων ιδιοκτησιών των νοικοκυριών. Το κόστος αναμένεται να διαμορφωθεί στα 900 εκατ. ευρώ. Θα καλυφθεί από τους πόρους του Ταμείου Ενεργειακής Μετάβασης, σε συνδυασμό με το ειδικό τέλος, ύψους 90%, επί των επιπλέον εσόδων στην παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, το οποίο θα επιβληθεί για την προηγούμενη περίοδο, σύμφωνα με το τελικό πόρισμα και τη μεθοδολογία της Ρυθμιστικής Αρχής Ενέργειας.
  2. Τον μήνα Ιούνιο, επιδοτείται το 60% της αύξησης για όλους τους λογαριασμούς ρεύματος που έχουν χρεωθεί οι καταναλωτές, και έχουν εκδοθεί από τον Δεκέμβριο του 2021 έως τον Μάιο του 2022. Αφορά οικιακούς καταναλωτές για χρεώσεις της κύριας κατοικίας τους, οι οποίες δεν έχουν καλυφθεί από τις εκπτώσεις που έχουν δοθεί μέσω των λογαριασμών ρεύματος. Η επιδότηση θα χορηγηθεί στον λογαριασμό IBAN του καταναλωτή. Το ποσοστό επιδότησης αφορά νοικοκυριά με δηλωθέν οικογενειακό εισόδημα έως 45.000 ευρώ, δηλαδή των 95% των νοικοκυριών. Η επιδότηση δεν μπορεί να ξεπερνά τα 600 ευρώ ανά καταναλωτή. Υπολογίζεται ότι για τις καταναλώσεις αυτής της περιόδου, οι οικιακοί καταναλωτές – για την πρώτη κατοικία τους – έχουν επιδοτηθεί με 755 εκατ. ευρώ, ενώ οι ίδιοι έχουν επωμιστεί επιπλέον κόστος 464 εκατ. ευρώ. Συνεπώς, το κόστος της νέας παρέμβασης, με την απευθείας επιστροφή ποσού στους ατομικούς τραπεζικούς λογαριασμούς, υπολογίζεται στα 280 εκατ. ευρώ, κόστος που θα καλυφθεί από τον Κρατικό Προϋπολογισμό.
  3. Συνεχίζει να επιδοτείται στην πηγή, η τιμή πώλησης του πετρελαίου κίνησης (diesel) για τους μήνες Μάιο και Ιούνιο, ώστε το όφελος στην τελική τιμή για τον καταναλωτή να συνεχίσει να διαμορφώνεται στα 15 λεπτά το λίτρο, όπως έγινε και τον Απρίλιο. Το κόστος της παρέμβασης εκτιμάται στα 45 εκατ. ευρώ, κόστος που επίσης θα καλυφθεί από τον Κρατικό Προϋπολογισμό.
  4. Από τον Ιούλιο του 2022 και με χρονικό ορίζοντα έως και ένα χρόνο, ενισχύεται – οριζόντια – ο μηχανισμός εκπτώσεων στα τιμολόγια ρεύματος, ώστε να σταθεροποιηθεί η τιμή λιανικής. Στο πλαίσιο αυτό, εισάγεται μηχανισμός απορρόφησης των επιπλέον εσόδων των παραγωγών στη χονδρική αγορά. Συγχρόνως, θα προσαρμόζεται – σε μηνιαία βάση – το ποσοστό επιδότησης στη λιανική αγορά, ενισχύοντας τον παρόντα μηχανισμό εκπτώσεων στα τιμολόγια, ώστε οι τιμές να παραμένουν μεσοσταθμικά σταθερές σε συγκεκριμένα επίπεδα, σημαντικά χαμηλότερες από αυτές που παρατηρήθηκαν τους προηγούμενους μήνες, και ελαφρώς υψηλότερες από αυτές που ίσχυαν πριν από την κρίση. Στόχος της κυβέρνησης είναι οι τιμές λιανικής να παραμένουν σταθερά σε πολύ χαμηλότερα επίπεδα, ανεξαρτήτως της εξέλιξης της τιμής φυσικού αερίου. Έτσι, θα επιδοτηθούν τα κοινωνικά τιμολόγια, οι οικιακοί καταναλωτές για το σύνολο της κατανάλωσης όλων των κατοικιών τους, καθώς και όλες οι επιχειρήσεις, μικρές, μικρομεσαίες και μεγάλες, και φυσικά οι αγροτικές επιχειρήσεις. Το κόστος της παρέμβασης, με βάση τις σημερινές τιμές ρεύματος, αναμένεται να διαμορφωθεί σε περίπου 2 δισ. ευρώ το 2ο εξάμηνο του έτους, ενώ το κόστος για τον Κρατικό Προϋπολογισμό υπολογίζεται σε περίπου 800 εκατ. ευρώ. Σύμφωνα πάντα με το Υπουργείο Οικονομικών, το υπόλοιπο ποσό αναμένεται να καλυφθεί από τους πόρους του Ταμείου Ενεργειακής Μετάβασης, σε συνδυασμό με τον μηχανισμό απορρόφησης των επιπλέον εσόδων των παραγωγών στη χονδρική αγορά ρεύματος.

Το ΥΠΟΙΚ εκτιμά ότι η νέα δέσμη παρεμβάσεων θα απορροφήσει το 70%-80% της αύξησης στην τιμή της κιλοβατώρας για νοικοκυριά και επιχειρήσεις.

Το συνολικό κόστος της παρέμβασης ανέρχεται στα 3,2 δισ. ευρώ για το υπόλοιπο του 2022, εκ των οποίων περίπου 1,1 δισ. ευρώ επιβαρύνουν τον Κρατικό Προϋπολογισμό. Είναι σημαντικό εδώ να διευκρινιστεί ότι η συνολική, πρόσθετη επιβάρυνση είναι ενσωματωμένη στις εκτιμήσεις του Υπουργείου Οικονομικών για τα δημοσιονομικά μεγέθη της ελληνικής οικονομίας, όπως αυτές υποβλήθηκαν στο τέλος Απριλίου στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Αναβάθμιση από την S&P Global Ratings, επανέκδοση 7ετούς ομολόγου
Aπό τις θετικές εξελίξεις του τελευταίου μήνα ήταν σαφώς η αναβάθμιση της πιστοληπτικής ικανότητας της χώρας από τον οίκο αξιολόγησης S&P Global Ratings κατά μια βαθμίδα. Πρόκειται για τον τρίτο οίκο αξιολόγησης, και δεύτερο από τους επιλέξιμους από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, που τοποθετεί τη χώρα ένα μόλις “σκαλοπάτι” πριν την επενδυτική βαθμίδα. Παράλληλα, πρόκειται για την 9η – κατά σειρά – αναβάθμιση της ελληνικής οικονομίας τα τελευταία δυόμισι χρόνια. «Η παραπάνω θετική εξέλιξη είναι αποτέλεσμα – και, ταυτοχρόνως, επιστέγασμα – της συνετής δημοσιονομικής πολιτικής, της διορατικής εκδοτικής στρατηγικής, των υψηλών ταμειακών διαθεσίμων, της υλοποίησης διαρθρωτικών αλλαγών, της βελτίωσης της ποιότητας του πλούτου της χώρας μέσω της αύξησης επενδύσεων και εξαγωγών, της μείωσης των “κόκκινων” δανείων στα χαρτοφυλάκια των τραπεζών, της συρρίκνωσης της ανεργίας, της βελτίωσης της ανταγωνιστικότητας της οικονομίας» επισημαίνει μεταξύ άλλων ο Υπουργός Οικονομικών, Χρήστος Σταϊκούρας σε σχετική του δήλωση, τονίζοντας παράλληλα ότι παραμένουν οι μεγάλες προκλήσεις, οι κίνδυνοι και τα νέα δεδομένα που διαμορφώνουν το τελευταίο διάστημα οι διεθνείς εξελίξεις, «οι οποίες δεν παραγνωρίζονται και δεν είναι αμελητέες».

Από την άλλη πλευρά, με τα spread των χωρών της Ευρωζώνης να συνεχίζουν να ανεβαίνουν, αυξάνοντας τα επιτόκια δανεισμού, η Ελλάδα προχώρησε πριν μερικές ημέρες στην επανέκδοση 7ετούς ομολόγου, αντλώντας 1,5 δισ. ευρώ, με επιτόκιο της τάξεως του 2,4%, το οποίο είναι υψηλό μεν λόγω της δυσμενούς διεθνούς συγκυρίας, ωστόσο παραμένει χαμηλότερο σε σχέση με τα επίπεδα του 2019.

Όπως εκτιμούν διεθνείς αναλυτές δε, η παγκόσμια αγορά ομολόγων διέρχεται μια από τις δυσκολότερες περιόδους της ιστορίας της, με σημαντική άνοδο των αποδόσεων στους κρατικούς τίτλους, η οποία τροφοδοτείται από τις γεωπολιτικές εξελίξεις, τη συνεχιζόμενη υγειονομική και ενεργειακή κρίση, τη σημαντική αύξηση του πληθωρισμού, αλλά και την στροφή των κεντρικών τραπεζών προς μια πιο συσταλτική νομισματική πολιτική.

57 νέα έργα στο Ταμείο Ανάκαμψης, 10 δις ευρώ επιπλέον στην οικονομία
Όσον αφορά στο Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, τις προηγούμενες μέρες εντάχθηκαν ακόμη 57 έργα, συνολικού προϋπολογισμού 1,7 δισ. ευρώ, με αποφάσεις που υπέγραψε ο αρμόδιος για την υλοποίηση του «Ελλάδα 2.0» Αναπληρωτής Υπουργός Οικονομικών, κ. Θόδωρος Σκυλακάκης. Τα έργα «μοιράζονται» στους τέσσερις πυλώνες του Εθνικού Σχεδίου, το οποίο βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη. Ειδικότερα, 4 έργα, ύψους 50,75 εκατ. ευρώ, αφορούν στην «Πράσινη Μετάβαση», 6 έργα, προϋπολογισμού 227,35 εκατ. ευρώ, στην «Ψηφιακή μετάβαση», 15 έργα, ύψους 490,18 εκατ. ευρώ, σε «Απασχόληση – Δεξιότητες – Κοινωνική Συνοχή» και 32 έργα, προϋπολογισμού 927,68 εκατ. ευρώ, σε «Ιδιωτικές επενδύσεις και μετασχηματισμό της οικονομίας».

Οι νέες αυτές εντάξεις ανεβάζουν τον αριθμό των έργων που θα υλοποιηθούν στο πλαίσιο του «Ελλάδα 2.0» στα 230, με το συνολικό προϋπολογισμό τους να διαμορφώνεται, αντίστοιχα, στα 10,2 δισ. ευρώ.

Υπενθυμίζεται πως τον Ιούλιο του 2021 ανακοινώθηκε το πρώτο «πακέτο» εντάξεων στο Ταμείο, συγκεκριμένα αφορούσε 12 έργα, συνολικού ύψους 1,42 δισ. ευρώ. Σε αυτά προστέθηκαν 36 έργα (1,34 δισ. ευρώ) τον Οκτώβριο του 2021, ακόμη 55 (3,35 δισ. ευρώ) τον Ιανουάριο του 2022 και 70 (2,4 δισ. ευρώ) τον Μάρτιο του 2022.

Gov-ERP: Αναβαθμίζεται η χρηματοοικονομική και δημοσιονομική διαχείριση του δημοσίου
Ιδιαίτερη αναφορά ωστόσο θα πρέπει να γίνει σε μια πολύ σημαντική εξέλιξη, η οποία μπορεί να μην αφορά στην φάση αυτή οικονομικούς δείκτες, ωστόσο η υλοποίησή της αναμένεται να αλλάξει άρδην την ποιότητα λειτουργίας του Ελληνικού Δημοσίου, με ότι μπορεί αυτό να σημαίνει για την ευρύτερη δομική θωράκιση του κράτους και την αποτελεσματικότητά του.

Η εξέλιξη αυτή αφορά στη σύμβαση για το έργο Gov-ERP, η οποία περνάει στο στάδιο υλοποίησης και αφορά στην αναβάθμιση του συστήματος χρηματοοικονομικής και δημοσιονομικής διαχείρισης του Ελληνικού Δημοσίου.

Η «Μεταρρύθμιση του Δημοσιονομικού Συστήματος στην Κεντρική Διοίκηση και τη λοιπή Γενική Κυβέρνηση», όπως είναι η πλήρης ονομασία του Gov-ERP, φιλοδοξεί να αποτελέσει το νέο ψηφιακό εργαλείο για τη συνολική αναβάθμιση του συστήματος χρηματοοικονομικής και δημοσιονομικής διαχείρισης του Δημοσίου με στόχο την αύξηση της αποτελεσματικότητάς του.

Αυτός είναι και ο λόγος που αποτέλεσε το πρώτο ψηφιακό έργο που εντάχθηκε στο Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας και γίνεται ένα από τα πρώτα έργα του Σχεδίου «Ελλάδα 2.0» που περνούν σε στάδιο υλοποίησης.

Το Gov-ERP περιλαμβάνει την προετοιμασία, υποστήριξη και ανάπτυξη ενός πληροφοριακού συστήματος επιχειρησιακού σχεδιασμού (Enterprise Resource Planning, ERP) για την Γενική Κυβέρνηση και την Κρατική Διοίκηση, το οποίο θα προσδώσει δημοσιονομική διαφάνεια.

Ταυτόχρονα, θα αποτελεί τον «θεματοφύλακα» για τη χάραξη της οικονομικής πολιτικής της χώρας, καθώς θα παρέχει σε πραγματικό χρόνο την ακριβή και εύλογη απεικόνιση της χρηματοοικονομικής κατάστασης της Κεντρικής Διοίκησης, αλλά και του συνόλου των φορέων της Γενικής Κυβέρνησης και της περιουσιακής διάρθρωσής τους.

Η κυβέρνηση εκτιμά ότι με την υλοποίησή του, πρόκειται να ενισχυθεί η ποιότητα και η αποτελεσματικότητα της δημοσιονομικής διαχείρισης «και να διασφαλιστεί η παροχή έγκυρης και εύλογης χρηματοοικονομικής πληροφόρησης. Εξασφαλίζεται, έτσι, η ορθότερη λήψη αποφάσεων, η διαφάνεια, καθώς και η λογοδοσία».

Οικονομία: Αναβαθμίσεις, μέτρα στήριξης και Ταμείο Ανάκαμψης ανάχωμα στις πληθωριστικές πιέσεις

Οι πλέον σημαντικές εξελίξεις αφορούν στα μέτρα στήριξης των πολιτών που ανακοίνωσε το οικονομικό επιτελείο, η αναβάθμιση της πιστοληπτικής ικανότητας της χώρας από τον οίκο αξιολόγησης DBRS Morningstar, η επιβράβευση από το Eurogroup της πορείας της ελληνικής οικονομίας κατά τη συζήτηση της 13ης Έκθεσης Ενισχυμένης Εποπτείας, τα θετικά στοιχεία που ανακοίνωσε η ΕΛΣΤΑΤ για την πορεία του ΑΕΠ το 4ο τρίμηνο του 2021, αλλά και στο σύνολο του 2021 – τα οποία αποτελούν την βάση για περαιτέρω μέτρα στήριξης της κοινωνίας το 2022 -, αλλά και η ένταξη στο Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας 70 νέων έργων συνολικού προϋπολογισμού 2,4 δισ. ευρώ. Να σημειωθεί εδώ ότι με τα 70 αυτά νέα έργα, ο συνολικός προϋπολογισμός των 173 έργων που έχουν λάβει έγκριση υλοποίησης, στο πλαίσιο του «Ελλάδα 2.0» διαμορφώνεται στα 8,5 δις. ευρώ, ένα εξαιρετικά σημαντικό ποσό που υπό προϋποθέσεις μπορεί να αλλάξει τόσο την δομή της ελληνικής οικονομίας, όσο και του παραγωγικού της μοντέλου. Η σκιά ωστόσο που πλανάται πάνω από όλες τις παραπάνω θετικές εξελίξεις είναι η ενεργειακή ακρίβεια και ο υψηλός πληθωρισμός, ο οποίος τον Φεβρουάριο ανήλθε στο 7,2%, ενώ και τον Μάρτιο κινήθηκε στα ίδια υψηλά επίπεδα πλησιάζοντας κατ’ εκτιμήσεις παραγόντων του Υπουργείου Οικονομικών το 8%.

ΕΛΣΤΑΤ: Αύξηση ΑΕΠ κατά 8,3% το 2021
Σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ και την πρώτη της εκτίμηση για το ΑΕΠ του 2021, το πραγματικό ΑΕΠ αυξήθηκε κατά 8,3% και σε όρους αξίας διαμορφώθηκε στα 181 δισ. ευρώ έναντι 167,1 δισ. ευρώ το 2020, μειώνοντας σημαντικά την απόκλιση από τα αντίστοιχα επίπεδα του 2019 (183,6 δισ. ευρώ). Ύστερα από μια χρονιά ύφεσης της τάξεως του -9,0% το 2020, τον ρυθμό ανάπτυξης του 2021 στηρίζει θετικά το σύνολο των βασικών παραμέτρων του, με μόνη εξαίρεση τη μεταβολή των αποθεμάτων.

Εξετάζοντας τα επιμέρους τριμηνιαία εποχικά εξομαλυμένα στοιχεία, παρατηρείται η προς τα κάτω αναθεώρηση των στοιχείων του πρώτου 9μήνου κατά μέσο όρο στο 8,4% έναντι προηγούμενης εκτίμησης για 9,4%. Επίσης, το δ’ τρίμηνο το πραγματικό ΑΕΠ αυξήθηκε κατά 7,7% σε ετήσια βάση, όταν όμως στο ονομαστικό ΑΕΠ (τρέχουσες τιμές) η άνοδος έφτασε το 13,3%. Η απόκλιση αυτή αποτυπώνει το εύρος της επίπτωσης της αύξησης των τιμών στην οικονομική δραστηριότητα. Το 2021 το ποσοστό ανεργίας διαμορφώθηκε στο 14,8% (2020: 16,3%).

Ωστόσο, οι πληθωριστικές πιέσεις από την πλευρά της ενέργειας και της διατροφής εμμένουν και ο πληθωρισμός έφτασε στο 7,2% τον Φεβρουάριο, όταν ο δομικός κυμαίνεται οριακά πάνω από 1%. Σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ, παρά την αβεβαιότητα που διακρίνει το διεθνές περιβάλλον, θετικά στοιχεία αναφορικά με τις προοπτικές της οικονομίας αποτελούν η αναβάθμιση της πιστοληπτικής ικανότητας της Ελλάδας από τον οίκο DBRS κατά μια βαθμίδα σε BB (high) από BB, με stable outlook, η θετική προκαταρκτική αξιολόγηση της Ε.Ε. για το πρώτο αίτημα πληρωμής, ύψους 3,6 δισ. ευρώ στο πλαίσιο του «Ελλάδα 2.0», καθώς και η έγκριση από το Eurogroup ώστε η Ελλάδα να προχωρήσει στην πρόωρη πλήρη αποπληρωμή του υπολοίπου των δανείων του ΔΝΤ ύψους 1,8 δισ. ευρώ. Σε κοινή τους δήλωση και σχολιάζοντας τα παραπάνω στοιχεία, ο Υπουργός Οικονομικών Χρήστος Σταϊκούρας και ο Υπουργός Ανάπτυξης και Επενδύσεων Άδωνις Γεωργιάδης επισήμαναν ως θετικό στοιχείο το γεγονός ότι η ανάκαμψη εδράζεται, μεταξύ άλλων, στη σημαντική ενίσχυση των επενδύσεων και των καθαρών εξαγωγών. Επενδύσεις που όπως εκτιμούν, θα παρουσιάσουν τη 2η μεγαλύτερη αύξηση στην ευρωζώνη και εξαγωγές που διαμορφώνονται σε ιστορικά υψηλό επίπεδο.

Η αναβάθμιση από την DBRS Morningstar
Σε ευρωπαϊκό και διεθνές επίπεδο οι προηγούμενες ημέρες ήταν ιδιαίτερα θετικές για την ελληνική οικονομία, με αιχμή όπως είπαμε την αναβάθμιση της πιστοληπτικής ικανότητας της χώρας από την DBRS Morningstar, αλλά και τα εύσημα του Eurogroup για την ευρύτερη πορεία της. Το Υπουργείο Οικονομικών εκτιμά ότι με την αναβάθμιση αυτή κατά μια βαθμίδα, οδηγεί την χώρα ένα βήμα πριν την επενδυτική βαθμίδα, εξέλιξη που αν μη τι άλλο θα δώσει άλλον αέρα στο οικονομικό επιτελείο. Σχολιάζοντας την παραπάνω εξέλιξη, ο Υπουργός Οικονομικών δήλωσε μεταξύ άλλων ότι «η αναβάθμιση στέλνει το μήνυμα ότι η ελληνική οικονομία κινείται αταλάντευτα προς τη σωστή κατεύθυνση, ακόμη και υπό τις παρούσες αντίξοες συνθήκες, δημιουργώντας έναν καθαρό και ρεαλιστικό διάδρομο για την απόκτηση επενδυτικής βαθμίδας, μέσα στο 2023. Και κάνει ένα βήμα προς την κατάκτηση ενός πολύ σημαντικού στόχου για το μέλλον της». Στο ίδιο μήκος κύματος και το σχόλιο του Υπουργού για τα εύσημα του Eurogroup, στο οποίο αναφέρει ότι «η Ελλάδα, παρά την υψηλή αβεβαιότητα που επικρατεί διεθνώς, συνεχίζει, με νηφαλιότητα, σύνεση, μεθοδικότητα και αποφασιστικότητα, να υλοποιεί πολιτικές για την περαιτέρω ενίσχυση νοικοκυριών και επιχειρήσεων, την επίτευξη υψηλών και διατηρήσιμων ρυθμών οικονομικής μεγέθυνσης, τη δημιουργία πολλών, καλών νέων θέσεων απασχόλησης, την τόνωση της κοινωνικής συνοχής και την ενδυνάμωση της αποτρεπτικής ισχύος της χώρας».

Οι 6 παρεμβάσεις στήριξης
Αναμφισβήτητα η πλέον σημαντική εξέλιξη, με άμεση επίπτωση στο εσωτερικό της χώρας, αφορούσε στην ανακοίνωση των επιπλέον μέτρων στήριξης, πρωτίστως στα ευάλωτα νοικοκυριά και τις ευπαθείς κοινωνικά ομάδες. Τα πλέον σημαντικά είναι τα εξής:

1η Παρέμβαση: Αύξηση της επιδότησης ρεύματος και φυσικού αερίου σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις, με έκτακτη επιδότηση ρεύματος για τις μικρές επιχειρήσεις. Το συνολικό κόστος αυτών των παρεμβάσεων εκτιμάται στα 640 εκατ. ευρώ για τον Απρίλιο.

2η Παρέμβαση: Ενίσχυση των ευάλωτων πολιτών. Χορηγείται έκτακτη ενίσχυση σε 1,4 εκατομμύρια νοικοκυριά, με περισσότερα από 3,2 εκατομμύρια μέλη, προκειμένου αυτά να καλύψουν μέρος των αυξημένων τιμών αγαθών και ενέργειας. Η ενίσχυση θα καταβληθεί πριν το Πάσχα και αφορά στην χορήγηση 1,5 επιπλέον μηνιαίας δόσης επιδόματος παιδιού τον Απρίλιο, στους δικαιούχους Μαρτίου, δηλαδή δόση που αντιστοιχεί σε 1,5 μήνα, ενίσχυση 200 ευρώ σε 677.000 χαμηλοσυνταξιούχους, ενίσχυση 200 ευρώ σε 35.000 ανασφάλιστους υπερήλικες, ενίσχυση 200 ευρώ σε 167.000 δικαιούχους επιδομάτων ΑΜΕΑ, καθώς και χορήγηση διπλής δόσης ελάχιστου εγγυημένου εισοδήματος σε 240.000 δικαιούχους του. Το συνολικό κόστος αυτών των παρεμβάσεων διαμορφώνεται στα 324 εκατ. ευρώ.

