Προτεραιότητα για την ανάπτυξη οι στρατηγικές επενδύσεις με υψηλή απόδοση

Ο Μιχάλης Σαμωνάς θέτει ως προτεραιότητα για την ενίσχυση της εταιρικής ανάπτυξης τις στρατηγικές επενδύσεις υψηλής απόδοσης και επισημαίνει τους μη χρηματοικονομικούς κινδύνους που ενισχύουν την ανθεκτικότητα μιας επιχείρησης ενώ, επιπλέον, μας μιλά για τα εργαλεία και τις τεχνικές ανάλυσης δεδομένων που βοηθούν τον οικονομικό διευθυντή στη λήψη σωστών αποφάσεων.

Το 93% των οικονομικών στελεχών εκτιμά ότι ο πληθωρισμός θα παραμείνει υψηλός το 2023. Πώς πιστεύετε ότι μπορεί μια εταιρεία να εξισορροπήσει την προετοιμασία για την ύφεση με την ανάπτυξη;

Καταρχήν να ξεκαθαρίσουμε ότι υψηλός πληθωρισμός δεν σημαίνει κατά ανάγκη ύφεση στην οικονομία. Θα μπορούσε κάλλιστα να σημαίνει ραγδαία ανάπτυξη. Ας δεχτούμε όμως ότι λόγο του υψηλού πληθωρισμού, καθοδηγούμενου από προβλήματα εφοδιαστικής αλυσίδας, τα διορθωτικά μέτρα των κεντρικών τραπεζών θα οδηγήσουν την παγκόσμια ανάπτυξη, και ιδιαίτερα αυτή της ευρωζώνης, σε επιβράδυνση το 2023. Δεδομένου ότι οι αναλυτές βλέπουν τον πληθωρισμό να παραμένει σε υψηλότερα επίπεδα για μεγάλο χρονικό διάστημα, κάνεις δεν μπορεί να αποκλείσει το ενδεχόμενο ύφεσης. Σε ένα τέτοιο περιβάλλον, το παρελθόν μπορεί να διδάξει, μέχρι κάποιου σημείου, τις απαιτούμενες ενέργειες. Για παράδειγμα, ανάλογα με τον κλάδο και τη θέση μιας εταιρείας σε αυτόν, ανατιμολόγηση των παρεχόμενων προϊόντων / υπηρεσιών θα μπορούσε να οδηγήσει σε αύξηση του κύκλου εργασιών, αντισταθμίζοντας την όποια μείωση της ζήτησης.

Επίσης, προφανείς ενέργειες όπως η οριζόντια μείωση εξόδων δεν έχουν πάντα το επιθυμητό αποτέλεσμα καθώς στο γύρισμα του οικονομικού κύκλου μπορεί να επιβραδύνουν την ανάπτυξη. Σε ένα πρόσφατο άρθρο του το HBR αναφέρει ότι η διοίκηση πρέπει να διαχωρίζει τις κατηγορίες εξόδων σε στρατηγικές και μη. Στρατηγικές επενδύσεις με υψηλή απόδοση, που ενισχύουν το ανταγωνιστικό πλεονέκτημα και είναι ικανές να οδηγήσουν σε ανάπτυξη, θα πρέπει να έχουν προτεραιότητα. Σε αυτό μάλιστα συναινεί και η McKinsey, σε ένα επίσης πρόσφατο άρθρο της για το πώς οι αμερικανικές εταιρείες μπορούν να οικοδομήσουν ανθεκτικότητα και να επιβιώσουν σε μια πιθανή ύφεση. Συγκεκριμένα, αναφέρει ότι επενδύοντας στη Βιωσιμότητα, θα μπορούσαν οι επιχειρήσεις να μετριάσουν τις αυξήσεις του κόστους κεφαλαίου τους αποκτώντας πρόσβαση σε πράσινα δάνεια. Γενικότερα σε μια φάση του οικονομικού κύκλου όπως αυτή, μια δομημένη στρατηγική ανάπτυξης είναι υψίστης σημασίας. Ηγεσία απαλλαγμένη από τη δύναμη της αδράνειας με την κατάλληλη νοοτροπία και όρεξη για κίνδυνο, αντιδρά αποφασιστικά σε βραχυπρόθεσμες προκλήσεις μετατρέποντας τις σε ευκαιρίες. Σε ένα πληθωριστικό περιβάλλον για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα από ότι είχαμε συνηθίσει τις τελευταίες δεκαετίες, νικητές θα βγουν εκείνοι που θα αναγνωρίσουν και θα εκμεταλλευτούν αυτό το είδος της ανάπτυξης.

Στην εποχή της αβεβαιότητας που διανύουμε, με ποιες κινήσεις ο CFO δύναται να βελτιώσει τη στρατηγική διαχείριση των επιχειρηματικών κινδύνων;

Και εδώ θα κάνω χρήση μιας πρόσφατης έρευνας της McKinsey μαζί με την Ομοσπονδία Ευρωπαϊκών Ενώσεων Διαχείρισης Κινδύνων (FERMA) σχετικά με τον αντίκτυπο της πανδημίας στην στρατηγική αντιμετώπισης των κίνδυνων και γενικότερα στην ανθεκτικότητα των επιχειρήσεων. Η ερευνά έδειξε ότι ενώ στο παρελθόν, η εστίαση των CFOs και CROs ήταν στη διαχείριση ενός μικρού αριθμού σαφώς καθορισμένων κινδύνων, κυρίως χρηματοοικονομικών, τώρα περιλαμβάνει μια ευρύτερη περιοχή. Πέρα από τους προφανείς κινδύνους, πχ της αύξησης των επιτοκίων και της αντιστάθμισης τους με τα κατάλληλα εργαλεία, περιοχές όπως η ασφάλεια στο χώρο εργασίας, η εξ αποστάσεως εργασία, η κυβερνοασφάλεια, η διαδικασία αξιολόγησής των προμηθευτών και γενικότερα κίνδυνοι που απορρέουν από την εφοδιαστική αλυσίδα έχουν μπει για τα καλά στην ατζέντα διαχείρισης κινδύνων. Διευρύνοντας τους ορίζοντες του και εστιάζοντας και σε μη χρηματοοικονομικούς κινδύνους ένας CFO μπορεί να βελτιώσει την ανθεκτικότητα της εταιρείας του σε μια επερχόμενη κρίση.

Είναι τα data ένας αξιόπιστος σύμμαχος προκειμένου οι οικονομικοί διευθυντές να ξεπεράσουν τις δημοσιονομικές προκλήσεις που σχετίζονται με διαταραχές της εφοδιαστικής αλυσίδας;

Υπάρχουν πολλά εργαλεία και τεχνικές ανάλυσης δεδομένων που βοηθούν έναν οικονομικό διευθυντή στη λήψη σωστών αποφάσεων. Για παράδειγμα, το Open Market, κάνοντας χρήση ΑΙ, παρακολουθεί και αναλύει συγκεκριμένα μοτίβα για να προβλέψει αλλαγές στην εφοδιαστική αλυσίδα στο προσεχές μέλλον. Αυτές οι αλλαγές μπορούν να αφορούν την τιμή, τον χρόνο παράδοσης ή/και τη διαθεσιμότητα αποθεμάτων. Με το εργαλείο αυτό, ένας Οικονομικός διευθυντής είναι σε θέση να γνωρίζει αν κάποια εξαρτήματά/ ανταλλακτικά ή αποθέματα της εταιρείας του βρίσκονται στη λίστα υψηλού κινδύνου και να πράξει ανάλογα εστιάζοντας σε περισσοτέρους, κοντινότερους (near shoring) και συνήθως ακριβότερους προμηθευτές.

Το γεγονός αυτό βέβαια οδηγεί σε αύξηση του πληθωρισμού. Στη σημερινή οικονομική συγκυρία, τα προβλήματα στην εφοδιαστική αλυσίδα ευθύνονται για περισσότερο από το μισό του τρέχοντος πληθωρισμού. Ο πληθωρισμός, αν και πρόκληση για όλους, αναδεικνύει τη σημασία της διαχείρισης δεδομένων στην επίτευξη των στόχων μιας εταιρείας. Για παράδειγμα, με την κατάλληλη ανάλυση των αγοραστικών συνηθειών των πελατών (κάνοντας χρήση συμπεριφορικών δεδομένων) μπορεί να προβλεφθεί η αντίδραση τους σε μία οριζόντια αύξηση τιμών. Μία εταιρεία θα μπορούσε να υιοθετήσει μια πιο προσαρμοσμένη προσέγγιση στην πληθωριστική τιμολόγηση, εστιάζοντας σε ορισμένες σειρές προϊόντων ή τμήματα πελατών, να αυξήσει τις τιμές σε δευτερεύοντα προϊόντα ή σε ομάδες καταναλωτών που δεν είναι τόσο ευαίσθητοι στις τιμές.

Κατά τη γνώμη σας, με ποιον τρόπο μπορεί ο οικονομικός διευθυντής να ηγηθεί της προσπάθειας ενίσχυσης του συνεργατικού εταιρικού περιβάλλοντος -ανεξάρτητα από το εάν είναι φυσικό ή εικονικό- και κατά πόσο αυτή η πρωτοβουλία συνδέεται με την κερδοφορία της επιχείρησης;

O Οικονομικός Διευθυντής θεωρείται πλέον στρατηγικός εταίρος στη Διοίκηση μιας εταιρείας και από τους πλέον αρμοδίους να ενισχύσουν ένα κλίμα συνεργασίας με τις υπόλοιπες διευθύνσεις. Σε μια πρόσφατη έρευνα της PwC, το 66% των ανωτάτων στελεχών και μελών του διοικητικού συμβουλίου απάντησε πως η κουλτούρα σε μια εταιρία είναι πιο σημαντική για την κερδοφορία της από ότι η στρατηγική ή το μοντέλο λειτουργίας της. Ο σύγχρονος CFO οφείλει να μετατρέψει την αντίληψη για το οικονομικό τμήμα, από απροσπέλαστο και απομονωμένο σε ανοιχτό σε νέες και παραγωγικές ιδέες. Όσο μεγαλύτερη είναι η συνεργασία μεταξύ των τμημάτων, με τη διάχυση πληροφοριών προς κάθε ενδιαφερόμενο, τόσο μεγαλύτερη πρόοδο θα κάνει η εταιρεία. Ένα ανοικτό οικονομικό τμήμα, οφείλει να αποτελεί τον συνεργάτη άλλων τμημάτων σε έργα αναγκαία προς την εκπλήρωση των στόχων της εταιρείας. Αυτή η προσέγγιση ενδεχομένως να είναι νέα, ιδιαίτερα για πιο παλαιούς Οικονομικούς Διευθυντές, που είναι συνηθισμένοι να μένουν εντός των ορίων του τμήματος τους, όμως η περισσότερη συνεργασία μεταξύ ομάδων οδηγεί σε πιο επιτυχημένα έργα. Για παράδειγμα, η αλληλο-συνεργασία θα μπορούσε να περιλαμβάνει τη βοήθεια στο τμήμα μάρκετινγκ να κατανοήσει πώς να χρηματοδοτήσει μια καμπάνια ή στο τεχνικό τμήμα για τη χρηματοδότηση της αναβάθμισης μίας γραμμής παραγωγής.

Κατά πόσο οι Οικονομικοί Διευθυντές ενισχύουν τη μακροπρόθεσμη αξία της επιχείρησης όταν δίνουν βαρύτητα σε έννοιες όπως η μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα, το ουδέτερο περιβαλλοντικό αποτύπωμα και το θετικό κοινωνικό αντίκτυπο;

Η μακροπρόθεσμη αξία της επιχείρησης, αποτελείται από την αξία που αποδίδεται στο τρέχων ενεργητικό της (assets in place) και από την αξία που θα διαμορφωθεί βάση της προσδοκώμενης ανάπτυξης της (Present Value of Growth Operations – PVGO εν συντομία). Και στα δύο αυτά μέρη, η αξία είναι αντίστροφος ανάλογη του ρίσκου που εμπεριέχουν οι μελλοντικές χρηματοροές κάθε μέρους. Άρα αν θέλαμε να προσεγγίσουμε την ερώτηση βάση της χρηματοοικονομικής θεωρίας θα έπρεπε να δούμε αν παράγοντες όπως η μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα, το ουδέτερο περιβαλλοντικό αποτύπωμα και το θετικό κοινωνικό αντίκτυπο επηρεάζουν αφενός μεν το ρίσκο μιας εταιρείας και αφετέρου τις προσδοκίες για μελλοντική ανάπτυξη. Στο άρθρο του “ESG and the cost of capital”, ο Ashish Lodh, αντιπρόεδρος του MSCI, αναφέρει ότι βάση τετράχρονης έρευνας που διενέργησαν, εταιρείες με υψηλά σκορ ESG απολάμβαναν χαμηλότερα κόστη κεφαλαίων (και άρα οι χρηματοροές τους είχαν χαμηλότερο ρίσκο) τόσο στις αναπτυγμένες όσο και στις αναδυόμενες αγορές. Τόσο το κόστος δανεισμού όσο και το κόστος ιδίων κεφαλαίων ακολουθούσε το ίδιο μοτίβο. Ανάλογα δε από τον κλάδο που βρισκόταν μια εταιρεία, η διάφορά μπορούσε να ξεπεράσει ακόμα και το 1%. Επιπλέον, αναφορικά με τις προσδοκίες των επενδυτών για ανάπτυξη, η ζήτηση από πελάτες προϊόντων και υπηρεσιών από επιχειρήσεις που δίνουν βαρύτητα στο περιβαλλοντικό τους αποτύπωμα, επιδρά κατευθείαν στην αύξηση του κύκλου εργασιών τους.

Γενικότερα η τάση που παρατηρείται το τελευταίο διάστημα είναι ευαισθητοποιημένοι πελάτες τόσο B2B όσο και B2C να δίνουν ιδιαίτερη βαρύτητα στη βιωσιμότητα, αυξάνοντας έτσι τις πωλήσεις εταιρειών που επενδύουν σε αυτήν. Περαιτέρω, λόγω της συμμόρφωσης με το κανονιστικό πλαίσιο υπάρχει μείωση εξόδων και σε πολλές περιπτώσεις μείωση φορολογίας. Επιπλέον, αυξάνεται η παραγωγικότητα καθώς οι εργαζόμενοι αισθάνονται ότι εξυπηρετούν έναν ανώτερο σκοπό πέρα από τη δημιουργία κέρδους και, συνεπώς, προσελκύονται και διατηρούνται ταλέντα ευαισθητοποιημένα στο κοινωνικό αντίκτυπο που αφήνει μια εταιρεία. Τέλος υπάρχει πρόσβαση σε περισσότερα πράσινα κεφάλαια. Ο σημερινός οικονομικός διευθυντής καταλαβαίνει πόσο σημαντικό είναι, για την αξία της εταιρείας του, η ανάπτυξη να έρχεται με βιώσιμο τρόπο.

Φάκελος Υγεία: Ανάπτυξη ύστερα από την καταιγίδα της πανδημίας

Ο καλός γιατρός θεραπεύει τη νόσο αλλά ο άριστος γιατρός θεραπεύει τον ασθενή είχε πει κάποτε ο Καναδός γιατρός και διανοούμενος William Osler και αναμφισβήτητα η φαρμακοβιομηχανία, καλύπτοντας το 7% των εξαγωγών και το 7,5% της προστιθέμενης αξίας του κλάδου (έναντι 5% κατά μέσο όρο στην Ευρώπη) αποδεικνύεται ένας εξαιρετικός γιατρός για την ελληνική οικονομία. Στη νέα πρόκληση της εποχής μας που επέφερε ο COVID-19, η συλλογική ανταπόκριση της φαρμακευτικής βιομηχανίας μέσα από παγκόσμιες συνεργασίες που επένδυσαν στην καινοτομία επέφερε τα επιδιωκόμενα αποτελέσματα, επιτρέποντας στην ανθρωπότητα να επανέλθει γρηγορότερα στον κανονικό της ρυθμό. Καθώς, όμως, σταδιακά εξερχόμαστε από την περιπέτεια της πανδημίας, θα καταφέρει ο κλάδος της υγείας και του φαρμάκου της Ελλάδας να αξιοποιήσει την κεκτημένη ταχύτητα των τελευταίων ετών, απελευθερώνοντας τις μεγάλες αναπτυξιακές δυνατότητές του;

Επιτακτική η ανάγκη για ένα ισχυρό δημόσιο σύστημα υγείας
Αναμφισβήτητα, η μελέτη, η έρευνα, η ανακάλυψη και η ταχύτατη παραγωγή των εμβολίων για τη νόσο του COVID-19 από τις φαρμακευτικές εταιρείες, σε χρονικό διάστημα μικρότερο του ενός έτους, ισοδυναμούν με ένα πρωτοφανές επιστημονικό επίτευγμα. Οι ακραίες συνθήκες της πανδημίας κατέδειξαν, όμως, και ορισμένες σοβαρές ανεπάρκειες του εθνικού μας συστήματος υγείας, όπως η έλλειψη υγειονομικού προσωπικού που λειτούργησε αρκετές φορές ως τροχοπέδη στην παροχή κατάλληλης υγειονομικής φροντίδας στους ασθενείς.

Σύμφωνα με την ετήσια έκθεση Η Φαρμακευτική Αγορά στην Ελλάδα: Γεγονότα και Στοιχεία 2021 που πραγματοποίησε Το Ίδρυμα Οικονομικών και Βιομηχανικών Ερευνών με τη συνεργασία του Συνδέσμου Φαρμακευτικών Επιχειρήσεων Ελλάδος, στον τομέα της φαρμακευτικής δαπάνης, η συνολική εξωνοσοκομειακή φαρμακευτική δαπάνη στην Ελλάδα έφτασε τα 4 δισ. ευρώ το 2021 – με μόνο τα 2 δισ. ευρώ αυτών να αντιστοιχούν σε δημόσια χρηματοδότηση και με περίπου σταθερή τη συνεισφορά των ασθενών.

Γεωργία Σουρλατζή CFO, AbbVie Ελλάδας, Κύπρου, Μάλτας
«Προκειμένου να ενισχυθούν τα αναπτυξιακά πλάνα των φαρμακευτικών εταιρειών, απαιτείται σταθερότητα και προώθηση μεταρρυθμίσεων που θα δημιουργήσουν επιπλέον δημοσιονομικό χώρο για τη φαρμακευτική καινοτομία»

Η πανδημία ανέδειξε τον σημαντικό ρόλο που παίζει ένα ισχυρό δημόσιο σύστημα υγείας, μας λέει η Γεωργία Σουρλατζή, Οικονομική Διευθύντρια της AbbVie Ελλάδας, Κύπρου και Μάλτας, σημειώνοντας πως από την αρχή της υγειονομικής κρίσης κατέστη κατανοητό πώς η παροχή υψηλού επιπέδου υπηρεσιών δημόσιας υγείας δεν αποτελεί απλά ηθική υποχρέωση της κάθε πολιτείας αλλά και βασική προϋπόθεση για τη βιώσιμη οικονομική ανάπτυξη της χώρας. Και πράγματι, το αποτύπωμα του κλάδου του φαρμάκου στην ελληνική οικονομία αποδεικνύεται εξαιρετικά σημαντικό, καθώς για κάθε 1 ευρώ προστιθέμενης αξίας των εταιρειών που δραστηριοποιούνται στον κλάδο του φαρμάκου δημιουργούνται άλλα 2,2 ευρώ στο σύνολο της ελληνικής οικονομίας ενώ σε όρους απασχόλησης η συνολική συνεισφορά αγγίζει τις 123.000 θέσεις εργασίας (ή 3,3% της συνολικής απασχόλησης).

