Ένα απλό και σταθερό φορολογικό σύστημα αποτελεί τον πυρήνα της επιτυχίας μιας φορολογικής πολιτικής, το οποίο επικεντρώνεται σε δυο πυλώνες: στην κοινωνική δικαιοσύνη και στην ενίσχυση της επιχειρηματικότητας, τονίζει στο FinancePro η Μαίρη Ψύλλα.

Στον τομέα της φορολογικής πολιτικής έχουν γίνει, όπως μας λέει, σοβαρά μεταρρυθμιστικά βήματα, ενώ η ψήφιση στις 31 Μαρτίου των δυο κωδίκων φορολογικής νομοθεσίας θα συμβάλει στην απλοποίησή της.

Πόσο πιθανό είναι να αποκτήσει η χώρα ένα απλό και σταθερό φορολογικό σύστημα;

Η δημιουργία ενός απλού, σταθερού, αλλά και, ταυτόχρονα, δίκαιου φορολογικού συστήματος αποτελεί υψηλή προτεραιότητα της κυβέρνησης. Τελεί, ωστόσο, πάντα σε συνάρτηση με πολλούς ακόμη παράγοντες, ιδίως με την οικονομική σταθερότητα, την κοινωνική συναίνεση, τις διεθνείς εξελίξεις, καθώς και την αποτελεσματική και αξιόπιστη φορολογική διοίκηση. Στόχος μας είναι ένα κοινωνικά δίκαιο, σταθερό φορολογικό περιβάλλον για την ενίσχυση της επιχειρηματικότητας και της εν γένει ανταγωνιστικότητας της οικονομίας.

Με βασικά όπλα τις νέες τεχνολογίες, την τεχνητή νοημοσύνη και τον περιορισμό της χρήσης μετρητών, εφαρμόζοντας ένα επικαιροποιημένο, σταθερό, λειτουργικό και πραγματικά δίκαιο θεσμικό πλαίσιο μπορούμε να αυξήσουμε την αποδοτικότητα του ελληνικού φορολογικού συστήματος.

Κατά τη γνώμη μου, ένα απλό και σταθερό φορολογικό σύστημα αποτελεί τον πυρήνα της επιτυχίας μιας φορολογικής πολιτικής. Επικεντρώνεται σε δύο πυλώνες∙ στην κοινωνική δικαιοσύνη και στην ενίσχυση της επιχειρηματικότητας. Αυτοί είναι οι πυλώνες γύρω από τους οποίους το πρόγραμμα της Κυβέρνησης αναπτύσσεται με διαθρωτικές αλλαγές και με συνέπεια στις βασικές αρχές της προόδου και της κοινωνικής συνοχής.

Ήδη στον τομέα της φορολογικής πολιτικής έχουν γίνει σοβαρά μεταρρυθμιστικά βήματα. Ο Νόμος 5073/2023 αποτελεί μια ολιστική προσπάθεια για την καταπολέμηση της φοροδιαφυγής.

Μελετάμε ν/σ με σοβαρά κίνητρα σε μικρές και μικρομεσαίες, αλλά και μεγάλες επιχειρήσεις, που ευελπιστούμε ότι θα οδηγήσει τη χώρα σε διαφορετικό παραγωγικό μοντέλο και θα ενισχύσει την επιχειρηματικότητα και τις επενδύσεις. Επίσης, εξελίσσεται και θα ολοκληρωθεί πολύ σύντομα μια διαδικασία κωδικοποίησης της φορολογικής νομοθεσίας που θα συμβάλλει στην απλότητα και στη δυνατότητα άμεσης εφαρμογής των διατάξεων. Σημειώνω ότι οι δύο πρώτοι κώδικες ολοκληρώνονται και ψηφίζονται από τη Βουλή στις 31 Μαρτίου. Η πρωτοβουλία αυτή ικανοποιεί τους στόχους της απλότητας και σταθερότητας του φορολογικού μας συστήματος που με τη σειρά του συμβάλλει αποφασιστικά στην ανάπτυξη της χώρας.

Ο νέος φορολογικός νόμος έχει στόχο να περιορίσει τη φοροδιαφυγή, κάτι που διαχρονικά επιδιώκει το κράτος. Τι σας κάνει να αισιοδοξείτε πως θα το πετύχετε αυτή τη φορά;

Η φοροδιαφυγή αποτελεί μόνιμο αγκάθι της ελληνικής οικονομίας. Διαχρονικά, κάθε κυβέρνηση λαμβάνει μέτρα για τον περιορισμό της, τα οποία στην πράξη αποδεικνύονται λιγότερο ή περισσότερο επιτυχημένα. Κατά την πρώτη τετραετία της Κυβέρνησης έγιναν σημαντικά βήματα προς τη σωστή κατεύθυνση. Ενδεικτικά αναφέρω ότι τα έσοδα του Δημοσίου αυξήθηκαν κατά 9,2% το 2023 χωρίς αύξηση των φορολογικών συντελεστών, λόγω της ανάπτυξης και του περιορισμού της φοροδιαφυγής. Το κενό ΦΠΑ μειώθηκε από 23% το 2018 στο 15% το 2023 και προβλέπεται να διαμορφωθεί σε 9% το 2026.