3η Παρέμβαση: Επιδότηση κατανάλωσης καυσίμων φυσικών προσώπων και μείωση της τιμής του πετρελαίου κίνησης. Συγκεκριμένα:

Α. Χορηγείται απευθείας επιδότηση καυσίμων στους πολίτες, που καλύπτει μέρος των αυξήσεων των τιμών για 3 μήνες στα φυσικά πρόσωπα, συμπεριλαμβανομένων των ελεύθερων επαγγελματιών. Η επιδότηση θα δοθεί με τη μορφή ηλεκτρονικής κάρτας, στα πρότυπα του freedom pass, ενώ για τους πολίτες που δεν έχουν τη δυνατότητα χρήσης της, το ποσό θα κατατίθεται σε τραπεζικό λογαριασμό της επιλογής τους. Επιλέξιμα είναι φυσικά πρόσωπα, φορολογικοί κάτοικοι Ελλάδος, με δηλωθέν οικογενειακό εισόδημα έως 30.000 ευρώ. Σύμφωνα με το Υπουργείο Οικονομικών, υπολογίζεται ότι 3 εκατομμύρια φυσικά πρόσωπα διαθέτουν τουλάχιστον ένα αυτοκίνητο και δηλώνουν μέχρι το ανωτέρω οικογενειακό εισόδημα. Η επιδότηση θα αφορά 60 λίτρα καυσίμου μηνιαίως, και θα ισούται με 22 λεπτά το λίτρο. Να σημειωθεί εδώ ότι η μέση κατανάλωση ανά φορολογούμενο εκτιμάται στα 54 λίτρα καυσίμου τον μήνα. Ειδικά για τους πολίτες που έχουν κύρια κατοικία σε νησιωτική περιοχή, η επιδότηση ενισχύεται και ανέρχεται στα 28 λεπτά το λίτρο. Το συνολικό κόστος αυτής της παρέμβασης ανέρχεται στα 130 εκατ. ευρώ.

Β. Επιδοτείται στην πηγή, από τον κρατικό προϋπολογισμό, η τιμή πώλησης του πετρελαίου κίνησης (diesel) για τον Απρίλιο, ώστε το όφελος στην τελική τιμή για τον καταναλωτή να ανέλθει στα 15 λεπτά το λίτρο. Το κόστος της παρέμβασης εκτιμάται περίπου στα 23 εκατ. ευρώ.

Γ. Δίνεται, κατά τον μήνα Απρίλιο, ενίσχυση ύψους 200 ευρώ στις υπηρεσίες ταξί, ώστε να καλυφθεί μέρος του αυξημένου κόστους καυσίμου για την συγκεκριμένη αυτή περίοδο.

4η Παρέμβαση: Αυξάνεται η περίοδος αποπληρωμής όλων των επιστρεπτέων προκαταβολών από 60 σε 96 άτοκες δόσεις, ενώ παραμένει η έκπτωση 15% σε περίπτωση που αυτές επιστραφούν εφάπαξ. Υπενθυμίζεται ότι οι επιστρεπτέες προκαταβολές που χορηγήθηκαν κατά τη διάρκεια της πανδημίας, κυρίως στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, ανέρχονται στα 8,3 δισ. ευρώ. Από αυτές, μετά τις παρεμβάσεις του Υπουργείου Οικονομικών, οι βεβαιωμένες οφειλές διαμορφώνονται χαμηλότερα, στα 3 δισ. ευρώ. Το συνολικό πρόσθετο δημοσιονομικό κόστος αυτών των 4 παρεμβάσεων υπερβαίνει το 1,1 δισ. ευρώ.

5η Παρέμβαση: Μειώνεται, περαιτέρω ο ΕΝΦΙΑ. Μέσα σε 2,5 χρόνια, η συνολική μείωσή του ανέρχεται στο 35% σε σχέση με το 2018 κάτι που σημαίνει ότι τα φυσικά πρόσωπα θα πληρώνουν, από εφέτος, συνολικά 920 εκατ. ευρώ λιγότερα από το 2018. Συγκεκριμένα, 8 στους 10 πολίτες, το 80% των φυσικών προσώπων που θα πληρώσουν φόρο ακίνητης περιουσίας το 2022, δηλαδή περίπου 5 εκατ. φορολογούμενοι, θα δουν μεγαλύτερη μείωση του ΕΝΦΙΑ. Το συνολικό ποσό βεβαίωσης εκτιμάται μειωμένο κατά 360 εκατ. ευρώ σε σχέση με το 2021.

6η Παρέμβαση: Ενίσχυση των αγροτών. Καθορίζεται, για το πετρέλαιο εσωτερικής καύσης (DIESEL) κινητήρων που χρησιμοποιείται αποκλειστικά στη γεωργία, μηδενικός συντελεστής ειδικού φόρου κατανάλωσης ανά χιλιόλιτρο, για το χρονικό διάστημα από την 1η Ιανουαρίου έως και την 31η Δεκεμβρίου 2022. Τέλος, καθορίζεται συντελεστής Φ.Π.Α. 6%, αντί του 13% που ισχύει σήμερα, για τα λιπάσματα. Κατά τις εκτιμήσεις του Υπουργείου Οικονομικών, το συνολικό δημοσιονομικό κόστος αυτών των παρεμβάσεων στον πρωτογενή τομέα υπερβαίνει τα 200 εκατ. ευρώ.

Συμπερασματικά, το συνολικό κόστος των 6 παραπάνω παρεμβάσεων υπερβαίνει τα 1,7 δισ. ευρώ. Με τις προηγούμενες ωστόσο παρεμβάσεις που αφορούσαν στις εκπτώσεις στους λογαριασμούς ρεύματος και φυσικού αερίου από τον περυσινό Σεπτέμβριο, στο αυξημένο επίδομα θέρμανσης και στην στοχευμένη εισοδηματική ενίσχυση του περυσινού Δεκεμβρίου, το σύνολο των μέτρων, που έχουν ήδη υλοποιηθεί ή θα υλοποιηθούν, ξεπερνά σύμφωνα με το Υπουργείο τα 3,7 δισ. ευρώ.

70 έργα, ύψους 2,4 δισ. ευρώ, στο Ταμείο Ανάκαμψης
Η ένταξη στο Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας 70 νέων έργων, συνολικού προϋπολογισμού 2,4 δισ. ευρώ, την οποία υπέγραψε ο αρμόδιος για την υλοποίηση του «Ελλάδα 2.0» Αναπληρωτής Υπουργός Οικονομικών, κ. Θόδωρος Σκυλακάκης αποτέλεσε μια ακόμα ισχυρή ενισχυτική δόση στην προσπάθεια διατήρησης του θετικού momentum της ελληνικής οικονομίας. Οι εντάξεις καλύπτουν και τους τέσσερις πυλώνες του Εθνικού Σχεδίου. Συγκεκριμένα, 3 έργα αφορούν στην «Πράσινη Μετάβαση» και έχουν προϋπολογισμό 255,81 εκατ. ευρώ, 6 έργα στην «Ψηφιακή μετάβαση», ύψους 349,48 εκατ. ευρώ, 24 έργα προϋπολογισμού 852,79 εκατ. ευρώ σε «Απασχόληση – Δεξιότητες – Κοινωνική Συνοχή» και 37 έργα, ύψους 931,67 εκατ. ευρώ, σε «Ιδιωτικές επενδύσεις και μετασχηματισμό της οικονομίας». Μετά και από τις παραπάνω εντάξεις, ο συνολικός προϋπολογισμός των 173 έργων που έχουν λάβει έγκριση υλοποίησης, στο πλαίσιο του «Ελλάδα 2.0», διαμορφώνεται σε 8,5 δισ. ευρώ. Σημειώνεται πως τον Ιούλιο του 2021 ανακοινώθηκαν τα πρώτα 12 έργα (1,42 δισ. ευρώ) που εντάχθηκαν στο Ταμείο, ακολούθησαν 36 έργα (1,34 δισ. ευρώ) τον Οκτώβριο του 2021 και ακόμη 55 (3,35 δισ. ευρώ) τον Ιανουάριο του 2022.

Ναι μεν, αλλά
Παρά τις παραπάνω πρωτοβουλίες του Υπουργείου Οικονομικών ωστόσο, η οικονομία εισέρχεται για άλλη μια φορά σε αχαρτογράφητα νερά, με τον πόλεμο στην Ουκρανία και της επιπτώσεις του να κρέμεται ως δαμόκλειος σπάθη από πάνω της. Ο πληθωρισμός στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης κινείται σε υψηλά επίπεδα, ενώ οι εξελίξεις στο γεωπολιτικό μέτωπο και οι αυξητικές τάσεις στις ενεργειακές τιμές αλλάζουν όλη την οικονομική ατζέντα του 2022.

Ιδιαίτερα κατατοπιστικά ήταν όσα ακούστηκαν στο διήμερο συνέδριο του Oικονομικού Ταχυδρόμου, το ΟΤ Forum, στο οποίο αναλυτές, στελέχη της αγοράς, η ηγεσία του Υπουργείου Οικονομικών, αλλά και ο Διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος, αναφέρθηκαν στις προσεχείς αναθεωρήσεις των οικονομικών προβλέψεων. Όπως επισήμαναν στο ΟΤ Forum στελέχη του οικονομικού επιτελείου και των τραπεζών οι μέχρι τώρα εξελίξεις «κόβουν» από την ανάπτυξη τουλάχιστον από 1 έως 2 ποσοστιαίες μονάδες. Κύριος παράγοντας του καθορισμού των αναπτυξιακών και των δημοσιονομικών προοπτικών είναι η διάρκεια του πολέμου και οι εξελίξεις γύρω από την ενεργειακή κρίση. Τα επικαιροποιημένα σενάρια δείχνουν ότι ο πληθωρισμός θα παραμείνει σε υψηλά επίπεδα για το 2022 και οι τιμές ενδέχεται να διατηρηθούν υψηλές για μήνες, ακόμα και μετά τη λήξη του πολέμου. Οι αναλυτές βλέπουν κορύφωση του πληθωρισμού στην Ευρωζώνη κοντά στο 9% το καλοκαίρι, ενώ οι τιμές αναμένεται να μείνουν υψηλές έως τις αρχές του 2023. Ενδεικτικό της κρισιμότητας της κατάστασης είναι το γεγονός ότι η κυβέρνηση κατάθεσε πριν λίγες μόλις ημέρες συμπληρωματικό προϋπολογισμό, με 2 δισ. ευρώ επιπλέον ενίσχυση. Από αυτά, τα 500 εκατ. ευρώ θα διοχετευτούν στην ενίσχυση των νοικοκυριών λόγω ακρίβειας, ενώ τα υπόλοιπα για μελλοντικές παρεμβάσεις.

Ο Αναπληρωτής Υπουργός Οικονομικών Θόδωρος Σκυλακάκης, μιλώντας στο OT Forum, ανέφερε ότι η μίνιμουμ ζημιά θα είναι 1 ποσοστιαία μονάδα, ενώ το μέγιστο δεν μπορεί ακόμα να προβλεφθεί. Ο ίδιος εκτίμησε ότι είναι πιθανό να πληγεί το επενδυτικό κλίμα και σημείωσε τον ενδεχόμενο κίνδυνο από τη διακοπή φυσικού αερίου από τη Ρωσία. Τόνισε δε ότι το καλό σενάριο είναι να υπάρξει σοβαρή αποκλιμάκωση μέχρι τις αρχές Μαΐου, ενώ το κακό είναι να υπάρξει πολύμηνη παράταση. Από την άλλη πλευρά, ο Διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος, Γιάννης Στουρνάρας μιλώντας στο ίδιο forum προέβλεψε μείωση του ΑΕΠ κατά 1% και ταυτόχρονη άνοδο του πληθωρισμού κατά 1% υπό την προϋπόθεση ότι θα σταματήσουν σύντομα οι εχθροπραξίες στην Ουκρανία.

Σε περίπτωση μεγαλύτερης διάρκειας του πολέμου, τότε η μείωση στο ΑΕΠ θα είναι από 2% και πάνω. Εκτίμησε τέλος ότι ακόμη και στο δυσμενές σενάριο – να συνεχιστεί ο πόλεμος μέχρι το καλοκαίρι – δεν αναμένεται να προκύψει ύφεση για την Ελλάδα. Σε κάθε περίπτωση όμως, όλα τα παραπάνω τελούν υπό την αίρεση των εξελίξεων στην Ουκρανία, την ένταση και την διάρκεια των οποίων δεν μπορεί κανείς να προβλέψει.


6η Έκθεση Προόδου σχετικά με το ζήτημα του ιδιωτικού χρέους
Το ιδιωτικό χρέος αποτελεί τα τελευταία χρόνια ένα ιδιαίτερα δύσκολο πρόβλημα για την ελληνική οικονομία, το οποίο λειτουργεί πολλές φορές και ως τροχοπέδη στην προσπάθεια εκσυγχρονισμού της. Υπό αυτή την έννοια η παρουσίαση από το Υπουργείο Οικονομικών της 6ης Έκθεσης Προόδου για την πορεία του αποτέλεσε ιδιαίτερα σημαντικό γεγονός. Στην έκθεση, η οποία συντάχθηκε υπό τον συντονισμό της Ειδικής Γραμματείας Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους, αποτυπώνεται, με αριθμητικά στοιχεία, η πορεία εξέλιξης των δράσεων σχετικά με την αντιμετώπιση του ζητήματος του ιδιωτικού χρέους. Σύμφωνα με αυτή, οι δράσεις που έχουν ληφθεί, κατηγοριοποιούνται ως εξής:

1. Παροχή κρατικής επιδότησης σε δάνεια νοικοκυριών και επιχειρήσεων που επλήγησαν από την πανδημία του κορονοϊού. Η στήριξη σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις με κρατική επιδότηση φθάνει έως 90% της δόσης δανείου. Επιδότηση, η οποία έως και τέλος Φεβρουαρίου 2022, φτάνει συνολικά στα 557,67 εκατ. ευρώ, μέσω των προγραμμάτων Γέφυρα 1 και Γέφυρα 2, αλλά και μέσω της Ηλεκτρονικής Πλατφόρμας για την Προστασία της Κύριας Κατοικίας (Ν. 4605/2019)

2. Ρυθμίσεις και αναστολές Δανείων, οι οποίες διακρίνονται σε δύο κατηγορίες:
Α. Ρυθμίσεις μέσω του νέου εξωδικαστικού μηχανισμού ρύθμισης οφειλών για φυσικά και νομικά πρόσωπα (Ν.4738/2020). Σύμφωνα με την Έκθεση, μέχρι το τέλος Φεβρουαρίου, 137 δανειολήπτες έλαβαν πρόταση ρύθμισης για να ρυθμίσουν επιτυχώς τα χρέη τους, εφόσον την αποδεχτούν. Οι ρυθμίσεις μέσω του εξωδικαστικού μηχανισμού παράγονται από αυτοματοποιημένο αλγόριθμο, ο οποίος λαμβάνει υπόψη την αξία της περιουσίας και του διαθέσιμου εισοδήματος τόσο του οφειλέτη όσο και των συνοφειλετών – εγγυητών του.
Β. Ρυθμίσεις που διενήργησαν οι Τράπεζες και οι Εταιρείες Διαχείρισης Απαιτήσεων από Δάνεια και Πιστώσεις, διμερώς, με τους οφειλέτες. Όσον αφορά στις ρυθμίσεις δανείων, από τον Ιούλιο του 2019 έως τα τέλη Ιανουαρίου του 2022, ρυθμίστηκαν επιτυχώς 632.998 δάνεια (στεγαστικά, καταναλωτικά και επιχειρηματικά), συνολικού ύψους 35,85 δισ. ευρώ. Τέλος, όσον αφορά στις αναστολές πληρωμής δανείων, από τα μέσα Μαρτίου 2020 έως τα τέλη Ιανουαρίου 2022, δόθηκε η δυνατότητα αναστολής πληρωμής σε 408.632 δάνεια, ύψους 28,78 δισ. ευρώ, από τις Τράπεζες και τις Εταιρείες Διαχείρισης Απαιτήσεων από Δάνεια και Πιστώσεις.

 

Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων: Ισχυρός εταίρος στην ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας

Και το 2022 αλλά και τα επόμενα χρόνια, ο Όμιλος της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων αναμένεται να διαδραματίσει πρωταγωνιστικό ρόλο στα δρώμενα της ελληνικής οικονομίας, συμμετέχοντας σε σημαντικό βαθμό στην αλλαγή του παραγωγικού μοντέλου της τελευταίας, αλλαγή που βρίσκεται πλέον σε πλήρη εξέλιξη και σηματοδοτείται από την αύξηση των εξαγωγών, των επενδύσεων και της βιομηχανικής παραγωγής.

Ο ρόλος της ενισχύεται ακόμα περισσότερο εάν συνυπολογιστεί και το γεγονός ότι η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων θα διαχειριστεί και επενδύσεις ύψους 5 δισ. ευρώ του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. Την ίδια στιγμή, η ΕΤΕπ μαζί με το Πανευρωπαϊκό Ταμείο Εγγυήσεων και σε συνεργασία με τις ελληνικές συστημικές τράπεζες της χώρας μας θα στηρίξουν επιχειρηματικές επενδύσεις που επλήγησαν από την πανδημία, αλλά και δράσεις που αφορούν στην στήριξη της κλιματικής δράσης και της ενεργειακής μετάβασης. Αξιοσημείωτο είναι δε το γεγονός ότι η χώρα μας αποτελεί τον μεγαλύτερο κατά κεφαλήν δικαιούχο χρηματοδότησης της ΕΤΕπ και του Πανευρωπαϊκού Ταμείου Εγγυήσεων, το οποίο σύστησαν ο Όμιλος της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων και τα κράτη-μέλη της Ε.Ε. εντός εβδομάδων από την έναρξη της πανδημίας για τη στήριξη χιλιάδων επιχειρήσεων που αντιμετώπισαν δυσκολίες λόγω των σχετικών με την πανδημία της Covid-19 προκλήσεων.

ΕΤΕπ και Ταμείο Ανάκαμψης
H πλέον πρόσφατη εξέλιξη της ΕΤΕπ στη χώρα μας αφορά στη έναρξη υλοποίησης της συμφωνίας της με το Υπουργείο Οικονομικών, στο πλαίσιο του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, με την αξιοποίηση δανειακών πόρων, ύψους 500 εκατ. ευρώ, που εκταμιεύονται, άμεσα, προς την Τράπεζα. Το συγκεκριμένο ποσό, αναμένεται να οδηγήσει σε ιδιωτικές επενδύσεις, άνω του 1 δισ. ευρώ.

Τα πρώτα 500 εκατ. ευρώ, που αφορούν στο δανειακό σκέλος του «Ελλάδα 2.0» θα τα διαχειριστεί η ΕΤΕπ, στηρίζοντας δράσεις, οι οποίες εμπίπτουν στους εξής πέντε πυλώνες, που απαρτίζουν το δανειακό σκέλος του Ταμείου Ανάκαμψης, δηλαδή Πράσινη μετάβαση, Ψηφιακός μετασχηματισμός, Καινοτομία, Έρευνα & Ανάπτυξη, Ανάπτυξη οικονομιών κλίμακας μέσω συνεργασιών, εξαγορών και συγχωνεύσεων και Εξωστρέφεια. Εμπειρογνώμονες της ΕΤΕπ (ειδικοί σε τεχνικά, χρηματοοικονομικά και περιβαλλοντικά θέματα) θα αξιολογήσουν τις σχετικές επενδύσεις, οι οποίες θα χρηματοδοτηθούν από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας και από πόρους της ίδιας της Τράπεζας, επί ίσοις όροις (pari passu).

Σύμφωνα με τη συμφωνία που έχει υπογραφεί με το Υπουργείο Οικονομικών, η ΕΤΕπ θα διαχειριστεί, συνολικά, κονδύλια ύψους μέχρι 5 δισ. ευρώ, που μπορούν να οδηγήσουν σε επενδύσεις, άνω των 10 δισ. ευρώ, στο πλαίσιο του «Ελλάδα 2.0», όπως προβλέπει η σχετική, πρωτοποριακή σε ευρωπαϊκό επίπεδο συμφωνία με το Υπουργείο Οικονομικών. Ο Αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων, Christian Kettel Thomsen, κατά την πρόσφατη επίσκεψή του στην Ελλάδα για την υπογραφή των σχετικών συμφωνιών με το Υπουργείο Οικονομικών επισήμανε χαρακτηριστικά: «Αυτή η συμφωνία, σηματοδοτεί την πρώτη, επίσημη συνεργασία μεταξύ της ΕΤΕπ και ενός εθνικού εταίρου για την υλοποίηση του Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. Η ειδική Ομάδα Επενδύσεων της ΕΤΕπ για την Ελλάδα θα μπορέσει να συνεργαστεί με τις ελληνικές αρχές, για να αξιοποιήσει, με τον καλύτερο δυνατό τρόπο, το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, προκειμένου να εντοπιστούν πιθανά έργα του δημόσιου τομέα, επενδύσεις του ιδιωτικού τομέα, προγράμματα χρηματοδότησης ΜμΕ και στοχευμένες συμβουλευτικές πρωτοβουλίες, που θα φέρουν χρηματοδότηση σε εγχώριες επιχειρήσεις, αλλά και σε επενδύσεις, οι οποίες θα βελτιώσουν την καθημερινότητα των Ελλήνων πολιτών. Τα τελευταία 58 χρόνια, η ΕΤΕπ έχει υποστηρίξει επενδύσεις στην Ελλάδα, με σκοπό να ‘’ξεκλειδώσει’’ οικονομικές ευκαιρίες, να μετασχηματίσει υπηρεσίες και να υποστηρίξει δράσεις για το κλίμα. Η ΕΤΕπ είναι έτοιμη να συνεχίσει τη στήριξη στα φιλόδοξα σχέδια της Ελλάδας για την αξιοποίηση των ευκαιριών που παρέχονται από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας».

Christian Kettel Thomsen: «Η στήριξη της ΕΤΕπ έφερε επενδύσεις σε κάθε περιοχή της χώρας»
Ο σημαντικός και θετικός αντίκτυπος της χρηματοδότησης του Ομίλου της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων υπογραμμίστηκε και στο πλαίσιο ευρείας συνάντησης που είχε ο Υπουργός Οικονομικών και Διοικητής της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων στη χώρα μας Χρήστος Σταϊκούρας με τον Christian Kettel Thomsen, Αντιπρόεδρο της ΕΤΕπ, αρμόδιο για την Ελλάδα, και εκπροσώπους των τεσσάρων συστημικών τραπεζών, Εθνικής Τράπεζας, Τράπεζας Πειραιώς, Alpha Bank και Eurobank.

O Christian Kettel Thomsen αναφερόμενος στην ευρύτερη συμβολή της ΕΤΕπ στην στήριξη και ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας ανέφερε τα εξής: «Σε στενή συνεργασία με κορυφαίες ελληνικές τράπεζες και άλλους εταίρους, ο Όμιλος ΕΤΕπ αποδεσμεύει χρηματοδότηση η οποία συμβάλλει στην υπέρβαση των επενδυτικών εμποδίων και εξασφαλίζει μετασχηματιστικές επενδύσεις υψηλού αντικτύπου σε ολόκληρη την Ελλάδα. Είναι τιμή που βρίσκονται σήμερα μαζί μας οι επικεφαλής των τεσσάρων συστημικών τραπεζών της Ελλάδας, ώστε να τονιστεί ότι διασφαλίζουμε μαζί ότι η Ελλάδα επωφελείται πλήρως από το Πανευρωπαϊκό Ταμείο Εγγυήσεων, το μέσο ταχείας απόκρισης του Ομίλου ΕΤΕπ για τη μείωση των επιπτώσεων στις επιχειρήσεις της πανδημίας Covid-19. Κατά τους τελευταίους 12 δύσκολους μήνες, η Επενδυτική Ομάδα του Ομίλου ΕΤΕπ για την Ελλάδα παρέσχε άνευ προηγουμένου νέα χρηματοδότηση συνολικού ύψους 4,8 δισ. ευρώ για την ενίσχυση της οικονομικής ανθεκτικότητας στην πανδημία Covid-19, την αξιοποίηση καθαρών μορφών ενέργειας και τη στήριξη επενδυτικών προτεραιοτήτων για τη βελτίωση των δημόσιων υπηρεσιών. Η μοναδική συνεργασία ελληνικών αρχών, εταίρων του ιδιωτικού τομέα και της Επενδυτικής Ομάδας της ΕΤΕπ για την Ελλάδα έφερε αποτελέσματα και αποδέσμευσε επενδύσεις σε κάθε περιοχή της Ελλάδας. Με τον τρόπο αυτό υποστηρίζονται χιλιάδες μικρές επιχειρήσεις, βελτιώνεται η πρόσβαση σε οικονομικά προσιτή πράσινη ενέργεια και παρέχεται βοήθεια στην ψηφιοποίηση των δημόσιων υπηρεσιών σε ολόκληρη την Ελλάδα».