Εντυπωσιακά ανοδική η πορεία της ελληνικής βιομηχανίας φαρμάκου
Όπως πιστοποιούν τα στοιχεία της Διεύθυνσης Οικονομικής Ανάλυσης της ΕΤΕ, εντυπωσιακά ανοδική παρουσιάζεται η πορεία της ελληνικής βιομηχανίας φαρμάκου την τελευταία πενταετία, με τις πωλήσεις να σημειώνουν αύξηση της τάξης του 80% την περίοδο 2017-2021, εστιάζοντας κυρίως σε εξαγωγές και ενισχύοντας την εξωστρέφεια του κλάδου στο 45% των πωλήσεων (από 30% το 2017). Παράλληλα, την ίδια περίοδο παρατηρείται σχεδόν ισοδύναμη αύξηση του όγκου παραγωγής (σωρευτική άνοδος 81% έναντι 43% στην ΕΕ και 7% στη λοιπή ελληνική βιομηχανία) ενώ αξίζει το διάστημα 2018-2021 οι πάγιες επενδύσεις διπλασιάστηκαν, αγγίζοντας το 10% των πωλήσεων από 7% το 2010-2017 αλλά παραμένοντας χαμηλότερα από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο του 14% O φαρμακευτικός κλάδος συνιστά βασικό πυλώνα της εθνικής οικονομίας με τεράστιες αναπτυξιακές προοπτικές, επιβεβαιώνει η Γεωργία Σουρλατζή, τονίζοντας πως σύμφωνα με τον ΙΟΒΕ, η συνολική συνεισφορά του κλάδου στην ελληνική οικονομία σε όρους ΑΕΠ εκτιμάται σε €5,5 δισεκατομμυρίων (3,3% του ΑΕΠ).

Ωστόσο, όπως επισημαίνει ενώ οι περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες ενισχύουν τις πολιτικές υγείας τους, η Ελλάδα συνεχίζει να υποχρηματοδοτεί το φάρμακο, αντιμετωπίζοντας το ως πηγή κόστους και όχι ως απαραίτητη προϋπόθεση εξασφάλισης της δημόσιας υγείας. Ειδικά για τα καινοτόμα φάρμακα, οι υποχρεωτικές επιστροφές των εταιρειών αγγίζουν το 60% με 70%, καθιστώντας αποτρεπτική την ανάπτυξη νέων δραστηριοτήτων έρευνας και ανάπτυξης και οδηγώντας με βεβαιότητα σε σταδιακή αποεπένδυση από τη χώρα, μας λέει. Προκειμένου να ενισχυθούν τα αναπτυξιακά πλάνα των φαρμακευτικών εταιρειών απαιτείται σταθερότητα και προώθηση μεταρρυθμίσεων που θα δημιουργήσουν επιπλέον δημοσιονομικό χώρο για τη φαρμακευτική καινοτομία, όπως δημιουργία ταμείου φαρμακευτικής καινοτομίας, έλεγχος και μείωση των υπέρογκων υποχρεωτικών επιστροφών αλλά και προώθηση μέτρων που θα αξιοποιήσουν τις οικονομικές ευκαιρίες που υπάρχουν στον κλάδο, αναφέρει η Γεωργία Σουρλατζή σημειώνοντας πως η βελτίωση του περιβάλλοντος θα επιτευχθεί αντιστρέφοντας τη λογική της υπερφορολόγησης και των οριζόντιων εκπτώσεων, στην κινητροδότηση.

Νικόλαος Βίγκος CFO, Merck SA
«Επενδύοντας περισσότερα από 2 δισεκατομμύρια ευρώ κάθε χρόνο στην Έρευνα και την Ανάπτυξη, και με βάση τα στέρεα θεμέλιά της, η Merck παραμένει αφοσιωμένη στην ανθρώπινη πρόοδο»

Εδραιώνοντας αποδοτικότερα και πιο βιώσιμα μοντέλα επιχειρηματικής λειτουργίας
Αδιαμφισβήτητα, η ταχύτητα και η ένταση με τις οποίες το οικονομικό περιβάλλον μετασχηματίζεται, επιτάσσουν την ανάγκη ευελιξίας και της προσαρμογής σε νέα αποδοτικότερα και βιώσιμα μοντέλα λειτουργίας σε όλες τις επιχειρήσεις παγκοσμίως, ιδίως στον κλάδο της Υγείας, δηλώνει στο Finance Pro ο Νικόλαος Βίγκος, CFO της Merck SA, υπογραμμίζοντας μεταξύ άλλων το κλίμα αβεβαιότητας και ενίοτε αστάθειας που συνθέτουν η παγκόσμια υγειονομική κρίση που προκλήθηκε από την Covid-19, η κλιματική αλλαγή και η ενεργειακή κρίση. Ωστόσο, όπως επισημαίνει, οι παραπάνω κρίσεις συνέβαλλαν και επιτάχυναν την εφαρμογή των στόχων Βιώσιμής Ανάπτυξης και Εταιρικής Υπευθυνότητας αναδύοντας τις πρωτοβουλίες ESG, την ανάπτυξη εφαρμογών ψηφιακού μετασχηματισμού, αλλά και τα ανθρωποκεντρικά μοντέλα εργασίας σεβασμού και αξιοποίησης της διαφορετικότητας που αποτελούν το πυρήνα για τη διαμόρφωση στρατηγικής κάθε εταιρείας βάσει του πλαισίου βιώσιμης ανάπτυξης των δυο προσεχών δεκαετιών.

Για τη Merck, ως κορυφαία εταιρεία επιστημών και τεχνολογίας, ο τομέας ΄Έρευνας και Ανάπτυξης συνεχίζει να αποτελεί προτεραιότητα, μας λέει ο Νικόλαος Βίγκος, τονίζοντας πως επενδύοντας περισσότερα από 2 δισεκατομμύρια ευρώ κάθε χρόνο στην Έρευνα και την Ανάπτυξη, και με βάση τα στέρεα θεμέλιά της, η Merck παραμένει αφοσιωμένη στην ανθρώπινη πρόοδο . Για την ουσιαστική συμβολή της Roche στη βελτίωση της ζωής των ασθενών, στην εθνική οικονομία και το κοινωνικό σύνολο, μέσω της δραστηριοποίησής της στην ελληνική αγορά εδώ και 44 χρόνια μας μιλά η Deniz Karapinar Chief Finance Value Officer στη Roche Hellas. Σήμερα, απέναντι σε νέες προκλήσεις, επιβεβαιώνουμε την εμπιστοσύνη μας στη χώρα και τη δέσμευσή μας στους ασθενείς στην Ελλάδα, επισημαίνει αποκαλύπτοντας πως μόνο τα τελευταία δύο χρόνια (2020-2021), η Roche ενεργοποίησε 27 κλινικές μελέτες στην Ελλάδα, επιπλέον 7 προγραμματίστηκαν να ξεκινήσουν τους προσεχείς μήνες ενώ, παράλληλα, η εταιρεία κατέβαλε συνολικά 39,2 εκατ. ευρώ σε φόρους και εισφορές στα ασφαλιστικά ταμεία την ίδια περίοδο.

Deniz Karapinar Chief Finance Value Officer, Roche Hellas
«Ενεργοποιήσαμε 27 κλινικές μελέτες στην Ελλάδα και επιπλέον 7 είναι προγραμματισμένες για τους προσεχείς μήνες ενώ παράλληλα καταβάλαμε συνολικά 39,2 εκατ. ευρώ σε φόρους και εισφορές στα ασφαλιστικά ταμεία την ίδια περίοδο»

Όπως μας ενημερώνει , το 2022 η Roche είχε σημαντικές ανακοινώσεις για το χαρτοφυλάκιο των υπό ανάπτυξη προϊόντων της και τις εγκρίσεις νέων θεραπειών, κυρίως στους τομείς της Αιματολογίας, της Οφθαλμολογίας και της Ογκολογίας. Σε έναν κόσμο που μεταβάλλεται ταχύτερα από ποτέ, συνεχίζουμε να εξελισσόμαστε για να ανταποκριθούμε στις νέες προκλήσεις, μετασχηματίζοντας τον τρόπο που εργαζόμαστε, παγκοσμίως αλλά και στην Ελλάδα, με στόχο να προάγουμε την καινοτομία σε κάθε πτυχή της λειτουργίας μας, αλλά και να εφαρμόζουμε νέους τρόπους συνεργασίας με τους εμπλεκόμενους στο χώρο της υγείας, μεγιστοποιώντας την αξία που δημιουργούμε για τους ασθενείς, το σύστημα υγείας και την κοινωνία, τονίζει η Deniz Karapinar.

Οξυγόνο για την οικονομία οι Κλινικές Μελέτες
Ένας σημαντικός τομέας δραστηριοποίησης των φαρμακευτικών εταιρειών που μπορεί να λειτουργήσει ως κύριος μοχλός για την ανάπτυξη της επιστήμης, παρέχοντας ανάσες στην οικονομία, είναι οι Κλινικές Μελέτες. Πράγματι η Ελλάδα διαθέτει τις προοπτικές να αναχθεί σε ολοκληρωμένο hub παραγωγής και καινοτομίας φαρμάκων, αξιοποιώντας το υψηλής ποιότητας εξειδικευμένο δυναμικό της (3πλάσιου σχετικού μεγέθους σε σχέση με τον ΕΕ μέσο όρο) και αυξάνοντας τις ερευνητικές της δαπάνες. Αξίζει να αναφερθεί ότι επενδυτικά, οι δαπάνες για Έρευνα και Ανάπτυξη (Ε&Α) αντιστοιχούν στο 7% της συνολικής δαπάνης για Ε&Α στη χώρα, ενώ την περίοδο 2002-2021 διενεργήθηκαν 3.499 κλινικές (2.000 ολοκληρωμένες) μελέτες ανεξαρτήτου φάσης ή σταδίου.

Ωστόσο, ενώ στην Ευρώπη επενδύονται ετησίως πάνω από 36 δισ. ευρώ, η Ελλάδα δυστυχώς απορροφά μόλις 100 εκατομμύρια περίπου, που ισοδυναμεί με πολύ λιγότερο από το 1% του προϋπολογισμού που διατίθεται στην Ευρώπη για Κλινικές Μελέτες. Αξιοσημείωτο είναι, βέβαια, πως την τελευταία διετία, βήματα όπως η εξαίρεση των εμβολίων από τη φαρμακευτική δαπάνη, η δυνατότητα συμψηφισμού των επενδύσεων με το clawback, και ο τριπλασιασμός του συντελεστή υπερέκπτωσης για επενδύσεις σε Έρευνα & Ανάπτυξη θέτουν τα θεμέλια της προόδου, δημιουργώντας την αισιοδοξία πως με τις απαραίτητες δομικές μεταρρυθμίσεις και τον επαναπροσδιορισμό της δημόσιας φαρμακευτικής δαπάνης, βάσει επιστημονικών και επιδημιολογικών δεδομένων, το αναπτυξιακό δυναμικό του κλάδου του φαρμάκου στην Ελλάδα θα απελευθερωθεί. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η μελέτη της PwC, Πώς θα προσελκύσει κλινικές μελέτες η Ελλάδα, που χρηματοδότησε και παρουσίασε ο ΣΦΕΕ και η οποία καταγράφει τα δομικά προβλήματα του κλάδου, με μια σειρά προτάσεων εστιασμένες στις καλές πρακτικές και την πολιτική σχετικών κινήτρων άλλων ευρωπαϊκών χωρών.

Ιωάννα Βασιλειάδου CFO, Bayer Hellas AG
«Η παρουσία της Bayer στην Ελλάδα μεταφράζεται σε σημαντική αξία για την τοπική οικονομία και κοινωνία, με έναν κύκλο εργασιών που ξεπερνά τα 140 εκ. ευρώ τον χρόνο και επενδύσεις σε Έρευνα και Ανάπτυξη επιπέδου 10% -12% των εσόδων»

Για την επιτυχημένη πορεία που καταγράφει ο όμιλος Bayer τόσο επιχειρησιακά όσο και στρατηγικά παρόλες τις αντιξοότητες που σημειώθηκαν εν καιρώ πανδημίας μας μιλάει η Ιωάννα Βασιλειάδου, CFO στην Bayer Hellas AGΟ, εστιάζοντας στο γεγονός πως και οι τρεις Τομείς της εταιρείας – Φαρμάκων, Υγείας των Καταναλωτών και Επιστήμης Γεωργίας- αναπτύχθηκαν δυναμικά ξεπερνώντας μάλιστα όλες τις αντίστοιχες αγορές τους, ενώ επιπλέον, ενισχύθηκαν οι λύσεις καινοτομίας και σημειώθηκε πρόοδος προς την επίτευξη των στόχων βιωσιμότητας. Ειδικότερα, η παρουσία της Bayer στην Ελλάδα μεταφράζεται σε σημαντική αξία για την τοπική οικονομία και κοινωνία, με έναν κύκλο εργασιών που υπερβαίνει τα 140 εκ. ευρώ τον χρόνο, επενδύσεις σε Έρευνα και Ανάπτυξη επιπέδου 10% -12% των εσόδων (, πάνω από 12 εκ .ευρώ στην κλινική έρευνα για την τριετία 2022-2025) και τον αριθμό των στελεχών της εταιρείας να ξεπερνά τους 250 εργαζομένους, μας πληροφορεί η Ιωάννα Βασιλειάδου προσθέτοντας πως παράλληλα η εταιρεία συνεχίζει να στηρίζει σταθερά τους Έλληνες επαγγελματίες υγείας και ασθενείς αλλά και τις προσπάθειες της πολιτείας, επενδύοντας σε πρωτοβουλίες που προωθούν την κλινική έρευνα μέσω της ανάπτυξης γνώσεων από τα πρώτα στάδια της ιατρικής εκπαίδευσης, βελτιώνουν την κλινική πρακτική ώστε να μπορούν να απορροφηθούν εύκολα τα οφέλη της κλινικής έρευνας και ενημερώνουν ορθά και πλήρως τις κοινότητες των ασθενών.

Επενδύοντας στον ψηφιακό μετασχηματισμό
Ο ψηφιακός μετασχηματισμός του κλάδου του φαρμάκου και υγείας εξελίσσεται σε κύριο μοχλό ανάπτυξης και περιλαμβάνεται στις προγραμματισμένες μεταρρυθμίσεις του Ταμείου Ανάκαμψης, με 278 εκατ. Ευρώ να έχουν ήδη δεσμευτεί για την υλοποίησή του. Σε μελέτη της Deloitte, μεταξύ των προτεραιοτήτων για τη βελτίωση της αποδοτικότητας του συστήματος υγείας και τον περαιτέρω ψηφιακό μετασχηματισμό της συγκαταλέγονται η πλήρης εφαρμογή του συστήματος ηλεκτρονικής συνταγογράφησης, και στα νοσοκομεία, η Ολοκλήρωση Εθνικού Ηλεκτρονικού Μητρώου Υγείας (EHR), που περιλαμβάνει κεντρική υποδομή αλλά και σχεδιασμό προτύπων διαλειτουργικότητας, η αποτελεσματική ψηφιακή ανταλλαγή κλινικών δεδομένων, η Προώθηση της Τηλεϊατρικής με βελτιστοποίηση κανονιστικού πλαισίου και γεωγραφική επέκταση αλλά και επέκταση σε περισσότερες ασθένειες κ.α.

Πάγωμα προσλήψεων: Στα σχέδια του 83% των CFOs

Καθώς το τέταρτο τρίμηνο του 2022, όπως και το ίδιο το έτος, οδεύουν στο τέλος τους, χαμηλές παραμένουν οι προοπτικές της συνολικής οικονομίας για τους οικονομικούς διευθυντές. Παράλληλα με το μεγάλης κλίμακας πάγωμα των προσλήψεων που προβλέπεται στην Έκθεση CFO Outlook 2023 της OneSource Virtual, τα στοιχεία δείχνουν ότι οι Οικονομικοί Διευθυντές εξασφαλίζουν για το προσωπικό τους τις συνθήκες εκείνες που θα τους επιτρέψουν να παραμείνουν παραγωγικοί χωρίς να αισθάνονται καταπονημένοι, ακόμη και όταν οι ομάδες τους διακόπτουν τις προσλήψεις. Πολλοί εφαρμόζουν τεχνολογία αυτοματισμού σε τομείς που αφορούν διορθωτικά χρηματοοικονομικά και λογιστικά καθήκοντα, απελευθερώνοντας έτσι εργατικό δυναμικό σε άλλα πρότζεκτ, τα οποία δύνανται να λειτουργήσουν ως αντίβαρο στα οικονομικά δεινά οδηγώντας στην ανάπτυξη.

Οι περισσότεροι CFOs προετοιμάζονται για παγώματα προσλήψεων
Η Earned Wage Access (EWA) αποτελεί μια προσφορά fintech που επιτρέπει στους εργαζόμενους να αποκτούν πρόσβαση στους μισθούς τους πριν από την ημέρα πληρωμής. Χαρακτηριστικό είναι πως σχεδόν όλοι οι ερωτηθέντες (95%) της έρευνας δήλωσαν ότι είτε εφαρμόζουν EWA είτε σκέφτονται να το κάνουν. Παρά το γεγονός ότι μόνο το 47% των ερωτηθέντων προσφέρουν επί του παρόντος EWA στους υπαλλήλους τους, τα στοιχεία δείχνουν ότι η ιδέα εδραιώνεται στο τοπίο των εταιρικών οικονομικών ως ένας τρόπος για να προστεθούν προνόμια στους εργαζόμενους και να αυξηθεί η διατήρηση του προσωπικού. Η συγκεκριμένη ιδέα πράγματι δίνει στους υπαλλήλους πρόσβαση στα χρήματά τους σε ώρα ανάγκης, ωστόσο απαιτείται προσοχή καθώς οι προσφορές εμφανίζουν κάποια ομοιότητα με την παράνομη πλέον βιομηχανία δανείων payday. Με τις χρεώσεις που σχετίζονται με αυτά τα είδη προϊόντων, το Γραφείο Οικονομικής Προστασίας των Καταναλωτών έχει ήδη διατυπώσει απόψεις που καθορίζουν τις διαφορές μεταξύ ενός προϊόντος EWA και ενός δανείου πληρωμής payday .

Η εξωτερική ανάθεση μετατρέπεται σε κοινή ανάθεση
Τα στοιχεία της έρευνας πιστοποιούν ότι οι CFOs στρέφονται στην εξωτερική ανάθεση ως μια βιώσιμη δεύτερη επιλογή, σε περίπτωση που αυξηθεί ο φόρτος εργασίας και δεν επιτραπεί η πρόσληψη. Με σχεδόν το ένα τρίτο (32%) των Οικονομικών Διευθυντών να δηλώνουν στην OneSource Virtual ότι οι ομάδες τους δεν είναι στελεχωμένες αυτήν τη στιγμή, η εξωτερική ανάθεση για ομάδες που χρειάζονται βοήθεια μπορεί να αποφέρει σημαντικά οφέλη, καθώς οδεύουμε προς το τέλος του 2023.

Μάλιστα, η εξωτερική ανάθεση ή η από κοινού ανάθεση δεν περιορίζεται μόνο στο να παρέχει βοήθεια χωρίς δεσμεύσεις σε έναν εργαζόμενο, αλλά δύναται να απελευθερώσει υπαλλήλους των οποίων οι δεξιότητες μπορούν να αξιοποιηθούν αλλού. Σύμφωνα με την έκθεση, το 74% των ερωτηθέντων CFOs αναγνώρισαν την «επιπλέον αποδοτικότητα» ως τον κύριο λόγο της εξωτερικής ανάθεσης των οικονομικών και λογιστικών τους καθηκόντων.

Οι χαμηλές αγορές εργασίας έχουν επίσης ως αποτέλεσμα η εξωτερική ανάθεση να καθιερώνεται ως μια πιο βιώσιμη επιλογή για τους CFOs, που χρειάζονται την εκτέλεση συγκεκριμένων καθηκόντων με ακρίβεια σε τακτική βάση. Για το 95% των ερωτηθέντων, οι ελλείψεις δεξιοτήτων ενδέχεται να επηρεάσουν την απόφασή τους να αναθέσουν σε τρίτους εργασίες όπως η επεξεργασία τιμολογίων και οι πληρωμές ενώ από αυτήν την ομάδα το 61% είπε ότι οι ελλείψεις δεξιοτήτων ήταν «πολύ πιθανό» να επηρεάσουν τις αποφάσεις τους για την εξωτερική ανάθεση.