Ωστόσο, παρά τα θετικά βήματα, κοινή διαπίστωση είναι ότι το πρόβλημα παραμένει και, όπως λέει και ο Υπουργός μας, για εμάς η μάχη κατά της φοροδιαφυγής είναι μαραθώνιος και όχι σπριντ, και πρέπει να το αντιμετωπίσουμε δυναμικά μέχρι τέλους. Στο πλαίσιο αυτό, πρόσφατα νομοθετήσαμε διατάξεις που αναμένουμε να συμβάλλουν σημαντικά προς την κατεύθυνση αυτή. Για εμάς η φοροδιαφυγή είναι ακραίως αντικοινωνική συμπεριφορά, καθώς αποτελεί έγκλημα σε βάρος της κοινωνίας συνολικά. Των λίγων έναντι των πολλών. Η κοινωνία αντιλαμβάνεται ότι είναι προς όφελος του συνόλου ο περιορισμός της φοροδιαφυγής. Για εμάς, η φορολογική δικαιοσύνη είναι ύψιστη και αδιαπραγμάτευτη αξία και θα συνεχίσουμε να την υπηρετούμε στην πράξη με κάθε μέσο.

Ο περιορισμός της φοροδιαφυγής πρέπει να είναι στάση ζωής για το κράτος και τους πολίτες, ενώ πιστεύουμε και επενδύουμε στην εκπαίδευση της επόμενης γενιάς στη φορολογική συμμόρφωση. Η εκπαίδευση προς την ορθή κοινωνικά συμπεριφορά πρέπει να ξεκινά από το σχολείο και την οικογένεια. Αλλά και το κράτος πρέπει να δίνει το σωστό παράδειγμα αφενός με την ορθή και κοινωνικά δίκαιη διαχείριση των εσόδων και των ορθολογισμό των δαπανών και αφετέρου με την πάταξη των εστιών φοροδιαφυγής και τον δίκαιο αλλά αυστηρό κολασμό όσων φοροδιαφεύγουν. Θα το επαναλάβω: η φοροδιαφυγή στρέφεται εναντίον του κοινωνικού συνόλου και αυτό την καθιστά ιδιαιτέρως απεχθή και συνεπώς αυστηρώς κολάσιμη πράξη.

Περαιτέρω, ιδιαίτερα σημαντικό όπλο σε αυτή την προσπάθειά μας αποτελούν οι νέες τεχνολογίες. Ενδεικτικά, η ενίσχυση των ηλεκτρονικών συναλλαγών με την απλοποίηση των διαδικασιών επικοινωνίας μεταξύ επιχειρήσεων και ΑΑΔΕ, η καθιέρωση των ηλεκτρονικών λογιστικών βιβλίων (myDATA), των ηλεκτρονικών παραστατικών για τις συναλλαγές, αλλά και η διασύνδεση των ταμειακών μηχανών με τα πληροφοριακά συστήματα της ΑΑΔΕ αποτελούν βασικά βήματα για τον περιορισμό του φαινομένου. Από την άλλη μεριά, πάνω από 250.000 φορολογούμενοι έχουν εγκαταστήσει στα κινητά τους τηλέφωνα την εφαρμογή «appodixi», που αφορά στη νόθευση του στοιχείου που έχει εκδοθεί. Από την έναρξη της εφαρμογής έχουν πραγματοποιηθεί περισσότερες από 153.380 καταγγελίες. Περισσότερες από 5.550 καταγγελίες, οι οποίες αφορούν ενδείξεις φοροδιαφυγής, έχουν γίνει μέσω της ψηφιακής πλατφόρμας «Καταγγελίες Πολιτών».

Σημαντικό δε εργαλείο αναμένεται να αποτελέσει η αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης από την ΑΑΔΕ, που θα παρέχει τη δυνατότητα στοχευμένων ελέγχων, καθώς και συντονισμού και παρακολούθησης των ελέγχων που διενεργούνται από υπαλλήλους της υπηρεσίας.