Στήριξη της κλιματικής δράσης και της ενεργειακής μετάβασης σε ολόκληρη την Ελλάδα
Το 2021, η ΕΤΕπ υποστήριξε πρωτοποριακές επενδύσεις για τη βελτίωση της αντιπλημμυρικής προστασίας και τον μετασχηματισμό της πολιτικής προστασίας σε ολόκληρη τη χώρα. Παράλληλα ενίσχυσε επενδύσεις μεγάλης κλίμακας της ΔΕΗ για την αξιοποίηση της ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές και την ενίσχυση της διανομής ηλεκτρικού ρεύματος. Σύμφωνα με το σχέδιο, η ΕΤΕπ έχει μακρά σειρά έργων κλιματικής δράσης τα οποία βρίσκονται επί του παρόντος σε στάδιο προετοιμασίας και αναμένεται να επιβεβαιωθούν τους προσεχείς μήνες. Η συνεργασία της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων ωστόσο αφορά και στην ανταλλαγή βέλτιστης τεχνικής πρακτικής μέσω συνεργασίας με εταίρους στην Ελλάδα, εξέλιξη που δίνει πιο γερές βάσεις στην όλη συνεργασία, θέτοντας τις προδιαγραφές για μια ουσιαστική αλλαγή του παραγωγικού μοντέλου της Ελλάδας, η οποία θα έχει συνέχεια. Έτσι, πέρυσι, η ειδική Επενδυτική Ομάδα του Ομίλου ΕΤΕπ για την χώρα μας πρόσφερε τεχνογνωσία σε 28 έργα στην Ελλάδα. Σε αυτά περιλαμβάνονται η στήριξη της μελέτης και της υλοποίησης του προγράμματος ενεργειακής απόδοσης «Ηλέκτρα», η επιτάχυνση δημοτικών επενδύσεων και η αύξηση της ανάπτυξης του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου σε ολόκληρη την Ελλάδα. Οι συμβουλευτικές ομάδες του Ομίλου ΕΤΕπ συνεργάστηκαν στην κλιματική δράση και με την Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα και αντάλλαξαν εμπειρίες για τη βελτίωση της χρήσης του Ευρωπαϊκού Γεωργικού Ταμείου στη χώρα.

Ο Υπουργός Οικονομικών Χρ. Σταϊκούρας με τον Αντιπρόεδρο της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων, Christian Kettel Thomsen, κατά την πρόσφατη επίσκεψή του στην Ελλάδα για την υπογραφή των σχετικών συμφωνιών με το Υπουργείο Οικονομικών

Στήριξη με 6,5 δισ. ευρώ για επιχειρήσεις που επλήγησαν από την πανδημία
Ισχυρός ωστόσο είναι ο ρόλος της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων στη στήριξη των ελληνικών επιχειρήσεων που επλήγησαν από την πανδημία Covid-19. Στο πλαίσιο της σχετικής συμφωνίας που υπεγράφη με το Υπουργείο Οικονομικών, επιχειρήσεις και επιχειρηματίες σε ολόκληρη την Ελλάδα που έχουν πληγεί από την πανδημία Covid-19 θα έχουν τη δυνατότητα να επωφεληθούν από την πρόσβαση σε ποσό χρηματοδότησης ύψους 6,5 δισ. ευρώ ως αποτέλεσμα της συνεργασίας των συστημικών τραπεζών της χώρας και του Ομίλου της ΕΤΕπ στο πλαίσιο του νέου Πανευρωπαϊκού Ταμείου Εγγυήσεων. Στο πλαίσιο του προγράμματος του Πανευρωπαϊκού Ταμείου Εγγυήσεων, εγγυήσεις συνολικού ύψους 2,7 δισ. ευρώ που παρέχονται από τον Όμιλο της ΕΤΕπ στις τράπεζες Alpha Bank, Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος, Eurobank και Τράπεζα Πειραιώς θα βοηθήσουν εταιρείες με βιώσιμα επιχειρηματικά σχέδια να ανακάμψουν από τις προκλήσεις της πανδημίας. Το σημαντικό γεγονός εδώ είναι ότι πρόκειται για τις πρώτες συμβάσεις εγγυήσεων που υλοποιεί η ΕΤΕπ στην Ελλάδα και τις πρώτες συναλλαγές μέσω τραπεζών που στοχεύουν και στην ενίσχυση της πρόσβασης μεγάλων εταιρειών σε χρηματοδότηση, διευρύνοντας έτσι το εύρος στήριξης της ΕΤΕπ στην πραγματική οικονομία της χώρας.

5η η Ελλάδα μεταξύ των αποδεκτών κεφαλαίων του Πανευρωπαϊκού Ταμείου Εγγυήσεων
Να σημειωθεί εδώ ότι το Πανευρωπαϊκό Ταμείο Εγγυήσεων συστάθηκε στα τέλη του 2020 από τον Όμιλο ΕΤΕπ με συνεισφορές 22 κρατών μελών της Ε.Ε. με σκοπό τη βελτίωση της στήριξης εταιρειών που αντιμετωπίζουν επιχειρηματικές προκλήσεις λόγω της πανδημίας. Με τη χρήση εγγυήσεων ύψους σχεδόν 25 δισ. ευρώ, το Πανευρωπαϊκό Ταμείο Εγγυήσεων παρέχει στην ΕΤΕπ και το Ευρωπαϊκό Ταμείο Επενδύσεων (ΕΤαΕ) τη δυνατότητα ταχείας χορήγησης δανείων, εγγυήσεων, τίτλων εξασφαλισμένων με περιουσιακά στοιχεία (asset-backed securities), ιδίων κεφαλαίων και άλλων χρηματοδοτικών εργαλείων σε επιχειρήσεις. Πιο συγκεκριμένα, από τον Δεκέμβριο του 2020 ο Όμιλος ΕΤΕπ έχει εγκρίνει τη συνεισφορά πόρων ύψους 23,2 δισ. ευρώ από το Πανευρωπαϊκό Ταμείο Εγγυήσεων σε 401 επιμέρους συναλλαγές και στις 22 συμμετέχουσες χώρες.

Η Ελλάδα, με μερίδιο 1,7 δισ. ευρώ μέχρι τώρα, κατατάσσεται στην πέμπτη θέση, σε απόλυτους όρους, μεταξύ των αποδεκτών κεφαλαίων του Πανευρωπαϊκού Ταμείου Εγγυήσεων και στην τρίτη θέση, αναλογικά με τη συνεισφορά της χώρας στο Ταμείο. Επιπλέον, μεταξύ των συναλλαγών περιλαμβάνεται και εγγύηση επί του πρώτου τμήματος ζημιών (first-loss piece) συνθετικής τιτλοποίησης δανείων ΜμΕ από τη Eurobank. Πρόκειται για μία από τις πρώτες συναλλαγές αυτού του είδους στο πλαίσιο του Πανευρωπαϊκού Ταμείου Εγγυήσεων, θέτοντας τη Eurobank και την Ελλάδα στο επίκεντρο της διαχείρισης καινοτόμων χρηματοδοτικών εργαλείων. Στόχος του Πανευρωπαϊκού Ταμείου Εγγυήσεων είναι να διασφαλίσει ότι εταιρείες που διαθέτουν βιώσιμα επιχειρηματικά σχέδια θα συνεχίσουν να έχουν πρόσβαση σε ρευστότητα για να ξεπεράσουν τυχόν δυσκολίες που προκύπτουν από την πανδημία και ότι οι υγιείς επιχειρήσεις θα μπορούν να λάβουν τη στήριξη που χρειάζονται προκειμένου να διαφυλάξουν τις θέσεις εργασίας και να αναπτυχθούν με βιώσιμο τρόπο.

Τα επιτελεία του Υπουργείου Οικονομικών και της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων σε αναμνηστική φωτογραφία μετά την υπογραφή των συμφωνιών συνεργασίας των δύο πλευρών

Στήριξη και στην Ανώτατη Εκπαίδευση της περιφέρειας
Ως τελευταία εξέλιξη που αφορά στην δράση της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων στην Ελλάδα εμφανίζεται και η χρηματοδότηση έργων με υψηλό κοινωνικό και οικονομικό αντίκτυπο στον τομέα της Ανώτατης Εκπαίδευσης, που αφορούν περιοχές της Περιφέρειας. Σύμφωνα με πληροφορίες, η ΕΤΕπ ενέκρινε την πρόταση χρηματοδότησης έργων ύψους 190 εκατ. ευρώ, που προωθούνται με Σύμπραξη Δημοσίου και Ιδιωτικού Τομέα (ΣΔΙΤ) και αφορούν στη μελέτη, χρηματοδότηση, κατασκευή και τεχνική διαχείριση φοιτητικών και άλλων κτιριακών εγκαταστάσεων [συμπεριλαμβανομένων εργαστηρίων έρευνας και ανάπτυξης (R&D)] για ελληνικά πανεπιστήμια.

Συγκεκριμένα, πρόκειται για τα ακόλουθα:

  • Εγκαταστάσεις φοιτητικών εστιών του Πανεπιστημίου Κρήτης.
  • Εγκαταστάσεις φοιτητικών εστιών, εκπαιδευτικών, ερευνητικών και άλλων υποδομών του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης.
  • Εγκαταστάσεις φοιτητικών εστιών και άλλων εκπαιδευτικών και ερευνητικών εγκαταστάσεων του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, σε Βόλο και Λαμία.

Τα παραπάνω έργα εντάσσονται σε ένα ευρύτερο πλέγμα προγραμμάτων ΣΔΙΤ για την πολύπλευρη αναβάθμιση ελληνικών Πανεπιστημιακών Ιδρυμάτων, συνολικού προϋπολογισμού 445 εκατ. ευρώ, το οποίο βρίσκεται σε εξέλιξη. Παράγοντες του Υπουργείου Οικονομικών μιλώντας στο Finance Pro εκτίμησαν ότι η υλοποίησή τους αναμένεται να έχει πολλά, σημαντικά και πολυεπίπεδα οφέλη, τόσο για τις τοπικές κοινωνίες όσο και για το σύνολο της χώρας.

Μέσω αυτών, όπως λένε, ενισχύεται η φοιτητική στέγη, διευκολύνεται η προσβασιμότητα στις σπουδές και αναβαθμίζεται περαιτέρω η ποιότητα των Πανεπιστημίων που βρίσκονται εκτός των μεγάλων οικονομικών και πληθυσμιακών κόμβων της Ελλάδας, δηλαδή της Αττικής και της Κεντρικής Μακεδονίας.

«Οι νέοι, σύγχρονοι χώροι διδασκαλίας και μάθησης που θα δημιουργηθούν, αφενός θα παρέχουν τη δυνατότητα σε φοιτητές από οικογένειες με χαμηλά εισοδήματα να αποκτήσουν πρόσβαση στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, μειώνοντας σημαντικά το κόστος διαβίωσης στις εν λόγω περιοχές, αφετέρου θα βελτιώσουν την ποιότητα της παρεχόμενης τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στην Περιφέρεια, αυξάνοντας συνολικά τις προοπτικές απασχόλησης» αναφέρουν χαρακτηριστικά.

Η αλήθεια είναι ότι πρόκειται για έργα που υπό προϋποθέσεις μπορούν να συμβάλλουν στη μείωση της υπερσυγκέντρωσης πληθυσμού και δραστηριοτήτων στα δύο μεγάλα αστικά κέντρα, να ενισχύσουν την περιφερειακή ανάπτυξη και να μειώσουν τις κοινωνικές ανισότητες, βοηθώντας στην προώθηση μιας ισορροπημένης οικονομικής, κοινωνικής και χωρικής ανάπτυξης. Το πρόβλημα ωστόσο είναι οι προϋποθέσεις. Εάν υπάρχουν και εάν αρκούν.

Επιτόκιο δανείων και κριτήρια επιλεξιμότητας δίνουν τον ρυθμό

Περνώντας στο επόμενο στάδιο, το Υπουργείο Οικονομικών και το Ταμείο Ανάκαμψης καθορίζουν και οριοθετούν τις απαραίτητες προδιαγραφές για τη συνέχεια του τόσο σημαντικού αυτού προγράμματος για την ελληνική οικονομία. Στο πλαίσιο αυτό, η τελευταία και ιδιαίτερα σημαντική εξέλιξη αφορά στον καθορισμό του ελάχιστου επιτοκίου χορήγησης δανείων στο Ταμείο Ανάκαμψης. Πιο συγκεκριμένα, το ποσοστό αυτό ορίστηκε στο 0,35%, με απόφαση του Υπουργού Οικονομικών, Χρήστου Σταϊκούρα και του αρμόδιου Αναπληρωτή Υπουργού Οικονομικών, Θόδωρου Σκυλακάκη. Ο συγκεκριμένος όρος, σε σχέση με το ύψος του επιτοκίου, ισχύει για όσες δανειακές συμβάσεις συναφθούν μεταξύ των τραπεζών που συμμετέχουν στο Πρόγραμμα και των δικαιούχων επενδυτών. Ωστόσο, το Υπουργείο Οικονομικών διευκρίνισε ότι το επιτόκιο δύναται, κατά περίπτωση, να είναι υψηλότερο. Η παραπάνω απόφαση υπογράφτηκε από τους Υπουργούς και έχει ήδη τεθεί σε ισχύ, από τη δημοσίευσή της στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως.

Είναι σημαντικό να σημειωθεί εδώ ότι μέχρι στιγμής, στο δανειοδοτικό σκέλος του «Ελλάδα 2.0» συμμετέχουν τα εξής πιστωτικά ιδρύματα: Ευρωπαϊκή Τράπεζα Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης (EBRD), Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΙΒ), Εθνική Τράπεζα, Τράπεζα Πειραιώς, Alpha Bank, Eurobank, Optima Bank και Παγκρήτια Τράπεζα. Τις επόμενες μέρες αναμένεται να εκδοθεί νέα πρόσκληση εκδήλωσης ενδιαφέροντος για συμμετοχή στο Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας περισσότερων τραπεζών. Πρώτη η Τράπεζα Πειραιώς απεύθυνε πρόσκληση συμμετοχής στο πρόγραμμα υποψήφιων επενδυτών, με στοχευμένες ενέργειες δημοσιότητας, όπως ήταν η πρόσφατη ενημερωτική εκδήλωση που διοργάνωσε για τους πελάτες της, στην οποία συμμετείχε και ο Αναπληρωτής Υπουργός Οικονομικών, Θόδωρος Σκυλακάκης, ο οποίος παρουσίασε τις βασικές πτυχές του προγράμματος. Μάλιστα, ο τελευταίος ευχαριστώντας την Τράπεζα Πειραιώς για την πρωτοβουλία της εκδήλωσης, δήλωσε μεταξύ άλλων ότι ήταν μία πρώτης τάξεως ευκαιρία για να ενημερωθούν οι επιχειρήσεις -πρωτίστως οι μικρές και οι μεσαίες που είναι πιο διστακτικές στην αξιοποίηση χρηματοδοτικών εργαλείων- για τις δυνατότητες που ανοίγονται, μέσα στους επόμενους μήνες, από τα δάνεια του Ταμείου Ανάκαμψης. Εκτίμησε ότι οι επιχειρήσεις που συμμετείχαν έμαθαν πολλά, τόσο από τις συζητήσεις που έγιναν στο πλαίσιο της εκδήλωσης όσο και από τις απαντήσεις που δόθηκαν στις ερωτήσεις που τέθηκαν. Και κατέληξε: «Το βασικό μήνυμα που θέλω να περάσω έχει να κάνει με το πόσο εύκολα και γρήγορα μπορούν να αξιοποιήσουν αυτό το επενδυτικό εργαλείο οι επιχειρήσεις και περιλαμβάνω εδώ και όλες τις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις που έχουν σήμερα ή μπορούν να αποκτήσουν πιστοληπτική ικανότητα στα αμέσως επόμενα χρόνια».

Αντίστοιχες κινήσεις προς ενημέρωση των πελατών τους σχεδιάζουν και υλοποιούν αυτή την περίοδο και οι υπόλοιπες τράπεζες που συμμετέχουν στο πρόγραμμα. Ενδεικτικά, ιδιαίτερα σημαντική ήταν και η επίσκεψη στην Αθήνα τις προηγούμενες ημέρες του Αντιπροέδρου της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων (ΕΤΕπ), Christian Thomsen στο Γενικό Λογιστήριο του Κράτους, όπου συναντήθηκε με τον Θ. Σκυλακάκη, παρουσία του Διοικητή της Ειδικής Υπηρεσίας Συντονισμού του Ταμείου Ανάκαμψης, Νίκου Μαντζούφα και του Διευθυντή Χρηματοδοτήσεων της ΕΤΕπ για Ελλάδα και Κύπρο, Ιωάννη Καλτσά. Μια συνάντηση κατά τη διάρκεια της οποίας συζητήθηκαν θέματα που άπτονται του δανειακού σκέλους του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας «Ελλάδα 2.0» και η οποία ανέδειξε και την πανευρωπαϊκή δυναμική του όλου προγράμματος.

Επενδύσεις 3 δις. ευρώ φέτος, έως και 2% του ΑΕΠ
Σαν έτοιμοι από καιρό, επιχειρήσεις, επιχειρηματίες-επενδυτές και τράπεζες έχουν ήδη ετοιμάσει σειρά μεγάλων επενδυτικών σχεδίων, τα οποία αναμένεται τις προσεχείς εβδομάδες να βγουν από τα συρτάρια και να αξιολογηθούν. Ειδικά από τη στιγμή που η διεθνής οικονομία εισέρχεται σε μια περίοδο έντονων μεταβολών στα επιτόκια, η δανειοδότηση μεγάλων επενδυτικών σχεδίων με επιτόκια σχεδόν μηδενικά φαντάζει σαν μια μεγάλη πρόκληση για τις ελληνικές επιχειρήσεις, μικρές και μεγάλες, που έχουν τραπεζικό προφίλ. Εάν στην εξίσωση προστεθούν και τα ισχυρά φορολογικά κίνητρα για συνεργασίες και συγχωνεύσεις των ελληνικών επιχειρήσεων, που θα τους επιτρέψουν να γίνουν περισσότερο ανταγωνιστικές σε πανευρωπαϊκό και διεθνές επίπεδο, τότε η εξίσωση γίνεται ακόμα πιο ελκυστική. Σύμφωνα με πληροφορίες δε, τόσο στις επιχειρήσεις που θέλουν να αξιοποιήσουν το Ταμείο Ανάκαμψης, όσο και στις τράπεζες που μετέχουν σε αυτό έχουν ήδη συσταθεί αυτόνομα τμήματα αποκλειστικά με αυτό το αντικείμενο, τα οποία μάλιστα αποτελούν άνω των 10 στελεχών, ενώ σε κάποιες μεγάλες εταιρείες φθάνουν ακόμα και τα 20. Στο οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης εκτιμούν ότι φέτος μπορούν να ξεκινήσουν επενδυτικά και μεταρρυθμιστικά προγράμματα στη χώρα που θα ξεπεράσουν τα 3 δις. ευρώ, τα οποία μπορούν να προσθέσουν έως και 2% στο ΑΕΠ της χώρας.

Όσον αφορά στο διαδικαστικό σκέλος του προγράμματος, για την έγκριση της κάθε σύμβασης θα απαιτηθεί χρονικό διάστημα που θα φθάνει έως και τους δύο μήνες μέχρι η σύμβαση αυτή να υλοποιηθεί. Σύμφωνα με τη συμφωνία που έχουν υπογράψει οι τράπεζες που συμμετέχουν στο πρόγραμμα του Ταμείου Ανάκαμψης με το Υπουργείο Οικονομικών, το διάστημα από την στιγμή που ο επενδυτής θα υποβάλλει την αίτησή του στην τράπεζα μέχρι την υπογραφή της σύμβασης για τη χρηματοδότηση της επένδυσης θα κυμαίνεται μεταξύ δύο έως τεσσάρων μηνών. Ωστόσο υπάρχουν καθυστερήσεις στην όλη διαδικασία, οι οποίες αφορούν στην υλοποίηση της ηλεκτρονικής πλατφόρμας του Υπουργείου Οικονομικών μέσα από την οποία οι εταιρείες και οι υποψήφιοι επενδυτές θα καταθέτουν τις αιτήσεις τους, τις οποίες στη συνέχεια θα λαμβάνουν οι τράπεζες. Οι πληροφορίες αναφέρουν ότι η πλατφόρμα αυτή θα είναι έτοιμη εντός του Μαρτίου, οπότε οι πρώτες αιτήσεις αναμένεται να υποβληθούν χειροκίνητα.

Τέλος, εκκρεμεί και η σύσταση από το Υπουργείο Οικονομικών του Μητρώου Ανεξάρτητων Αξιολογητών, οι οποίοι θα διενεργούν τον έλεγχο της επιλεξιμότητας των επενδυτικών σχεδίων. Μέχρι να ολοκληρωθεί η σύστασή του, οι τράπεζες θα είναι αυτές που θα προτείνουν στο Υπουργείο Οικονομικών συγκεκριμένους ορκωτούς λογιστές για την αξιολόγηση της κάθε αίτησης.
Κριτήρια αξιολόγησης της επιλεξιμότητας

Ιδιαίτερη σημασία θα πρέπει να δοθεί πλέον από τους υποψήφιους επενδυτές στα κριτήρια αξιολόγησης της επιλεξιμότητας των επενδυτικών σχεδίων που χρηματοδοτούνται με δάνεια του Ταμείου Ανάκαμψης, τα οποία έχουν ήδη προσδιοριστεί με απόφαση του Αναπληρωτή Υπουργού Οικονομικών και είναι σε ισχύ από τον Δεκέμβριο του 2021. Ειδικότερα, το ύψος της χρηματοδότησης του επενδυτικού σχεδίου, από το δάνειο του Ταμείου Ανάκαμψης, υπολογίζεται σύμφωνα με την ύπαρξη προϋπολογισμού επιλέξιμων επενδυτικών δαπανών στους πέντε πυλώνες του δανειακού σκέλους του «Ελλάδα 2.0», καθώς και με την κάλυψη συγκεκριμένων κριτηρίων ανά πυλώνα, τους οποίους παρουσιάζει σήμερα αναλυτικά το Finance PRO:

1. Πράσινη μετάβαση
Ο προϋπολογισμός επενδύσεων πράσινης μετάβασης, οι οποίες συνεισφέρουν στους πράσινους στόχους (green tagging) του Εθνικού Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (ΕΣΑΑ), πρέπει να ανέρχεται τουλάχιστον στο 20% του συνολικού προϋπολογισμού του επενδυτικού σχεδίου.

2. Ψηφιακός μετασχηματισμός
Ο προϋπολογισμός επενδύσεων ψηφιακού μετασχηματισμού, οι οποίες συνεισφέρουν στους ψηφιακούς στόχους (digital tagging) του ΕΣΑΑ, πρέπει να διαμορφώνεται τουλάχιστον στο 10% του συνολικού προϋπολογισμού του επενδυτικού σχεδίου.