Αυτοματοποίηση και προβλέψεις ανάπτυξης
Καθώς συνεχίζουν να αναπτύσσονται στρατηγικές για την ελαχιστοποίηση του αντίκτυπου από το πάγωμα των προσλήψεων, η αυτοματοποίηση των διορθωτικών εργασιών μέσω λογισμικού βρίσκεται στη σκέψη των οικονομικών στελεχών παγκοσμίως. Ενώ σχεδόν όλοι (95%) οι Οικονομικοί Διευθυντές ανέφεραν στην έρευνα ότι η χρηματοοικονομική τους λειτουργία ήταν αυτοματοποιημένη, τα επίπεδα αυτοματισμού διέφεραν σημαντικά. Πιο συγκεκριμένα, από αυτούς που χρησιμοποιούν αυτοματισμό περισσότεροι από τους μισούς (49%) δήλωσαν ότι ήταν σε έναν βαθμό αυτοματοποιημένοι.

Αναμφισβήτητα, τόσο η τεχνολογία όσο και οι προσλήψεις έχουν σοβαρό αντίκτυπο στις προβλέψεις ανάπτυξης. Ειδικότερα, ο αντίκτυπος του παγώματος των προσλήψεων εξακολουθεί να κάνει περισσότερο από το ένα τρίτο (37%) των Οικονομικών Διευθυντών να πιστεύουν ότι δεν θα μπορέσουν να ανταποκριθούν στις φιλοδοξίες τους για ανάπτυξη ενώ σε ό,τι αφορά περισσότερο τα στρατηγικά καθήκοντα και άλλα έργα, το 43% των Οικονομικών Διευθυντών θεωρούν ότι δεν θα μπορούσαν να τα εκτελέσουν χωρίς την αυτοματοποίηση των πληρωτέων δασμών στους λογαριασμούς τους.

Εδραιώνοντας νέες τάσεις στη μικρομεσαία επιχειρηματικότητα

Καμιά μονιμότητα δεν μας ανήκει. Είμαστε ένα κύμα που κυλάει και προσαρμόζεται στο σχήμα που θα συναντήσει, είχε πει κάποτε ο Γερμανός συγγραφέας Έρμαν Έσσε και στην ουσία η ίδια η φύση των μικρομεσαίων επιχειρήσεων ισοδυναμεί με μια διαρκή προσπάθεια ανταπόκρισης στις μεταβαλλόμενες συνθήκες των καιρών. Σε μια περίοδο μάλιστα έντονης γεωπολιτικής αστάθειας, υψηλού πληθωρισμού και διαταραχής της εφοδιαστικής αλυσίδας, όπως αυτή που διανύουμε, η επιβίωση των συγκεκριμένων επιχειρήσεων συνδέεται άρρηκτα με τη χρηματοδότηση, τον ψηφιακό μετασχηματισμό και τις καινοτόμες υπηρεσίες και προϊόντα που παράγουν. Αντιστοιχώντας στο 99,9% του συνολικού αριθμού των εταιρειών, απασχολώντας το 83% του εργατικού δυναμικού και συνεισφέροντας στο 56,7% της συνολικής προστιθεμένης αξίας, (με μέσο όρο της ΕΕ 65,2% και 53% αντίστοιχα), θα καταφέρουν οι ΜμΕ της χώρας μας να βρουν διέξοδο στα νέα δεδομένα που προκαλεί η εγχώρια και διεθνής συγκυρία, εξακολουθώντας να αποτελούν την κινητήριο δύναμη της οικονομίας μας;

Αντιμέτωπες με προκλήσεις οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις
Αναμφισβήτητα, η πανδημία του Covid-19 προκάλεσε ισχυρούς κλυδωνισμούς στην παγκόσμια οικονομία και, συνακόλουθα, στο επιχειρηματικό τοπίο. Σύμφωνα με την ετήσια έκθεση του 2021 του Ινστιτούτου Μικρομεσαίων Επιχειρήσεων της ΓΣΕΒΕΕ με θέμα Ο αντίκτυπος της πανδημίας στις επιχειρήσεις, σε ένα σύνολο 1.419.855 επιχειρήσεων, 210.217 επιχειρήσεις ή 14,8% του συνόλου τέθηκαν σε αναστολή λειτουργίας τον Μάρτιο του 2020 ενώ τον Νοέμβριο του ίδιου έτους τέθηκαν σε αναστολή λειτουργίας 188.985 επιχειρήσεις ή 13,3% του συνόλου. Μέσα στο κλίμα πίεσης από τις διαταραχές στην εφοδιαστική αλυσίδα και την ενεργειακή κρίση, η έρευνα συγκυρίας μικρομεσαίων επιχειρήσεων της Εθνικής Τράπεζας για το β΄ εξάμηνο του 2021 κατέγραψε βελτίωση των προσδοκιών των ελληνικών ΜμΕ αλλά πτώση στο ποσοστό των επιχειρήσεων που ευελπιστούν σε ανάπτυξη.

Η ελληνική οικονομία, στον απόηχο της πανδημίας του COVID-19, θα πρέπει να δώσει απαντήσεις στα ερωτήματα που θέτουν σε κίνδυνο τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα, εξαιτίας του επίμονα υψηλού πληθωρισμού, των αυξανόμενων γεωπολιτικών εντάσεων, του δύσκολου και υψηλού κόστους ενεργειακού εφοδιασμού και της επιδείνωσης των οικονομικών προοπτικών της, μας λέει ο Σπύρος Τσιτσώνης, Founder & Director στη My-CFO προσθέτοντας πως η απότομη αύξηση του κόστους δανεισμού για τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις, ως απόρροια της αύξησης των επιτοκίων από την ΕΚΤ αλλά και μια παρατεταμένη περίοδος αυξημένης πολιτικής αβεβαιότητας αποτελούν, βραχυπρόθεσμα, ανασταλτικό παράγοντα για την ανάληψη επενδυτικών πρωτοβουλιών. Η μικρομεσαία επιχειρηματικότητα και οι οικογενειακές επιχειρήσεις καλούνται, μετά τον αντίκτυπο της παρατεταμένης κρίσης χρέους και της πανδημίας, να αντιμετωπίσουν και τις επιπτώσεις της κρίσης ενέργειας/ πληθωρισμού τονίζει με τη σειρά του και ο Χαράλαμπος Αράχωβας, Οικονομολόγος (Ph.D.) – Συντονιστής Τμήματος Οικονομικής Ανάλυσης ΙΝΕΜΥ – ΕΣΕΕ.

Πράγματι, παρά το γεγονός ότι η πλήρης επάνοδος της οικονομικής δραστηριότητας, η αυξημένη τουριστική κίνηση και τα μέτρα στήριξης των επιχειρήσεων συνέβαλαν στη θεαματική αύξηση του δείκτη οικονομικού κλίματος των μικρομεσαίων επιχειρήσεων κατά το α΄ εξάμηνο του 2022, οι εκτιμήσεις για την υπόλοιπη χρονιά κάθε άλλο παρά δημιουργούν αισιοδοξία. Συγκεκριμένα και σύμφωνα με την έκθεση του Ινστιτούτου Μικρών Επιχειρήσεων της ΓΣΕΒΕΕ, περισσότερες από 1 στις 3 μικρές και πολύ μικρές επιχειρήσεις (37,1%) δήλωσαν ότι έχουν μηδενικά ρευστά διαθέσιμα (27,8%) ή διαθέσιμα που επαρκούν για λιγότερο από μήνα (9,2%) ενώ η οικονομική κατάσταση των επιχειρήσεων εστίασης και των μικρότερων πολυάριθμων επιχειρήσεων ακολουθεί διαρκώς καθοδική πορεία. Αξιοσημείωτο είναι ότι το πρώτο εξάμηνο του 2022, 6 στις 10 μικρές και πολύ μικρές επιχειρήσεις (59,2%) προχώρησαν σε αύξηση των τιμών τους ενώ σχεδόν 4 στις 10 επιχειρήσεις (38,6%) εκφράζουν φόβο για ενδεχόμενη διακοπή της δραστηριότητάς τους στο μέλλον, με το 6,5% των μικρών και πολύ μικρών επιχειρήσεων να αντιμετωπίζει άμεσο το ρίσκο διακοπής της δραστηριότητας τους.

Κωνσταντίνος Ράικος Founder & CEO, KRS Group
«Οι συνθήκες της αγοράς επιβάλλουν στη μικρομεσαία επιχείρηση τεχνολογίες και ψηφιακά εργαλεία για κρίσιμες επιχειρηματικές λειτουργίες όπως είναι οι πληρωμές, η διαχείριση πελατών, το marketing αλλά και η λογιστική λειτουργία της»

Η αποτελεσματική στρατηγική επιβίωσης στις νέες συνθήκες
Προκειμένου να επιβιώσουν στις νέες συνθήκες, οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις θα χρειαστεί να ακολουθήσουν ένα ευρύτερο σύνολο διαρθρωτικών πολιτικών, ικανό να ενισχύσει την ανθεκτικότητά τους στην κρίση και την ταχεία προσαρμογή τους στο νέο περιβάλλον. Οι οικογενειακές επιχειρήσεις αλλά και η μικρομεσαία επιχειρηματικότητα μπορούν να δράσουν ελευθέρα, στο πνεύμα του ελευθέρου ανταγωνισμού, αναφέρει ο Κωνσταντίνος Χαραλαμπόπουλος, Owner και Manager Partner στη SOLOMONK δηλώνοντας πως η τάση που προβλέπει να επικρατεί και θα πρέπει να ενθαρρυνθεί είναι οι συνεργασίες μεταξύ μικρομεσαίων επιχειρήσεων ή μεταξύ οικογενειακών επιχειρήσεων, στις οποίες θα υπάρξει η δυνατότητα να παντρέψουν γνώσεις αλλά και διαφορετικές κουλτούρες με κοινό σκοπό το κέρδος. Δεδομένα γνωρίζουμε ότι η αγορά δεν πατάει φρένο και, συνεπώς, αν δεν ακολουθήσεις τον ρυθμό της, αργά ή γρήγορα θα βρεθείς εκτός παιχνιδιού, υπογραμμίζει ο Κωνσταντίνος Ράικος, Founder & CEO της KRS Group, επισημαίνοντας πως οι σημερινές συνθήκες της αγοράς επιβάλουν στη μικρομεσαία επιχείρηση να υιοθετήσει τεχνολογίες και ψηφιακά εργαλεία για κρίσιμες επιχειρηματικές λειτουργίες όπως είναι οι πληρωμές, η διαχείριση πελατών, το marketing αλλά και η λογιστική λειτουργία της.

Το ενδιαφέρον για τη βιώσιμη διαχείριση τόσο του φυσικού και του ανθρώπινου όσο και του κοινωνικού κεφαλαίου εντείνεται, ενώ ο ψηφιακός μετασχηματισμός δεν λογίζεται πλέον ως καινοτομία αλλά ως απαραίτητο στοιχείο για τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας του επιχειρείν, μας εξηγεί ο Χαράλαμπος Αράχωβας τονίζοντας πως το πλήρους αβεβαιότητας πλαίσιο, καθίσταται ακόμη πιο ασφυκτικό για τις ΜμΕ, κυρίως για τις πολύ μικρές – “micro”, οι οποίες αποτελούν και τη συντριπτική πλειονότητα των επιχειρήσεων, όσον αφορά την πρόσβαση στη χρηματοδότηση, τη συμμόρφωση με τις οδηγίες για την προστασία του περιβάλλοντος και την ψηφιοποίηση. Ενδεικτικό της αυξανόμενης σημασίας των κριτηρίων ESG για την εταιρική ανάπτυξη είναι πως το 63% των ερωτηθέντων σε έρευνα που διεξήχθη από την DBS και την Bloomberg Media Studios σε 800 ΜμΕ σε έξι αγορές στην Ασία τον Αύγουστο ανέφερε την εξισορρόπηση των στόχων ESG με τους στόχους επιχειρηματικής ανάπτυξης ως την κορυφαία πρόκληση στον δρόμο προς τη μετάβασή τους σε πιο βιώσιμα επιχειρηματικά μοντέλα. Επιπλέον, οκτώ στις 10 μικρομεσαίες επιχειρήσεις αξιολόγησαν το ESG ως υψηλή προτεραιότητα για την επιχείρησή τους, αναγνωρίζοντας ότι πιο βιώσιμα επιχειρηματικά μοντέλα, που συγκρίνονται με διεθνή πρότυπα, θα ενίσχυαν το ανταγωνιστικό τους πλεονέκτημα επιτρέποντάς τους να προσελκύσουν περισσότερες επιχειρήσεις από τις μεγαλύτερες εταιρείες.

Κωνσταντίνος Χαραλαμπόπουλος Owner & Manager Partner, SOLOMONK
«Θα πρέπει να ενθαρρυνθούν oι συνεργασίες μεταξύ ΜμΕ ή μεταξύ οικογενειακών επιχειρήσεων, προκειμένου να παντρέψουν γνώσεις αλλά και διαφορετικές κουλτούρες με κοινό σκοπό το κέρδος»

Η τεχνολογία ως στρατηγική προτεραιότητα
Οι κίνδυνοι στον κυβερνοχώρο εξελίσσονται σε έναν μεγάλο πονοκέφαλο για τον επιχειρηματικό κόσμο ενώ σύμφωνα με την έκθεση 2022 SMB Digital Security Sentiment Report, της παγκόσμιας εταιρείας ψηφιακής ασφάλειας ESET στην οποία συμμετείχαν περισσότεροι από 1.200 υπεύθυνοι κυβερνοασφάλειας από μικρομεσαίες επιχειρήσεις στην Ευρώπη και τη Βόρεια Αμερική, πάνω από τα δύο τρίτα των μικρομεσαίων επιχειρήσεων αντιμετώπισαν κάποιο περιστατικό παραβίασης δεδομένων τους τελευταίους 12 μήνες, με μέσο εκτιμώμενο κόστος σχεδόν 220.000 ευρώ. Η συνολική εμπιστοσύνη των μικρομεσαίων επιχειρήσεων στην ικανότητα προστασίας των ηλεκτρονικών δεδομένων και συστημάτων από κυβερνοεπιθέσεις για τους επόμενους 12 μήνες παραμένει χαμηλή, με μόνο το 48% των ερωτηθέντων να ισχυρίζεται ότι έχει μέτρια ή πολύ μεγάλη εμπιστοσύνη στις δυνατότητες των εταιρειών τους.

Σήμερα, η συνεχής εξέλιξη της τεχνολογίας μεταβάλλει τον τρόπο που ζούμε καθημερινά, προσφέροντας ευκαιρίες στις ΜμΕ να αναβαθμίσουν τις υπηρεσίες και τα προϊόντα τους, να βελτιώσουν την ποιότητα και να αυξήσουν την παραγωγική τους δυναμικότητα, σχολιάζει ο Κώστας Βαμβακάς, Διευθύνων Σύμβουλος στη VK PREMIUM Συμβούλων Ανάπτυξης Επιχειρήσεων, χαρακτηρίζοντας τον ψηφιακό μετασχηματισμό άμεση προτεραιότητα κάθε σύγχρονης επιχείρησης, καθώς συμβάλει σημαντικά στη βελτίωση της παραγωγικότητας, στον εκσυγχρονισμό των λειτουργιών, στην αναβάθμιση των τρόπων επικοινωνίας, στη διευκόλυνση της απομακρυσμένης εργασίας, στην ψηφιοποίηση των διαδικασιών και στην αύξηση της ασφάλειας δεδομένων, με αποτέλεσμα την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας και εξωστρέφειας των ΜμΕ.

Γιάννης Τσακίρης Υφυπουργός Ανάπτυξης και Επενδύσεων
«Οι δράσεις ψηφιακού μετασχηματισμού του νέου ΕΣΠΑ 2021-2027 σχεδιάστηκαν με τέτοιο τρόπο ώστε καταφέρνουν να συνδυάσουν την ψηφιακή αναβάθμιση με τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας»

Η τεχνολογία αλλάζει τον τρόπο που ζούμε καθημερινά διαμορφώνοντας έναν ολοκαίνουργιο κόσμο, σημειώνει ο Υφυπουργός Ανάπτυξης και Επενδύσεων, Γιάννης Τσακίρης υπογραμμίζοντας πως μέσω της εξέλιξης των υπηρεσιών και των προϊόντων τους, οι επιχειρήσεις προσφέρουν στους καταναλωτές βελτιωμένες εμπειρίες, εκπαιδεύοντάς τους παράλληλα σε νέες συνθήκες. Για τους παραπάνω ακριβώς λόγους, ο τεχνολογικός εκσυγχρονισμός συνιστά άμεση προτεραιότητα κάθε σύγχρονης επιχείρησης, σε όποιον τομέα κι αν δραστηριοποιείται, αφού μπορεί να της προσφέρει απεριόριστες δυνατότητες και πολλαπλά οφέλη, προσθέτει. Σε ένα περιβάλλον όπου οι μεγάλες επιχειρήσεις επενδύουν και γίνονται πιο ανταγωνιστικές, διευρύνοντας το χάσμα που τις χωρίζει από τις μικρομεσαίες και με μια σειρά από αλλαγές που σχετίζονται με την πανδημία όπως η κατακόρυφη αύξηση τους ecommerce και η διεύρυνση της τηλεργασίας, ο ψηφιακός μετασχηματισμός των ΜμΕ δεν συνιστά απλώς επιλογή αλλά στρατηγική αναγκαιότητα δηλώνει χαρακτηριστικά.

Αχαρτογράφητες ακόμη οι ευκαιρίες του ψηφιακού μετασχηματισμού
Αξιοσημείωτο είναι πως σύμφωνα με το Member Pulse Survey 2022 – SME Finance in the New Normal, με απαντήσεις από 118 ιδρύματα-μέλη που λειτουργούν σε 181 οικονομίες, περίπου το 69% των ερωτηθέντων αναγνωρίζει ότι η κρίση έχει επιταχύνει σημαντικά τον ψηφιακό μετασχηματισμό τους ενώ το 39% αυτών αποκαλύπτει ότι ένας μεγάλος αριθμός πελατών και πωλήσεων προήλθε μέσω ψηφιακών καναλιών, από 16% πριν από ένα χρόνο. Οι ευκαιρίες που γεννά ο ψηφιακός μετασχηματισμός είναι ακόμη αχαρτογράφητες, μας εξηγεί ο Κωνσταντίνος Ράικος τονίζοντας πως η αλλαγή στις συνήθειες των πελατών λειτουργεί ως εγγύηση για όποια επιχείρηση επιλέξει την αναβάθμιση των υπηρεσιών της μέσω του ψηφιακού μετασχηματισμού.

Στα ενδιαφέροντα παραδείγματα συγκαταλέγονται οι ανέπαφες πληρωμές με κάρτες, αλλά και το BNPL (Buy Now Pay Later) που πλέον έχουν μπει για τα καλά στην καταναλωτική ζωή μας στην Ελλάδα, αναφέρει διευκρινίζοντας πως όλα αυτά τα εργαλεία διευρύνουν τις πιθανότητες και προοπτικές πώλησης. Η KRS Financial Control A.E., υλοποιώντας την αποστολή της, προσφέρει δωρεάν στους πελάτες της μοναδικά ψηφιακά – Fintech εργαλεία για Smartphones, αποκαλύπτει ο Κωνσταντίνος Ράικος εστιάζοντας στην πλήρη λογιστική εικόνα σε πραγματικό χρόνο που αποδίδουν τα KRS Reporting και KRS Invoice , επιτρέποντας παράλληλα την ψηφιοποίηση παραστατικών και προσφέροντας τη δυνατότητα άμεσης επικοινωνίας με τη λογιστική ομάδα μέσα από το κινητό τηλέφωνο του επιχειρηματία, με στόχο την άμεση λήψη επιχειρηματικών αποφάσεων. Η σωστή και υψηλής ποιότητας παροχή λογιστικών υπηρεσιών, με τα κατάλληλα ψηφιακά εργαλεία, μπορεί να μετατραπεί σε ένα σημαντικό πλεονέκτημα για την ανάπτυξη της επιχείρησης αλλά και την ανθεκτικότητά της σε βάθος χρόνου, καταλήγει.