Η θέσπιση του ελάχιστου φορολογικού συντελεστή 15% σε μεγάλες πολυεθνικές επιχειρήσεις καθώς και σε μεγάλους ελληνικούς ομίλους τι θα αποφέρει στα δημοσιονομικά έσοδα;

Θα προχωρήσουμε άμεσα στην ενσωμάτωση της Οδηγίας 2523/2022 που αφορά στην εφαρμογή των διατάξεων του Pillar II σχετικά με την εφαρμογή του ελάχιστου φορολογικού συντελεστή φόρου εισοδήματος σε ελληνικούς πολυεθνικούς ομίλους με έσοδα €750 εκατ. και πάνω, αλλά και σε αλλοδαπούς πολυεθνικούς ομίλους με θυγατρικές στην Ελλάδα με έσοδα σε επίπεδο ομίλου €750 εκατ. και πάνω. Οι διατάξεις αυτές αποσκοπούν στη μείωση της φοροαποφυγής που προκύπτει από τον πιθανό επιθετικό φορολογικό σχεδιασμό των ομίλων και την απόδοση στην κάθε δικαιοδοσία του φόρου που αναλογεί στη σχετική δραστηριότητα.

Στην Ελλάδα λειτουργούν 19 όμιλοι οι οποίοι ξεπερνούν το όριο των €750 εκατ. ακαθάριστων εσόδων και 900-950 θυγατρικές αλλοδαπών ομίλων. Τονίζουμε ότι πρόσθετος φόρος εισπράττεται εάν οι πιο πάνω οντότητες φορολογούν τα κέρδη τους με πραγματικό συντελεστή χαμηλότερο του 15%. Πιστεύουμε, όπως δείχνουν άλλωστε και τα στοιχεία μας, ότι οι οντότητες αυτές θα φορολογηθούν με υψηλότερο του 15% πραγματικό φορολογικό συντελεστή, συμμορφούμενες στη συνταγματική αρχή της ίσης φορολόγησης που στοχεύει στην εδραίωση της φορολογικής δικαιοσύνης.

Σε ό,τι αφορά τη φορολογία των επιχειρήσεων βρισκόμαστε στον μέσο όρο της Ευρώπης. Υπάρχει βούληση για περαιτέρω μείωση;

Βασική πολιτική μας επιδίωξη και δέσμευση αποτελεί η μείωση των φορολογικών βαρών. Η κυβέρνηση της Ν.Δ., ήδη από την πρώτη τετραετία, μείωσε πλήθος φορολογιών για το σύνολο των φορολογούμενων∙ μια μείωση που αφορά σε περίπου 70 φόρους και αποτιμάται σε περίπου 7 δισ. ευρώ. Βασική μας επιλογή αποτέλεσε η στήριξη της κοινωνίας και των δημόσιων εσόδων μέσω της πάταξης της φοροδιαφυγής, της ανάπτυξης και της μεγέθυνσης της οικονομίας και όχι η διαιώνιση της υπερφορολόγησης και της συρρίκνωσης.

Χάρη σε αυτήν την πολιτική επιλογή σημειώσαμε διπλάσιους ρυθμούς ανάπτυξης από τον μέσο όρο της ΕΕ. Σύμφωνα με πρόσφατα στοιχεία του πληροφοριακού συστήματος «ΕΡΓΑΝΗ» για το 2023, από το 2019 δημιουργήθηκαν πάνω από 320.000 νέες θέσεις εργασίας, που σημαίνει μείωση της ανεργίας από 17,5% το 2019 σε 9,2%. Παράλληλα, o κατώτατος μισθός και ο μέσος μισθός αυξήθηκαν κατά 20%, με στόχο τα 1500€, μέσο μισθό, στο τέλος της τετραετίας. Τέλος, και ίσως κυριότερα, σταθήκαμε δίπλα στην κοινωνία, ώστε να αμυνθεί στις αλλεπάλληλες εξωγενείς κρίσεις (κρίση πανδημίας, πόλεμος στην Ουκρανία, άνοδος επιτοκίων κ.λπ.).

Στο πρόγραμμά μας για τη νέα τετραετία προβλέπονταν περαιτέρω μειώσεις φόρων. Κάποιες από αυτές, όπως η αύξηση αφορολόγητου στις οικογένειες με παιδιά και η νέα μείωση κατά 10% του ΕΝΦΙΑ στα ακίνητα που ασφαλίζονται για φυσικές καταστροφές έχουν ήδη νομοθετηθεί και αρχίζουν να εφαρμόζονται. Ενώ, σταδιακά, αναμένεται να προχωρήσουμε και στην οριστική κατάργηση και του τέλους επιτηδεύματος.