3. Καινοτομία, έρευνα & ανάπτυξη
Πρέπει να καλύπτεται η επιλεξιμότητα ενός τουλάχιστον δείκτη καινοτομίας – έρευνας & ανάπτυξης. Ταυτόχρονα, ο ελάχιστος προϋπολογισμός επενδύσεων που αφορούν σε αυτό το «τρίπτυχο» πρέπει να ανέρχεται τουλάχιστον στο 10% του συνολικού προϋπολογισμού του επενδυτικού σχεδίου. Οι δείκτες είναι οι εξής:

Δείκτες Καινοτομίας

  • Χρηματοδότηση διδακτορικών ερευνητών επιστημών, τεχνολογίας, μηχανικής και μαθηματικών (STEM) από το επενδυτικό σχέδιο
  • Ποσοστό των νέων θέσεων εργασίας STEM ως προς το σύνολο των νέων θέσεων εργασίας που δημιουργεί το επενδυτικό σχέδιο
  • Επενδυτικό σχέδιο μικρομεσαίας επιχείρησης, με το οποίο δημιουργείται νέο προϊόν (όχι νέο brand)
  • Επενδυτικό σχέδιο μικρομεσαίας επιχείρησης, με το οποίο δημιουργείται νέα υπηρεσία (όχι νέο brand)
  • Το επενδυτικό σχέδιο προβλέπει δαπάνες κατοχύρωσης trademark σε μια χώρα του συστήματος MADRID, εφόσον δημιουργεί νέο προϊόν ή νέα υπηρεσία
  • Το επενδυτικό σχέδιο προβλέπει δαπάνες κατοχύρωσης design σε μια χώρα του συστήματος HAGUE
  • Ποσοστό πωλήσεων στο εξωτερικό προϊόντων από το επενδυτικό σχέδιο στις κατηγορίες ΚΑΔ 21, 26, 27, 28, 29 και 30
  • Ποσοστό πωλήσεων στο εξωτερικό υπηρεσιών από το επενδυτικό σχέδιο στις κατηγορίες ΚΑΔ 58.2, 62, 63, 71.2 και 72

Δείκτες Έρευνας & Ανάπτυξης

  • Το αντικείμενο της έρευνας θα πρέπει να σχετίζεται με τις θεματικές ενότητες του Horizon Europe.
  • Το αντικείμενο της έρευνας θα πρέπει να σχετίζεται με τις θεματικές ενότητες της στρατηγικής ευφυούς εξειδίκευσης της Ελλάδας (RIS3).
  • Το επενδυτικό σχέδιο προβλέπει τη διεξαγωγή συστηματικής βιομηχανικής έρευνας ή/και πειραματικής ανάπτυξης.
  • Το επενδυτικό σχέδιο προβλέπει τη διεξαγωγή της έρευνας από έμπειρη ερευνητική ομάδα με πολυετή εμπειρία στο αντικείμενο του επενδυτικού σχεδίου.
  • Το αντικείμενο της έρευνας στοχεύει στη δημιουργία νέων προϊόντων/υπηρεσιών ή τη σημαντική βελτίωση υφιστάμενων προϊόντων/υπηρεσιών.
  • Το αντικείμενο της έρευνας στοχεύει στη δημιουργία νέων ή στη σημαντική βελτίωση υφισταμένων μεθόδων παραγωγής, διάθεσης και εφαρμογής των προϊόντων/υπηρεσιών.
  • Ο επενδυτής ή/και οι κύριοι ερευνητές της ερευνητικής ομάδας έχουν συμμετάσχει σε ερευνητικά προγράμματα που συγχρηματοδοτούνται από το Ελληνικό Δημόσιο ή την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ή από άλλη χώρα του ΟΟΣΑ, κατά την πενταετία πριν την αίτηση δανειοδότησης.
  • Ο επενδυτής έχει λάβει βεβαιώσεις δαπανών επιστημονικής και τεχνολογικής έρευνας από την Γενική Γραμματεία Έρευνας και Καινοτομίας (πρώην Γενική Γραμματεία Έρευνας και
  • Τεχνολογίας), κατά την πενταετία πριν την αίτηση δανειοδότησης, στις οποίες περιλαμβάνονται δαπάνες των κυρίων ερευνητών της ερευνητικής ομάδας.
  • Το επενδυτικό σχέδιο προβλέπει δαπάνες κατοχύρωσης ευρεσιτεχνίας σε μια χώρα του συστήματος PCT.

4. Ανάπτυξη οικονομιών κλίμακας μέσω συνεργασιών, εξαγορών και συγχωνεύσεων
Θα πρέπει να υπάρχει συνεργασία είτε να δημιουργηθεί μια νέα, είτε ένα νέο σχήμα, το οποίο θα προκύπτει από εξαγορά/συγχώνευση.
Πιο συγκεκριμένα, ως συνεργασία νοείται η δραστηριότητα που διέπεται από μακροχρόνιες (με συμβατική ή πραγματική διάρκεια μεγαλύτερη της πενταετίας) δεσμευτικού χαρακτήρα συμβάσεις συνεργασίας μεταξύ μη-συνδεδεμένων επιχειρήσεων, με σκοπό την από κοινού προώθηση επιχειρηματικών δραστηριοτήτων (προμηθευτικές συνεργασίες, εξαγωγικές συνεργασίες, συμβολαιακή γεωργία, δικαιόχρηση (franchise), κοινά έργα έρευνας και ανάπτυξης, μεταξύ άλλων), είτε με τη δημιουργία νομικών προσώπων με τις ίδιες παραπάνω επιδιώξεις (κοινοπραξίες, συνεταιρισμοί, οργανώσεις και ομάδες παραγωγών ανεξαρτήτως νομικού τύπου, μεταξύ άλλων). Η επιλεξιμότητα των επενδυτικών σχεδίων καθορίζεται ως εξής:

Συνεργασίες (υφιστάμενες)

  • Το επενδυτικό σχέδιο περιλαμβάνει δέσμευση του επενδυτή, ότι θα συνεχίσει να μετέχει σε υφιστάμενο συνεργατικό σχηματισμό μεταξύ μη-συνδεδεμένων επιχειρήσεων, τουλάχιστον κατά την επόμενη πενταετία.
  • Ο μέσος συνολικός κύκλος εργασιών των νομικών προσώπων που μετέχουν στην συνεργασία κατά τα τρία προηγούμενα έτη, είναι μεγαλύτερος τουλάχιστον κατά 50% του κύκλου εργασιών του νομικού προσώπου με τον μεγαλύτερο μέσο κύκλο εργασιών μεταξύ των νομικών προσώπων που μετέχουν στη συνεργασία κατά την ίδια περίοδο.
  • Τουλάχιστον το 20% των επιλέξιμων δαπανών του επενδυτικού σχεδίου αφορούν στις επενδυτικές δαπάνες που γίνονται σύμφωνα με τη σύμβαση συνεργασίας.

Συνεργασίες (νέες)

  • Το επενδυτικό σχέδιο περιλαμβάνει δέσμευση του επενδυτή ότι θα συμμετέχει σε νέο συνεργατικό σχηματισμό μεταξύ μη-συνδεδεμένων επιχειρήσεων, τουλάχιστον κατά την επόμενη πενταετία.
  • Ο μέσος συνολικός κύκλος εργασιών των νομικών προσώπων που μετέχουν στην συνεργασία κατά τα τρία προηγούμενα έτη, είναι μεγαλύτερος τουλάχιστον κατά 50% του κύκλου εργασιών του νομικού προσώπου με τον μεγαλύτερο μέσο κύκλο εργασιών μεταξύ των νομικών προσώπων που μετέχουν στην συνεργασία κατά την ίδια περίοδο.
  • Τουλάχιστον το 20% των επιλέξιμων δαπανών του επενδυτικού σχεδίου αφορούν τις επενδυτικές δαπάνες που γίνονται σύμφωνα με τη σύμβαση συνεργασίας.

Εξαγορές και συγχωνεύσεις

  • Το επενδυτικό σχέδιο περιλαμβάνει νέο σχήμα, το οποίο προκύπτει από εξαγορά ή συγχώνευση, η οποία ολοκληρώθηκε κατόπιν της δημοσίευσης της Υπουργικής Απόφασης.
  • Ο μέσος συνολικός κύκλος εργασιών των νομικών προσώπων, σε επίπεδο ομίλου, που μετέχουν στη συγχώνευση ή εξαγορά κατά τα τρία προηγούμενα έτη είναι μεγαλύτερος, κατά τουλάχιστον 50% του κύκλου εργασιών του νομικού προσώπου, σε επίπεδο ομίλου, με το μεγαλύτερο μέσο κύκλο εργασιών μεταξύ των νομικών προσώπων, σε επίπεδο ομίλου, που μετέχουν στην εξαγορά ή συγχώνευση κατά την ίδια περίοδο.

5. Εξωστρέφεια
Η επιλεξιμότητα των επενδυτικών σχεδίων καθορίζεται με την ύπαρξη εναλλακτικά:
α. Μέσου όρου υφιστάμενης εξαγωγικής δραστηριότητας επενδυτή, τουλάχιστον στο 15% του κύκλου εργασιών του. Εξετάζονται τα οικονομικά στοιχεία τριετίας του επενδυτή, εναλλακτικά το μερίδιο του κύκλου εργασιών, το οποίο πραγματοποιείται με πιστωτικές κάρτες εξωτερικού ή εμβάσματα.
β. Ελάχιστου προϋπολογισμού εξαγωγών του επενδυτικού σχεδίου, τουλάχιστον στο 15% των προβλεπόμενων συνολικών εσόδων του επενδυτικού σχεδίου (μελέτη βιωσιμότητας).
Αυτοτελώς, είναι επιλέξιμα τα επενδυτικά σχέδια τουριστικών καταλυμάτων, επενδύσεων σύνθετων τουριστικών καταλυμάτων, καθώς και συγκροτημάτων τουριστικών κατοικιών που περιλαμβάνουν τουλάχιστον 5 ανεξάρτητες τουριστικές κατοικίες.

Επιλέξιμες δαπάνες
Όσον αφορά στις επιλέξιμες δαπάνες των επενδυτικών σχεδίων που χρηματοδοτούνται με δάνεια του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, σ’ αυτές συμπεριλαμβάνονται όσες πραγματοποιούνται εντός της ελληνικής επικράτειας και αφορούν στα παρακάτω:
α. Γήπεδα αγορά, γήπεδα χρήση (αποσβέσεις/μισθώσεις), διαμόρφωση γηπέδων
β. Κτίρια αγορά/κατασκευή, κτίρια χρήση (αποσβέσεις/μισθώσεις)
γ. Εξοπλισμός αγορά/κατασκευή, εξοπλισμός χρήση (αποσβέσεις/μισθώσεις)
δ. Μεταφορικά μέσα αγορά, μεταφορικά μέσα χρήση (αποσβέσεις/μισθώσεις)
ε. Άυλα αγορά/κατασκευή, άυλα χρήση (αποσβέσεις/συνδρομές)
στ. Μισθοδοσία συνδεδεμένη με το επενδυτικό σχέδιο
ζ. Μετακινήσεις/εξοδολόγια
η. Υπηρεσίες τρίτων
θ. Αναλώσιμα
ι. Λειτουργικά (επικοινωνία, ενέργεια, συντήρηση, μισθώματα, έξοδα διοίκησης, ασφάλιση κ.λπ.)
ια. Κόστος κεφαλαίων
ιβ. Κεφάλαιο κίνησης (δαπάνες λειτουργίας, δαπάνες σχετικές με το συναλλακτικό κύκλωμα της επιχείρησης, ΦΠΑ, κ.λπ.).
ιγ. Δαπάνες προώθησης και επικοινωνίας (marketing).

Η αγορά γηπέδου είναι επιλέξιμη εφόσον είναι συνυφασμένη με το επενδυτικό σχέδιο και δεν ξεπερνά το 30% των επιλέξιμων δαπανών του επενδυτικού σχεδίου.
Θα πρέπει στο σημείο αυτό να σημειωθεί ότι το άθροισμα του κεφαλαίου κίνησης και των δαπανών προώθησης και επικοινωνίας δεν μπορούν να ξεπερνούν το 30% των επιλέξιμων δαπανών του επενδυτικού σχεδίου. Τέλος, σε κάθε περίπτωση, τα πιστωτικά ιδρύματα δύνανται να χορηγούν πρόσθετα δάνεια, καθ’ υπέρβαση του ποσοστού του δανείου συγχρηματοδότησης, προκειμένου να καλύψουν μη επιλέξιμες δαπάνες του επενδυτικού σχεδίου.

Ταμείο Ανάκαμψης: «Πάση δυνάμει οι μηχανές», με στόχο την ταχεία ανάπτυξη

Αυτός είναι και ο λόγος που κατά τις προηγούμενες ημέρες, η κινητοποίηση του Υπουργείου Οικονομικών με στόχο την άμεση πρόοδο των διαδικασιών του Ταμείου ήταν πολύ έντονη, με σειρά πρωτοβουλιών που εκτιμάται ότι θα ανοίξουν έγκαιρα τον δρόμο εκταμίευσης των δανείων και επιχορηγήσεων που προβλέπονται να εισρεύσουν στη χώρα, στο πλαίσιο σειράς στρατηγικών μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων, που φιλοδοξούν να αλλάξουν το μοντέλο της ελληνικής οικονομίας.

Ο Αναπληρωτής Υπουργός Οικονομικών, Θόδωρος Σκυλακάκης κατά την υπογραφή των επιχειρησιακών συμφωνιών ΥΠΟΙΚ και Τραπεζών

Υπογραφή επιχειρησιακών συμφωνιών ΥΠΟΙΚ και Τραπεζών
Στο πλαίσιο αυτό, στις 28 Δεκεμβρίου 2021 υπεγράφησαν οι επιχειρησιακές συμφωνίες μεταξύ του Υπουργείου Οικονομικών και έξι εγχώριων πιστωτικών ιδρυμάτων, για την αξιοποίηση των δανειακών πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας «Ελλάδα 2.0». Τις έξι συμφωνίες υπέγραψαν ο Αναπληρωτής Υπουργός Οικονομικών, Θόδωρος Σκυλακάκης και εκπρόσωποι των εξής πιστωτικών ιδρυμάτων: Εθνική Τράπεζα, Τράπεζα Πειραιώς, Alpha Bank, Eurobank, Optima Bank και Παγκρήτια Τράπεζα. Δυνάμει αυτών των συμφωνιών, θα εκταμιευθούν, άμεσα, 970 εκατ. ευρώ προς τα ελληνικά πιστωτικά ιδρύματα. Υπενθυμίζεται πως έχει προηγηθεί η υπογραφή ανάλογων συμβάσεων με δύο διεθνή χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης (EBRD) και την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΙΒ), για τα οποία αναμένεται η εκταμίευση επιπλέον 600 εκατ. ευρώ. Συνεπώς, ποσό ύψους 1,570 δισ. ευρώ θα είναι, άμεσα, διαθέσιμο για τη χρηματοδότηση επενδύσεων στην ελληνική επικράτεια.

Βάσει της προβλεπόμενης από το Ταμείο Ανάκαμψης διαδικασίας, εντός 30 εργάσιμων ημερών, τα συγκεκριμένα έξι εγχώρια πιστωτικά ιδρύματα θα δημοσιοποιήσουν προσκλήσεις εκδήλωσης ενδιαφέροντος προς τους επενδυτές που επιθυμούν να λάβουν δανειοδότηση από το «Ελλάδα 2.0» για την υλοποίηση των σχεδίων τους. Ταυτόχρονα, θα υπάρξει στις επόμενες ημέρες πρόσκληση που θα απευθυνθεί σε άλλα πιστωτικά ιδρύματα της χώρας που έως τώρα δεν έχουν συμμετάσχει στο συγκεκριμένο σχήμα. Είναι σημαντικό να διευκρινιστεί στο σημείο αυτό ότι για να είναι επιλέξιμες, οι επενδύσεις θα πρέπει να συμβάλλουν σε έναν ή περισσότερους από τους παρακάτω στόχους: 1) πράσινη μετάβαση, 2) ψηφιακός μετασχηματισμός, 3) καινοτομία – έρευνα και ανάπτυξη, 4) ανάπτυξη οικονομιών κλίμακας μέσω συνεργασιών και συνενώσεων και 5) εξωστρέφεια.

Η χρήση των δανείων του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας «Ελλάδα 2.0» αφορά όλες ανεξαιρέτως τις επιχειρήσεις που ενδιαφέρονται να επενδύσουν στην Ελλάδα και η κυβέρνηση εκτιμά ότι θα συμβάλει, σημαντικά, στην επιτάχυνση της οικονομικής ανάκαμψης και ανάπτυξης. «Τα δάνεια θα κατευθυνθούν σε μακροπρόθεσμες βιώσιμες επενδύσεις του ιδιωτικού τομέα, που θα έχουν θετικό προσδοκώμενο ποσοστό απόδοσης» αναφέρει χαρακτηριστικά η σχετική ανακοίνωση του Υπουργείου Οικονομικών.

Θ. Σκυλακάκης, ΑΝΥΠΟΙΚ: «Ταχύτερη μετάβαση της Ελλάδας στη μόνιμη και διατηρήσιμη ανάπτυξη»
Υπενθυμίζεται πως από τα 30,5 δισ. ευρώ του «Ελλάδα 2.0», τα 12,7 δισ. ευρώ αφορούν σε δάνεια και τα υπόλοιπα 17,8 δισ. ευρώ σε επιδοτήσεις. Το συνολικό ποσό για επενδύσεις και μεταρρυθμίσεις που θα κινητοποιηθεί, μέσω μόχλευσης, αναμένεται να υπερβεί τα 60 δισ. ευρώ. Σχολιάζοντας την υπογραφή των επιχειρησιακών συμφωνιών, ο Αναπληρωτής Υπουργός Οικονομικών, Θόδωρος Σκυλακάκης, δήλωσε σχετικά: «Η υπογραφή των επιχειρησιακών συμφωνιών του Υπουργείου Οικονομικών, με έξι τράπεζες της χώρας, συμπεριλαμβανομένων των τεσσάρων συστημικών, ανεβάζει το ποσό που θα διοχετευτεί, άμεσα, στην ελληνική οικονομία, μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης, στο 1,570 δισ. ευρώ. Πρόκειται για ένα από τα μεγαλύτερα, αν όχι το μεγαλύτερο Πρόγραμμα, στο πλαίσιο όλων των Εθνικών Σχεδίων Ανάκαμψης στην Ευρώπη. Από την αξιοποίηση των δανειακών πόρων, οι ιδιωτικές επενδύσεις που θα υλοποιηθούν, αφορούν πλήθος κλάδων της οικονομίας και θα συμβάλουν, καταλυτικά, στην ταχύτερη μετάβαση της Ελλάδας στη μόνιμη και διατηρήσιμη ανάπτυξη».

Υποβολή του πρώτου αιτήματος πληρωμής ύψους 3,56 δισ. ευρώ για το «Ελλάδα 2.0»
Η επόμενη εξέλιξη είχε να κάνει με την υποβολή από την Ελλάδα του πρώτου αιτήματος πληρωμής προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για το Εθνικό Σχέδιο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας «Ελλάδα 2.0». Το συνολικό ύψος της πρώτης δόσης ανέρχεται σε 3,56 δισ. ευρώ, εκ των οποίων 1,72 δισ. ευρώ αφορούν στο σκέλος των επιδοτήσεων του Ταμείου Ανάκαμψης και 1,84 δισ. ευρώ στο σκέλος των δανείων, αντίστοιχα. Η Ελλάδα είναι μία από τις πρώτες χώρες που υποβάλλει αίτημα πληρωμής, όπως ήταν από τις πρώτες χώρες που κατέθεσε το Εθνικό Σχέδιο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας στην Ε.Ε. και από τις πρώτες που έλαβε τη σχετική έγκριση, ξεκινώντας άμεσα την υλοποίησή του. Βασική προϋπόθεση για την υποβολή αυτού του πρώτου αιτήματος πληρωμής ήταν η επιτυχής εκπλήρωση των 15 οροσήμων και στόχων που έχουν συμφωνηθεί με την Ε.Ε. στο πλαίσιο του Σχεδίου, καθώς και στην Εκτελεστική Απόφαση του Συμβουλίου. Τα ορόσημα και οι στόχοι που εκπληρώθηκαν από τις ελληνικές Αρχές αφορούν, μεταξύ άλλων, στις ενέργειες προετοιμασίας για τη διάθεση των δανείων προς τις επιχειρήσεις μέσω των Τραπεζών, στη διαμόρφωση του νομοθετικού πλαισίου για την προώθηση της πράσινης μετάβασης και την ενεργοποίηση σχετικών δράσεων, σε μεταρρυθμίσεις στους τομείς της εργασίας, της υγείας, της επιχειρηματικότητας, των μεταφορών και της φορολογίας, καθώς και στην προώθηση υποδομών πολιτικής προστασίας και δικαιοσύνης. Υπενθυμίζεται ότι με την υπογραφή της σύμβασης χρηματοδότησης και της δανειακής σύμβασης η Ελλάδα έχει, ήδη, λάβει προχρηματοδότηση, από τις αρχές Αυγούστου του 2021, συνολικού ύψους 3,96 δισ. ευρώ (2,31 δισ. ευρώ για επιδοτήσεις και 1,65 δισ. ευρώ για δάνεια).

Πρόσκληση για τη δημιουργία Μητρώου Αξιολογητών των επενδυτικών σχεδίων του Ταμείου
Μια ακόμα σημαντική πρωτοβουλία που προχώρησε αφορά στην πρόσκληση για τη δημιουργία Μητρώου Αξιολογητών των επενδυτικών σχεδίων του Ταμείου Ανάκαμψης. Στο πλαίσιο αυτό, με απόφαση του Αναπληρωτή Υπουργού Οικονομικών, Θόδωρου Σκυλακάκη, εκδόθηκε η δημόσια πρόσκληση για τη δημιουργία Καταλόγου – Μητρώου Αξιολογητών των προς χρηματοδότηση επενδυτικών σχεδίων του Εθνικού Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας «Ελλάδα 2.0». Πιο συγκεκριμένα, οι αξιολογητές θα συνεργάζονται με τα πιστωτικά ιδρύματα και τους φορείς των επενδυτικών σχεδίων, στο πλαίσιο της αξιολόγησης των επιλεξιμοτήτων των επενδυτικών σχεδίων που θα εντάσσονται στο «Ελλάδα 2.0», προκειμένου να λάβουν χρηματοδότηση από τα δανειακά του κεφάλαια.

Όπως ορίζεται στην πρόσκληση, δικαίωμα υποβολής αίτησης ένταξης στο Μητρώο, έχουν ορκωτοί ελεγκτές λογιστές, ελεγκτικές εταιρείες, εφόσον πληρούν τις εξής προϋποθέσεις:
α) είναι εγγεγραμμένοι στο Δημόσιο Μητρώο του άρθρου 14 του ν. 4449/2017 και δεν τελούν σε αναστολή,
β) έχουν συνολικό κύκλο εργασιών άνω των 2 εκατ. ευρώ, είτε κατά την τελευταία τετραετία από τη δημοσίευση της παρούσας πρόσκλησης (συμπεριλαμβανομένης και της χρήσης του 11μήνου του 2021, εφόσον έχει γίνει έλεγχος των οικονομικών τους καταστάσεων από ορκωτό λογιστή/ελεγκτή ή και φοροτεχνικό Α’ τάξης, δηλαδή 2017 έως 11/2021) είτε κατά την τελευταία τετραετία από την υποβολή της αίτησης, εφόσον η αίτηση υποβληθεί από το 2022 και έπειτα,
γ) διαθέτουν ασφαλιστική κάλυψη επαγγελματικής ευθύνης τουλάχιστον 1 εκατ. ευρώ ανά συμβάν και συνολικού ποσού τουλάχιστον 5 εκατ. ευρώ ετησίως και
δ) διαθέτουν ομάδα έργου, δηλαδή προσωπικό ή/και συνεργάτες επαρκείς σε πλήθος και επαγγελματικού τύπου δεξιότητες για την υλοποίηση του έργου.
55 νέα έργα αξίας 3,35 δισ. ευρώ

Στις σημαντικές εξελίξεις των τελευταίων εβδομάδων συγκαταλέγονται και τα 55 νέα έργα αξίας 3,35 δισ. ευρώ που εντάσσονται στο Ταμείο Ανάκαμψης, με την έγκριση του Αναπληρωτή Υπουργού Οικονομικών Θ. Σκυλακάκη, τα οποία και ανακοινώθηκαν στις αρχές Ιανουαρίου 2022. Υπενθυμίζεται εδώ πως 48 έργα, ύψους 2,76 δισ. ευρώ, έχουν, ήδη, ενταχθεί και ανακοινωθεί σε δύο χρονικές φάσεις. Τα 12 πρώτα (1,42 δισ. ευρώ) τον Ιούλιο του 2021 και τα υπόλοιπα 36 έργα (1,34 δισ. ευρώ) τον Οκτώβριο του 2021. Μετά από την παρούσα τρίτη δέσμη, ο συνολικός προϋπολογισμός των 103 έργων που θα υλοποιηθούν μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης υπερβαίνει τα 6 δισ. ευρώ.