Αξιοποιώντας τους χρηματοδοτικούς μηχανισμούς
Η επιτυχής αντιμετώπιση των προκλήσεων συνδέεται πλέον άρρηκτα με τον σχεδιασμό και την αξιοποίηση χρηματοδοτικών μηχανισμών από την Πολιτεία υπογραμμίζει ο Γιάννης Τσακίρης διευκρινίζοντας πως πρόκειται για εργαλεία τα οποία καλύπτουν τόσο παλιές ανάγκες, όσο και νέες, που δημιούργησε η πρόσφατη υγειονομική κρίση. Οι δράσεις ψηφιακού μετασχηματισμού του νέου ΕΣΠΑ 2021-2027 σχεδιάστηκαν με τέτοιο τρόπο ώστε καταφέρνουν να συνδυάσουν την ψηφιακή αναβάθμιση με τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας, διοχετεύοντας ταυτόχρονα τους ευρωπαϊκούς πόρους με κριτήρια τόσο τις διαφορετικές ανάγκες των ΜμΕ, όσο και την τεχνολογική ένταση της κάθε επένδυσης, αναφέρει ενώ όπως σημειώνει χαρακτηριστικά το ΕΣΠΑ μεταβάλλεται και η χώρα μας αλλάζει με αρωγό τους κοινοτικούς πόρους του νέου ΕΣΠΑ 2021-2027.

Κώστας Βαμβακάς Διευθύνων Σύμβουλος, VK PREMIUM Συμβούλων Ανάπτυξης Επιχειρήσεων
«Οι ΜμΕ συνεχίζουν να αντιμετωπίζουν σημαντικές προκλήσεις όπως η ενεργειακή κρίση, τα αυξανόμενα κόστη λειτουργίας και η πτώση της καταναλωτικής δύναμης λόγω πληθωρισμού»

Οι διαθέσιμες πηγές χρηματοδότησης (ΕΣΠΑ 2021-2027, Ταμείο Ανάκαμψης & Ανθεκτικότητας, Αναπτυξιακός Νόμος) αποτελούν σημαντικά κίνητρα για τις ΜμΕ που θέλουν να επενδύσουν στον ψηφιακό και τεχνολογικό μετασχηματισμό, στην πράσινη μετάβαση, στην στήριξη της καινοτομίας και στην εισαγωγή των νέων τεχνολογιών της «Βιομηχανίας 4.0», μας λέει ο Κώστας Βαμβακάς, φέρνοντας ως παράδειγμα τα επιδοτούμενα προγράμματα όπως η «Έξυπνη μεταποίηση ΜμΕ», ο «Ψηφιακός μετασχηματισμός ΜμΕ» και το «Εξοικονομώ Επιχειρώ» που στηρίζουν την αναβάθμιση των επιχειρήσεων προς ένα πιο αποτελεσματικό, εξωστρεφές, ανταγωνιστικό και πράσινο παραγωγικό μοντέλο. Οι προοπτικές ανάπτυξης για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις είναι ιδιαίτερα θετικές, καθώς χρηματοδοτικά προγράμματα προσφέρουν πολύτιμη στήριξη στις εταιρίες παρέχοντας παράλληλα τη δυνατότητα στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις να ενισχύσουν την ανταγωνιστικότητά τους, να μειώσουν το κόστος παραγωγής ή λειτουργίας και να επενδύσουν στη βιώσιμη ανάπτυξή τους, συμπληρώνει.

Σπύρος Τσιτσώνης Founder & Director, My-CFO
«Η πιστοληπτική αξιολόγηση πατάει σε καινοτόμες μεθόδους, που βασίζονται στις προοπτικές της επενδυτικής πρότασης και όχι μόνο σε ιστορικά οικονομικά δεδομένα»

Στα διαθέσιμα χρηματοδοτικά εργαλεία, το ΕΣΠΑ και το Ταμείο Ανάκαμψης που λειτουργούν συμπληρωματικά μεταξύ τους, η έμφαση δίνεται στην άντληση πόρων, παρά στη μεγιστοποίηση των ωφελειών για την οικονομία, σχολιάζει ο Σπύρος Τσιτσώνης αξιολογώντας θετικά το γεγονός ότι στο νέο ΕΣΠΑ έχει επιδιωχθεί να μειωθούν σημαντικά οι σχετικές γραφειοκρατικές διαδικασίες. Ειδικά για τις start-ups, τις μικρές και μικρομεσαίες επιχειρηματικές οντότητες που επέδειξαν αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα στη διάρκεια των αλλεπάλληλων κρίσεων, η Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα παρέχει νέα στοχευμένα και κλαδικά χρηματοοικονομικά εργαλεία, με ευνοϊκούς όρους χρηματοδότησης και ευκολότερη αμφίπλευρη πρόσβαση στην πληροφορία η οποία, αναμένουμε με διαφάνεια να οδηγήσει στη χρηματοδότηση βιώσιμων αναπτυξιακών σχεδίων, μας πληροφορεί.

Αναδιάρθρωση επιχειρηματικού χρέους με στόχο την ανάπτυξη
Η αναδιάρθρωση του χρέους και η οικονομική αξιολόγηση μιας επιχείρησης σε πολλές περιπτώσεις σήμερα είναι απαραίτητες για τη βιωσιμότητά της αλλά κι ένα εργαλείο που θα συνδράμει να χρηματοδοτήσει άμεσα ή και έμμεσα μια αναπτυξιακή πορεία, μας λέει ο Άρης Κωνσταντόπουλος, Operations Manager της Nepa Economic Consulting, επισημαίνοντας πως αυτό αφορά σε όλο το χρηματοδοτικό περιεχόμενο της επιχείρησης, οπότε όλοι οι λογαριασμοί των υποχρεώσεων θα πρέπει να εξεταστούν για τον τρόπο και το χρόνο πληρωμής τους. Η αναδιάρθρωση του τραπεζικού δανεισμού μπορεί να επιτευχθεί με μια σειρά από εναλλακτικές πρακτικές, όπως η επιμήκυνση της περιόδου αποπληρωμής, η αναχρηματοδότηση με καινούργια δάνεια ώστε να επιτευχθεί μείωση των επιτοκίων, η μετατροπή των βραχυπρόθεσμων δανείων σε μακροπρόθεσμα δάνεια, όπως και το πάγωμα των πληρωμών για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα, αναφέρει.

Άρης Κωνσταντόπουλος Operations Manager, Nepa Economic Consulting
«Στη Nepa, μόνο το 2022 αναδιαρθρώσαμε υποχρεώσεις πελατών μας συνολικού ύψους 11,7εκ ευρώ, κάνοντας τους βιώσιμους και βοηθώντας τους να συνεχίσουν την απρόσκοπτη λειτουργία τους»

Οι υποχρεώσεις προς προμηθευτές και πιστωτές απαιτείται να αναδιαρθρωθούν με καινούργιες συμφωνίες για το χρόνο πληρωμής των υπολοίπων, προσπάθεια για μείωση των τιμών αγοράς ή και πρόσθετες εκπτώσεις στο υπάρχον απόθεμα, όπου καθίσταται αυτό δυνατό, τονίζει διευκρινίζοντας πως βασικός στόχος των παραπάνω είναι η μείωση του κόστους λειτουργίας της επιχείρησης και, συνεπώς, οι θετικές ταμειακές ροές. Φυσικά κάθε πρόγραμμα αναδιάρθρωσης χρειάζεται να ικανοποιεί το βασικό κριτήριο της απρόσκοπτης λειτουργίας της επιχείρησης, χωρίς προβλήματα διαθεσιμότητας εμπορευμάτων και πρώτων υλών, προσθέτει υπογραμμίζοντας πως η μείωση του υπάρχοντος λειτουργικού κόστους και οι θετικές ταμειακές ροές μπορούν να χρηματοδοτήσουν νέες επενδύσεις και προγράμματα για μια περαιτέρω ανάπτυξη. Η Nepa Economic Consulting έχει πολυετή εμπειρία σε μελέτες και εφαρμογές προγραμμάτων αναδιάρθρωσης υποχρεώσεων και συνιστά έναν πολύτιμο συνεργάτη που συνδράμει στην επίτευξη των αναπτυξιακών στόχων μια επιχείρησης, αποκαλύπτει ο Άρης Κωνσταντόπουλος.

Σύνδεση της επενδυτικής ελκυστικότητας με την ανάπτυξη των ΜμΕ
Σύμφωνα με τα ευρήματα της έρευνας της EY, Attractiveness Survey Ελλάδα 2022, η χώρα μας ως επενδυτικός προορισμός έχει απογειωθεί, με τρεις στους τέσσερις επενδυτές (75%) να αναμένουν βελτίωση της επενδυτικής ελκυστικότητα μας τα επόμενα τρία χρόνια, ενώ αύξηση σημειώνει κάθε χρόνο και το ποσοστό των επιχειρήσεων που σχεδιάζουν να αναπτύξουν ή να επεκτείνουν τις δραστηριότητές τους στην Ελλάδα. Αξιοσημείωτο είναι πως για περισσότερους από ένας στους τέσσερις (27%) συμμετέχοντες στην έρευνα φέτος, η ύπαρξη ενός υγιούς οικοσυστήματος σύγχρονων μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων ερμηνεύεται ως σημαντικός υποστηρικτικός παράγοντας ευόδωσης μιας επένδυσης.

Η βελτίωση του επιχειρηματικού περιβάλλοντος την τελευταία τριετία, η ισχυρή άνοδος στις Άμεσες Ξένες Επενδύσεις (ΑΞΕ), οι οποίες αναμένεται να καταγράψουν νέο ιστορικό υψηλό το 2022, η σημαντική εισροή επενδυτικών κεφαλαίων το 2023, μέσω του ΤΑΑ, όσο και του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων (ΠΔΕ), η συνετή προσαρμογή του κόστους εργασίας στο πληθωριστικό περιβάλλον και, τέλος, η αναμενόμενη επιστροφή σε πρωτογενή πλεονάσματα από το νέο έτος, εκτιμάται ότι θα μειώσουν το ρίσκο, λειτουργώντας ως κίνητρο για την προσέλκυση επενδύσεων, μας λέει ο Σπύρος Τσιτσώνης, σημειώνοντας πως η πρόβλεψη για την αύξηση του ΑΕΠ φέτος κυμαίνεται από 5,2% έως 6,2% (Moody’s – ΕΕ – ΤτΕ), ενώ όλοι συγκλίνουν σε επιβράδυνση της στο 1,0% για το 2023.

Χαράλαμπος Αράχωβας Οικονομολόγος (Ph.D.), Συντονιστής Τμήματος Οικονομικής Ανάλυσης, ΙΝΕΜΥ – ΕΣΕΕ
«Χρειάζεται να καταστεί σαφές πως ακόμα και εν μέσω, μιας ακόμη, κρίσης η ψηφιακή και πράσινη μετάβαση των ΜμΕ θεωρείται εκ των ων ουκ άνευ βήμα για τη βιωσιμότητά τους»

Ωστόσο, σημειώνει ο Χαράλαμπος Αράχωβας, οι όροι συμμετοχής στα ευρωπαϊκά προγράμματα, τα οποία εν πολλοίς χρηματοδοτούν τις εν λόγω δράσεις, χαρακτηρίζονται από αυστηροί έως ουσιαστικά απαγορευτικοί για τη μικρομεσαία και ιδιαίτερα για την πολύ μικρή επιχειρηματικότητα. Όπως αναφέρει, για τον παραπάνω λόγο ο σκοπός της Ελληνικής Συνομοσπονδίας Εμπορίου και Επιχειρηματικότητας (ΕΣΕΕ) είναι αφενός να καταστήσει σαφές πως ακόμα και εν μέσω μιας επιπλέον κρίσης η ψηφιακή και πράσινη μετάβαση των ΜμΕ θεωρείται εκ των ων ουκ άνευ βήμα για τη βιωσιμότητά τους και αφετέρου να υλοποιήσει με τον πιο ισόρροπο τρόπο την υποστήριξη προς την επιχειρηματικότητα, ώστε η ανάπτυξη να είναι εν τέλει περισσότερο συμπεριληπτική, χωρίς να αφήνει καμία επιχείρηση εκτός.

Σε μια πραγματική οικονομία με ΜμΕ, όπου μοιάζουν δυσδιάκριτα τα όρια μεταξύ ταμείου της οικογενειακής επιχείρησης και ‘τσέπης’ του επιχειρηματία, αναδεικνύεται η ανάγκη δημιουργίας επιχειρηματικού πλάνου, για σωστή και έγκαιρη αποτύπωση των οικονομικών δεικτών και της πορείας μιας επιχείρησης, καθώς και ανάληψη από έμπειρους επαγγελματίες των ενεργειών χρηματοδοτικής ενίσχυσης οργανισμών που συνήθως δρούσαν έως τώρα περισσότερο με το επιχειρηματικό ένστικτο, υπογραμμίζει ο Σπύρος Τσιτσώνης.

Ο εσωτερικός ελεγκτής λειτουργεί ως αξιόπιστος σύμβουλος της διοίκησης

Η Βέρρα Μαρμαλίδου και ο Άρης Δημητριάδης αναλύουν στο Finance Pro τα χαρακτηριστικά που επιτρέπουν στον σύγχρονο εσωτερικό ελεγκτή να πλοηγηθεί με ασφάλεια στις διαρκώς μεταβαλλόμενες συνθήκες της νέας εποχής. Η Πρόεδρος και ο Αντιπρόεδρος Β της ΙΙΑ Greece υπογραμμίζουν, μεταξύ άλλων, τη σπουδαιότητα των soft skills και την ανάγκη ορθής διαχείρισης των προκλήσεων της Κυβερνοασφάλειας και της ασφάλειας δεδομένων.

Ως πρόεδρος του Ινστιτούτου Εσωτερικών Ελεγκτών Ελλάδος, ποια θα λέγατε πως είναι τα νέα δεδομένα και οι προκλήσεις με τις οποίες έρχεται αντιμέτωπος ο κλάδος σας αυτήν την περίοδο έντονης γεωπολιτικής αστάθειας και πληθωρισμού, που διανύουμε;

B.M: Καταρχάς, μιλάμε για έναν συνδυασμό «επιθετικών» κινδύνων, που ελάχιστοι μπορεί να ισχυριστούν ότι τους περίμεναν.

Συγκεκριμένα, ο πόλεμος στην Ουκρανία και εν η γένει γεωπολιτική αστάθεια ενεργοποίησε τόσο στην Ελλάδα όσο και σε άλλες χώρες «συστάδες» κινδύνων συνδεόμενους με ελλείψεις σε πρώτες ύλες και αγαθά, «διάσπαση» της εφοδιαστικής αλυσίδας, ενεργειακή κρίση, άνοδο των τιμών, άνοδο των επιτοκίων, προβλήματα στη ρευστότητα και έξαρση των επιθέσεων στην κυβερνοασφάλεια. Και όλα τα παραπάνω σε συνέχεια δύο κρίσεων στην Ελλάδα, της οικονομικής και της πανδημίας. Επιπλέον, οι εταιρίες μας, και κατ’ επέκταση οι εσωτερικοί ελεγκτές, έρχονται αντιμέτωποι με νέα δεδομένα και στον χρηματοοικονομικό τομέα, όπως την ενδεχόμενη αύξηση των κόκκινων δανείων, κυρίως ως προς τα ρυθμισμένα δάνεια -θέμα με κοινωνικές προεκτάσεις- το σύνθετο και διαρκώς μεταβαλλόμενο κανονιστικό πλαίσιο, την αντιμετώπιση του ξεπλύματος χρήματος και της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας και γενικότερα του financial crime αλλά και τη διαχείριση των κυρώσεων (sanctions). Εν μέσω της πρωτοφανούς αυτής καταιγίδας, ο εσωτερικός έλεγχος έχει δύο κυρίως αρμοδιότητες, την παροχή διασφάλισης και συμβουλών. Και εδώ ακριβώς βρίσκεται η πρόκληση, καθώς μέσα από το διττό του ρόλο ο εσωτερικός ελεγκτής καλείται να πορευθεί στον κίνδυνο, λειτουργώντας ως πραγματικά αξιόπιστος σύμβουλος της διοίκησης. Πρακτικά κάτι τέτοιο σημαίνει πως απαιτείται να είναι πάντα ενήμερος για τα συμβαίνοντα εντός και εκτός οργανισμού, συμμετέχοντας σε όλες τις σημαντικές συναντήσεις στελεχών για τη διαχείριση κρίσεων. Στις συναντήσεις χρειάζεται να έχει ρόλο challenger, επισημαίνοντας πιθανούς κινδύνους, υφιστάμενα κενά και αδυναμίες, χωρίς όμως να λαμβάνει μέρος στην «επιχειρηματική απόφαση». Όπου υπάρχει ανάγκη, ο εσωτερικός ελεγκτής πρέπει να διατηρεί την πρωτοβουλία συντονισμού για την ενεργοποίηση όλων των γραμμών. Συνακολουθά, κρίνεται θεμελιώδες να προσαρμόζεται στα νέα δεδομένα και να μεταβάλλει το πλάνο των ελεγχών του, δίνοντας άμεση προτεραιότητα στις περιοχές που κινδυνεύει η εταιρία του, αφού η τρέχουσα κατάσταση συνιστά διαρκή επαγρύπνηση και συνεχές auditing & monitoring μέσα από στενευμένους risk based ελέγχους. Τέλος, ο σύγχρονος εσωτερικός ελεγκτής καλείται να αξιολογεί την εφαρμογή νέων κανόνων και ελεγκτικών μηχανισμών, παρέχοντας διασφάλιση στην επιτροπή ελέγχου και το ΔΣ σε ότι αφορά τη ορθή και έγκαιρη εκτέλεση από πλευράς των επιχειρησιακών μονάδων:

  • Αξιολογήσεων και μετρήσεων των κινδύνων, με έμφαση στις επιπτώσεις που μπορεί να φέρουν τα νέα δεδομένα στην εταιρία και τις θυγατρικές της μέσα από όλα τα σενάρια (scenario analysis)
  • Ενεργειών για την επιχειρησιακή συνέχεια, τη βιωσιμότητα και τη λειτουργική κυρίως ανθεκτικότητα, σε σχέση με όλα τα παραπάνω δεδομένα.
  • Λήψης μέτρων για την εξασφάλιση της ρευστότητας, της δυνατότητας αποπληρωμής δόσεων δανείων, του σχεδιασμού ορθών προϋπολογισμών, της εκτέλεσης των πληρωμών και εισπράξεων, ενέγγυων πιστώσεων, ειδικά την τρέχουσα περίοδο εν μέσω επιβολής κυρώσεων (sanctions),
  • Ενεργειών και εφαρμογής ελεγκτικών μηχανισμών για τη θωράκιση έναντι των κυβερνοεπιθέσεων και για την ορθή και έγκαιρη πληροφόρηση προς το ΔΣ

Αρχηγός είναι κάποιος που χρειάζεται άλλους ανθρώπους, είχε πει κάποτε ο Πωλ Βαλερύ. Δεδομένου ότι τα soft skills καθιερώνονται ως απαραίτητο συστατικό της αποτελεσματικής ηγεσίας, ποια βήματα έχουν πραγματοποιηθεί προς την ανάπτυξη τους από τους εσωτερικούς ελεγκτές;

Β.Μ: Ο εσωτερικός ελεγκτής κτίζει μία σχέση συνεργασίας και συνεχούς επικοινωνίας με τα στελέχη της επιχείρησης και την Επιτροπή Ελέγχου, βασισμένη πρωτίστως στην ικανότητά του να επικοινωνεί αξιόπιστα και τεκμηριωμένα μηνύματα και να είναι πάντα επίκαιρος και προσανατολισμένος σε αυτό που «αξίζει» και το «σχετικό». Επιπλέον, ο εσωτερικός ελεγκτής αντιλαμβάνεται την αξία της εργασίας των άλλων και είναι ιδιαίτερα προσεκτικός στην κρίση του. Αξίζει να αναφερθεί ότι το Institute of Internal Auditors -ΙΙΑ, που εκπροσωπούμε στην Ελλάδα, έχει εκδώσει το Internal Auditors’ competency framework, όπου επισημαίνεται η σημασία των soft skills, με αναλυτικές κατευθύνσεις. Μάλιστα μας έχει ζητηθεί από το ΙΙΑ να μη χρησιμοποιούμε τον όρο auditee (ελεγχόμενος) αλλά τον όρο audit client, που σημαίνει εσωτερικός πελάτης, δηλαδή αυτός που λαμβάνει την ελεγκτική μας υπηρεσία. Σε όλα τα χρόνια της εργασίας μου έμαθα πολλά από εξειδικευμένους και εμπνευσμένους συνεργάτες μου από τους επιχειρηματικούς χώρους, οι οποίοι με τη σειρά τους αναγνώριζαν την αξία του εσωτερικού ελέγχου, προσδοκώντας από μένα να αναδείξω τις εξαιρετικές επιδόσεις τους και να συνδράμω στην επίλυση τυχόν αδυναμιών. Βέβαια, οι καταστάσεις δεν είναι πάντα τόσο «ρόδινες» στη δουλειά μας, γι’ αυτό παράλληλα απαιτείται να γίνεται ορθή διαχείριση των συγκρούσεων.