Ένα εμπόδιο ως προς την προσέλευση των επενδύσεων είναι η αργή προσαρμογή του ελληνικού Δημοσίου στις εξελίξεις. Τα διαδικαστικά και διαχειριστικά θέματα αποθαρρύνουν πολλές φορές τους επενδυτές. Τι σχέδιο υπάρχει για τη λύση αυτών των θεμάτων;

Η αργή προσαρμογή του ελληνικού Δημοσίου στις εξελίξεις και τα διαδικαστικά και διαχειριστικά θέματα αποτελούν, πράγματι, εμπόδια για την προσέλκυση επενδύσεων, καθώς δρουν αποτρεπτικά στην αποτελεσματική λειτουργία των επιχειρήσεων. Απαιτούνται δε ολοκληρωμένη προσέγγιση και συντονισμένες προσπάθειες από τους εμπλεκόμενους φορείς. Στον σχεδιασμό μας εντάσσονται η ψηφιοποίηση και αυτοματοποίηση των διαδικασιών. Επενδύουμε σε ψηφιακές λύσεις που θα επιταχύνουν τις διαδικασίες και θα μειώσουν τη γραφειοκρατία. Η ψηφιοποίηση της Φορολογικής Διοίκησης και ο ψηφιακός μετασχηματισμός της οικονομίας, γενικότερα, συγκαταλέγονται μεταξύ των κεντρικών προτεραιοτήτων που έθεσε και προωθεί η Κυβέρνηση, ήδη από την αρχή της θητείας της.

Μάλιστα, η πρόσφατη υγειονομική κρίση, χάρη στον σωστό σχεδιασμό της Κυβέρνησης, μετατράπηκε τελικά σε ευκαιρία για τη χώρα μας, καθώς αποτέλεσε το εφαλτήριο για την εφαρμογή ενός συνεκτικού και αποτελεσματικού σχεδίου ψηφιακής μετάβασης, με την υλοποίηση εντυπωσιακών αλμάτων προόδου. Ενδεικτικώς, σημαντικά έργα στον τομέα της φορολογίας αποτελούν η διασύνδεση των φορολογικών ηλεκτρονικών μηχανισμών με το e-send, η ηλεκτρονική τιμολόγηση (e-invoicing), καθώς και η διαδικασία ηλεκτρονικής διαβίβασης δεδομένων στην πλατφόρμα myDATA. Επίσης, εισήχθησαν η αυτοματοποίηση των διαδικασιών επιστροφής ΦΠΑ, καθώς και φορολογικά κίνητρα για την επέκταση της χρήσης των ηλεκτρονικών συναλλαγών.

Αντιλαμβανόμαστε τις δυσκολίες μέχρι τη συνολική εφαρμογή των μέτρων αυτών. Πιστεύουμε ακράδαντα ότι θα εκπληρωθεί ο στόχος μας που είναι η διευκόλυνση των επιχειρήσεων στην εκπλήρωση των φορολογικών τους υποχρεώσεων. Παράλληλα, θεσπίστηκαν σημαντικά φορολογικά κίνητρα για τον ψηφιακό εκσυγχρονισμό των επιχειρήσεων με τις δαπάνες που αφορούν σε επενδύσεις ψηφιοποίησης να εκπίπτουν από τα ακαθάριστα έσοδα, προσαυξημένες κατά ποσοστό έως 100%.

Ταυτόχρονα, εμπλουτίζονται οι υφιστάμενες λειτουργίες των πληροφοριακών συστημάτων ενσωματώνοντας νέες τεχνολογίες και ενισχύεται η διαλειτουργικότητα και με συστήματα τρίτων φορέων, όπως το Κτηματολόγιο και το ΓΕΜΗ. Αναμένεται να δημιουργηθεί στην ΑΑΔΕ ένα νέο σύγχρονο τηλεφωνικό κέντρο που θα δίνει απαντήσεις στα ερωτήματα των φορολογουμένων, στα πρότυπα του «1555» του Υπουργείου Εργασίας και του ΕΦΚΑ, ενώ σχεδιάζεται να αξιοποιηθεί τεχνολογία τύπου «Chatbot» που, με τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης, θα μπορεί να δίνει απαντήσεις σε μια σειρά από ζητήματα πολιτών.

Αυτά σε συνδυασμό με τη σταθερή μας δέσμευση και την αποφασιστικότητά μας για την ενίσχυση των επενδύσεων και σε αγαστή συνεργασία με τους ενδιαφερόμενους φορείς θα αναλάβουμε, ως κυβέρνηση, περαιτέρω πρωτοβουλίες που θα συμβάλλουν στην αντιμετώπιση των προκλήσεων και των προβλημάτων που αντιμετωπίζουν οι επενδυτές στην Ελλάδα. Έχουμε δείξει πως όχι μόνο πετυχαίνουμε τους στόχους μας, αλλά και ότι καταφέρνουμε να τους ξεπερνάμε.