Μεταρρυθμίσεις απαραίτητες για την υλοποίηση των επενδύσεων
Σημειώνεται πως στο Ταμείο Ανάκαμψης έχει ενταχθεί και πλήθος μεταρρυθμίσεων, οι οποίες είναι απαραίτητες για την υλοποίηση των επενδύσεων. Σ’ αυτές συμπεριλαμβάνονται, μεταξύ άλλων: α) Ο εκσυγχρονισμός και η απλοποίηση του Εργατικού Δικαίου, β) το πλαίσιο εγκατάστασης και λειτουργίας φορτιστών ηλεκτρικών οχημάτων, γ) η μεταρρύθμιση στη διαχείριση αποβλήτων, με νέα νομοθεσία για την υλοποίηση βιώσιμων χώρων υγειονομικής ταφής και κέντρων ανακύκλωσης, δ) η κωδικοποίηση και η απλούστευση της φορολογικής νομοθεσίας, ε) το σχέδιο δράσης για την αντιμετώπιση της ενεργειακής φτώχειας, στ) η ανάπτυξη του νομικού πλαισίου φορολογικών, οικονομικών και αδειοδοτικών κινήτρων για συνεργασίες και συνενώσεις επιχειρήσεων.


Τα 55 νέα έργα που εντάσσονται στο «Ελλάδα 2.0» ανά πυλώνα:

1. Πράσινη Μετάβαση
Εξοικονομώ κατ’ οίκον (κύκλοι 2021, 2022) για την ενεργειακή αναβάθμιση κύριων κατοικιών (1,35 δισ. ευρώ)
Εξοικονομώ κατ’ οίκον (κύκλος 2020) για την ενεργειακή αναβάθμιση κύριων κατοικιών (199,64 εκατ. ευρώ)
Ανακαίνιση Ολυμπιακού Αθλητικού Κέντρου Αθηνών (ΟΑΚΑ)
Επισκευή, συντήρηση και βελτίωση της λειτουργικής του απόδοσης (56,43 εκατ. ευρώ)
Εθνικό Σχέδιο Αναδάσωσης – Σχέδιο Προστασίας Δασών (50 εκατ. ευρώ)
Πράσινα ΤΑΞΙ – Αντικατάσταση παλαιών, ρυπογόνων οχημάτων ΤΑΞΙ, με νέα, αμιγώς ηλεκτρικά, μηδενικών εκπομπών (40,01 εκατ. ευρώ)
Ανακατασκευή του Κέντρου Υπερυψηλής Τάσης (ΚΥΤ) Κουμουνδούρου και Γραμμή Μεταφοράς 400kV ΚΥΤ Κουμουνδούρου – ΚΥΤ Κορίνθου (30,10 εκατ. ευρώ)
Κατασκευή 13 Περιφερειακών Επιχειρησιακών Κέντρων Πολιτικής Προστασίας (23,56 εκατ. ευρώ)
Αυτοτελείς μελέτες για τον καθορισμό Ζωνών Υποδοχής Συντελεστή Δόμησης (Ζ.Υ.Σ.) σε τουλάχιστον 50 Δημοτικές Ενότητες (8,08 εκατ. ευρώ)

2. Ψηφιακή Μετάβαση
Ψηφιοποίηση Αρχείων Πολεοδομικής Πληροφορίας. Αφορά στους φακέλους των αδειών δόμησης (159,89 εκατ. ευρώ).
Επιχορήγηση του Εθνικού Δικτύου Υποδομών Τεχνολογίας και Έρευνας (ΕΔΥΤΕ Α.Ε.) για την ανάπτυξη νέου εθνικού υπολογιστικού συστήματος υψηλών επιδόσεων, το οποίο θα καλύψει τις ανάγκες της ερευνητικής και ακαδημαϊκής κοινότητας για τα επόμενα 5 έτη (23 εκατ. ευρώ).
Διασύνδεση των υφιστάμενων συστημάτων ενδοεπιχειρησιακού σχεδιασμού Enterprise Resource Planning (ERP) της Γενικής Κυβέρνησης με το Εθνικό Δίκτυο Ηλεκτρονικού Τιμολογίου (2,30 εκατ. ευρώ)

3. Απασχόληση, Δεξιότητες, Κοινωνική Συνοχή
Μεταρρύθμιση του συστήματος Clawback και συμψηφισμός του με ερευνητικές και επενδυτικές δαπάνες (250 εκατ. ευρώ)
Προμήθεια και εγκατάσταση διαδραστικών συστημάτων μάθησης σε σχολικές μονάδες πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας γενικής και επαγγελματικής εκπαίδευσης (148,68 εκατ. ευρώ)
Πρόγραμμα του ΟΑΕΔ επιχορήγησης επιχειρήσεων για την απασχόληση 10.000 μακροχρόνια ανέργων, ηλικίας 45 ετών και άνω, σε περιοχές υψηλής ανεργίας (119,70 εκατ. ευρώ)
Στοχευμένο πρόγραμμα απασχόλησης του ΟΑΕΔ για ειδικές ομάδες πληθυσμού, με δυσκολία ανεύρεσης εκ νέου εργασίας (111,23 εκατ. ευρώ)
Προγράμματα αναβάθμισης δεξιοτήτων και επανειδίκευσης (επαγγελματική κατάρτιση) σε κλάδους υψηλής ζήτησης, με έμφαση σε ψηφιακές και πράσινες δεξιότητες (101,74 εκατ. ευρώ)
Πρόγραμμα προετοιμασίας/προεργασίας για 10.000 ανέργους νέους, ηλικίας 18 έως 30 ετών, σε εργασιακό περιβάλλον του ιδιωτικού τομέα για την ομαλή ένταξή τους στην αγορά εργασίας (68,04 εκατ. ευρώ)
Πρόγραμμα υποστήριξης ανέργων και εργοδοτών που επλήγησαν από τις επιπτώσεις της πανδημίας, με αξιοποίηση ειδικών, εργασιακών συμβούλων (54,72 εκατ. ευρώ).
Πρόγραμμα επιχορήγησης επιχειρήσεων για την απασχόληση 5.000 ανέργων στους τομείς της πράσινης οικονομίας του ΟΑΕΔ, με έμφαση στις γυναίκες (49,88 εκατ. ευρώ)
Ψηφιοποίηση του ιστορικού (αρχείου) ασφάλισης του e-EFKA, με κύριο στόχο την προστασία και διασφάλισή του, καθώς και την πρόσβαση στην πληροφορία από τα συστήματα του e-EFKA (33,23 εκατ. ευρώ)
Μετασχηματισμός των Πληροφοριακών Συστημάτων του Υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων σε ένα ολοκληρωμένο Πληροφοριακό Σύστημα Παρακολούθησης της Αγοράς Εργασίας και εισαγωγή της ψηφιακής κάρτας εργασίας – ΑΡΙΑΔΝΗ (31 εκατ. ευρώ)
Προώθηση της ένταξης του προσφυγικού πληθυσμού στην αγορά εργασίας: Πρακτική άσκηση και εργασία (17,50 εκατ. ευρώ)
Προώθηση της ένταξης του προσφυγικού πληθυσμού στην αγορά εργασίας: Γλωσσική – διαπολιτισμική εκπαίδευση (7,34 εκατ. ευρώ)
Προώθηση της ένταξης του προσφυγικού πληθυσμού στην αγορά εργασίας: Επαγγελματική Εκπαίδευση (6,01 εκατ. ευρώ)
Προώθηση της ένταξης του προσφυγικού πληθυσμού στην αγορά εργασίας: Υπηρεσίες διερμηνείας (2,99 εκατ. ευρώ)
Κεντρικό Πληροφοριακό Σύστημα Σύζευξης προσφοράς και ζήτησης εργασίας, δηλαδή λειτουργία σύζευξης των χαρακτηριστικών των ανέργων με τα χαρακτηριστικά των ζητούμενων θέσεων εργασίας (2,70 εκατ. ευρώ)
E-learning και ψηφιοποίηση εκπαιδευτικού περιεχομένου (ΟΑΕΔ). Το έργο αφορά στον εκσυγχρονισμό του συστήματος επαγγελματικής κατάρτισης (868.000 ευρώ)
Προώθηση της ένταξης του προσφυγικού πληθυσμού στην αγορά εργασίας: Πιστοποίηση δεξιοτήτων (669.600 ευρώ)
Επιτόπια παρακολούθηση για την αξιολόγηση του προγράμματος προώθησης της ένταξης προσφυγικού πληθυσμού στην αγορά εργασίας (508.400 ευρώ)
FMIS: Πληροφοριακό Σύστημα Οικονομικής Διαχείρισης ΟΑΕΔ, το οποίο περιλαμβάνει υποσυστήματα διαχείρισης προμηθειών και μισθοδοσίας και προβλέπει διαλειτουργικότητα με τα λοιπά Πληροφοριακά Συστήματα του Οργανισμού (260.400 ευρώ).
HRM: Πληροφοριακό Σύστημα Διαχείρισης Ανθρώπινου Δυναμικού ΟΑΕΔ, το οποίο περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων: παρακολούθηση Οργανογράμματος φορέα, παρακολούθηση όλων των κατηγοριών προσωπικού, τίτλους σπουδών ή άλλων τυπικών προσόντων κ.λπ. (186.000 ευρώ).
Προγράμματα αναβάθμισης δεξιοτήτων εξειδικευμένα, ανά τομέα, π.χ. ψηφιακές δεξιότητες, πράσινες δεξιότητες κ.ά. (74.400 ευρώ).

4. Ιδιωτικές επενδύσεις και μετασχηματισμός της οικονομίας
Αναβάθμιση της υποδομής τουριστικών λιμένων (161,05 εκατ. ευρώ)
Ορεινός Τουρισμός. Θα αναπτυχθούν, περαιτέρω, οι εγκαταστάσεις ορεινού και χειμερινού τουρισμού (χιονοδρομικά κέντρα) και παράλληλα θα εκσυγχρονιστεί η κείμενη νομοθεσία ανέγερσης, αδειοδότησης και λειτουργίας των σχετικών υποδομών (56,57 εκατ. ευρώ).
Προγράμματα επανακατάρτισης και απόκτησης νέων δεξιοτήτων για 18.000 απασχολούμενους στον τομέα του τουρισμού (43,97 εκατ. ευρώ)
Τουρισμός υγείας και ευεξίας, με την αξιοποίηση ιαματικών πηγών (28,46 εκατ. ευρώ)
Καταδυτικός και υποβρύχιος τουρισμός. Το έργο αφορά στην προστασία και προώθηση του υποβρύχιου περιβάλλοντος και στην αξιοποίηση των συγκριτικών πλεονεκτημάτων (φυσικών και πολιτιστικών) που έχει η Ελλάδα, με βάση τις αρχές της αειφορίας (22,05 εκατ. ευρώ).
Διαχείριση προορισμών. Σχετίζεται με τη βελτίωση της διαχείρισης των προορισμών, μέσω της σύστασης και λειτουργίας Τοπικών/Περιφερειακών Οργανισμών διαχείρισης και προώθησης προορισμών και Παρατηρητηρίων βιώσιμης τουριστικής ανάπτυξης (18,45 εκατ. ευρώ).
Προσβάσιμες παραλίες. Ανάπτυξη περίπου 250 παρεμβάσεων ημι-μόνιμων υποδομών σε παραλίες της χώρας, προκειμένου να βελτιωθεί η προσβασιμότητα ατόμων με κινητικά προβλήματα ή εμποδιζομένων ατόμων γενικότερα (17,21 εκατ. ευρώ).
Αγροτουρισμός και Γαστρονομία. Ανάπτυξη ενός Δικτύου (Συστήματος Διασύνδεσης) Αγροδιατροφής, Γαστρονομίας και Τουρισμού (Agri-Food, Gastronomy and Tourism Interconnection System – AGTIS), που θα λειτουργεί ως θεματικός Οργανισμός Διαχείρισης/Μάρκετινγκ Προορισμού (DMO) της χώρας για τη γαστρονομία και τον αγροτουρισμό (17,18 εκατ. ευρώ).
Τεχνική βοήθεια ωρίμανσης έργων, με φορέα υλοποίησης το ΤΑΙΠΕΔ (10 εκατ. ευρώ)
Οργανωτική μεταρρύθμιση του σιδηροδρομικού τομέα. Αφορά στο μετασχηματισμό, θεσμικό και οργανωτικό, των δύο σιδηροδρομικών φορέων, ΟΣΕ Α.Ε. και ΕΡΓΑ ΟΣΕ Α.Ε. (6,20 εκατ. ευρώ).
Ψηφιοποίηση φακέλων δανείων του Ταμείου Παρακαταθηκών και Δανείων (3,35 εκατ. ευρώ)
Αποκατάσταση βορείου περιβόλου Κάστρου Μυτιλήνης (2,59 εκατ. ευρώ)
Επανεξέταση του χωροταξικού σχεδιασμού, βελτιστοποίηση της οργάνωσης και διοίκησης των δικαστηρίων, επικαιροποίηση και απλούστευση των δικαστικών διαδικασιών (2,31 εκατ. ευρώ)
Ανάπτυξη νέου Ολοκληρωμένου Πληροφοριακού Συστήματος για το Γενικό Χημείο του Κράτους (1,49 εκατ.)
Εκφάνσεις μνημειακής ζωγραφικής (εργασίες αποκατάστασης τριών ναών και συντήρηση των τοιχογραφιών, των εικόνων και των λίθινων μελών) στην Χίο (1,47 εκατ. ευρώ)
Εξειδικευμένο γραφείο υποστήριξης για τη διαχείριση έργων του Υπουργείου Τουρισμού, τα οποία θα υλοποιηθούν μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης (1,04 εκατ. ευρώ).
Αποκατάσταση και ανάδειξη τεμένους Κουρσούμ Καστοριάς – διατηρητέο μνημείο (1 εκατ. ευρώ)
Θέσπιση πολυεπίπεδης Διακυβέρνησης – κατανομή αρμοδιοτήτων μεταξύ επιπέδων Δημόσιας Διοίκησης – Κεντρική Κυβέρνηση, Αποκεντρωμένες Διοικήσεις και Τοπικές Αυτοδιοικήσεις (992.000 ευρώ)
Οργάνωση γραφείου για τις υπηρεσίες της ΑΑΔΕ – Σύστημα Ηλεκτρονικής Διαχείρισης Εγγράφων (Σ.Η.Δ.Ε.) στην ΑΑΔΕ (800.208 ευρώ)
Αποκατάσταση Βυζαντινού Ναού Ταξιαρχών Μητροπόλεως και συντήρηση των τοιχογραφιών του (800.000 ευρώ)
Ολοκληρωμένο Πληροφοριακό Σύστημα για τις ανάγκες της Γενικής Διεύθυνσης Οικονομικών Υπηρεσιών της ΑΑΔΕ (501.059 ευρώ)
Συντήρηση τοιχογραφιών Ιεράς Μονής Παναγίας Μαυριώτισσας Καστοριάς (300.000 ευρώ)
– Μελέτη για την αναβάθμιση των υποδομών και τον εκσυγχρονισμό της Διεύθυνσης Διαχείρισης Δημόσιου υλικού της ΑΑΔΕ στη Μαγουλέζα (37.200 ευρώ).

Ελληνική Οικονομία: Οι δείκτες ευημερούν, οι προκλήσεις παραμένουν

Πριν λίγες μόλις μέρες το Eurogroup συζήτησε και αξιολόγησε θετικά την πορεία της ελληνικής οικονομίας, μέσα από την 12η Έκθεση Ενισχυμένης Εποπτείας, αποφασίζοντας παράλληλα την εκταμίευση του 6ου πακέτου μέτρων ελάφρυνσης του ελληνικού χρέους, ύψους 767 εκατ. ευρώ. Την ίδια στιγμή, το Eurogroup εξέφρασε την ικανοποίησή του για την πρόθεση της Ελλάδας να προχωρήσει το 2022 στις πρόωρες αποπληρωμές των δανείων προς το ΔΝΤ, καθώς και σημαντικού ποσού από τα διμερή δάνεια προς τις χώρες της Ευρωζώνης, τα οποία συνάφθηκαν το 2010, στο πλαίσιο του πρώτου προγράμματος δημοσιονομικής προσαρμογής. Το κλίμα ήρθε να βελτιώσει ακόμα περισσότερο η ανακοίνωση της ΕΛΣΤΑΤ, η οποία δείχνει ότι η ελληνική οικονομία αναπτύχθηκε, το 3ο τρίμηνο του 2021, κατά 13,4% σε ετήσια βάση, με αποτέλεσμα ο ρυθμός μεγέθυνσης για το 9μηνο να υπερβαίνει το 9,3%. Την ίδια περίοδο, ο μέσος όρος της ευρωζώνης διαμορφώθηκε πολύ χαμηλότερα, στο 3,9% το 3ο τρίμηνο και στο 5,7% το 9μηνο του 2021.

Σε καθαρά νούμερα, το ΑΕΠ διαμορφώθηκε στα 46,4 δισ. ευρώ το 3ο τρίμηνο του 2021, η υψηλότερη εγχώρια επίδοση την τελευταία δεκαετία. Κάπως έτσι διαμορφώνεται κλίμα ανάπτυξης για το 2022, μετά την ανάκαμψη της οικονομίας το 2021. Μάλιστα, η ελληνική οικονομία φαίνεται να καλύπτει το 2021 τα 2/3 του απολεσθέντος εγχώριου προϊόντος, σηματοδοτώντας ότι το 2022 όχι μόνο αναμένεται να αποκατασταθεί το επίπεδο του εγχώριου προϊόντος του 2019, αλλά αυτό να αυξηθεί περαιτέρω, κατά 1,7%. Όλα αυτά βέβαια υπό τις όποιες διαφοροποιήσεις μπορεί να επιφέρει η εξέλιξη της πανδημίας, η οποία ωστόσο δεν πρόκειται σύμφωνα με την κυβέρνηση, να οδηγήσει εκ νέου σε κλείσιμο την οικονομία, αφού το lockdown απορρίπτεται μετ’ επιτάσεως από την ίδια, σε κάθε ευκαιρία δημόσιου διαλόγου.

Τι προβλέπει ο Προϋπολογισμός
Μια πιο ξεκάθαρη εικόνα για την κατάσταση της ελληνικής οικονομίας δίνει ο Προϋπολογισμός του 2022, ο οποίος σε αντιδιαστολή με τον περυσινό Προϋπολογισμό ο οποίος επικεντρωνόταν στην αποτελεσματική διαχείριση της πανδημίας, «σηματοδοτεί την υπέρβαση της υγειονομικής κρίσης και καταγράφει τη μετάβαση της οικονομίας από την ισχυρή ανάκαμψη του 2021, στην υψηλή και διατηρήσιμη ανάπτυξη του 2022, μέσα από ένα πιο εξωστρεφές, ανταγωνιστικό, καινοτόμο, δίκαιο, έξυπνο, πράσινο και ψηφιακό παραγωγικό μοντέλο», όπως δήλωσε στη Βουλή ο Υπουργός Οικονομικών, Χρήστος Σταϊκούρας. Ωστόσο, το αποτύπωμα της πανδημίας και στον νέο Προϋπολογισμό εξακολουθεί να παραμένει ισχυρό – άλλωστε δυστυχώς, δεν μας έχει εγκαταλείψει ακόμα. Σύμφωνα με τα στοιχεία, η συνολική αξία των παρεμβάσεων για την αντιμετώπιση της πανδημίας ανέρχεται στα 43,3 δισ. ευρώ την περίοδο 2020-2022. Πρόκειται για το 3ο μεγαλύτερο πακέτο μέτρων στήριξης – ως ποσοστό του ΑΕΠ – στην ευρωζώνη, και το 4ο παγκοσμίως, σύμφωνα με πρόσφατη Έκθεση του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας.

Παρά το ότι ο Προϋπολογισμός του 2022 καταρτίζεται, για δεύτερο συνεχόμενο έτος, υπό το καθεστώς της αβεβαιότητας που προκαλεί η παγκόσμια υγειονομική κρίση και μολονότι οι τρέχουσες διεθνείς εξελίξεις στις τιμές αποτελούν πρόσθετο παράγοντα αβεβαιότητας, έχουν ήδη καταγραφεί τα πρώτα θετικά μακροοικονομικά αποτελέσματα, μετά τη σταδιακή υποχώρηση των άμεσων οικονομικών επιπτώσεων της πανδημικής κρίσης και το σταδιακό άνοιγμα της οικονομίας. Έτσι, ο ρυθμός ανάπτυξης για το 2021 αναθεωρείται σημαντικά προς τα πάνω, από 3,6% που προβλεπόταν στο ΜΠΔΣ 2022-2025 και 6,1% στο προσχέδιο Προϋπολογισμού 2022, σε 6,9%.

Αυτό σύμφωνα τουλάχιστον με την κυβέρνηση, σηματοδοτεί ότι σε σχέση με την ύφεση ύψους 9 % που παρατηρήθηκε το 2020, η οικονομία έχει ήδη καλύψει άνω των δύο τρίτων του απολεσθέντος εγχώριου προϊόντος, εντός μάλιστα ενός έτους που κατά το πρώτο εξάμηνο υπήρχαν ακόμη σε ισχύ σημαντικά περιοριστικά μέτρα στην άσκηση της οικονομικής δραστηριότητας. Επιπλέον, η σωρευτική ανάπτυξη των ετών 2021-2022 αυξάνεται στο 11,7%, 1,6% υψηλότερα σε σχέση με τις προβλέψεις στο ΜΠΔΣ 2022-2025, σηματοδοτώντας ότι κατά το 2022 όχι μόνο αναμένεται να αποκατασταθεί το επίπεδο του εγχώριου προϊόντος του 2019, αλλά αυτό να αυξηθεί περαιτέρω, κατά 1,7%. Χαρακτηριστικό και δομικό στοιχείο της οικονομικής ανάπτυξης δε, που ήδη βρίσκεται σε εξέλιξη, είναι η σημαντική μείωση του ποσοστού ανεργίας, από 16,5% τον Σεπτέμβριο του 2020, σε 13% τον Σεπτέμβριο του 2021.

Παράλληλα, ο Προϋπολογισμός του 2022 εισάγει μια σειρά καινοτομιών που αποσκοπούν στην αύξηση της αποτελεσματικότητας του κράτους, στη βάση δεικτών επίδοσης, στον έλεγχο των δαπανών και εσόδων και στην αύξηση της διαθέσιμης πληροφόρησης και διαφάνειας. Έτσι, παρουσιάζεται – για πρώτη φορά – Προϋπολογισμός Επιδόσεων για όλους τους Φορείς της Κεντρικής Διοίκησης, ενώ εμφανίζονται δείκτες μέτρησης του περιβαλλοντικού αποτυπώματος συγκεκριμένων πολιτικών. Τέλος, παρουσιάζεται και η Λειτουργική Ταξινόμηση των δαπανών της Γενικής Κυβέρνησης.