Στο Ινστιτούτο στην Ελλάδα μέσα από το εκπαιδευτικό μας πρόγραμμα, τη διοργάνωση εξειδικευμένων θεματικών εκδηλώσεων, τις εκδόσεις βοηθημάτων του ΙΙΑ, τη διεθνή πιστοποίηση Certified Internal Auditor -CIA, συνδράμουμε ώστε οι εσωτερικοί ελεγκτές να βελτιώσουν τα soft skill τους, ειδικά εκείνα που αφορούν τη διαπραγμάτευση, τη διαχείριση συγκρούσεων, την κριτική σκέψη και την επικοινωνία. Το ετήσιο εκπαιδευτικό μας πρόγραμμα περιλαμβάνει εξαιρετικούς εισηγητές για αυτά τα θέματα. Έχουμε προσπαθήσει πολύ σε όλα τα επίπεδα, συμπεριλαμβανομένης και της νομοθεσίας, να εξασφαλίσουμε την ανεξαρτησία του εσωτερικού ελεγκτή και τα έχουμε καταφέρει σε έναν καλό βαθμό. Σε καμία περίπτωση, βέβαια, αυτό δε συνεπάγεται απομόνωσή του στην Τρίτη γραμμή αλλά, αντίθετα, σημαίνει συνεργασία και επικοινωνία μέσα από αντικειμενική και ανεξάρτητη κρίση. Είναι θέμα σωστής ισορροπίας.

Την περίοδο του ψηφιακού μετασχηματισμού, πόσο κρίσιμες είναι οι γνώσεις των εσωτερικών εκλεκτών στην κυβερνοασφαλεια και την ψηφιακή ετοιμότητα για την παροχή από μέρους τους ουσιαστικότερης βοήθειας στις επιχειρήσεις και ποια είναι η εκπαίδευση που λαμβάνουν για τον εμπλουτισμό των συγκεκριμένων γνώσεων;

Α.Δ: H Κυβερνοασφάλεια και η ασφάλεια δεδομένων αποτελούν σημαντικές προκλήσεις για τους οργανισμούς, παραμένοντας στις πρώτες θέσεις των κινδύνων που αναγνωρίζουν οι εσωτερικοί ελεγκτές.

Αποφασιστική είναι η υποστήριξη του εσωτερικού ελέγχου στη συνεχιζόμενη μάχη των οργανισμών σε ό,τι αφορά τη διαχείριση των απειλών στον κυβερνοχώρο, τόσο παρέχοντας μια ανεξάρτητη αξιολόγηση των υφιστάμενων και απαιτούμενων ελέγχων όσο και βοηθώντας την Επιτροπή Ελέγχου και το Διοικητικό Συμβούλιο να κατανοήσουν και να αντιμετωπίσουν τους διάφορους κινδύνους του ψηφιακού κόσμου.

Οι εσωτερικοί ελεγκτές θα πρέπει να βρίσκονται σε θέση να κατανοήσουν και να αξιολογήσουν τις δυνατότητες του οργανισμού στη διαχείριση των σχετικών κινδύνων και για τους λόγους αυτούς η παρακολούθηση σχετικών σεμιναρίων και οι πιστοποιήσεις με επαγγελματικούς τίτλους στους τομείς της κυβερνοασφαλειας και της ψηφιακής ετοιμότητας είναι απαραίτητες.

Στο σημερινό περιβάλλον, που υφίσταται διαρκείς μεταβολές, το agility του ανθρώπινου δυναμικού αποδεικνύεται ζωτικής σημασίας, καθώς εξασφαλίζει τη βιωσιμότητα των οργανισμών αλλά συνδέεται και με την αύξηση της παραγωγικότητάς τους. Ποιο είναι το agile mindset ενός σύγχρονου εσωτερικού ελεγκτή;

Α.Δ: Ο εσωτερικός ελεγκτής που διακρίνεται για το agile mindset του χρειάζεται να λαμβάνει υπόψη του τις αυξημένες προσδοκίες για τη λειτουργία του εσωτερικού ελέγχου, κυρίως λόγω των Επιτροπών Ελέγχου, της εκτελεστικής διοίκησης και των αιτημάτων των ενδιαφερομένων μερών για ισχυρότερη Εταιρική Διακυβέρνηση και διαφάνεια. Επίσης, κρίνεται ως σημαντική η ευθυγράμμιση της κάλυψης κινδύνων με την κάλυψη των αναγκών των ενδιαφερομένων μερών (πελάτες, προμηθευτές, συνεργάτες, μέτοχοι κτλ). Η κάλυψη σε τομείς που απαιτούν ειδικές γνώσεις όπως τα κριτήρια ESG, Diversity, Artificial Intelligence κ.α. είναι, επίσης, θεμελιώδης ενώ επιπλέον όφελος προκύπτει για τον οργανισμό μέσω συστάσεων, βελτίωσης διαδικασιών και ελέγχου στους τομείς: War for Talent, staff recruitment, development, career planning and retention (employability). Η βελτιωμένη προσέγγιση στα Data Analytics, Integrated audits and Fraud , η κοινή χρήση κορυφαίων πρακτικών, όπως και η παροχή υψηλής ποιότητας κάλυψης εσωτερικού ελέγχου σε όλο τον κόσμο, συνιστούν χαρακτηριστικά γνωρίσματα του agile mindset ενός εσωτερικού ελεγκτή ενώ είναι σημαντικό να ληφθούν υπόψη οι ανάγκες των αναδυόμενων αγορών της Κίνας, της Ινδίας, της Μέσης Ανατολής και της Βραζιλίας.

Σύμφωνα με τα συμπεράσματα του 20ο συνεδρίου του Ινστιτούτου Εσωτερικών Ελεγκτών Ελλάδος και δεδομένων των αλλαγών που έρχονται ευρωπαϊκά στο κανονιστικό πλαίσιο για το επάγγελμα, πώς θα ορίζατε τον εσωτερικό ελεγκτή του μέλλοντος; Ποια είναι τα επόμενα σχέδια του IIA Greece και ποιο είναι το πλάνο σας για την άρτια εκπαίδευση των εσωτερικών εκλεκτών το 2023;

Α.Δ: Ο εσωτερικός ελεγκτής του μέλλοντος θα πρέπει να έχει πολύπλευρες γνώσεις και περισσότερες από μια εξειδίκευση. Επιπλέον, χρειάζεται να γνωρίζει θέματα που περιλαμβάνονται στο internet 3, ζητήματα κυβερνοασφάλειας, να αντιλαμβάνεται βασικά θέματα πληροφοριακών συστημάτων ώστε να μπορεί να αξιολογεί τα automated controls, να γνωρίζει επαρκώς το εξωτερικό περιβάλλον, να διακρίνει και να αξιολογεί emerging risks, να χρησιμοποιεί σύγχρονες ελεγκτικές μεθόδους και σύγχρονα εργαλεία, να μπορεί να λειτουργήσει υπό συνθήκες κρίσεων, να εστιάζει στα σημαντικά και ουσιώδη, να παρέχει άμεση, εστιασμένη και συνεχή διασφάλιση, να έχει ορθή ανεξάρτητη και αντικειμενική κρίση, υψηλό status, επικοινωνιακά χαρακτηριστικά και πνεύμα συνεργασίας, όπως και να αποτελεί υπόδειγμα ηθικής. Η εκπαίδευση του εσωτερικού ελεγκτή του μέλλοντος θα πρέπει να εστιάσει σε εξειδικευμένα μαθήματα σε θέματα πληροφορικής και επεξεργασίας των δεδομένων, στην αναφορά κινδύνου και σε σεμινάρια disclosure, σε προγράμματα πρόληψης και ανίχνευσης Fraud, σε σεμινάρια που αφορούν ρυθμιστικά θέματα, στην επένδυση κεφαλαίων & προγράμματα κοινοπραξιών, στην απόκτηση της διεθνούς πιστοποίησης του ΙΙΑ Certified Internal Auditor και λοιπών διεθνώς αναγνωρισμένων πιστοποιήσεων και εξειδικευμένων certificates που προσφέρει το ΙΙΑ.

Debt Restrusturing &Npl: Πώς θα ξεφύγετε από τη δίνη ενός κόκκινου δανείου

Η επιτυχία δεν μετριέται απ’ αυτό που έχεις κατορθώσει αλλά από την αντίσταση που συνάντησες και από το κουράγιο που έδειξες στη μάχη απέναντι σε αμέτρητες αντιξοότητες, είπε κάποτε ο Αμερικάνος συγγραφέας Orison Swet Marden και αδιαμφισβήτητα στη σύγχρονη εποχή το ελληνικό επιχειρηματικό τοπίο καλείται να διαχειριστεί τους νέους κινδύνους που προκύπτουν από τη διεθνή ενεργειακή κρίση και το πρωτοφανές κύμα ακρίβειας που αυτή προκαλεί. Χαρακτηριστικό είναι πως μέσα σε ένα χρόνο, και συγκεκριμένα στο διάστημα Σεπτεμβρίου 2021 – Σεπτεμβρίου 2022, οι τιμές του φυσικού αερίου εκτοξεύτηκαν κατά 332% και του ηλεκτρικού ρεύματος κατά 30,5% προκαλώντας συνακόλουθα και ράλι αυξήσεων σε μια σειρά από βασικά προϊόντα και υπηρεσίες. Πώς, όμως, οι επιχειρήσεις θα ξεφύγουν από τη δίνη ενός κόκκινου δανείου και πόσο ορατό είναι πια το ενδεχόμενο δημιουργίας μίας νέας γενιάς κόκκινων δανείων, στη σκιά της ενεργειακής κρίσης και του πληθωρισμού;

Αφόρητες οι πιέσεις του πληθωρισμού στις επιχειρήσεις
Η αλματώδης αύξηση των επιτοκίων, απόρροια της προσπάθειας ελέγχου του πληθωρισμού που προκάλεσε η ενεργειακή κρίση, συνδέεται με αυξημένους κινδύνους για τις τράπεζες, καθώς τα εμπορικά ακίνητα, οι κατοικίες, οι επενδύσεις στο real estate και η καταναλωτική πίστη τίθενται υπό καθεστώς απειλής. Συγκεκριμένα και όπως πιστοποιεί μελέτη της ΕΚΤ, η άνοδος των επιτοκίων κατά μια μονάδα προκαλεί πτώση των τιμών ακινήτων κατά 9% ύστερα από περίπου δύο έτη, ενώ αντίστοιχα η άνοδος των επιτοκίων της ΕΚΤ κατά μια μονάδα έχει ως συνέπεια τη μείωση των επενδύσεων στο real estate κατά 15%. Αξιοσημείωτο είναι ότι 4 στα 10 δάνεια σε ρύθμιση κινδυνεύουν να κοκκινήσουν, καθώς σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΒΑ, από το σύνολο των δανείων ύψους 25 δισ. ευρώ που κατά το ξέσπασμα της πανδημίας είχαν ενταχθεί σε πρόγραμμα αναστολής δόσεων, το 39% είχε τοποθετηθεί από τις ίδιες τις ελληνικές τράπεζες στην κατηγορία “stage 2”, μια κατηγορία που αντιστοιχεί στην ομάδα υψηλού κινδύνου και προηγείται εκείνης που περιλαμβάνει τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια, δηλαδή όσα εμφανίζουν καθυστέρηση άνω των 90 ημερών. Σε εκδήλωση του Economist, η Μαριαλένα Αθανασοπούλου, ειδική γραμματέας Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους του υπουργείου Οικονομικών, δήλωσε πως το ύψος των δανείων που θα ρυθμιστούν μέσα από την διαδικασία του εξωδικαστικού συμβιβασμού κατά τους επόμενους 5 – 6 μήνες εκτιμάται πως θα αγγίξει το 1 δισ. ευρώ.

Αισιοδοξία για τα κόκκινα δάνεια
Αισιοδοξία για τα κόκκινα δάνεια προκαλεί η μείωση του ιδιωτικού χρέους από το 103% του ΑΕΠ το 2008 στο 60% σήμερα, με τα στεγαστικά δάνεια να ισοδυναμούν με το 17% του ΑΕΠ από 32% το 2008 και τα καταναλωτικά με το 4% από 16% το 2008. Καθώς το πρόγραμμα Ηρακλής επέτρεψε στις τράπεζες να μεταβιβάσουν το προβληματικό κομμάτι του χαρτοφυλακίου τους σε οχήματα τιτλοποίησης και η υψηλή αβεβαιότητα των τελευταίων ετών λειτούργησε, ως έναν βαθμό, ανασταλτικά στην άντληση νέου δανεισμού από τις επιχειρήσεις, τα δάνεια που έχουν χορηγήσει οι τράπεζες αντιπροσωπεύουν πια μικρότερο κομμάτι της οικονομίας, και μάλιστα το πιο υγιές και ανθεκτικό μέρος της. Επιπλέον, ενθαρρυντικό είναι πως οι ελληνικές επιχειρήσεις που επιβίωσαν από την δεκαετή κρίση χρέους και την κρίση της πανδημίας διακρίνονται για την ανθεκτικότητα, την προσαρμοστικότητα και τους υγιείς ισολογισμούς τους. Ακόμα και σε μικρομεσαίες εταιρίες παρατηρούνται επίπεδα καθαρού δανεισμού που δεν υπερβαίνουν τις 3 με 4 φορές το EBITDA, που σημαίνει ότι τα δάνεια αυτά θα μπορέσουν να εξυπηρετηθούν, ακόμη και στην αναπόφευκτη συρρίκνωση των περιθωρίων κερδοφορίας που θα προκαλέσει το αυξημένο ενεργειακό κόστος τους επόμενους μήνες.

Καμπανάκι κινδύνου η ύφεση της ευρωπαϊκής οικονομίας το 2023
Τη φετινή χρονιά, η ελληνική οικονομία θα αναπτυχθεί με ρυθμούς 6%. Ειδικότερα, σύμφωνα με τις φθινοπωρινές προβλέψεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την ελληνική οικονομία η χώρα μας θα αναπτυχθεί κατά το 2022 με ρυθμούς διπλάσιους σχεδόν του μέσου όρου της Ευρωζώνης, που αγγίζει το 3,2% ενώ την επόμενη χρονιά εκτιμάται ότι θα επιτύχει να αποφύγει τον σκόπελο της ύφεσης που προκαλεί ο πληθωρισμός και ο οποίος προβλέπεται κατά πολύ υψηλότερος των αρχικών εκτιμήσεων. Αναλυτικότερα, η Κομισιόν «βλέπει» μεγέθυνση του ελληνικού πραγματικού ΑΕΠ κατά 6% για το 2022 αλλά βουτιά της οικονομίας στο μόλις 1% το επόμενο έτος, με τη ζώνη του ευρώ να εγκλωβίζεται σε στάσιμο πληθωρισμό, ισοδύναμου της οριακής μεγέθυνση του ΑΕΠ. Καθώς λοιπόν για το 2023 οι προοπτικές τουλάχιστον σε ευρωπαϊκό επίπεδο κρίνονται ως ζοφερές, προβληματισμός επικρατεί για τις ακριβείς επιπτώσεις που θα υπάρξουν στην οικονομία της χώρας μας και την πιθανότητα αυτές να οδηγήσουν στην αύξηση όσων παραγόντων επιβαρύνουν το χρέος των επιχειρήσεων. Πιο συγκεκριμένα, οι ισχυρές οικονομίες στην Ευρώπη και κυρίως η Γερμανία εκτιμάται πως θα παρουσιάσουν αρνητικό πρόσημο ενώ η πολιτική αναταραχή στην Ιταλία αναμένεται να επιδράσει έντονα στην Ελλάδα, δεδομένου- και ότι τα ομόλογα του Ελληνικού Δημοσίου διαπραγματεύονται ως ένα spread σε σχέση με τα Ιταλικά. Επιπλέον, η ισχυρή οικονομική αναταραχή της Μ. Βρετανίας, με οποιαδήποτε άνοδο στις αποδόσεις των βρετανικών ομολόγων αυτή συνοδευτεί, προβλέπεται να έχει αντίκτυπο και στη χώρα μας. Πώς λοιπόν οι εταιρείες θα καταφέρουν να αμυνθούν των κινδύνων της εποχής χωρίς να επιβαρύνουν το χρέος τους και ποιο είναι το στρατηγικό πλάνο που ισχυροποιεί τις πιθανότητες τους για έγκριση του αιτήματος αναδιάρθρωσης χρέους που υποβάλλουν στην τράπεζα;

Μηνάς Αθανασιάδης Country Manager, APS Recovery Greece Credit and Loan Servicing Société Anonyme
«Μια πρόταση αναδιάρθρωσης χρέους προϋποθέτει ότι το management έχει προηγουμένως επαναξιολογήσει τη βιωσιμότητα των εσόδων της επιχείρησης»

Παράγοντες που επιβαρύνουν σήμερα το χρέος μιας επιχείρησης.
Σε ό,τι αφορά τους παράγοντες που επιβαρύνουν σήμερα το χρέος μιας επιχείρησης, o Μηνάς Αθανασιάδης, Country Manager, στην APS Recovery Greece Credit and Loan Servicing Société Anonyme, δηλώνει στο Finance Pro πως στην πραγματικότητα πρόκειται για την αλληλεπίδραση μίγματος παραγόντων με επιπτώσεις στο λειτουργικό αποτέλεσμα, στη ρευστότητα και στο κόστος δανεισμού μιας επιχείρησης. Όπως επισημαίνει, στην τρέχουσα οικονομική συγκυρία, η αιφνίδια αύξηση του ενεργειακού κόστους συμπαρασύρει ανοδικά τις τιμές των πρώτων υλών καθώς και των μεταφορικών, προξενεί αναστάτωση στις εφοδιαστικές αλυσίδες, πυροδοτεί πληθωρισμό τιμών για τη συγκράτηση του οποίου οι Κεντρικές Τράπεζες προβαίνουν σε αύξηση των επιτοκίων και όλο αυτό καταλήγει να επιδρά επιβαρυντικά στον υφιστάμενο δανεισμό. Όι λόγοι είναι προφανείς, καθώς σε ένα τέτοιο περιβάλλον πλήττονται τα έσοδα, οι πωλήσεις υποχωρούν μαζί με τη ζήτηση, η κερδοφορία συρρικνώνεται, οι εισπράξεις καθυστερούν και οι επισφάλειες αυξάνονται σε βάρος της ρευστότητας, υπογραμμίζει.