Αύξηση 4,5% του ΑΕΠ το 2022
Με βάση όλα τα μέχρι σήμερα δεδομένα, το πραγματικό ΑΕΠ της χώρας προβλέπεται να αυξηθεί το 2022 κατά 4,5% έναντι του 2021, με κινητήριους μοχλούς τον διατηρούμενο υψηλό ρυθμό αύξησης της ιδιωτικής κατανάλωσης (3,0% σε ετήσια βάση), τη σημαντική ώθηση των επενδύσεων κατά 21,9% και την περαιτέρω ανάκαμψη των εξαγωγών υπηρεσιών κατά 21%, εν μέσω ανόδου του εξωτερικού τουρισμού. Η αύξηση της πραγματικής ιδιωτικής κατανάλωσης το 2022 αναμένεται να στηριχθεί, πέρα από τη χρήση των συσσωρευμένων αποταμιεύσεων, στην αύξηση της απασχόλησης κατά 2,6%, με το 83,3% των νέων θέσεων εργασίας να αφορά θέσεις μισθωτής απασχόλησης, αλλά και στην αύξηση του ονομαστικού μέσου μισθού κατά 1,1%. Από τις εκτιμήσεις αυτές προκύπτει ώθηση των αμοιβών εξαρτημένης εργασίας κατά 4,1% πάνω από το επίπεδο του 2021. Ο ρυθμός πληθωρισμού αναμένεται μετριοπαθώς θετικός στο σύνολο του 2022 (0,8%), καθώς οι πληθωριστικές τάσεις του 2021 αναμένεται να αρχίσουν να υποχωρούν κατά τη διάρκεια του δεύτερου τριμήνου του 2022, επιτρέποντας όφελος σε όρους πραγματικού μέσου μισθού κατά 0,2% έναντι του 2021 στο σύνολο του έτους.

Αυξημένες δαπάνες σε υγεία και κοινωνική πολιτική
Όσον αφορά στο κρίσιμο πεδίο της Υγείας – το οποίο αποτέλεσε πεδίο έντονης πολιτικής αντιπαράθεσης κυβέρνησης – αξιωματικής αντιπολίτευσης τις προηγούμενες μέρες -, οι δημόσιες δαπάνες θα είναι αυξημένες το 2022, τόσο έναντι του 2021, όσο και του 2019. Πιο συγκεκριμένα, οι συνολικές δαπάνες για την υγεία διαμορφώνονται στα 11,7 δισ. ευρώ για το 2022, ή στο 6,3% του ΑΕΠ, πολύ κοντά στο μέσο ευρωπαϊκό όρο. Ενώ επίσης, οι προσλήψεις στον τομέα της Υγείας θα καλύψουν το 29% των συνολικών διορισμών, εκτιμώνται συνεπώς περίπου στις 6.000 προσλήψεις. Πιο συγκεκριμένα:

  1. Οι δημόσιες δαπάνες για την υγεία είναι αυξημένες το 2022, τόσο έναντι του 2021 όσο και του 2019, φθάνοντας συνολικά σε επίπεδο Γενικής Κυβέρνησης το 2022 στο 6,3% του ΑΕΠ. Οι τακτικές δαπάνες για το Υπουργείο Υγείας, χωρίς τις έκτακτες δαπάνες Covid, ανέρχονται σε 4,52 δισ. ευρώ το 2022 έναντι 4,27 δισ. ευρώ το 2021, αυξημένες δηλαδή κατά 250 εκατ. ευρώ. Για το 2021 πραγματοποιήθηκαν δαπάνες Covid από το Υπουργείο Υγείας, επιπλέον των ανωτέρω, 944 εκατ. ευρώ, ενώ για το 2022 έχουν προβλεφθεί πιστώσεις Covid για την Υγεία 736 εκατ. ευρώ. Συνεπώς, οι συνολικές δαπάνες αναμένεται να ανέλθουν σε 5.257 εκατ. ευρώ το 2022, έναντι 5.217 εκατ. ευρώ το 2021, αυξημένες κατά 40 εκατ. ευρώ. Τα έσοδα των νοσοκομείων, σε δημοσιονομική βάση, ανέρχονται σε 2.689 εκατ. ευρώ το 2022, έναντι 2.675 εκατ. ευρώ το 2021, και αυτό χωρίς τις επιπλέον πιστώσεις για την υγεία που έχουν προβλεφθεί στο ειδικό αποθεματικό.
  2. Οι τακτικές κοινωνικές δαπάνες, χωρίς τις έκτακτες δαπάνες Covid, που ήταν συνδεδεμένες με τα διαδοχικά lockdown, είναι επίσης αυξημένες το 2022. Σύμφωνα με τον κοινωνικό προϋπολογισμό, η δαπάνη των Οργανισμών Κοινωνικής Ασφάλισης αυξάνεται κατά 759 εκατ. ευρώ, από τα 43,29 δισ. ευρώ το 2021 σε 44,05 δισ. ευρώ το 2022, ενώ οι τακτικές δαπάνες του ΟΠΕΚΑ (εξαιρουμένων των δαπανών Covid, πρόγραμμα “Γέφυρα”), αυξάνονται κατά 155 εκατ. ευρώ.
  3. Μέτρα προστασίας των νοικοκυριών από τις ανατιμήσεις έχουν ήδη ληφθεί (μειώσεις φόρων, έκτακτη βοήθεια στους δικαιούχους του ελάχιστου εγγυημένου εισοδήματος, ενισχύσεις στα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις για τους λογαριασμούς ρεύματος, διπλασιασμός του επιδόματος θέρμανσης κ.λπ.) και η κυβέρνηση τονίζει ότι θα συνεχίσει να τα λαμβάνει ανάλογα με την εξέλιξη του φαινομένου.
  4. Τα φορολογικά έσοδα αυξάνονται λόγω της δυναμικής ανάκαμψης που περιλαμβάνεται στο μακροοικονομικό σενάριο. Με βάση τα οικονομικά δεδομένα, όταν αυξάνεται το ΑΕΠ, αυξάνονται καταρχάς οι έμμεσοι φόροι και με χρονική υστέρηση οι άμεσοι φόροι.

Ταμειακά διαθέσιμα 39 – 40 δις. ευρώ
Μια ακόμα παράμετρος που αποτυπώνει την κατάσταση της ελληνικής οικονομίας είναι το γεγονός ότι τα ταμειακά διαθέσιμα παραμένουν σε ασφαλή επίπεδα (περίπου 39-40 δισ. ευρώ), ενώ η ενίσχυση της οικονομικής ανάπτυξης με τη βοήθεια των πρόσθετων πόρων του Εθνικού Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας «Ελλάδα 2.0», περιορίζει καθοριστικά τις μακροχρόνιες δημοσιονομικές συνέπειες της πανδημίας, και διασφαλίζει την πορεία αποκλιμάκωσης του δημοσίου χρέους, ως ποσοστού του ΑΕΠ, στα αμέσως επόμενα χρόνια. Το γεγονός ότι υπάρχουν ωστόσο υψηλά ταμειακά διαθέσιμα ωστόσο δεν σημαίνει ότι η κυβέρνηση θα προχωρήσει σε επιπλέον παροχές, δεδομένου του ελλείμματος της οικονομίας, που παραμένει υψηλό, αλλά και των μεγάλων δανειακών υποχρεώσεων που έχει η χώρα.

Άλλωστε, όπως έχει δηλώσει και ο Αναπληρωτής Υπουργός Οικονομικών, Θόδωρος Σκυλακάκης, κοινωνικό μέρισμα δεν μπορεί μια οικονομία να δίνει ενώ έχει έλλειμμα. Μάλιστα, σύμφωνα με τον ίδιο, τα προσεχή χρόνια η χώρα θα πρέπει να ακολουθεί μια συνετή δημοσιονομική πολιτική, δεδομένου ότι από το 2023 ενδέχεται να επανέλθει το Σύμφωνο Σταθερότητας, το οποίο απαιτεί δημοσιονομική πειθαρχία και την παραγωγή πλεονασμάτων. Όσο κι αν έχει ήδη ξεκινήσει στην Ευρωπαϊκή Ένωση μια συζήτηση περί διατήρησης της ρήτρας διαφυγής και το 2023, οι κανόνες κάποια στιγμή θα επανέλθουν και η Ελλάδα δεν θα πρέπει να υπολείπεται πολύ από τους στόχους. Σταδιακά δε, το χρέος της χώρας θα περάσει από τις χώρες-μέλη που το κατέχουν αυτή τη στιγμή, στις αγορές, από τις οποίες θα πρέπει να έχουμε τη δυνατότητα να δανειζόμαστε και μάλιστα με ευνοϊκά επιτόκια. Και για να συμβεί αυτό, η δημοσιονομική τάξη είναι απαραίτητη.

Επενδύσεις-ρεκόρ δεκαετίας
Μετά από πολλά χρόνια που οι επενδύσεις στη χώρα μας κυμαίνονταν σε εξαιρετικά χαμηλά επίπεδα, πολύ κάτω από τους μέσους όρους των άλλων χωρών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, για την περίοδο 2020-2021 εμφανίζεται μια πραγματική ανατροπή.

Είναι χαρακτηριστικό ότι για το 3ο τρίμηνο του 2021 η ΕΛΣΤΑΤ ανακοίνωσε αύξηση 18,1% των επενδύσεων σε σχέση με το 2020 και 9% των εξαγωγών αγαθών. Το 2022 προβλέπεται να δαπανηθούν συνολικά μέσω του ΠΔΕ μαζί και με τους πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης 11 δισ. ευρώ: 7,8 δισ. ευρώ από το εθνικό και το συγχρηματοδοτούμενο και 3,2 δισ. ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης. Αυτό σημαίνει 11 δισ. ευρώ δημόσιες επενδύσεις που δεν είχαν υπάρξει ποτέ τα τελευταία δέκα χρόνια, μαζί φυσικά με τα χρήματα των δανείων που είναι πρόσθετα του Ταμείου Ανάκαμψης που πάνε αποκλειστικά για ιδιωτικές επενδύσεις.

Προϋπολογισμός 2022: Υψηλότερη ανάπτυξη, αλλά με αστερίσκους…

Στο πλαίσιο της κατάθεσης του Προσχεδίου, ο Υπουργός Οικονομικών, Χρήστος Σταϊκούρας και ο Αναπληρωτής Υπουργός Οικονομικών, Θόδωρος Σκυλακάκης επισήμαναν ότι και ο Προϋπολογισμός του 2022 καταρτίζεται για δεύτερο συνεχόμενο έτος υπό το καθεστώς της αβεβαιότητας που προκαλούν η παγκόσμια υγειονομική κρίση και οι τρέχουσες διεθνείς εξελίξεις στις τιμές, ωστόσο «έχουν ήδη καταγραφεί τα πρώτα θετικά μακροοικονομικά αποτελέσματα, μετά τη σταδιακή υποχώρηση των άμεσων οικονομικών επιπτώσεων της πανδημικής κρίσης», όπως αναφέρουν σε κοινή τους δήλωση.

Πιο συγκεκριμένα, ο ρυθμός ανάπτυξης για το 2021 αναθεωρείται σημαντικά προς τα άνω, από 3,6% που προβλεπόταν στο Μεσοπρόθεσμο Πλαίσιο Δημοσιονομικής Στρατηγικής (ΜΠΔΣ) 2022-2025, σε 6,1%. Όπως εκτιμά το οικονομικό επιτελείο, αυτό σηματοδοτεί ότι σε σχέση με την ύφεση ύψους 8,2% που παρατηρήθηκε το 2020, η οικονομία έχει ήδη καλύψει άνω των 2/3 του απολεσθέντος εγχώριου προϊόντος, εντός μάλιστα ενός έτους, που κατά το πρώτο εξάμηνο υπήρχαν ακόμη σε ισχύ σημαντικά περιοριστικά μέτρα στην άσκηση της οικονομικής δραστηριότητας.

Επιπλέον, η σωρευτική ανάπτυξη των ετών 2021-2022 αυξάνεται στο 10,8%, 0,8% υψηλότερα σε σχέση με τις προβλέψεις στο ΜΠΔΣ 2022-2025, σηματοδοτώντας ότι κατά το 2022 όχι μόνο αναμένεται να αποκατασταθεί το επίπεδο του εγχώριου προϊόντος του 2019, αλλά αυτό να αυξηθεί περαιτέρω, κατά 1,7%. Χαρακτηριστικό και δομικό στοιχείο της οικονομικής ανάπτυξης που ήδη βρίσκεται σε εξέλιξη, είναι η σημαντική μείωση του ποσοστού ανεργίας, από 16,8% τον Ιούλιο του 2020, σε 14,2% τον Ιούλιο του 2021.

Σχολιάζοντας τα παραπάνω, οι δύο υπουργοί ανέφεραν μεταξύ άλλων τα εξής: «Το ανωτέρω αποτέλεσμα δεν οφείλεται, προφανώς, μόνο στην άρση των περιοριστικών μέτρων, αλλά σε μεγάλο βαθμό στην πρωτόγνωρη σε ύψος οικονομική ενίσχυση νοικοκυριών και επιχειρήσεων, που ξεπερνά τα 42 δισ. ευρώ σε ταμειακή βάση, και τα 30 δισ. ευρώ σε δημοσιονομική βάση, την περίοδο 2020-2022. Παράλληλα, τα ταμειακά διαθέσιμα παραμένουν σε ασφαλή επίπεδα. Η πληθώρα παρεμβάσεων, που περιλαμβάνει άνω των 70 κατηγοριών μέτρων, πολλά από τα οποία ανανεώνονταν και βελτιώνονταν σε μηναία βάση, κατάφερε να στηρίξει την οικονομική δραστηριότητα της χώρας, έτσι ώστε να είναι έτοιμη να κάνει το άλμα ανάπτυξης στη μετά-κορονοϊό εποχή. Επίσης, η ανταγωνιστικότητα της οικονομίας ενισχύεται και η χώρα αναβαθμίζεται. Αυτό είναι το αποτέλεσμα της υλοποίησης ενός συνεκτικού και ολοκληρωμένου σχεδίου μεταρρυθμίσεων, σε όλα τα πεδία της δημόσιας σφαίρας, παρά τους περιορισμούς της πανδημίας».

Το οικονομικό επιτελείο εκτιμά ότι «η νέα εποχή ισχυρής και βιώσιμης ανάπτυξης σηματοδοτεί τη στροφή προς ένα οικονομικό μοντέλο περισσότερο εξωστρεφές, ανταγωνιστικό και πράσινο, προς ένα κράτος πιο αποτελεσματικό, με λιγότερη γραφειοκρατία, ψηφιακά αναβαθμισμένο, με δραστικά μειωμένη παραοικονομία, με φορολογικό σύστημα φιλικό προς την ανάπτυξη και ένα ανθεκτικότερο κοινωνικό δίκτυο προστασίας». Και η κοινή δήλωση των δύο υπουργών καταλήγει: «Η Ελλάδα, έχοντας διαθέσιμα νέα χρηματοδοτικά εργαλεία, με αιχμή το Ταμείο Ανάκαμψης και το ΕΣΠΑ 2021-2027, είναι έτοιμη για μια μετάβαση σε νέα εποχή, που συνδυάζει την οικονομική αποτελεσματικότητα με την κοινωνική συνοχή και δικαιοσύνη».

Οι διεθνείς μακροοικονομικές προβλέψεις για το 2022
Η παγκόσμια οικονομική δραστηριότητα βρίσκεται σε φάση ανάκαμψης από την πρωτοφανή οικονομική διαταραχή που προκάλεσε η πανδημία Covid-19, ωστόσο με ρυθμό που εξακολουθεί να είναι ασύμμετρος μεταξύ των οικονομιών και τομέων της οικονομίας. Μετά την ύφεση της παγκόσμιας οικονομίας το 2020 κατά 3,2%, το 2021 και το 2022 αναμένεται ανοδική πορεία κατά 6,0% και 4,9% αντίστοιχα, σύμφωνα με τα στοιχεία της τελευταίας έκθεσης του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου (ΔΝΤ), τον Ιούλιο του 2021. Η υιοθέτηση επεκτατικών δημοσιονομικών πολιτικών και οι θετικές επιδράσεις αυτών, η χαλάρωση της νομισματικής πολιτικής και η πρόοδος της πορείας των εμβολιασμών συνέβαλαν σημαντικά στην άμβλυνση των αρνητικών επιπτώσεων της πανδημίας. Ωστόσο η ομαλοποίηση της οικονομικής δραστηριότητας των χωρών απειλείται κυρίως από την αβέβαιη εξέλιξη της διασποράς των νέων μεταλλάξεων της Covid-19 και από μια απότομη απόσυρση των μέτρων στήριξης (cliff effects). Ο ρυθμός ανάκαμψης του παγκόσμιου ΑΕΠ, εκτιμάται ασύμμετρος μεταξύ των χωρών, κυρίως λόγω του διαφορετικού βαθμού πρόσβασης στη διαθεσιμότητα των εμβολίων και στα μέτρα δημοσιονομικής στήριξης. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στις οικονομικές προβλέψεις της έκθεσης του Ιουλίου 2021 εκτιμά ρυθμό ανάπτυξης 4,5% το 2022 έναντι 4,8% το 2021, τόσο για την Ευρωζώνη όσο και για την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Σύμφωνα με το Προσχέδιο και τις εκτιμήσεις του οικονομικού επιτελείου, η υλοποίηση επενδύσεων και μεταρρυθμίσεων στο πλαίσιο του Μηχανισμού Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας αναμένεται να στηρίξει την οικονομική ανάκαμψη, συμβάλλοντας στην άμβλυνση των μακροοικονομικών ανισορροπιών. Στο πλαίσιο της υποστηρικτικής δημοσιονομικής πολιτικής, η διατήρηση σε ισχύ της γενικής ρήτρας διαφυγής, η οποία αναβάλει την υποχρέωση των κρατών-μελών να εμφανίζουν μεγάλα πλεονάσματα, θα συμβάλλει στην ανάκαμψη της παγκόσμιας και ευρωπαϊκής οικονομίας. Επίσης, η νομισματική πολιτική αναμένεται να παραμείνει διευκολυντική βραχυπρόθεσμα, εξασφαλίζοντας υποστηρικτικές για την ανάπτυξη χρηματοπιστωτικές συνθήκες. Η συσσώρευση υψηλών αποταμιεύσεων των νοικοκυριών και η αναβαλλόμενη ζήτηση από τους καταναλωτές στην περίοδο της πανδημίας, αναμένεται να εκδηλωθεί με την επιστροφή των νοικοκυριών σε έντονη καταναλωτική δαπάνη. Από την άλλη πλευρά, η εμφάνιση ισχυρής ζήτησης αναμένεται να επιδράσει θετικά στην ανάπτυξη τόσο της ευρωπαϊκής όσο και της παγκόσμιας οικονομίας βραχυπρόθεσμα. Στις προηγμένες οικονομίες αναμένεται κατά μέσο όρο ανάκαμψη 5,6% το 2021 και 4,4% το 2022. Για τις ΗΠΑ, το ΔΝΤ προβλέπει ρυθμό ανάπτυξης 7,0% το 2021 και 4,9% για το 2022, λόγω της προόδου της διάθεσης των εμβολίων και των δημοσιονομικών μέτρων τόνωσης.

Στις αναπτυσσόμενες οικονομίες, σύμφωνα πάντα με το ΔΝΤ, ο ρυθμός αύξησης του πραγματικού ΑΕΠ αναμένεται στο 5,2% το 2022 (αντανακλώντας την εύρωστη ανάκαμψη της Ινδίας κατά 8,5% και της Κίνας κατά 5,7%), μετά από ανάπτυξη 6,3% το 2021. Το ΑΕΠ στις αναδυόμενες αγορές και αναπτυσσόμενες οικονομίες αναμένεται να αυξηθεί το 2022 περισσότερο συγκριτικά με τις προηγμένες οικονομίες, κατά 0,8 ποσοστιαίες μονάδες. Μετά την κατάρρευση που σημειώθηκε στον όγκο του παγκόσμιου εμπορίου αγαθών και υπηρεσιών, λόγω των μέτρων κατά του Covid-19 και των διαταράξεων στις παγκόσμιες αλυσίδες αξίας το 2020, ο όγκος του παγκόσμιου εμπορίου εκτιμάται ότι θα αυξηθεί κατά 9,7% το 2021 και κατά 7,0% το 2022. Η εξωτερική ζήτηση αναμένεται να αυξηθεί κατά 9,2% το 2021 και κατά 5,5% και 3,7% το 2022 και το 2023 αντίστοιχα, λόγω των βελτιωμένων προοπτικών των σημαντικών εμπορικών εταίρων, με αντίστοιχη θετική επίδραση στο παγκόσμιο εμπόριο. Η ανάκαμψη του παγκόσμιου εμπορίου αντανακλά κυρίως τη βελτίωση των παγκόσμιων εφοδιαστικών αλυσίδων, ιδίως στις αναδυόμενες οικονομίες, και την επίδραση της ανακάμπτουσας ζήτησης διαρκών καταναλωτικών αγαθών στις προηγμένες οικονομίες.

Ωστόσο, οι διεθνείς εμπορικές συναλλαγές υπηρεσιών εκτιμάται ότι θα παραμείνουν υποτονικές μεσοπρόθεσμα, εξαιτίας των περιορισμών στις μεταφορές και στον τουρισμό, έως ότου παρατηρηθεί εξασθένιση της πανδημίας. Ο παγκόσμιος πληθωρισμός αναμένεται να υποχωρήσει το 2022 σε 2,1% (από 2,4% το 2021) για τις αναπτυγμένες και σε 4,7% (από 5,4% το 2021) για τις αναδυόμενες και αναπτυσσόμενες οικονομίες. Το ΔΝΤ εκτιμά ότι οι προσωρινές ανισορροπίες που προκάλεσαν την αύξησή του το 2021, σταδιακά θα εξαλειφθούν, και εντός του 2022 ο πληθωρισμός θα επανέλθει στα προ της πανδημίας επίπεδα στις περισσότερες χώρες. Στις προηγμένες οικονομίες, η άνοδος του πληθωρισμού αντανακλά σε μεγάλο βαθμό την ανάκαμψη των τιμών της ενέργειας και άλλων βασικών εμπορευμάτων. Ωστόσο, και σε ορισμένες αναπτυσσόμενες οικονομίες, ο πληθωρισμός αναμένεται να παραμείνει αυξημένος το 2022, κυρίως λόγω συνεχιζόμενων πιέσεων των τιμών στα τρόφιμα. Στην Ευρωζώνη, ο πληθωρισμός αναμένεται να διαμορφωθεί σε 2,2% το 2021 για να υποχωρήσει σε 1,7% το 2022 και 1,5% το 202318. Η μέση τιμή του αργού πετρελαίου εκτιμάται ότι θα υποχωρήσει στα 68,3 δολάρια το βαρέλι το 2022 από 68,7 δολάρια το 2021.

Πανδημία και κλιματική αλλαγή «απειλούν» την παγκόσμια οικονομία
Οι προοπτικές της παγκόσμιας ανάκαμψης επισκιάζονται από δυο μεγάλες παγκόσμιες δοκιμασίες, της υγειονομικής και της κλιματικής κρίσης. Η υγειονομική κρίση παραμένει απειλητική, λόγω της αβέβαιης εξέλιξης του ιού και των μεταλλάξεών του, καθώς ενδέχεται να επιφέρει την επιβολή νέων περιοριστικών μέτρων σε πολλές χώρες, και κυρίως στις αναδυόμενες οικονομίες. Επιπλέον, εκφράζονται ανησυχίες για την πιθανότητα πιο μόνιμων επιπτώσεων («scarring effects »), λόγω της πανδημίας στη συνολική παραγωγικότητα, τη συσσώρευση κεφαλαίου και την απασχόληση. Στους κινδύνους αυτούς προστίθενται οι διαταράξεις των διεθνών εφοδιαστικών αλυσίδων αξίας και η αύξηση των μακροοικονομικών ανισορροπιών. H τρέχουσα αύξηση του πληθωρισμού, παρά τις επιμέρους διαφοροποιήσεις ανά οικονομία, εκτιμάται ότι είναι προσωρινού χαρακτήρα και ότι θα περιοριστεί κυρίως στο 2021, ωστόσο δημιουργεί ανησυχίες για πληθωριστικές πιέσεις μεσομακροπρόθεσμα. Πέραν αυτού, οι πρόσφατοι γεωπολιτικοί και πολιτικοί κίνδυνοι, καθώς και η ενδεχόμενη επιδείνωση της προσφυγικής κρίσης, αποτελούν παράγοντες δυνητικής επιβράδυνσης του προσδοκώμενου ρυθμού ανάκαμψης της παγκόσμιας οικονομίας.