Νίκος Καραμάνος Γ. CFO & Owner, AFS#mazimegaloume
«Οι επιχειρήσεις επιμένουν να επενδύουν σε συντηρητικές αποφάσεις με βραχυπρόθεσμα αποτελέσματα αντί να γίνει ένας στρατηγικός μακροπρόθεσμος σχεδιασμός ώστε να αυτοματοποιηθεί η παραγωγή με εξειδικευμένο προσωπικό»

Παρά τις προσπάθειες για τη συγκράτηση του κόστους, στο βαθμό του εφικτού για κάθε εταιρία, η εξυπηρέτηση του δανεισμού σίγουρα καθίσταται και πιο δύσκολη αλλά και πιο ακριβή, μας λέει ο Μηνάς Αθανασιάδης τονίζοντας πως ανάλογα με τον τομέα δραστηριότητας της επιχείρησης, οι επιπτώσεις ποικίλλουν σε συνάρτηση με το μέγεθος της, τις ανάγκες κεφαλαίων που απαιτούνται για το είδος της δραστηριότητας, την ευελιξία προσαρμογής του λειτουργικού κόστους σε σχέση με τα έσοδα, το συναλλακτικό της κύκλο και τα λοιπά ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της δικής της αγοράς, όπως η εποχικότητα, οι συναλλαγματικοί κίνδυνοι κλπ. Εκτός από τους κλασσικούς παράγοντες (πληθωρισμός κόστους, αύξηση επιτοκίων κ.λπ.) οι επιχειρήσεις κινδυνεύουν και από τις πολιτικές /αποφάσεις της εκάστοτε διοίκησης, οι οποίες λαμβάνονται χωρίς να αναλύονται οι σχετικές κοινωνικό-οικονομικές παράμετροι, αναφέρει ο Νίκος Γ. Καραμάνος, CFO & Owner στην AFS#mazimegaloume, σημειώνοντας πως αποτέλεσμα των παραπάνω είναι η αύξηση του κόστους λειτουργίας τους και κατ’ επέκταση η αδυναμία να εξυπηρετήσουν το χρέος τους, κάτι που τις οδηγεί να ενεργούν ασύγχρονα με το κοινωνικό-οικονομικό περιβάλλον τους και τους επιβαρύνει με επιπλέον κόστος. Για παράδειγμα, οι επιχειρήσεις επιμένουν να επενδύουν σε συντηρητικές αποφάσεις που έχουν βραχυπρόθεσμα αποτελέσματα ( όπως π.χ. η πρόσληψη ανειδίκευτου προσωπικού παραγωγής λόγω έλλειψης στο ανθρώπινο δυναμικό και λόγω της γενικότερης αβεβαιότητας που υπάρχει) αντί να γίνει ένας στρατηγικός μακροπρόθεσμος σχεδιασμός ώστε να αυτοματοποιηθεί η παραγωγή με εξειδικευμένο προσωπικό χρησιμοποιώντας τα επενδυτικά προγράμματα της Ευρώπης, το οποίο θα φέρει μείωση του κόστους παραγωγής, μας λέει ο Νίκος Γ. Καραμάνος, επισημαίνοντας ότι οι εταιρείες μέσα από τον ψηφιακό μετασχηματισμό και με έναν άρτια δομημένο στρατηγικό σχέδιο θα μπορέσουν να βγάλουν «άμυνα» στους κίνδυνους της εποχής και να ανταπεξέλθουν σε αυτούς χωρίς να επιβαρύνουν το χρέος τους.

Συμβουλές αναδιάρθρωσης χρέους για επιχειρήσεις, με στόχο την ανάπτυξη
Για μια επιχείρηση η οποία καταθέτει αίτημα στην Τράπεζα της για την αναδιάρθρωση του χρέους με μειωμένες δόσεις, ή και παράταση του χρόνου αποπληρωμής προκειμένου αυτό να ξαναγίνει βιώσιμο, είναι σημαντικό το αίτημα να συνοδεύεται από επιχειρηματικό σχέδιο με ρεαλιστικές παραδοχές και μάλιστα «στρεσαρισμένες» σε σενάρια διαταραχής βασικών παραμέτρων της Αγοράς, δηλώνει στο Finance Pro ο Μηνάς Αθανασιάσης.

Μια πρόταση αναδιάρθρωσης προϋποθέτει ότι το management έχει προηγουμένως επαναξιολογήσει τη βιωσιμότητα των εσόδων της επιχείρησης και, ιδανικά, ότι έχει προβεί σε ενέργειες τόνωσης ρευστότητας και περιστολής εξόδων, υπογραμμίζει τονίζοντας ότι η δυνατότητα των μετόχων να ενισχύσουν κεφαλαιακά την εταιρία, σε συνδυασμό με την παροχή επιπλέον εξασφαλίσεων, η απόφαση για διακοπή λειτουργίας τυχόν μη κερδοφόρων δραστηριοτήτων αλλά και η εκμετάλλευση ή ακόμη και πώληση μη παραγωγικών στοιχείων είναι στοιχεία που προσδίδουν αξιοπιστία και δέσμευση σε μια βιώσιμη πρόταση αναδιάρθρωσης.

George Papadopoulos Executive Director, X-PM Consulting
«Για μία πιθανόν βιώσιμη εταιρεία, η μόνη λύση για την περαιτέρω επιβίωση της είναι να παρουσιάσει στους πιστωτές και πιθανούς επενδυτές ένα πειστικό επιχειρηματικό σχέδιο επιχειρηματικής και οικονομικής αναδιάρθρωσης»

Όπως σημειώνει ο George Papadopoulos, Executive Director στην X-PM Consulting, η μακρόχρονη κρίση που βίωσε η Ελλάδα τα τελευταία δέκα χρόνια οδήγησε πολλές επιχειρήσεις στην πτώχευση και ακόμα περισσότερες στη ανάγκη χρηματοοικονομικής /επιχειρησιακής αναδιάρθρωσης, η οποία εξαρτάται από πολλούς παράγοντες όπως το επιχειρηματικό μοντέλο της επιχείρησης, τον κλάδο της και τους λόγους που οδήγησαν στις οικονομικές δυσκολίες.

Οι περισσότερες επιχειρήσεις στην Ελλάδα που βρίσκονται στη δίνη των κόκκινων δανείων αντιμετωπίζουν μη βιώσιμα επίπεδα δανεισμού δηλαδή DEBT/EBITDA>8 και μεγάλους συναλλακτικούς κύκλους (Cash Cycles (CC)) δηλαδή EBITDA%<CC% τονίζει, συμπληρώνοντας πως επιπλέον βρίσκονται αντιμέτωπες με τα distressed debt funds που έχουν αγοράσει τα δάνεια και που συνήθως δεν δέχονται ρυθμίσεις με διάρκειες πέραν των 5-7 ετών.

Με τα ανωτέρω δεδομένα, για μία εταιρεία που είναι πιθανόν βιώσιμη η μόνη λύση για την περαιτέρω επιβίωση της είναι να παρουσιάσει στους πιστωτές και πιθανούς επενδυτές ένα πειστικό επιχειρηματικό σχέδιο επιχειρηματικής και οικονομικής αναδιάρθρωσης που θα την οδηγήσει σε ανεκτά επίπεδα δανεισμού, μας λέει ο George Papadopoulos, πληροφορώντας μας πως συνοπτικά, η χρηματοοικονομική αναδιάρθρωση πρέπει τουλάχιστον να οδηγήσει στους ακόλουθους δείκτες:

Το DSCR μεταξύ 1,60 – 1,80 καθορίζει το βιώσιμο επίπεδο ετήσιων δόσεων ώστε εφόσον παραμένει το EBITDA%<CC% η εταιρεία να μπορεί να χρηματοδοτεί με ίδια κεφάλαια τον συναλλακτικό της κύκλο και τις αναγκαίες επενδύσεις απαραίτητες για την επιβίωσή της, διευκρινίζει ενώ ως σημαντικό συντελεστή επιτυχίας αναφέρει και την εμπιστοσύνη των πιστωτών ότι μπορεί το υπάρχον management να φέρει εις πέρας το όλο σχέδιο. Σε κάθε περίπτωση συνιστάται οι ενδιαφερόμενοι να απευθύνονται σε συμβούλους που έχουν την ανάλογη πείρα σύνταξης σχεδίων αναδιάρθρωσης και διαπραγματεύσεων με τράπεζες και funds, καταλήγει.

Ο νέος πτωχευτικός νόμος 2022
Σε γενικές γραμμές ο Ν4738/2020 παρέχει σε εταιρίες και ιδιώτες τη δυνατότητα εξωδικαστικής ρύθμισης οφειλών τους σε ιδιώτες πιστωτές αλλά και σε φορείς του Δημοσίου, μέσω της ηλεκτρονικής πλατφόρμας της ΕΓΔΙΧ, αναφέρει ο Μηνάς Αθανασιάδης.

Όπως εξηγεί, ο νέος νόμος ενσωματώνει την Ευρωπαϊκή Οδηγία 1023/2019 με σκοπό την προληπτική αναδιάρθρωση προκειμένου να επιτευχθεί η αποφυγή της πτώχευσης και θεσπίζει αντικειμενικά κριτήρια αδυναμίας εξυπηρέτησης χρέους περιλαμβάνοντας, επιπλέον, νέες διατάξεις για την πτώχευση αλλά και ηλεκτρονικό μηχανισμό αξιολόγησης και παρακολούθησης του αξιόχρεου των εταιριών, εποπτευόμενο από την ΕΓΔΙΧ. Πρόκειται για σημαντικό βήμα για τη διάσωση και τη βιωσιμότητα εταιριών με δυνατότητες ανάπτυξης σε περιβάλλον υγιούς ανταγωνισμού και όχι εταιριών zombi, τονίζει.

Corporate & Investment Banking: Ένας νέος ορίζοντας για τις επιχειρήσεις

Στα Κινέζικα, η λέξη «κρίση» γράφεται με δύο γράμματα: Το ένα σημαίνει κίνδυνος και το άλλο σημαίνει ευκαιρία, είχε πει κάποτε ο Αμερικανός πρόεδρος Τζων Κέννεντυ και στην σκιά της ενεργειακής αναστάτωσης, με την κούρσα των τιμών να ακολουθεί ξέφρενη πορεία και τον πληθωρισμό να εκτοξεύεται στα ύψη, η στήριξη της ρευστότητας και της χρηματοδότησης αναμφισβήτητα ισοδυναμεί με μια ευκαιρία για τις επιχειρήσεις. Ωστόσο, παρά την έκρηξη στις χρηματοδοτήσεις επιχειρήσεων που καταγράφηκε το α΄ εξάμηνο του έτους, με ρεκόρ νέων δανείων ύψους 4,2 δισ. ευρώ –όσο δηλαδή ήταν η καθαρή πιστωτική επέκταση όλο το 2021- η πλειοψηφία των εταιρειών, που ισοδυναμεί με περίπου το 80% αυτών, παραμένει αποκλεισμένη από το τραπεζικό σύστημα, με εκείνες που αποκτούν την πολυπόθητη πρόσβαση να μην υπερβαίνουν τις 50.000 περίπου. Πώς λοιπόν θα καταφέρει μια επιχείρηση να ξεκλειδώσει τη δυνατότητα τραπεζικής χρηματοδότησης και ποια στρατηγική θα επιτρέψει στις μικρές εταιρίες να εισβάλλουν πιο δυναμικά στο παιχνίδι του ανταγωνισμού;

Ιωάννης Μασούτης Πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος, ΔΙΑΜΑΝΤΗΣ ΜΑΣΟΥΤΗΣ ΑΕ
«Οι επιχειρήσεις χρειάζονται χρηματοδότηση για να επιτύχουν, μεταξύ άλλων, συνεχή εκσυγχρονισμό στην παραγωγή και τη διαχείριση και καινοτόμες υπηρεσίες και προϊόντα»

Τα βασικά κριτήρια επιλεξιμότητας στην τραπεζική χρηματοδότηση
Οι επιχειρήσεις αποτελούν την κινητήριο δύναμη της οικονομίας και διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην ενίσχυση της απασχόλησης, της ανταγωνιστικότητας και της καινοτομίας, ενώ εξασφαλίζουν την κοινωνική σταθερότητα, μας λέει ο Ιωάννης Μασούτης, Πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος της ΔΙΑΜΑΝΤΗΣ ΜΑΣΟΥΤΗΣ ΑΕ, τονίζοντας ωστόσο πως η επιβίωσή τους στο σημερινό παγκόσμιο ανταγωνιστικό περιβάλλον δεν είναι εύκολη υπόθεση. Απαιτείται συνεχής εκσυγχρονισμός στην παραγωγή και τη διαχείριση, καινοτόμες υπηρεσίες και προϊόντα, πρόσβαση σε σχετική πληροφόρηση και υιοθέτηση προηγμένων τεχνολογιών, αξιοποίηση δεδομένων, δικτύωση και συνεργασίες, διευκρινίζει υπογραμμίζοντας πως προκειμένου να επιτευχθούν όλοι αυτοί οι στόχοι χρειάζεται χρηματοδότηση. Ο πιο παραδοσιακός τρόπος χρηματοδότησης είναι η τραπεζική χρηματοδότηση, συμπληρώνει.

Όπως μας πληροφορεί ο Ιωάννης Μασούτης, τα κριτήρια επιλεξιμότητας είναι συνήθως τα εξής:
1) Η Πιστοληπτική ικανότητα μιας επιχείρησης, η ικανότητα δηλαδή μιας επιχείρησης να αποπληρώσει τα χρέη της η οποία μπορεί να υπολογιστεί μέσα από μια σειρά παραγόντων όπως το Οικονομικό ιστορικό, το Επιτόκιο αποπληρωμής, η Διαθεσιμότητα περιουσιακών στοιχείων ή άλλες εξασφαλίσεις για τις τράπεζες, η Ρευστότητα της επιχείρησης, η Παρούσα οικονομική κατάσταση, το Πιθανό μελλοντικό εισόδημα και το Ύψος των τρεχουσών υποχρεώσεων
2) Η σκοπιμότητα και η αποδοτικότητα της προτεινόμενης επένδυσης για την οποία ο υποψήφιος δανειολήπτης αιτείται χρηματοδότησης, καθώς επίσης και το ποσοστό της ίδιας συμμετοχής (πόσο πιστεύει ο ίδιος ο επιχειρηματίας την προτεινόμενη επένδυση).
3) Η διαφάνεια στους ισολογισμούς της επιχείρησης. προκειμένου να γνωρίζει το τραπεζικό σύστημα την οικονομική κατάσταση μιας επιχείρησης.

Μείζων πρόβλημα η πρόσβαση στη χρηματοδότηση για τις ΜμΕ
Αναμφισβήτητα, στο νέο επιχειρηματικό τοπίο, με τους κινδύνους και τις προοπτικές που αυτό φέρει, κρίνεται επιτακτική η ανάγκη προσαρμογής των κριτηρίων επιλεξιμότητας από την πλευρά των τραπεζών, που καλούνται πλέον να εστιάσουν περισσότερο στη χρηματοδότηση επιχειρηματικών πλάνων με περιβαλλοντικό και κοινωνικό αποτύπωμα, ακολουθώντας τις αρχές της υπεύθυνης τραπεζικής. Η πρόσβαση στην τραπεζική χρηματοδότηση αποδεικνύεται ένα πεδίο έντονου προβληματισμού κυρίως για τις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις (ΜμΕ), που αφήνουν ισχυρό αποτύπωμα στην οικονομία, συνεισφέροντας σημαντικά και στο ΑΕΠ. Αξιοσημείωτο είναι πως σε ευρωπαϊκό επίπεδο, το 99,8% των επιχειρήσεων σε όλους τους κλάδους, εκτός από τον χρηματοπιστωτικό, αντιστοιχεί σε ΜμΕ, που απασχολούν 93 εκατομμύρια ανθρώπους, δηλαδή το 67% της συνολικής απασχόλησης.

Στην Ελλάδα, οι ΜμΕ , οι οποίες καλύπτουν ένα ευρύ φάσμα δραστηριοτήτων και κλάδων, ισοδυναμούν περίπου με το 19,3% του ΑΕΠ και το 87% της απασχόλησης σε επιχειρήσεις. Σχετικά πρόσφατη έρευνα της ΕΚΤ (SAFE) επιβεβαιώνει τη δυσκολία πρόσβασης των Μικρομεσαίων επιχειρήσεων της χώρας μας στην τραπεζική χρηματοδότηση, με το 18% αυτών να θεωρεί το συγκεκριμένο πρόβλημα ως το πλέον σημαντικό που καλείται να αντιμετωπίσει, τη στιγμή που το αντίστοιχο ευρωπαϊκό ποσοστό αντιστοιχεί στο μισό (9%). Αξιοσημείωτο είναι, επίσης, πως στην Ελλάδα παρουσιάζεται το υψηλότερο ποσοστό (28%) μικρομεσαίων επιχειρήσεων που αναφέρει δυσχέρειες στην πρόσβαση σε τραπεζικά δάνεια αλλά και το υψηλότερο στην Ευρωπαϊκή Ένωση που φοβάται απόρριψη της αίτησής του.

Η χρυσή ευκαιρία του Ταμείου Ανάκαμψης
Το Ταμείο Ανάκαμψης ισοδυναμεί με μια χρυσή ευκαιρία για την Ελλάδα. Χαρακτηριστικό, άλλωστε είναι πως σε 18 μήνες έχουν ενταχθεί στη χώρα μας 372 έργα και 160 επενδυτικά σχέδια ενώ ως τον Δεκέμβριο τα ταμεία θα υποδεχτούν 11,08 δισ. ευρώ, με τα 30,9 δισ. ευρώ να ισοδυναμούν σε πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης και τα υπόλοιπα 26,5 δισ. να συνιστούν ιδιωτικά κεφάλαια που θα συνεισφέρουν στις προωθούμενες επενδύσεις και θα καλυφθούν από τραπεζικά δάνεια 13 δισ. και από ίδια κεφάλαια των επιχειρήσεων 6,5 δισ. ευρώ. Όπως πιστοποιούν τα στοιχεία της Εθνικής Τράπεζας, η πλειοψηφία των επιδοτήσεων για τον μετασχηματισμό της οικονομίας ενισχύει τις υποδομές, την ψηφιοποίηση δημόσιου τομέα και την εκπαίδευση, δηλαδή το περιβάλλον όπου λειτουργούν οι ΜμΕ , με το 1/6 των επιδοτήσεων να κατευθύνεται άμεσα στον επιχειρηματικό τομέα και εξ’ αυτών τα 2/3 να τείνουν προς τις ΜμΕ.

Σε ό,τι αφορά τον ιδιαίτερα ισχυρό άξονα του Ταμείου Ανάκαμψης, την ενεργειακή πράσινη μετάβαση, αξιοσημείωτο είναι ότι ενώ αξιολογείται ως εξόχως σημαντικό ζήτημα από σχεδόν το 91% των ΜμΕ, μόνο το 56% αυτών πραγματοποιεί και τις αντίστοιχες δράσεις.

Ωστόσο, καθώς ήδη σχεδιάζονται περαιτέρω πρωτοβουλίες, με έμφαση στη χρήση πράσινης ενέργειας, το ποσοστό των εκτεθειμένων ΜμΕ σε κινδύνους πράσινης μετάβασης εκτιμάται ότι θα περιοριστεί στο 7% την επόμενη τριετία, από 35% που είναι σήμερα.

Η δυνατότητα πρόσβασης στους πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας από τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, συνιστά μια από τις μεγαλύτερες προκλήσεις στην προσπάθεια για πλήρη αξιοποίηση των πόρων του ΤΑΑ προς όφελος του συνόλου του επιχειρηματικού τοπίου και όχι αποκλειστικά των μεγάλων σε μέγεθος επιχειρήσεων.

Γεγονός είναι, άλλωστε, ότι οι ΜμΕ τίθενται δυναμικά στην κορυφή των προτεραιοτήτων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την οικονομία της Ευρώπης, μέσα από στοχευμένες ενέργειες που προωθούν την επιχειρηματικότητα και την καινοτομία τους, βελτιώνοντας το περιβάλλον τους και δημιουργώντας τις απαραίτητές συνθήκες ισχυροποίησής τους.

Γιώργος Καρανίκας Πρόεδρος, ΕΣΕΕ
«Για την υποστήριξη των πολύ μικρών και μικρών επιχειρήσεων, είναι κρίσιμη η διαμόρφωση στοχευμένων και τοπικών δράσεων, που μπορεί να πραγματοποιηθεί μέσα από τα ΠΕΠ»

Στοχευμένες και τοπικές δράσεις για την υποστήριξη των μικρότερων επιχειρήσεων
Οι εμπορικές επιχειρήσεις καλούνται να διαμορφώσουν έναν βηματισμό ανθεκτικότητας μετά τις πολλαπλές κρίσεις, μας λέει ο Γιώργος Καρανίκας, πρόεδρος της Ελληνικής Συνομοσπονδίας Εμπορίου και Επιχειρηματικότητας (ΕΣΕΕ), υπογραμμίζοντας ως σημαντικότερη πρόκληση της προσπάθειας αυτής τη χρηματοδότηση. Όπως χαρακτηριστικά επισημαίνει, το μεγαλύτερο ποσοστό των επιχειρήσεων δεν διαθέτει το κατάλληλο «τραπεζικό προφίλ» και σύμφωνα και με τα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος δεν έχει πρόσβαση στο επίσημο τραπεζικό σύστημα. Όπως πιστοποιούν οι έρευνες του ΙΝΕΜΥ-ΕΣΕΕ, οι πολύ μικρές και μικρές επιχειρήσεις χρηματοδοτούν τη λειτουργία τους κατά 82% από τα κεφάλαια της επιχείρησης, τονίζει ο Γιώργος Καρανίκας, διευκρινίζοντάς μας πως κάποια Προγράμματα του Ταμείου Ανάκαμψης, όπως το «Ψηφιακός μετασχηματισμός πολύ μικρών, μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων» (445 εκ. ευρώ) αλλά και το «Εξοικονομώ – Επιχειρώ» (100 εκ. για εμπορικές ΜμΕ), δεν αλλάζουν αυτή την εικόνα. Από την άλλη πλευρά, η φιλοσοφία του προγράμματος «Ανταγωνιστικότητα 2021-2021» (3.9 δισ. ευρώ), του βασικού εργαλείου χρηματοδότησης της νέας προγραμματικής περιόδου ΕΣΠΑ 2021-2027, που στοχεύει στην στροφή των χρηματοδοτικών εργαλείων από την ανθεκτικότητα στην ανάπτυξη, αναμένεται να ευνοήσει περισσότερο τα μεγαλύτερα μεγέθη επιχειρήσεων, συμπληρώνει τονίζοντας πως για τους συγκεκριμένους λόγους είναι κρίσιμη η διαμόρφωση στοχευμένων και τοπικών δράσεων για την υποστήριξη των πολύ μικρών και μικρών επιχειρήσεων. Αυτό ενδεχομένως μπορεί να πραγματοποιηθεί μέσα από τα Περιφερειακά Επιχειρησιακά Προγράμματα (ΠΕΠ) τα οποία ενισχύονται από την άποψη των διαθέσιμων πόρων τους στη νέα προγραμματική περίοδο, συγκεντρώνοντας περισσότερα από 8 δισ. ευρώ, καταλήγει.

Γιώργος Καββαθάς Πρόεδρος, ΓΣΕΒΕΕ
«Οι κατανοητοί και εύληπτοι Οδηγοί Αίτησης χρηματοδότησης για τους μικρούς επιχειρηματίες, ανά δανειακό προϊόν, όπου θα αποτυπώνονται όλα τα κριτήρια επιλεξιμότητας, αναμένονται να βοηθήσουν τους μικρούς επιχειρηματίες»

Δημιουργία κατανοητών και εύληπτων Οδηγών Αίτησης για χρηματοδότηση
Η πρόσβαση των μικρών επιχειρήσεων στην τραπεζική χρηματοδότηση συνιστά ένα διαχρονικό πρόβλημα για τις ελληνικές μικρές επιχειρήσεις, μας λέει ο Γιώργος Καββαθάς, Πρόεδρος της ΓΣΕΒΕΕ, υπογραμμίζοντάς πως τόσο βάσει μελετών του ερευνητικού Ινστιτούτου της ΓΣΕΒΕΕ (ΙΜΕ-ΓΣΕΒΕΕ), όσο και βάσει της εξαμηνιαίας έρευνας της ΕΚΤ σχετικά με την πρόσβαση των επιχειρήσεων στη χρηματοδότηση, το κύριο συμπέρασμα που προκύπτει είναι ότι η πρόσβαση στη χρηματοδότηση αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι μικρές επιχειρήσεις στην Ελλάδα. Όπως γνωρίζουμε, ο αριθμός των επιχειρήσεων που έχουν πρόσβαση στη χρηματοδότηση στην Ελλάδα (οι λεγόμενες bankable) δεν ξεπερνούν τις 50.000, αναφέρει ο Γιώργος Καββαθάς συμπληρώνοντας πως αν και υπάρχει η πολιτική βούληση να αυξηθεί ο αριθμός των bankable επιχειρήσεων, δυστυχώς μέχρι σήμερα δεν έχουν πραγματοποιηθεί ανάλογες σχετικές πρωτοβουλίες από το τραπεζικό σύστημα. Μία από τις βασικές προτάσεις που έχουμε ήδη καταθέσει ως ΓΣΕΒΕΕ για την αντιμετώπιση του συγκεκριμένου ζητήματος, είναι η δημιουργία ενός απλού Οδηγού Αίτησης για χρηματοδότηση, με βάση τον οποίο θα περιγράφονται με σαφήνεια τα βασικά κριτήρια επιλεξιμότητας που θέτουν οι τράπεζες, ώστε οι επιχειρηματίες να τα γνωρίζουν πριν υποβάλλουν αίτημα χρηματοδότησης, δηλώνει.

Η δημιουργία κατανοητών και εύληπτων Οδηγών Αίτησης για χρηματοδότηση για τους μικρούς επιχειρηματίες, ανά δανειακό προϊόν, όπου θα αποτυπώνονται όλα τα κριτήρια επιλεξιμότητας, αναμένεται να βοηθήσει τους μικρούς επιχειρηματίες στην απόκτηση καλύτερης εικόνας των κριτηρίων βάσει των οποίων θα κριθεί η αίτησή τους, μας εξηγεί διευκρινίζοντάς μας πως ταυτόχρονα αναμένεται να μειωθούν και τα σχετικά υψηλά ποσοστά απόρριψης των αιτήσεων που σημειώνονται στη χώρα μας.

Σε γενικές γραμμές ωστόσο, θα πρέπει να αναφερθεί ότι η πρόσβαση των μικρών επιχειρήσεων στην Ελλάδα συνιστά ένα δομικό πρόβλημα του χρηματοοικονομικού συστήματος, το οποίο κρίνεται αναγκαίο να λυθεί με τη δημιουργία περισσότερων δομών χρηματοδότησης, υπογραμμίζει σημειώνοντας πως στο πλαίσιο αυτό η δημιουργία δομών παροχής μικροπιστώσεων αντιστοιχεί σε μια σημαντική πρόταση που χρειάζεται να τύχει περισσότερης προσοχής από την πολιτεία, ώστε να δοθούν κίνητρα προς αυτή την κατεύθυνση.

Οικονομική αναταραχή: η μεγαλύτερη πρόκληση του 2023 για το 75% των CFOs

Σύμφωνα με νέα στοιχεία από την έρευνα της OneStream’s Deci-sion Maker Outlook σε περισσότερα από 650 οικονομικά στελέχη στη Βόρεια Αμερική και την Ευρώπη, που διεξήχθη από το Hanover Research, το 5% των οικονομικών ηγετών πραγματοποιεί εκ νέου προβλέψεις, καθώς προετοιμάζεται για μια επικείμενη ύφεση, ενώ μόνο το 4% πιστεύει ότι η ύφεση δεν θα επηρεάσει τις δραστηριότητές του το 2023.

Ο σχεδιασμός μετά την ύφεση
Τα ευρήματα της έρευνας αποκαλύπτουν ότι το 93% των χρηματοοικονομικών στελεχών θεωρεί ότι ο πληθωρισμός θα παραμείνει υψηλός το 2023. Οι δασμοί για το FP&A ενδέχεται να αυξηθούν, αφού οι τιμές αυξάνονται ταυτόχρονα με την πτώση της αξίας των ταμειακών αποθεμάτων.

Οι CFOs δεν αναμένουν οικονομική ανάκαμψη μέχρι τα τέλη του 2023, με το 75% αυτών να εκτιμά ότι οι συνεχιζόμενες οικονομικές προκλήσεις και οι προκλήσεις της εφοδιαστικής αλυσίδας θα διαρκέσουν από τα μέσα έως τα τέλη του 2023 ή και αργότερα και το 72% να αναμένει ότι ο πληθωρισμός δεν θα υποχωρήσει μέχρι περίπου την ίδια χρονική στιγμή.

Ανταποκρινόμενοι στις παραπάνω προβλέψεις, περισσότεροι από τους μισούς ερωτηθέντες (56%) δήλωσαν ότι σχεδιάζουν να αυξήσουν τις τιμές, το 47% ανέφερε επιβράδυνση των προσλήψεων ή μείωση του λειτουργικού κόστους και το 39% σχέδια για επαναδιαπραγμάτευση συμβάσεων με προμηθευτές.

Έχει επανεξετάσει η εταιρεία σας τις οικονομικές προβλέψεις και τα επενδυτικά σχέδια του επόμενου έτους;
Οι περισσότερες επιχειρήσεις έχουν κάνει τουλάχιστον μικρές αλλαγές στις προβλέψεις και τις στρατηγικές τους για το 2023, καθώς προετοιμάζονται για μια επικείμενη ύφεση.

Σε άνοδο οι επενδύσεις στο ESG
Καθώς η SEC ανακοίνωσε μελλοντικές γνωστοποιήσεις ESG και σχετικές με το κλίμα, το 87% των οργανισμών σχεδιάζει να επενδύσει σταθερά ή περισσότερο στο ESG για την επιχείρησή του το 2023 και μόνο ένα χαμηλό ποσοστό των ερωτηθέντων θα μειώσει ή θα εξαλείψει τις δαπάνες ESG. Σύμφωνα με τα στοιχεία της έρευνας, το 58% των οικονομικών στελεχών και των υπευθύνων λήψης αποφάσεων πιστεύει ότι η διαφορά στις αμοιβές μεταξύ των φύλων συνιστά ένα ζήτημα για την πρόσληψη γυναικών σε χρηματοοικονομικούς ρόλους ενώ το 85% των ερωτηθέντων θα διατηρήσει ή θα αυξήσει τις τρέχουσες δαπάνες του σε πρωτοβουλίες DEI από το νέο έτος.

Αντικαθιστά η AutoML τη Μηχανική Εκμάθηση;
Καθώς η τεχνολογία καθίσταται σημαντικό στοιχείο του τρόπου με τον οποίο ο χρηματοοικονομικός τομέας εκτελεί την καθημερινή του εργασία, τα στελέχη οικονομικών και οι ομάδες τους δίνουν μεγάλη έμφαση στην ενσωμάτωση αυτής στην επιχείρησή τους. Μάλιστα, ενώ μόλις το 37% των ερωτηθέντων αναφέρει τη μηχανική μάθηση ως μέρος του επιχειρηματικού του σχεδίου, η AutoML διαγράφει ανοδική πορεία, με πάνω από το ένα τέταρτο (28%) των εταιρειών που συμμετείχαν στην έρευνα να έχει ήδη υιοθετήσει λύσεις της. Αν και το αρχικό κόστος για αυτόν τον τύπο τεχνολογίας ενδέχεται να εμφανίζεται ως υψηλό, το 48% των οργανισμών θα συνεχίσει να διερευνά το εάν θα επενδύσει ή όχι στην AutoML. Αξιοσημείωτο είναι, όμως, πως παρά την ώθηση για επένδυση στην τεχνολογία, στα πιο επιθυμητά χαρακτηριστικά των νέων υπαλλήλων συγκαταλέγονται οι ικανότητες επίλυσης προβλημάτων/λήψης αποφάσεων (68%), η στρατηγική/επιχειρησιακή σκέψη (67%) και οι δεξιότητες επικοινωνίας (53%).

Η χρηματοδότηση είναι το σημαντικότερο μέσο για την ενδυνάμωση του επιχειρείν

Η πορεία προς την κατάκτηση της έμφυλης εργασιακής ισότητας στην Ελλάδα, ο καταλυτικός ρόλος του Εμπορικού και Βιομηχανικού Επιμελητηρίου Αθηνών στη στήριξη των μικρομεσαίων εταιριών και η στρατηγική αναγκαιότητα του ψηφιακού μετασχηματισμού. Θετικά για την επιχειρηματικότητα μέτρα και παρεμβάσεις προωθεί το ΕΒΕΑ, όπως επισημαίνει η Σοφία Κουνενάκη-Εφραίμογλου.

Ούσα η νέα πρόεδρος του Εμπορικού και Βιομηχανικού Επιμελητηρίου Αθηνών και, μάλιστα, η πρώτη γυναίκα πρόεδρος στην ιστορία του ΕΒΕΑ, πώς αξιολογείτε την πρόοδο της χώρας μας στην επίτευξη του gender equality;

Τα τελευταία χρόνια έχουν γίνει αρκετά θετικά βήματα για την προώθηση της ισότητας. Όμως η πρόοδος αυτή παραμένει εξαιρετικά αργή, με αποτέλεσμα η Ελλάδα να υστερεί ακόμη αρκετά σε σχέση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που δημοσίευσε το Ευρωπαϊκό Ινστιτούτο για την Ισότητα των Φύλων, η χώρα μας είναι στην τελευταία θέση μεταξύ των κρατών – μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, απέχοντας περίπου 15 μονάδες από το μέσο όρο της Ε.Ε..

Η Ελλάδα βρίσκεται, επίσης, στην προτελευταία θέση, όσον αφορά την ισότητα των δύο φύλων στην εργασία με 65,6% έναντι μέσου όρου 71,7% στην Ε.Ε. ενώ χαμηλά κατατάσσεται και στον τομέα της ισότητας στην εκπαίδευση, με ποσοστό 55,8%.

Τα στοιχεία αυτά δείχνουν ότι πρέπει να γίνουν πολλά ακόμη βήματα για την κατάκτηση της έμφυλης ισότητας.

Χρειάζεται να δοθεί έμφαση σε θέματα εκπαίδευσης και κατάρτισης των γυναικών, ιδιαίτερα σε ψηφιακές δεξιότητες, ώστε να διασφαλιστεί ότι οι γυναίκες θα γίνουν πιο ανταγωνιστικές στη σύγχρονη αγορά εργασίας, να ληφθούν περισσότερα ακόμη μέτρα με σκοπό την εξισορρόπηση εργασιακής και οικογενειακής ζωής, για την καταπολέμηση του έμφυλου μισθολογικού χάσματος και την αντιμετώπιση της βίας και των κοινωνικών προκαταλήψεων κατά των γυναικών.

Με ποιον τρόπο πιστεύετε πως η αξιοποίηση όλων των οικονομικών και επιχειρηματικών δυνατότητων των γυναικών συμβάλει σε μια ισχυρότερη και πιο ανθεκτική οικονομία και κοινωνία;

Η χαμηλή μέχρι σήμερα συμμετοχή των γυναικών στην εργασία αποτελεί μια σημαντική αδυναμία της ελληνικής οικονομίας, αλλά και μια σπουδαία ευκαιρία για βελτίωση, η οποία θα επιτρέψει στη χώρα να κάνει ένα άλμα ανάπτυξης. Σύμφωνα με μελέτη του ΔΝΤ, οι χώρες που εξαλείφουν τις ανισότητες στην εργασία αυξάνουν τις δυνατότητες ανάπτυξης, σε ποσοστό 35%. Αντίστοιχα, έχει προκύψει από μελέτες ότι η συμμετοχή των γυναικών σε διοικητικές θέσεις οργανισμών, συνδέεται με καλύτερα οικονομικά αποτελέσματα.

Είναι προφανές, λοιπόν, ότι η ενίσχυση της γυναικείας παρουσίας στην οικονομική δραστηριότητα και η αύξηση του αριθμού των γυναικών που αναλαμβάνουν ηγετικές θέσεις στην αγορά δεν είναι μόνο ζήτημα ισότητας, αλλά βασικό όχημα για ταχύτερη και πιο συνεκτική ανάπτυξη. Οφείλουμε να κάνουμε περισσότερα για να επιτύχουμε αυτό τον στόχο, με παρεμβάσεις που απομακρύνουν εμπόδια και διασφαλίζουν ίσες ευκαιρίες – ακολουθώντας πρότυπα και επιτυχημένες πρακτικές χωρών, όπως η Ολλανδία, η Αυστραλία και ο Καναδάς. Το ΕΒΕΑ δραστηριοποιείται ήδη ενεργά σε αυτή την κατεύθυνση, με δράσεις για την προώθηση της γυναικείας επιχειρηματικότητας, με τη συμμετοχή του στο Κέντρο Καινοτομίας για τις Γυναίκες και με στοχευμένες προτάσεις προς την Πολιτεία, με ένταξη γυναικείων επιχειρηματικών ομάδων από όλη τη χώρα στη Θερμοκοιτίδα μας με δράσεις εκπαίδευσης.

Σε μια εποχή έντονης γεωπολιτικής αστάθειας και πληθωρισμού όπως αυτή που διανύουμε, ποια στρατηγική σκοπεύετε να ακολουθήσετε προκειμένου να επιτύχετε την καλύτερη δυνατή στήριξη των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, που συνιστούν άλλωστε και τη ραχοκοκαλιά της ελληνικής οικονομίας;

Οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις πράγματι συγκροτούν τον ιστό της ελληνικής οικονομίας, αποτελώντας το 99,5% του συνόλου των επιχειρήσεων και συνεισφέροντας στο 87% της συνολικής απασχόλησης στον ιδιωτικό τομέα – ποσοστό που ξεπερνά κάθε άλλο κράτος-μέλος της Ε.Ε. Είναι, όμως, ταυτόχρονα και πιο ευάλωτες σε εξωτερικές πιέσεις και κρίσεις, ενώ το μικρό τους μέγεθος λειτουργεί ως εμπόδιο στην προσπάθειά τους να αντλούν ρευστότητα, να επενδύουν, να καινοτομούν και να αναπτύσσουν εξωστρεφή δραστηριότητα. Γι’ αυτό, σήμερα, οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις εμφανίζονται να υστερούν σε όρους παραγωγικότητας, προστιθέμενης αξίας ανά επιχείρηση, εξωστρέφειας και πρόσβασης σε διεθνή δίκτυα, σε σύγκριση με αυτές άλλων ευρωπαϊκών χωρών. Υπάρχει, λοιπόν, ανάγκη αλλά και μεγάλο περιθώριο βελτίωσης της παραγωγικότητας και της ανθεκτικότητας των Μικρομεσαίων επιχειρήσεων, ώστε να απελευθερώσουν το δυναμικό τους και να λειτουργήσουν ως μοχλός ανάπτυξης για την οικονομία. Στην προσπάθεια αυτή το ΕΒΕΑ επιτελεί διττό ρόλο. Αφενός επιδιώκουμε να στηρίξουμε τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις μέσα από καινοτόμες υπηρεσίες, λύσεις και εργαλεία, που εξοικονομούν χρόνο και κόστος, ενημέρωση, καθοδήγηση και συμβουλευτική υποστήριξη, ευκαιρίες κατάρτισης και επιχειρηματικής δικτύωσης. Αφετέρου, με την ιδιότητα του θεσμικού συνομιλητή της Πολιτείας, προτείνουμε μέτρα και πολιτικές για τη στήριξη και την ενδυνάμωση της μικρομεσαίας επιχειρηματικότητας και για την αντιμετώπιση βασικών εμποδίων, όπως είναι η δυσχερής πρόσβαση σε δανειακά κεφάλαια. Η χρηματοδότηση είναι το σημαντικότερο μέσο για την ενδυνάμωση του επιχειρείν. Είναι σημαντικό να δούμε γιατί σήμερα περίπου 8 στις 10 μικρομεσαίες επιχειρήσεις της χώρας θεωρούνται μη επιλέξιμες τραπεζικά και να βρούμε τις κατάλληλες λύσεις, σε συνεργασία με την Πολιτεία και τον τραπεζικό τομέα.