Ελληνική οικονομία: Η κανονικότητα επιστρέφει το 2022
Για την ελληνική οικονομία, το 2022 αναμένεται από το οικονομικό επιτελείο ως έτος επαναφοράς σε συνθήκες κανονικότητας. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του, στο 4ο τρίμηνο του έτους, αναμένεται να έχει ανακτηθεί το σύνολο των ετήσιων απωλειών ΑΕΠ του 2020, με το επίπεδο πραγματικού ΑΕΠ στο τέλος του 2022 να υπερβαίνει το αντίστοιχο επίπεδο του 2019 κατά 1,7%. Πρωτεύοντα παράγοντα για την ώθηση της οικονομικής δραστηριότητας το 2022 αποτελεί το Ελληνικό Σχέδιο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας «Ελλάδα 2.0», με τις πραγματοποιούμενες δαπάνες από τον προϋπολογισμό του, λαμβάνοντας υπόψη και τη χορήγηση δανείων, άνω των 5 δισ. ευρώ ανά έτος ως το τέλος της περιόδου υλοποίησης, το 2025. Ως αποτέλεσμα, εντός του 2022 η υλοποίηση του σχεδίου αναμένεται να προσδώσει στην ελληνική οικονομία επιπλέον 2,9 ποσοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ χωρίς τη συμπερίληψη της μόχλευσης, συμβάλλοντας στη μείωση του μακροχρόνιου επενδυτικού κενού και θέτοντας τις βάσεις για τη διαμόρφωση υψηλών ρυθμών ανάπτυξης μεσοπρόθεσμα, μέσω της συμβολής του σκέλους των μεταρρυθμίσεων.

Άλλος σημαντικός παράγοντας επιτάχυνσης της ανάπτυξης έναντι του 2021 είναι η σταδιακή επιστροφή σε συνθήκες κανονικότητας από υγειονομικής άποψης, στη βάση του υλοποιούμενου προγράμματος εμβολιασμών, η οποία με τη σειρά της θα επιτρέψει την πλήρη ομαλοποίηση της λειτουργίας της αγοράς, αντλώντας επιπλέον οφέλη από τα «κέρδη» της περιόδου της πανδημίας σε όρους ψηφιοποίησης και εξωστρέφειας της οικονομίας.

Η επιστροφή στην κανονικότητα αναμένεται να διευκολύνει την εξομάλυνση των δημοσιονομικών μεγεθών, ενώ παράλληλα σε διεθνές επίπεδο προβλέπεται ότι θα υποστηρίξει την περαιτέρω ανάκαμψη του τουριστικού κλάδου, με τις εισπράξεις από το εξωτερικό να αυξάνονται έναντι του 2021 κατά 60%. Ακόμα, ευνοϊκός παράγοντας για τη διαμόρφωση υψηλού ρυθμού ανάπτυξης το 2022 είναι η έναρξη υλοποίησης ορισμένων μόνιμων αναπτυξιακών μέτρων στη λογική της βελτίωσης του επενδυτικού περιβάλλοντος και της εισοδηματικής ενίσχυσης των νοικοκυριών, όπως είχε σχεδιαστεί πριν την επέλαση της πανδημίας.

Στα μέτρα αυτά περιλαμβάνεται η μείωση του συντελεστή φόρου εισοδήματος νομικών προσώπων από το 24% στο 22%, η παροχή κινήτρων για συνενώσεις και συνεργασίες μεσαίων, μικρών και πολύ μικρών επιχειρήσεων, η θέσπιση φορολογικών κινήτρων για τη χρήση των ηλεκτρονικών συναλλαγών, η κατάργηση του φόρου γονικών παροχών και δωρεών για παροχές και δωρεές έως 800.000 ευρώ και η αύξηση του κατώτατου μισθού σε επίπεδο μεγαλύτερο του 2021 κατά 2,0%. Πέραν των ανωτέρω μέτρων, τον Σεπτέμβριο του 2021 μία ακόμη δέσμη μέτρων ενσωματώθηκε στον πολιτικό σχεδιασμό, προκειμένου να αντιμετωπιστούν οι επιπτώσεις των παροδικών πληθωριστικών πιέσεων που καταγράφονταν διεθνώς το τρέχον διάστημα, να αποσοβηθεί ο κίνδυνος υστερήσεων στην αγορά εργασίας κατά τη μεταβατική περίοδο μετά την πανδημία και να αποφευχθούν ανισότητες πρόσβασης στην ψηφιακή μετάβαση. Μεταξύ αυτών, συγκαταλέγονται, η προσαυξημένη έκπτωση για δαπάνες που αφορούν σε πράσινη οικονομία/ενέργεια/ψηφιοποίηση, το Εθνικό Σχέδιο Δράσης για τη νεολαία, με την παροχή κινήτρων για ένταξη των νέων στην αγορά εργασίας («πρώτο ένσημο»), η μείωση του τέλους συνδρομητών κινητής τηλεφωνίας (κατάργηση για τους νέους έως 29 ετών) και η σύσταση ταμείου ενεργειακής μετάβασης για την απομείωση των αυξήσεων στις τιμές του ηλεκτρικού ρεύματος.

Με βάση όλα τα παραπάνω, το πραγματικό ΑΕΠ αναμένεται να αυξηθεί το 2022 κατά 4,5% έναντι του 2021, με κινητήριο μοχλό τον αμείωτο ρυθμό αύξησης της ιδιωτικής κατανάλωσης (2,9% σε ετήσια βάση), τη σημαντική ώθηση των επενδύσεων κατά 23,4% και την περαιτέρω ανάκαμψη των εξαγωγών υπηρεσιών κατά 21%, εν μέσω ανόδου του εξωτερικού τουρισμού. Η αύξηση της πραγματικής ιδιωτικής κατανάλωσης το 2022 αναμένεται να στηριχθεί στην αύξηση της απασχόλησης κατά 2,7%, με το 80,9% των νέων θέσεων εργασίας να αφορά θέσεις μισθωτής απασχόλησης, αλλά και στην αύξηση του ονομαστικού μέσου μισθού κατά 1,1%, η οποία αναμένεται να ωθήσει τις αμοιβές εξαρτημένης εργασίας κατά 4,1% πάνω από το επίπεδο του 2021. Ο ρυθμός πληθωρισμού αναμένεται μετριοπαθώς θετικός στο σύνολο του 2022 (0,8%), επιτρέποντας όφελος σε όρους πραγματικού μέσου μισθού κατά 0,2% σε ετήσια βάση.

Σημαντικός ο ρόλος του Ταμείου Ανάκαμψης
Η επιτάχυνση του ρυθμού πραγματικών επενδύσεων το 2022 στηρίζεται στην υλοποίηση των έργων του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, με άνω του 88% της συνολικής κατανομής επιχορηγήσεων και δανείων για το έτος να κατευθύνονται σε επενδύσεις, εκ των οποίων το 41,6% σε δημόσιες επενδύσεις με υψηλή πολλαπλασιαστική επίδραση. Από την άλλη πλευρά, ο όγκος δημόσιας κατανάλωσης αναμένεται το 2022 να προσαρμοστεί πιο κοντά στα προ πανδημίας επίπεδα, μειούμενος κατά 2,8% σε ετήσια βάση, ενώ το έλλειμμα του εμπορικού ισοζυγίου σε όρους όγκου αναμένεται να επιδεινωθεί κατά 2,4% του ΑΕΠ σε ετήσια βάση, εν μέσω της αύξησης εισαγωγών εξοπλισμού στο πλαίσιο του «Ελλάδα 2.0». Στο τέλος του 2022, όλες οι συνιστώσες της εγχώριας ζήτησης προβλέπεται να ανέρχονται σε επίπεδο υψηλότερο του προ πανδημίας, με την αντίστοιχη τάση στις εισαγωγές αγαθών να μετριάζει το καθαρό όφελος σε όρους όγκου παραγόμενου προϊόντος.

Ωστόσο πέρα από τις προοπτικές ανάκαμψης, δεν λείπουν και οι προκλήσεις. Σύμφωνα με το Υπουργείο Οικονομικών, «αυξημένοι είναι και οι εξωτερικοί κίνδυνοι για την ελληνική οικονομία, δεδομένων των αβεβαιοτήτων που συναρτώνται, πρώτον, με την εξέλιξη της πανδημίας, δεύτερον, με τον τυχόν πιο μόνιμο χαρακτήρα των τρεχουσών πληθωριστικών πιέσεων διεθνώς (που θα ανάγκαζε σε πρόωρη σύσφιξη της επεκτατικής οικονομικής πολιτικής) και τρίτον, με τις γεωπολιτικές εντάσεις και μεταναστευτικές ροές στην ευρύτερη περιοχή της ανατολικής Μεσογείου».

Επιπρόσθετοι εξωγενείς κίνδυνοι για την ελληνική ανάκαμψη διαμορφώνονται δυνητικά από τον κλιματικό παράγοντα. Η όλο και συχνότερη επέλαση φυσικών καταστροφών επιδρά αρνητικά στην ελληνική οικονομία τόσο βραχυπρόθεσμα (όπως το οικονομικό και δημοσιονομικό κόστος των πυρκαγιών του Αυγούστου 2021), όσο και μακροπρόθεσμα, σε όρους διατηρησιμότητας των υψηλών ρυθμών ανάπτυξης και δυνατοτήτων ανάπτυξης του τουριστικού προϊόντος. Αυτός είναι και ο λόγος που η κυβέρνηση τον Σεπτέμβριο προχώρησε στην σύσταση αυτόνομου Υπουργείου Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας με αποστολή τη διαχείριση φυσικών καταστροφών και κρίσεων και την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής. Από το 2022 έως το 2025, ο σχετικός πολιτικός σχεδιασμός προσανατολίζεται στη διαμόρφωση ενός δικτύου πρόληψης και άμεσης αντίδρασης σε φυσικές καταστροφές, με κάλυψη μέρους της χρηματοδότησης από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας και το ΕΣΠΑ.

Από την άλλη πλευρά, ενδογενείς κίνδυνοι για την ευόδωση των οικονομικών προοπτικών του 2022 είναι τα τυχόν εμπόδια στην έγκαιρη υλοποίηση του Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, καθώς και το ενδεχόμενο εμφάνισης υστερήσεων ή «μόνιμων πληγών» από την πανδημία στον παραγωγικό ιστό της οικονομίας και στην αγορά εργασίας, μετά τη λήξη των κυβερνητικών μέτρων οικονομικής ενίσχυσης. Οι παραπάνω κίνδυνοι δημιουργούν ένα περιβάλλον έντονων επισφαλειών για τις μακροοικονομικές και τις δημοσιονομικές προβλέψεις, καθώς κάθε μεταβολή στις συγκεκριμένες εξωτερικές υποθέσεις έχει σημαντική επίδραση στο αποτέλεσμα της προβλεπτικής διαδικασίας.

Τέλος, θα πρέπει να σημειωθεί ότι όλα τα παραπάνω αφορούν προσωρινές προβλέψεις, αφού οι τελικές θα αποτυπωθούν στον τελικό Προϋπολογισμό που θα κατατεθεί στη Βουλή τον Δεκέμβριο. Εάν δεν συμβούν σημαντικές και απρόοπτες εξελίξεις ωστόσο, δεν θα πρέπει να αναμένονται σημαντικές αλλαγές στις προβλέψεις και εκτιμήσεις.

Οικονομία: Γοργή η ανάπτυξη, μεγάλες οι προκλήσεις

Την ίδια στιγμή, η βέλτιστη αξιοποίηση του συνόλου των ευρωπαϊκών εργαλείων και πόρων, τόσο του Ταμείου Ανάκαμψης, όσο και του Πολυετούς Δημοσιονομικού Πλαισίου αποτελούν το μεγάλο στοίχημα που δημιουργεί όχι μόνο προσδοκίες, αλλά και μεγάλες ευθύνες όχι μόνο για την κυβέρνηση, αλλά για το σύνολο του παραγωγικού δυναμικού της χώρας, κράτος, επιχειρηματίες, επιχειρήσεις.

Κατά γενική ομολογία, παρά τις ισχυρές αναταράξεις που προκάλεσε και εξακολουθεί να προκαλεί η πανδημία, η ελληνική οικονομία επέδειξε αξιοσημείωτη αντοχή και δεν έχασε τη δυναμική της στα πεδία των μεταρρυθμίσεων, των διαρθρωτικών αλλαγών και των επενδύσεων. Η κυβέρνηση με τη λήψη υποστηρικτικών μέτρων που ξεπέρασαν τα 41 δισ. ευρώ καθ’ όλη τη διάρκεια της πανδημίας – ποσό που αποτελεί μακράν το μεγαλύτερο που δόθηκε ποτέ για την στήριξη της οικονομίας της χώρας στη σύγχρονη ιστορία της – , αλλά και τον σχεδιασμό των κατάλληλων πολιτικών περιόρισε σε σημαντικό βαθμό τις επιπτώσεις της για επιχειρήσεις και εργαζόμενους, παρά το γεγονός ότι υπήρξαν σοβαρές αστοχίες και ελλείψεις.
Την ίδια στιγμή, μια σειρά πρόδρομων δεικτών της οικονομίας εμπνέουν ρεαλιστική αισιοδοξία για την επίτευξη, αρχικά, ισχυρής ανάκαμψης εφέτος, και, στη συνέχεια, υψηλής και βιώσιμης ανάπτυξης στη μετά-κορονοϊό εποχή.

Συγκεκριμένα και σύμφωνα με το Υπουργείο Οικονομικών:

  • Η ύφεση της οικονομίας συγκρατήθηκε σε χαμηλότερα επίπεδα έναντι των αρχικών προβλέψεων, τόσο το 2020, όσο και στο 1ο τρίμηνο του 2021.
  • Η χώρα εμφάνισε την καλύτερη επίδοση στην Ευρωζώνη σε όρους συγκράτησης της ανεργίας μέσα στην υγειονομική κρίση.
  • Η βιομηχανική παραγωγή κινείται σταθερά ανοδικά.
  • Οι προσδοκίες στη μεταποίηση ενισχύονται.
  • Ο δείκτης οικονομικού κλίματος «σκαρφάλωσε» περίπου στα προ-κορονοϊού επίπεδα.
  • Οι ηλεκτρονικές συναλλαγές συστηματικά υπερβαίνουν αυτές των αντίστοιχων μηνών του 2019 (+25,5% τον Ιούλιο).
  • Οι ταξιδιωτικές αφίξεις είναι υπερδιπλάσιες αυτών της αντίστοιχης περιόδου του 2020.
  • Οι ιδιωτικές καταθέσεις αυξάνονται.
  • Το κόστος δανεισμού στις αγορές χρήματος είναι σταθερά αρνητικό.
  • Το κόστος δανεισμού στις αγορές κεφαλαίου είναι ιστορικά χαμηλό.
  • Η πιστοληπτική ικανότητα της οικονομίας αναβαθμίζεται.
  • Δύο συστημικές τράπεζες ολοκλήρωσαν, επιτυχώς, αυξήσεις μετοχικού κεφαλαίου.
  • Η ανταγωνιστικότητα της οικονομίας, στους σχετικούς παγκόσμιους δείκτες, βελτιώνεται.
  • Σημαντικές διαρθρωτικές αλλαγές και μεταρρυθμίσεις συνεχίζουν να υλοποιούνται. Ενδεικτικά, μόνο τους τελευταίους 3 μήνες υλοποιείται το νέο πλαίσιο για την αντιμετώπιση του ιδιωτικού χρέους, έχει επεκταθεί το επιτυχημένο πρόγραμμα «Ηρακλής» για τη μείωση των μη εξυπηρετούμενων δανείων, ενώ ολοκληρώθηκαν η πρώτη φάση της μεταρρύθμισης του συστήματος αντικειμενικού προσδιορισμού των αξιών των ακινήτων, η μεταβίβαση της «Ελληνικό Α.Ε.», θέτοντας σε τροχιά υλοποίησης το σημαντικό έργο του Ελληνικού και οι διαγωνιστικές διαδικασίες για τα Ναυπηγεία Σκαραμαγκά.

Ανάπτυξη από το 3,6% στο 5,5%
Με τα σημερινά δεδομένα, η επίτευξη του στόχου για οικονομική μεγέθυνση 3,6% το 2021 είναι πλέον «εκτός κάδρου», με τις νεότερες εκτιμήσεις να ανεβάζουν το ποσοστό αυτό στο 5,5% περίπου. Παράλληλα, όλες οι εκτιμήσεις των τελευταίων εβδομάδων, από την Τράπεζα της Ελλάδος, το ΚΕΠΕ, την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, το ΙΟΒΕ, τον ΟΟΣΑ, πιστωτικά ιδρύματα και οίκους αξιολόγησης, είναι πολύ πιο αισιόδοξες αναφορικά με την ανάκαμψη της οικονομίας το τρέχον έτος. Όλα αυτά ωστόσο υπό την προϋπόθεση ότι δεν θα υπάρξουν έκτακτα γεγονότα, όπως π.χ. ένα νέο lockdown ελέω πανδημίας ή κάτι άλλο μη αναμενόμενο. Σύμφωνα με τα στοιχεία και τις εκτιμήσεις του οικονομικού επιτελείου, η ανάκαμψη αναμένεται να ενισχυθεί, όπως φαίνεται, από τους εξής παράγοντες:

  1. Την ικανοποιητική πορεία του τουρισμού και την ενδεχόμενη επιμήκυνση της τουριστικής περιόδου – σε συνάρτηση, βέβαια, με τα εγχώρια και διεθνή υγειονομικά δεδομένα,
  2. Τη σταδιακή αύξηση της δαπάνης των νοικοκυριών μετά τη συσσώρευση αποταμιεύσεων στη διάρκεια της πανδημίας,
  3. Την αύξηση των επενδύσεων μέσω της χρηματοδότησης από το Ταμείο Ανάκαμψης και το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο.

Στόχος οι μεταρρυθμίσεις με αναπτυξιακό πρόσημο
Το Υπουργείο Οικονομικών με σειρά πρωτοβουλιών που έχει λάβει στοχεύει στην συνέχιση και στην επέκταση μιας συνεκτικής οικονομικής πολιτικής, με ισχυρό μεταρρυθμιστικό και αναπτυξιακό πρόσημο. Η πολιτική αυτή εδράζεται σε 7 πυλώνες, οι οποίοι είναι:

  • Η συνέχιση ενίσχυσης πληττόμενων νοικοκυριών και επιχειρήσεων και η σταδιακή μετάβαση σε μέτρα επανεκκίνησης της οικονομίας.
  • Η υλοποίηση μιας συνετής δημοσιονομικής πολιτικής, στην κατεύθυνση της περαιτέρω μείωσης φόρων και ασφαλιστικών εισφορών.
  • Η διατήρηση ισχυρών ταμειακών αποθεμάτων, μέσα από την υλοποίηση συνεπούς, έξυπνης και διορατικής εκδοτικής στρατηγικής.
  • Η δημιουργία των κατάλληλων προϋποθέσεων για ισχυρή πιστωτική επέκταση, μέσα και από ένα ισχυρό και υγιές τραπεζικό σύστημα.
  • Η συνέχιση του προγράμματος αποκρατικοποιήσεων, η προώθηση της αξιοποίησης της δημόσιας περιουσίας και η υλοποίηση μεταρρυθμίσεων που θα ενισχύσουν τη διαρθρωτική ανταγωνιστικότητα της οικονομίας.
  • Η ενεργή και υπεύθυνη συμμετοχή της χώρας, όπως γίνεται τα τελευταία δύο χρόνια, στις πρωτοβουλίες για τη νέα ευρωπαϊκή οικονομική αρχιτεκτονική.
  • Η βέλτιστη αξιοποίηση των ευρωπαϊκών χρηματοδοτικών εργαλείων, με «αιχμή» το Ταμείο Ανάκαμψης.

Σύμφωνα με τις προβλέψεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η Ελλάδα το 2022 θα επιτύχει ρυθμό οικονομικής μεγέθυνσης της τάξεως του 6%, με τον μέσο ευρωπαϊκό όρο να βρίσκεται στο 4,5%. Παράλληλα, οι επενδύσεις αναμένεται να αυξηθούν κατά 15% – έναντι αύξησης 5%, κατά μέσο όρο, στην Ευρωζώνη – και οι εξαγωγές να ενισχυθούν κατά 8% – έναντι μηδενικής αύξησης, κατά μέσο όρο, στην Ευρωζώνη. Σημαντικός κινητήριος μοχλός είναι η αξιοποίηση των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης. Πόροι που, ως ποσοστό του ΑΕΠ, είναι περισσότεροι από κάθε άλλο ευρωπαϊκό κράτος-μέλος και ο στόχος είναι να αξιοποιηθούν κατά τον βέλτιστο τρόπο, μέσω της εφαρμογής του Εθνικού Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας «Ελλάδα 2.0», ένα σχέδιο που οι ευρωπαϊκοί θεσμοί έχουν χαρακτηρίσει συνεκτικό, εξωστρεφές και ώριμο, ενώ έχει αναγνωριστεί ως ένα από τα καλύτερα, όπως τόνισε ο Πρόεδρος του Eurogroup Paschal Donοhoe κατά την επίσκεψή του στην Αθήνα.

Ο ρόλος του Ταμείου Ανάκαμψης
Ο Υπουργός Οικονομικών, Χρήστος Σταϊκούρας, κατά τη διάρκεια συζήτησης στη Βουλή για την επικύρωση των δύο συμβάσεων που υπέγραψε η χώρα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, στο πλαίσιο υλοποίησης του Εθνικού Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας «Ελλάδα 2.0», τόνισε ότι πρόκειται για δύο σημαντικές συμβάσεις που μπορούν να αλλάξουν εκ βάθρων την ελληνική οικονομία και το παραγωγικό μοντέλο της χώρας. Όπως είπε χαρακτηριστικά, «με το υπόψη σχέδιο νόμου, κυρώνονται και έχουν την ισχύ νόμου δύο κρίσιμες Συμβάσεις: Η πρώτη αφορά στη Χρηματοδοτική Συνεισφορά προς τη χώρα μας. Η εν λόγω, μη επιστρεπτέα, χρηματοδοτική στήριξη αντιστοιχεί συνολικά σε 17,8 δισ. ευρώ άμεσων επιδοτήσεων, εκ των οποίων 13,5 δισ. ευρώ θα είναι διαθέσιμα για νομική δέσμευση μέχρι 31 Δεκεμβρίου 2022. Επιπλέον, προβλέπεται η δυνατότητα εκταμίευσης ποσού έως 13%, της Χρηματοδοτικής Συνεισφοράς, ως προχρηματοδότηση.

Το ποσοστό αυτό αντιστοιχεί σε 2,3 δισ. ευρώ επιδοτήσεων, τα οποία άμεσα θα αποδοθούν. Η δεύτερη Σύμβαση αφορά στην παροχή στήριξης με χρηματοδοτική διευκόλυνση ύψους έως 12,7 δισ. ευρώ σε δάνεια. Και με τη δανειακή σύμβαση παρέχεται η δυνατότητα εκταμίευσης ποσού έως 13% ως προχρηματοδότηση, το οποίο αντιστοιχεί σε περίπου 1,7 δισ. ευρώ δανειακής στήριξης».
Όπως ανέφερε ο κ. Χ. Σταϊκούρας, «κοινός στόχος της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι όχι μόνο να αναχαιτιστούν οι επιπτώσεις της πρωτόγνωρης, παγκόσμιας υγειονομικής και οικονομικής αυτής περιπέτειας, αλλά και να δομηθεί ένα καλύτερο και βιώσιμο μέλλον».

Και συνέχισε: «Ως έκφραση της βούλησης αυτής, οι όροι τόσο της Σύμβασης Χρηματοδότησης όσο και της Δανειακής Σύμβασης, κρίνονται ως ιδιαίτερα ευνοϊκοί για την Ελλάδα. Εκτός από τη μη επιστρεπτέα χρηματοδότηση που θα λάβει η χώρα μας, θα χρηματοδοτηθεί επιπλέον με ιδιαίτερα χαμηλό κόστος δανεισμού. Κάτι που είναι σήμερα εφικτό, λόγω της κύρωσης της απόφασης για το νέο σύστημα των ιδίων πόρων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, στην οποία προχώρησε και η Ελλάδα, έγκαιρα, τον Μάρτιο του 2021».