Η ενσωμάτωση νέων τεχνολογικών εργαλείων είναι ένα αφήγημα που αφορά μόνο τις μεγάλες επιχειρήσεις ή μονόδρομος επιβίωσης για όλους στο νέο περιβάλλον μετά την πανδημική κρίση; Πώς σκοπεύετε να ενισχύσετε τον ψηφιακό μετασχηματισμό στο επιχειρηματικό τοπίο;

Ο ψηφιακός μετασχηματισμός δεν είναι απλώς επιλογή, αλλά στρατηγική αναγκαιότητα για τις επιχειρήσεις κάθε μεγέθους, αν θέλουμε η χώρα να βρεθεί στην αιχμή και όχι στο περιθώριο της 4ης Βιομηχανικής Επανάστασης. Είναι αλήθεια ότι οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις υστερούν σε αυτό το επίπεδο. Είναι πολύ μικρότερο – σε σύγκριση με αυτό των μεγάλων επιχειρήσεων – που ψηφιοποιούν τις εφοδιαστικές αλυσίδες τους, χρησιμοποιούν σύγχρονα συστήματα διαχείρισης πελατών και αξιοποιούν τεχνολογίες ανάλυσης δεδομένων.

Αυτό σημαίνει ότι θα πρέπει να εστιάσουμε σε συγκεκριμένες προτεραιότητες: στη διαμόρφωση χρηματοδοτικών εργαλείων, κατάλληλα σχεδιασμένων για τις ανάγκες των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, στην κάλυψη του κενού των ψηφιακών δεξιοτήτων, με σχετικές παρεμβάσεις στο σύστημα εκπαίδευσης, κατάρτισης και επανακατάρτισης του ανθρώπινου δυναμικού, στην ολοκλήρωση των ψηφιακών υποδομών της χώρας, στη δημιουργία αποτελεσματικών δικτύων συμβουλευτικής υποστήριξης και μεταφοράς τεχνογνωσίας προς τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, στην αναβάθμιση του κανονιστικού και ρυθμιστικού πλαισίου, σε τομείς όπως τα ανοιχτά δεδομένα, στην ψηφιακή ασφάλεια και βεβαίως στη συνέχιση του ψηφιακού μετασχηματισμού του κράτους. Μέσω του Σχεδίου Ελλάδα 2.0 και του νέου ΕΣΠΑ, δημιουργούνται οι ευκαιρίες για να προχωρήσουμε ταχύτερα, σε αυτούς τους τομείς.

Στο ΕΒΕΑ έχουμε αναδείξει σε κεντρική προτεραιότητα την επιτάχυνση της ψηφιακής μετάβασης τόσο του ίδιου του Επιμελητηρίου μας, όσο και των μελών μας. Δημιουργήσαμε και λειτουργούμε την Υπηρεσία Μιας Στάσης στο πλαίσιο του ψηφιακού ΓΕΜΗ, δημιουργήσαμε και διευρύνουμε συνεχώς τις υπηρεσίες που παρέχονται ψηφιακά, μέσω της ψηφιακής πλατφόρμας e-Επιμελητήριο, συνεχίζουμε να αυτοματοποιούμε εσωτερικά συστήματα και λειτουργίες, να αναπτύσσουμε νέα ψηφιακά εργαλεία για τα μέλη μας, να σχεδιάζουμε νέες δράσεις υποστήριξης και επιμόρφωσης των επιχειρήσεων σε θέματα ψηφιακής στρατηγικής.

Κατά πόσο κρίνεται επιβεβλημένη η αλλαγή του παραγωγικού μοντέλου της χώρας μας για την τόνωση της ανταγωνιστικότητάς της και ποια βήματα θα ενισχύσουν την καινοτομία και την εξωστρέφεια των ελληνικών επιχειρήσεων;

Για αρκετές δεκαετίες ακολουθήσαμε στην Ελλάδα ένα μοντέλο ανάπτυξης προσανατολισμένο στη διαρκή αύξηση της εγχώριας κατανάλωσης.

Το μοντέλο αυτό, που τροφοδοτήθηκε από την υπέρμετρη αύξηση του δημόσιου και ιδιωτικού δανεισμού, κατέρρευσε με βίαιο, επώδυνο τρόπο.

Τώρα γνωρίζουμε ότι αν θέλουμε ανάπτυξη στηριγμένη σε υγιείς βάσεις, χρειάζεται να χτίσουμε μια ισχυρότερη παραγωγική βάση, μέσα από επενδύσεις για την ενίσχυση της μεταποιητικής δραστηριότητας, την ενσωμάτωση των νέων τεχνολογιών, την καλλιέργεια σύγχρονων δεξιοτήτων. Οι πόροι που διατίθενται μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης και των άλλων διαρθρωτικών ταμείων της Ε.Ε., παρέχουν μια ιστορική ευκαιρία να επιταχύνουμε αυτή τη διαδικασία ανάταξης και μετασχηματισμού.

Όμως, απαιτείται και ένα σταθερό, ασφαλές, ορθολογικό και φιλικό προς την επιχειρηματικότητα περιβάλλον, μέσα από κατάλληλες μεταρρυθμίσεις.

Χρειάζεται, παράλληλα και οι ίδιες οι επιχειρήσεις να συνειδητοποιήσουν ότι η αγκίστρωση σε μοντέλα του χθες δεν είναι βιώσιμη επιλογή, απαιτείται να μπουν έγκαιρα στο «τραίνο» της αλλαγής, προσαρμόζοντας τις στρατηγικές και τα σχέδιά τους.

Η γραφειοκρατία, το αδειοδοτικό περιβάλλον, η φορολογία, τα χρηματοδοτικά εργαλεία συνιστούν προκλήσεις στον δρόμο προς την επιχειρηματική πρόοδο. Με ποιον τρόπο θα ισχυροποιήσετε ως EBEA την παρουσία σας στη διαχείριση αυτών, καθιστώντας την Πολιτεία σύμμαχό της προσπάθειάς σας;

Τα τελευταία χρόνια έγιναν αξιοσημείωτα βήματα για τη βελτίωση του επιχειρηματικού περιβάλλοντος, ιδιαίτερα σε θέματα ψηφιακής διακυβέρνησης αλλά και σε θέματα μείωσης της φορολογίας και απλοποίησης διαδικασιών. Η ανάδειξη της Ελλάδας σε πρωταθλήτρια στη βελτίωση του επιχειρηματικού περιβάλλοντος την τελευταία τριετία, στην κατάταξη του Economist Intelligence Unit, είναι ενδεικτική αυτής της προόδου. Ακόμη πιο σημαντική, όμως, είναι η ανταπόκριση των επιχειρήσεων, που με τις προσπάθειές τους συνέβαλαν ώστε η χώρα να σημειώσει ισχυρή ανάπτυξη, αύξηση των εξαγωγών και των επενδύσεων και μείωση της ανεργίας. Δεν υπάρχουν, ωστόσο, περιθώρια εφησυχασμού, σε ένα διεθνές περιβάλλον που γίνεται όλο και πιο ρευστό και αβέβαιο. Είναι σημαντικό – καθώς οδεύουμε και σε χρονιά εκλογών – οι προσπάθειες να επιταχυνθούν.

Το ΕΒΕΑ, εκπροσωπώντας τις επιχειρήσεις με τη μεγαλύτερη συνεισφορά στο ΑΕΠ της χώρας, συνεχίζει να προωθεί την υλοποίηση θετικών για την επιχειρηματικότητα μέτρων και παρεμβάσεων. Ιδιαίτερη έμφαση δίνουμε στη διεύρυνση της πρόσβασης των μικρομεσαίων επιχειρήσεων σε εργαλεία χρηματοδότησης από το τραπεζικό σύστημα, στη μείωση των υψηλών συντελεστών ΦΠΑ και των Ειδικών Φόρων Κατανάλωσης – εφόσον το επιτρέψουν οι δημοσιονομικές δυνατότητες της χώρας και οι ευρύτερες γεωπολιτικές εξελίξεις – στη μείωση του ενεργειακού κόστους, στη συνέχιση των μεταρρυθμίσεων σε τομείς, όπως η δημόσια διοίκηση, ο χωροταξικός σχεδιασμός, η δικαιοσύνη.

«Οι νέες τεχνολογίες μεταβάλλουν τον ρόλο του Οικονομικού Διευθυντή»

Ποιες είναι οι κύριες τεχνολογικές τάσεις στις οποίες στρέφεται η σύγχρονη οικονομική διεύθυνση και κατά πόσο η προσαρμογή στις τεχνολογικές εξελίξεις συνιστά βασική προϋπόθεση για τη μακροπρόθεσμη κερδοφορία μιας εταιρίας;

Οι αναδυόμενες τεχνολογίες ήταν ανέκαθεν πηγές ανταγωνιστικού πλεονεκτήματος και κινητήρια δύναμη στην εξέλιξη της επιχειρηματικότητας και της προόδου της ευρύτερης κοινωνίας.

Σήμερα, οι νέες τεχνολογίες τροφοδοτούν και μεταβάλλουν όλους τους διοικητικούς ρόλους, συμπεριλαμβανομένου και του ρόλου του οικονομικού διευθυντή, προσδίδοντας μια νέα επιχειρηματική αξία στους οργανισμούς και συμπαρασύροντας αλλαγές στις ευρύτερες οικονομικές διοικήσεις. Σύμφωνα με μελέτες που έχει εκπονήσει ο τομέας Institute of Business Value της ΙΒΜ με αποδέκτες Οικονομικούς Διευθυντές παγκοσμίως, η προστιθέμενη αξία μιας οικονομικής διοίκησης σήμερα, επιτυγχάνεται και συντελείται μέσω της τεχνολογίας, των ευφυών ροών,του ταλέντου αλλά και των δεδομένων. Διαχρονικά, οι οικονομικές διευθύνσεις παρέχουν τα μέσα αλλά και την πειθαρχία για την υλοποίηση της επιχειρηματικής στρατηγικής και οι τεχνολογίες γύρω από το Data και ΑΙ συνεισφέρουν προς αυτή την κατεύθυνση, μέσα από προηγμένα μοντέλα ανάλυσης και πρόβλεψης που διευκολύνουν τη βαθύτερη κατανόηση των δεδομένων και την ανακάλυψη ευκαιριών για τη βελτίωση της επιχειρηματικής αποτελεσματικότητας και της κερδοφορίας.

Στον τομέα της βιωσιμότητας (Sustainability) -ένας σύγχρονος τομέας που επιβάλλει την ανάγκη βελτίωσης πρακτικών γύρω από τις περιοχές του περιβάλλοντος, της κοινωνίας και της εταιρικής διακυβέρνησης (ESG) – οι τεχνολογίες της τεχνητής νοημοσύνης (ΑΙ) μπορούν να βοηθήσουν τις επιχειρήσεις που έχουν ορίσει στρατηγική σε περιοχές οικονομικής διοίκησης όπως η διαχείριση παγίων και κτιρίων, η τεχνολογική υποδομή, η εφοδιαστική αλυσίδα, καθώς και η εξαγωγή αναφορών γύρω από ESG μετρήσεις. Οι εν λόγω τεχνολογίες δε βοηθούν μόνο στη συλλογή, ανάλυση και διαχείριση του τεράστιου όγκου δεδομένων αλλά κυρίως στη μετατροπή του σε ουσιώδη συμπεράσματα, ώστε οι κύκλοι εργασιών να γίνουν πιο σύντομοι, έξυπνοι και αποδοτικοί.

Ποιο θα χαρακτηρίζατε το next big thing της ατζέντας ενός σύγχρονου CFO;

Οι προτεραιότητες του σύγχρονου CFO εστιάζουν στην εξεύρεση περιοχών μείωσης του κόστους, διαχείρισης του επιχειρηματικού κινδύνου, αξιολόγησης των ευκαιριών οργανικής ανάπτυξης, μεγιστοποίησης εσόδων, και υιοθέτησης αλλαγών σύμφωνα με το στρατηγικό επιχειρηματικό μοντέλο. Για το λόγο αυτό, είναι κρίσιμο ο CFO να είναι εξοπλισμένος με τα εργαλεία που η σύγχρονη τεχνολογία εξασφαλίζει. Κατά την άποψή μου, η μεγαλύτερη πρόκληση είναι η αποτελεσματική και σε βάθος διαχείριση της πληθώρας δεδομένων, τα οποία βρίσκονται σε διαφορετική μορφή διάχυτα μέσα στον οργανισμό. Η διαρκής αξιοποίηση των δεδομένων και η άντληση επιχειρηματικής γνώσης από αυτά είναι πρώτιστης σημασίας εγχείρημα για την επίτευξη των επιχειρησιακών στόχων και την ανάπτυξη της εταιρείας.

Κατά πόσο η πανδημική κρίση και το ασταθές γεωπολιτικό τοπίο μετασχημάτισαν τον ρόλο του οικονομικού διευθυντή και ποιες νέες δεξιότητες θα του επιτρέψουν να ανταποκριθεί στις διαρκώς μεταβαλλόμενες συνθήκες της εποχής;

Μετά την αβεβαιότητα που ξεκίνησε το 2020, το μέλλον παρουσιάζει τόσο νέες ευκαιρίες όσο και νέους κινδύνους. Για να επιτύχει κανείς σε αυτό το περιβάλλον απαιτείται ευελιξία, καινοτομία και το κατάλληλο τεχνολογικό οικοσύστημα. Οι Οικονομικοί Διευθυντές διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στην καθοδήγηση και την εστίαση στη στρατηγική κατεύθυνση της επιχείρησης. Σίγουρα, η τεχνολογία, το ταλέντο και η προσήλωση στις δραστηριότητες της επιχείρησης αποτελούν κορυφαία προνόμια για το μέλλον. Οι επιχειρήσεις παγκοσμίως επανεξετάζουν τον τρόπο λειτουργίας τους σε όλο το επιχειρηματικό φάσμα. Ανακαλύπτουν νέους τρόπους για να εξασφαλίσουν ευελιξία, να ενισχύσουν την ασφάλεια στον κυβερνοχώρο και να μειώσουν τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις σε κάθε βήμα. Επίσης, επαναπροσδιορίζουν τον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι και η τεχνολογία συνεργάζονται και δημιουργούν οργανωτικές κουλτούρες που βάζουν τους ανθρώπους στην πρώτη θέση. Η οικονομική διεύθυνση αποτελεί θεματοφύλακα της σταθερότητας και φορέα του μετασχηματισμού. Ειδικότερα σε εποχές ραγδαίων αλλαγών, ο CFO είναι ο κατεξοχήν ρόλος που παρέχει ασφάλεια και προσήλωση στις αρχές. Η πρόκληση και η νέα πραγματικότητα στη λειτουργία των οικονομικών τμημάτων περιλαμβάνει μεγάλες ευθύνες αλλά και ενεργή συμβολή στην ανάπτυξη. Για το λόγο αυτό, είναι απαραίτητο οι CFOs να βελτιστοποιήσουν τις δικές τους ικανότητες και γνώσεις, καθώς και αυτές των ομάδων τους. Αυτό απαιτεί νέες προσεγγίσεις, νέα εργαλεία, νέα προοπτική, νέες οργανωτικές δομές, αλλά και ανάδειξη και ανάπτυξη ταλέντου και νέων δεξιοτήτων.

Η εύρεση εξειδικευμένων ταλέντων εξελίσσεται σε μια κορυφαία πρόκληση για τους εργοδότες παγκοσμίως. Κατά πόσο η επένδυση στο ανθρώπινο δυναμικό ενισχύει το ανταγωνιστικό πλεονέκτημα της επιχείρησης και ποια στρατηγική διασφαλίζει τη νίκη της οικονομικής διεύθυνσης στον «πόλεμο ταλέντων»;

Για να ανταποκριθούν οι Οικονομικές Διευθύνσεις στις νέες αυξημένες απαιτήσεις, χρειάζονται σαφέστατα ικανά στελέχη με δεξιότητες σε αναδυόμενους τομείς, που καθοδηγούνται εν πολλοίς από το ταξίδι του ψηφιακού μετασχηματισμού. Η εξασφάλιση του κατάλληλου ανθρώπινου δυναμικού που θα μπορέσει να αξιοποιήσει τις δυνατότητες του ψηφιακού μετασχηματισμού μέσα στην κάθε εταιρεία θα είναι ένας από τους παράγοντες που θα επηρεάσουν τις επιδόσεις του συνόλου των επιχειρήσεων. Το ταλέντο είναι το κλειδί για την επιτυχία στη λήψη αποφάσεων. Η σύγχρονη τάση είναι να αντλούνται στελέχη με δεξιότητες που επικεντρώνονται στην ευελιξία και παράλληλα να επιβραβεύονται οι εργαζόμενοι που κατέχουν δεξιότητες υψηλής αξίας. Επίσης, γίνεται χρήση τεχνολογίας AI για τη δημιουργία εξατομικευμένων εμπειριών μάθησης. Σχηματικά μπορούμε να πούμε ότι στο παρελθόν η δομή του ταλέντου ήταν ένα τρίγωνο, με την επεξεργασία συναλλαγών στο κάτω μέρος, τους ειδικούς στη μέση, και τη λήψη αποφάσεων στην κορυφή. Στο μέλλον, διαβλέπουμε ότι το σχήμα θα γίνει ρόμβος, με τις επαναλαμβανόμενες απλές εργασίες στο κάτω μέρος να έχουν αντικατασταθεί μεν σε μεγάλο μέρος από μηχανές, αλλά με πολύ μεγαλύτερη ανάγκη για ανάπτυξη ειδικών στη μέση, προκειμένου να παραχθεί πραγματική αξία.

Πόσο καταλυτικός είναι ο ρόλος του οικονομικού διευθυντή στην επιτυχή ενσωμάτωση των κριτηρίων ESG σε μια επιχείρηση και σε ποιο βαθμό τα κριτήρια αειφορίας, συνδέονται, κατά τη γνώμη σας, με την εταιρική ανάπτυξη;

Η ανάγκη βελτίωσης των πρακτικών σε ότι αφορά το περιβάλλον, τη κοινωνία και την εταιρική διακυβέρνηση (ESG) αποτελεί μια από τις υψηλότερες προτεραιότητες των οργανισμών και συνεχίζει να ανεβαίνει στην εταιρική ατζέντα – με σχεδόν τους μισούς CEOs να αναφέρουν τη βιωσιμότητα ως μία από τις υψηλότερες προτεραιότητες για τον οργανισμό τους, σύμφωνα με την πιο πρόσφατη μελέτη της IBM με αποδέκτες Διευθύνοντες Συμβούλους, παγκοσμίως. Οι εταιρείες δίνουν ολοένα και μεγαλύτερη προσοχή και προτεραιότητα σε πρωτοβουλίες βιωσιμότητας, όχι μόνο λόγω των εξωτερικών πιέσεων από καταναλωτές και ρυθμιστικές αρχές, αλλά και λόγω της ανάγκης για πιο αποτελεσματικές και ανθεκτικές επιχειρηματικές δραστηριότητες ενόψει της κλιματικής αλλαγής. Tα κριτήρια ESG μετασχηματίζουν το τοπίο στη χρηματοδότηση βιώσιμων επενδύσεων και οι CFOs καλούνται να αξιοποιήσουν τη νέα ευκαιρία ανάπτυξης που αναδύεται στον επιχειρηματικό ορίζοντα.

Ο ρόλος του Οικονομικού Διευθυντή είναι καταλυτικός στη διασφάλιση της αναφοράς του οράματος ESG μιας εταιρείας και της ύπαρξης μιας στρατηγικής διακυβέρνησης δεδομένων ESG για την υποστήριξη των πληροφοριών που παρέχονται στις ρυθμιστικές αρχές και στα ενδιαφερόμενα μέρη. H ΙΒΜ πρωτοπορεί εδώ και πολλές δεκαετίες, έχοντας δεσμευτεί παγκοσμίως στην εφαρμογή μέτρων γύρω από την περιβαλλοντική προστασία.

Προσφέρει σε πελάτες, αλλά και εφαρμόζει στις εσωτερικές της διαδικασίες, τεχνολογίες τεχνητής νοημοσύνης βασισμένες σε λογισμικό ΙΒΜ (όπως Maximo, Τririga, Sterling, Envisi) που αποτελούν καθημερινό εργαλείο αποδοτικής διαχείρισης και αυξημένης παραγωγικότητας, διαμορφώνοντας ένα διαφορετικό επιχειρηματικό μοντέλο.