Μεγάλη πρόκληση η υλοποίηση του Σχεδίου «Ελλάδα 2.0»
Ωστόσο οι δυσκολίες είναι πολλές και σύνθετες, καθώς το Ταμείο Ανάκαμψης απαιτεί μεθοδικότητα, ενώ έχει και συγκεκριμένα deadlines τα οποία εάν χαθούν χάνεται και η όλη επένδυση. Σε μια περίοδο μόλις πέντε ετών, η χώρα οφείλει να επιδιώξει και να διασφαλίσει τη μέγιστη δυνατή ωφέλεια από την εισροή του συνόλου των προβλεπόμενων επιδοτήσεων και την παροχή των χαμηλότοκων δανείων. Απαιτείται, επομένως, ένα πλαίσιο που θα επιφέρει τη μικρότερη δυνατή έκθεση σε δημοσιονομικούς ή άλλους κινδύνους και θα διασφαλίζει ότι οι δράσεις που θα χρηματοδοτηθούν από τους πόρους των συμβάσεων θα αποφέρουν ευρύτερα οφέλη για τη χώρα και για το σύνολο της κοινωνίας.

Το Υπουργείο Οικονομικών, τόσο ο Υπουργός Οικονομικών, Χρήστος Σταϊκούρας, όσο και ο Αναπληρωτής Υπουργός Οικονομικών, Θόδωρος Σκυλακάκης, ο άνθρωπος που έχει την υψηλή εποπτεία του Ταμείου Ανάκαμψης και είναι ουσιαστικά εκείνος που το σχεδίασε εξ αρχής, εκτιμούν ότι υπάρχουν οι απαραίτητοι σχετικοί μηχανισμοί διακυβέρνησης που έχουν συσταθεί για την υποστήριξή του.

Σύμφωνα με το ΥΠΟΙΚ, οι λόγοι είναι συγκεκριμένοι:
1ον: Το Σχέδιο εδράζεται σε όρους οικονομικής αποτελεσματικότητας και κοινωνικής ανταποδοτικότητας και έχει καταρτιστεί για να καλύψει το μεγάλο κενό σε επενδύσεις, παραγωγικότητα, εθνικό προϊόν και απασχόληση.

2ον: Το «Ελλάδα 2.0» έχει σχεδιαστεί για να λειτουργεί σε συνάφεια και συμπληρωματικά με το νέο Εταιρικό Σύμφωνο για την Προγραμματική Περίοδο 2021 – 2027, τα τομεακά και περιφερειακά επιχειρησιακά προγράμματά του. Υπενθυμίζεται ότι η Ελλάδα έγινε η πρώτη ευρωπαϊκή χώρα της οποίας εγκρίθηκε, από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, το Εταιρικό Σύμφωνο. Για κάθε ένα ευρώ που θα αποδίδουμε ως χώρα στην Ευρώπη, έχουμε τη δυνατότητα να λαμβάνουμε 4,6 ευρώ, μέσω του Πολυετούς Δημοσιονομικού Πλαισίου και του Ταμείου Ανάκαμψης, ενώ μέχρι σήμερα λαμβάναμε, στην καλύτερη των περιπτώσεων, 2,9 ευρώ.

3ον: Οι πόροι δεν πρόκειται να υποκαταστήσουν τακτικές δαπάνες του κρατικού προϋπολογισμού, ούτε να χρησιμοποιηθούν για δράσεις, η υλοποίηση των οποίων προϋποθέτει δημόσιες δαπάνες που εκτείνονται μετά τη λήξη της περιόδου χρηματοδότησης.

4ον: Μέσω της διοχέτευσης των πρόσθετων κεφαλαίων που θα αντληθούν από τον δανεισμό σε στοχευμένες δράσεις και πολιτικές βιώσιμης ανάκαμψης, θα αποφευχθούν περαιτέρω πιέσεις στον Κρατικό Προϋπολογισμό.

5ον: Το «Ελλάδα 2.0» καταρτίστηκε με στόχο τη βέλτιστη και ταχύτερη δυνατή εκταμίευση και αξιοποίηση των πόρων. «Λαμβάνοντας υπόψη το απαιτητικό πλαίσιο διεξαγωγής των εκταμιεύσεων, η συνεκτικότητα στον σχεδιασμό των δράσεων του Ελληνικού Σχεδίου, η αρτιότητα της κοστολόγησής του και η ουσιαστική συμμετοχή των φορέων των Υπουργείων στον σχεδιασμό του, συνιστούν εκείνα τα στοιχεία που θα επιτρέψουν τη γρήγορη και αποτελεσματική απορρόφηση των πόρων» επισήμανε χαρακτηριστικά ο Χρ. Σταϊκούρας.

6ον: Στο πλαίσιο της στρατηγικής διακυβέρνησης στο Υπουργείο Οικονομικών έχουν συσταθεί και λειτουργούν η Ειδική Υπηρεσία Συντονισμού του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας και οι απαραίτητοι συνοδευτικοί διοικητικοί μηχανισμοί, για τον αποτελεσματικό συντονισμό της υλοποίησης του Εθνικού Σχεδίου και την έγκαιρη απορρόφηση και αξιοποίηση των πόρων από τον Μηχανισμό Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας.

Ταμείο Ανάκαμψης

Η χώρα μας έχει ζητήσει στήριξη ύψους 30,5 δισ. ευρώ από το RRF (Recovery and Resilience Facility), τον θεμέλιο λίθο Ταμείου Ανάκαμψης
– 17,8 δισ. ευρώ σε επιχορηγήσεις και 12,7 δισ. ευρώ σε δάνεια. Η πρώτη εκταμίευση θα αφορά προχρηματοδότηση 13% επί του συνολικού ποσού – 3,965 δισ. ευρώ.

Μοοdy’s: Ώθηση 1% στο ΑΕΠ ετησίως και σωρευτική μείωση του δείκτη χρέους προς ΑΕΠ κατά 14,5%, την επόμενη 5ετία
Την ίδια στιγμή, η Moody’s έρχεται να επιβεβαιώσει αυτό που έχει γίνει πλέον ξεκάθαρο, ότι το Ταμείο Ανάκαμψης αποτελεί μια μοναδική ευκαιρία για τη χώρα μας να αλλάξει το παραγωγικό της μοντέλο, να εκσυγχρονίσει την οικονομία της και να διαμορφώσει ένα υγιές επενδυτικό περιβάλλον, όπου πέρα από τις επενδύσεις, θα εφαρμοστούν δεκάδες μεταρρυθμίσεις οι οποίες στην πλήρη τους εξέλιξη θα διαμορφώσουν ένα παραγωγικό μοντέλο που θα μπορεί να παράγει σταθερά πλούτο για επιχειρήσεις, εργαζόμενους και φυσικά φορολογικά έσοδα για το κράτος. Σύμφωνα λοιπόν με την Moody’s, η πλήρης απορρόφηση και αποτελεσματική αξιοποίηση των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης αναμένεται να δώσει ώθηση 1% στην ανάπτυξη του ΑΕΠ ετησίως και σωρευτική μείωση του δείκτη χρέους προς ΑΕΠ κατά 14,5%, μέσα στην επόμενη επταετία. Όπως αναφέρει ο οίκος, η Ελλάδα, η Ιταλία, η Πορτογαλία και η Ισπανία θα λάβουν σχεδόν το 50% των επιχορηγήσεων και δανείων του Ταμείου Ανάκαμψης και οι πόροι αυτοί μαζί με τα κονδύλια από τον προϋπολογισμό της Ε.Ε. θα επιταχύνουν τις επενδύσεις, ενισχύοντας έτσι την ανάπτυξη, μειώνοντας το χρέος και βελτιώνοντας τις συνθήκες εξυπηρέτησής του. Πιο αναλυτικά, η Moody’s προβλέπει ότι η ετήσια αύξηση της χρηματοδότησης της Ε.Ε. σε αυτές τις χώρες θα κινηθεί στο 1,9% του ΑΕΠ κατά μέσον όρο το 2021-27, με την Ελλάδα να σημειώνει τη μεγαλύτερη αύξηση, κατά 2,5%. Αυτή η εξέλιξη, όπως επισημαίνει, θα διπλασιάσει τις δημόσιες επενδύσεις κατά τα επόμενα πέντε χρόνια, έπειτα από μια δεκαετία χαμηλών επενδύσεων μετά την οικονομική κρίση και την κρίση χρέους της Ευρωζώνης. Η πλήρης απορρόφηση των πόρων θα βελτιώσει σημαντικά και τα πιστωτικά προφίλ των κρατών αυτών. Η πλήρης χρήση της χρηματοδότησης της Ε.Ε. θα δώσει στην περιφέρεια περαιτέρω ώθηση του ΑΕΠ σε μέσο όρο το διάστημα 2021-2027 της τάξης του 0,7%, με την Ελλάδα να ξεχωρίζει καθώς το ελληνικό ΑΕΠ αναμένεται να ενισχυθεί κατά 1% ετησίως την επόμενη επταετία. Παράλληλα, η Moody’s υπογραμμίζει πως η υψηλότερη ανάπτυξη, η αύξηση των κρατικών εσόδων και η χαλάρωση των μέτρων δημοσιονομικής στήριξης θα οδηγήσουν, επίσης, σε μείωση των δεικτών δημόσιου χρέους προς το ΑΕΠ. Για το σύνολο των χωρών της περιφέρειας αυτή η μείωση τοποθετείται στο 8,2% κατά μέσον όρο έως το 2027, ενώ η Ελλάδα ξεχωρίζει και εδώ, καθώς εκτιμάται ότι η μείωση του χρέους/ΑΕΠ θα κινηθεί στο 14,5% στην επταετία. Τα φθηνότερα δάνεια που διατίθενται στο πλαίσιο των κεφαλαίων ανάκαμψης θα στηρίξουν τη βιωσιμότητα και τις συνθήκες εξυπηρέτησης του χρέους των χωρών αυτών, όπως τονίζει.

Συγκροτείται Κυβερνητική Επιτροπή Συμβάσεων Στρατηγικής Σημασίας
ΤΤη σημασία της επιτυχίας του όλου εγχειρήματος δείχνει να έχει αντιληφθεί η ελληνική κυβέρνηση, η οποία σε πρόσφατο υπουργικό συμβούλιο ενέκρινε την συγκρότηση Κυβερνητικής Επιτροπής Συμβάσεων Στρατηγικής Σημασίας, η οποία θα ασχολείται με συμβάσεις που αφορούν κυρίως έργα μέσω χρηματοδότησης από το Ταμείο Ανάκαμψης και το ΕΣΠΑ. Ιδιαίτερα σημαντικό δε είναι το γεγονός ότι στην εν λόγω επιτροπή επικεφαλής θα τεθεί ο ίδιος ο Πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης, με αναπληρωτή τον Υπουργό Υποδομών Κώστα Καραμανλή. Τα υπόλοιπα μέλη της Επιτροπής θα είναι οι Υπουργοί Οικονομικών, Ανάπτυξης & Επενδύσεων, Εσωτερικών, Δικαιοσύνης, Πολιτισμού & Αθλητισμού, Περιβάλλοντος & Ενέργειας, Ψηφιακής Διακυβέρνησης, Επικρατείας αρμόδιος για τον συντονισμό του κυβερνητικού έργου, ο Αναπληρωτής Υπουργός Οικονομικών και ο υφυπουργός στον Πρωθυπουργό, αρμόδιος για τον συντονισμό του κυβερνητικού έργου. Τέλος, στις συνεδριάσεις της Επιτροπής μπορεί να συμμετέχει χωρίς δικαίωμα ψήφου οιοδήποτε μέλος της Κυβέρνησης για Σύμβαση που εμπίπτει στην αρμοδιότητά του. Για την υποβοήθηση του έργου της Κυβερνητικής Επιτροπής προτείνεται εξάλλου η συγκρότηση ολιγομελούς Επιτροπής κυβερνητικών στελεχών, που θα αποτελείται από τον Γενικό Γραμματέα Συντονισμού της Προεδρίας της Κυβέρνησης ως Συντονιστή, τον Γενικό Γραμματέα Υποδομών ως αναπληρωτή, τον Γενικό Γραμματέα Οικονομικής Πολιτικής, τον Γενικό Γραμματέα Δημοσίων Επενδύσεων και ΕΣΠΑ, καθώς και τον διοικητή της Ειδικής Υπηρεσίας Συντονισμού Ταμείου Ανάκαμψης.
Η Επιτροπή θα συντάσσει εισηγήσεις αξιολόγησης των προτάσεων που υποβάλλονται, θα παρακολουθεί την εξέλιξη του Προγράμματος, και θα μεριμνά για τη συλλογή όλων των στοιχείων και πληροφοριών που είναι αναγκαία για την αξιολόγηση και «προτεραιοποίηση» των συμβάσεων. Επίσης, μπορεί να απευθύνεται στις αρμόδιες υπηρεσίες των δικαιούχων, καθώς και στις αρμόδιες διαχειριστικές αρχές και φορείς, οι οποίοι οφείλουν να παρέχουν σε αυτήν όλα τα απαραίτητα στοιχεία, χωρίς καθυστέρηση. Παράλληλα, θα συντάσσει και θα υποβάλλει στην Κυβερνητική Επιτροπή Συμβάσεων Στρατηγικής Σημασίας, σε εξαμηνιαία βάση, έκθεση προόδου των εργασιών της.

Ε.Ε.: Δημιουργεί Ευρωπαϊκή Εισαγγελία για τον έλεγχο των κεφαλαίων του Ταμείου Ανάκαμψης
Αντίστοιχες κινήσεις θωράκισης της αποτελεσματικότητας του Ταμείου Ανάκαμψης σχεδιάζει και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η οποία πριν λίγες μέρες ανακοίνωσε την έναρξη της λειτουργίας της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας (EPPO), λίγο πριν ξεκινήσει η διάθεση κονδυλίων του Ταμείου. Σύμφωνα με πληροφορίες, πρόκειται για έναν νεοσύστατο οργανισμό της Ε.Ε., πλήρως ανεξάρτητο, «που θα προχωρήσει στην ενίσχυση της προστασίας του προϋπολογισμού της Ε.Ε. και θα παρακολουθεί στενά την εφαρμογή του NextGenerationEU για να διασφαλίσει ότι τα κεφάλαιά του, ύψους 750 δισ. ευρώ, θα φτάσουν στην οικονομία και στους πολίτες της ΕΕ», αναφέρει στην ανακοίνωσή της η επιτροπή και τονίζει ότι «από σήμερα, οι πολίτες έχουν τη δυνατότητα να αναφέρουν απευθείας στο EPPO τυχόν ύποπτες περιπτώσεις απάτης που αφορούν κοινοτικά κονδύλια». Η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία θα έχει έδρα το Λουξεμβούργο και τη συνθέτουν 22 εισαγγελείς, ένας από κάθε κράτος-μέλος. Ωστόσο, από τις 27 χώρες της Ε.Ε., η Ουγγαρία, η Πολωνία, η Ιρλανδία, η Σουηδία και η Δανία δεν συμμετέχουν, ενώ η Σουηδία ζήτησε να ενταχθεί το 2022.

Ε.Ε.: Ιστορική εξέλιξη η έκδοση κοινού χρέους
Η δημιουργία του Ταμείου Ανάκαμψης από την Ευρωπαϊκή Ένωση και η τεράστια σημασία του για την ανάπτυξη της ευρωπαϊκής οικονομίας οδήγησαν σε μια ιστορική εξέλιξη την Ένωση, η οποία αφορά στην έκδοση κοινού χρέους με στόχο να χρηματοδοτηθεί το Ταμείο, ώστε να ξεπεραστεί ο οικονομικός αντίκτυπος της πανδημίας. Στο πλαίσιο αυτό, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανακοίνωσε ότι θα εκδώσει περίπου 80 δισεκατομμύρια ευρώ σε μακροπρόθεσμα ομόλογα, έκδοση που αναμένεται να συμπληρωθεί από δεκάδες δισεκατομμύρια βραχυπρόθεσμων αξιόγραφων της Ε.Ε. για την κάλυψη των υπόλοιπων χρηματοδοτικών απαιτήσεων. Το ακριβές ποσό τόσο των ευρωομολόγων (EU-Bonds), όσο και των χρεογράφων (EU-Bills) θα εξαρτηθεί από τις ακριβείς ανάγκες χρηματοδότησης και η Επιτροπή θα αναθεωρήσει την πρόσφατη αξιολόγηση το φθινόπωρο. Στόχος είναι η Επιτροπή να είναι σε θέση να χρηματοδοτήσει το δεύτερο εξάμηνο του έτους όλες τις προγραμματισμένες επιχορηγήσεις και δάνεια προς τα κράτη-μέλη, στο πλαίσιο του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (RRF), καθώς και να καλύψει τις ανάγκες των πολιτικών της Ε.Ε. που λαμβάνουν χρηματοδότηση από το NextGenerationEU. Το πρώτο χρεόγραφο (EU-Bills) θα εκδοθεί τον Σεπτέμβριο όταν τεθεί σε λειτουργία η πλατφόρμα δημοπρασιών της Ε.Ε.
Όπως είπε ο Επίτροπος αρμόδιος για τον Προϋπολογισμό, Γιοχάνες Χαν, «κάνουμε ένα ακόμη βήμα μπροστά στις προετοιμασίες για την πρώτη πράξη δανεισμού για τη χρηματοδότηση της συλλογικής ανάκαμψης μέσω του NextGenerationEU. Εκδίδοντας περίπου 80 δισεκατομμύρια ευρώ μακροπρόθεσμων ομολόγων και χρησιμοποιώντας πρόσθετους βραχυπρόθεσμους λογαριασμούς φέτος, θα καταφέρουμε να καλύψουμε τις πιο επείγουσες ανάγκες των κρατών μελών και να τα θέσουμε στο δρόμο προς μια βιώσιμη ανάκαμψη και μια πράσινη, ψηφιακή και ανθεκτική Ευρώπη». Να σημειωθεί στο σημείο αυτό ότι για τη χρηματοδότηση του NextGenerationEU, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα δανειστεί από τις κεφαλαιαγορές έως 750 δισεκατομμύρια ευρώ σε τιμές 2018 ή έως περίπου 800 δισεκατομμύρια ευρώ σε τρέχουσες τιμές. Σε όγκο δανεισμού αυτό μεταφράζεται κατά μέσο όρο περίπου σε 150 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως, μεταξύ του 2021 και του 2026, εξέλιξη που αναμένεται να καταστήσει την Ε.Ε. έναν από τους μεγαλύτερους εκδότες σε ευρώ.

Θόδωρος Σκυλακάκης, Αναπληρωτής Υπουργός Οικονομικών

«Στην λογική του “first-in-first-out”»
Με αυτόματες και ταχύτατες διαδικασίες μέσω κυρίως του τραπεζικού συστήματος (εθνικού και ευρωπαϊκού), θα αξιολογούνται τα επενδυτικά έργα που θα χρηματοδοτηθούν από τους πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης, υπογράμμισε ο Aναπληρωτής υπουργός Οικονομικών Θεόδωρος Σκυλακάκης, στο πρόσφατο “Fin Forum 2021, Shaping the future of banking & finance”. Ο Θ. Σκυλακάκης κάλεσε τους επενδυτές που έχουν προετοιμάσει επιχειρηματικά σχέδια, στους επιλέξιμους κλάδους, να ξεκινήσουν άμεσα τις διαδικασίες αξιολόγησης με τις τράπεζες, καθώς θα τηρηθεί ο κανόνας “first-in-first-out” (FIFO). Όπως διευκρίνισε, η σχετική νομοθεσία για την επιλεξιμότητα και τις προδιαγραφές θα έχει ολοκληρωθεί μέχρι τον Ιούνιο, επομένως, οι επενδυτές δεν έχουν καιρό για καθυστέρηση. Συνεπώς, “είναι ρεαλιστικός ο στόχος να δούμε τις πρώτες εκταμιεύσεις εντός του καλοκαιριού”, δήλωσε. Εξάλλου, τα χρήματα του Ταμείου Ανάκαμψης δεν πρόκειται να εισρεύσουν μαζικά, αλλά σταδιακά, για λόγους δημοσίου χρέους. Στόχος είναι να υπάρξει εμπροσθοβαρής χρηματοδότηση αν και το πρόγραμμα θα είναι ανοικτό για τρία με τέσσερα χρόνια. Αναφερόμενος στη διαδικασία αξιολόγησης και χρηματοδότησης, ο Θ. Σκυλακάκης διευκρίνισε ότι από τη στιγμή που έχουν καθοριστεί τα επιλέξιμα σχέδια και δεν θα γίνεται υπέρβαση των προβλεπόμενων για την επένδυση ποσοστών κρατικών ενισχύσεων, η τελική αξιολόγηση και δανειοδότηση θα γίνεται μέσω του τραπεζικού συστήματος. Ο μηχανισμός προβλέπει την ενίσχυση επενδυτικών έργων με επιλεξιμότητες την πράσινη ενέργεια, τον ψηφιακό μετασχηματισμό, την έρευνα και ανάπτυξη, αλλά και την αναβάθμιση επιχειρηματικών στρατηγικών μέσω εξαγορών, συγχωνεύσεων και συνεργασιών ώστε να αυξηθεί το μέγεθος και η ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων. Σε ό,τι αφορά στα ποσοστά ενίσχυσης, το δάνειο μηδενικού επιτοκίου θα ανέρχεται σε 30-50%, η ίδια συμμετοχή σε τουλάχιστον 20% και το υπόλοιπο από ποσοστό θα καλύπτεται από τις τράπεζες.

Νίκος Μαντζούφας, Διοικητής της Ειδικής Υπηρεσίας του Ταμείου Ανάκαμψης

«Ο πρώτος λόγος στις τράπεζες, για να μην έχουμε επενδύσεις-κουφάρια»
Για το Ταμείο Ανάκαμψης και το πως αυτό θα χρηματοδοτήσει επενδύσεις στην Ελλάδα μίλησε στο ίδιο Forum και ο Διοικητής της Ειδικής Υπηρεσίας του Ταμείου, Νίκος Μαντζούφας. Στην ερώτηση για το πώς θα λειτουργήσει το Ταμείο, ο Ν. Μαντζούφας τόνισε πως «φιλοδοξεί να είναι και θα είναι ένα διαφανές πρόγραμμα τόνωσης των επενδύσεων στην Ελλάδα». Συμπλήρωσε πως η χώρα μέσω του Ταμείου θα έχει να διαχειριστεί 31 δισ. ευρώ πρόσθετους πόρους που θα ελέγχονται, σηματοδοτώντας μία λογοδοσία απέναντι στη κοινωνία και στους θεσμούς. Πώς όμως το δημόσιο θα «τρέξει» ένα τόσο μεγάλο project όταν έχει αργήσει να ολοκληρώσει τον δικό του μετασχηματισμό; Η απάντηση του Ν. Μαντζούφα ήταν σαφής.: «Ξέρουμε ότι είναι ένα μεγάλο στοίχημα στο οποίο θα υπάρξουν και προβλήματα ωστόσο, παρατηρούμε τρομερή επιτάχυνση στη ψηφιοποίηση του κράτους π.χ. στις πολεοδομίες, στην ΑΑΔΕ, στο πρόγραμμα εμβολιασμού». Ο Διοικητής του Ταμείου μίλησε ακόμα για τη διαφάνεια που θα διέπει τα επενδυτικά προγράμματα του Ταμείου Ανάκαμψης λέγοντας πως τον πρώτο και τον τελευταίο λόγο θα έχουν οι τράπεζες, στις οποίες παραχωρήθηκαν τα 13 από τα 18 δισ. ευρώ του Ταμείου. Τα χρήματα αυτά θα διακινούνται από τις τράπεζες για επενδυτικά σχέδια, που οι ίδιες θα ελέγχουν. «Παραχωρούμε την πλήρη δικαιοδοσία στις τράπεζες που θα αξιολογούν την επένδυση γιατί στόχος είναι οι επενδύσεις να μην καταλήξουν κουφάρια» σημείωσε. Τέλος, ανακοίνωσε πως οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις θα λάβουν σε μορφή επιδοτήσεων τουλάχιστον 1,5 δισ. ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης.