Πολλές γυναίκες μπαίνουν σε επαγγέλματα finance & accounting, η πλειοψηφία όμως μένει σε θέσεις χαμηλότερης ευθύνης. Λίγες ανεβαίνουν στη μεσαία και ανώτερη διοίκηση, με αποτέλεσμα να μην επαρκούν οι υποψήφιες για διαδοχή στα ΔΣ.

Το FinancePro προβάλλει τακτικά στα μηνιαία τεύχη του κορυφαία οικονομικά στελέχη, ανεξαρτήτως φύλου. Ειδικά τον μήνα Μάρτιο, όμως, στο πλαίσιο του εορτασμού της Παγκόσμιας Ημέρας της Γυναίκας, αφιερώνουμε περισσότερες σελίδες αποκλειστικά σε γυναίκες επαγγελματίες που δραστηριοποιούνται στο αντικείμενο ή τον κλάδο, αλλά και σε γυναίκες, οι οποίες, από θέση φορέα ή αντιπροσώπευσης, προάγουν το γυναικείο πρότυπο στα επαγγελματικά αυτά πεδία.

Φέτος, μελετώντας έρευνες, εκθέσεις, δηλώσεις, εκδηλώσεις, συνεντεύξεις και μαρτυρίες, εντοπίζουμε σε όλο αυτό το υλικό τρία κοινά στοιχεία: είναι πολλές οι γυναίκες που δραστηριοποιούνται επαγγελματικά στα αντικείμενα και τους κλάδους finance & accounting, και αυξάνονται εκείνες σε θέσεις ανώτατες, αλλά υπάρχουν λίγες στα ενδιάμεσα επίπεδα. Δεύτερον, η πανδημία, με όλα της τα δεινά, εδραίωσε την ευέλικτη εργασία, η οποία επιτρέπει, κατά κοινή ομολογία, την καλύτερη εξέλιξη και σταθερότερη πορεία των γυναικών στην εργασία γενικά, και στα πεδία finance & accounting ειδικότερα. Τρίτον, πόσο μεγάλη σημασία έχουν τα πρότυπα: «αν το βλέπω, τότε υπάρχει και για μένα».

Για το φετινό μας αφιέρωμα, μιλήσαμε με υψηλόβαθμα οικονομικά στελέχη γένους θηλυκού, καθώς και με γυναίκες σε ρόλους αντιπροσώπευσης, προκειμένου να διερευνήσουμε τις ευκαιρίες, τις προκλήσεις, τις τάσεις απασχόλησης και εξέλιξης για τις γυναίκες στους συγκεκριμένους επαγγελματικούς χώρους, αλλά και τις προσδοκίες τους για το μέλλον, οι οποίες διαγράφονται θετικές.

Χαρούλα Απαλαγάκη
Acting Γενική Διευθύντρια, ΕΕΤ
«Σήμερα, στον χρηματοπιστωτικό τομέα, οι γυναίκες αναλαμβάνουν τη διοίκηση δημόσιων οργανισμών, τη διαχείριση κεφαλαίων, τη χάραξη νομισματικής και οικονομικής πολιτικής και έχουν ίδια βαρύτητα λόγου και πράξεων»

Η μετάβαση από την ποσότητα στην ποιότητα θα κυριαρχήσει τα επόμενα χρόνια
Θα παραμείνει καιρό στο προσκήνιο το ζήτημα περί ισότιμης εκπροσώπησης των γυναικών σε θέσεις ευθύνης, προβλέπει η Χαρούλα Απαλαγάκη, Acting Γενική Διευθύντρια της Ελληνικής Ένωσης Τραπεζών:

«Νομίζω το θέμα της δυναμικής παρουσίας των γυναικών σε κρίσιμες θέσεις ευθύνης του χρηματοπιστωτικού τομέα, αλλά και γενικότερα του επιχειρηματικού γίγνεσθαι, θα διατηρήσει για μεγάλο χρονικό διάστημα την επικαιρότητά του. Θα τη διατηρήσει, όχι μόνο γιατί αποτελεί -και σωστά- ανυποχώρητο αίτημα η απόλυτα ισότιμη μεταχείριση ανεξαρτήτως φύλου, αλλά και γιατί συνηθίζουμε να την αποτιμούμε με τρόπο αριθμητικό και για τον λόγο αυτό μη αντιπροσωπευτικό. Θεωρώ ότι το ενδιαφέρον μετατίθεται, σταδιακά, από τους αριθμούς στην ουσία και συγκεκριμένα στην ουσιαστική και απόλυτα ισότιμη παρουσία των γυναικών σε θέσεις ευθύνης, χωρίς με οποιονδήποτε τρόπο να αμφισβητείται το έργο τους. Η μετάβαση από την ποσότητα στην ποιότητα θα είναι αυτή που θα κυριαρχήσει τα επόμενα χρόνια. Σήμερα, στον χρηματοπιστωτικό τομέα, οι γυναίκες αναλαμβάνουν τη διοίκηση δημόσιων οργανισμών, τη διαχείριση κεφαλαίων, τη χάραξη νομισματικής και οικονομικής πολιτικής και έχουν ίδια βαρύτητα λόγου και πράξεων. Παράλληλα, και στις θέσεις ευθύνης, οι γυναίκες διαφυλάττουν τις αρετές που χαρακτηρίζουν το έργο τους, δηλαδή τον συνδυασμό ευρηματικότητας και ασφάλειας, την εκπαίδευση στελεχών, την ανάδειξη ταλέντων, την κατοχή ιδιαίτερων τυπικών και ουσιαστικών προσόντων. Οι γυναίκες εξισορροπούν αριστοτεχνικά την ανάληψη κινδύνων και τη σύνεση. Υπάρχουν, ενδεχομένως, ακόμη τομείς, όπως λ.χ. η πληροφορική, όπου η γυναικεία παρουσία είναι σχετικά περιορισμένη, αλλά αυτό αντισταθμίζεται από την αυξημένη συμμετοχή σε άλλες ειδικότητες. Βασικό είναι ακόμη ότι η εκπαίδευση στην Ελλάδα, σε όλα τα στάδια, στηρίζει ουσιαστικά την ισονομία. Όπως σε πολλούς άλλους τομείς, έτσι και σε αυτόν η Ελλάδα έχει κάνει σημαντικά βήματα και θεωρώ ότι έχει ανακτήσει αρκετό από τον χαμένο χρόνο.»

Πληθαίνουν οι γυναίκες CEOs, λιγοστεύουν οι CFOs στην Ελλάδα
Στη φετινή, εικοστή έκθεση της Grant Thornton για το Γυναικείο Επιχειρείν, αναφέρεται ότι στην Ελλάδα, το ποσοστό των γυναικών σε θέσεις Chief Executive Officer (CEO) και Managing Director κατέγραψε αξιοσημείωτη άνοδο στο 27% έναντι 14% το 2023 και είναι το 6ο υψηλότερο ανάμεσα στις 28 χώρες που συμμετέχουν στην έρευνα. Ταυτόχρονα, όμως, το ποσοστό γυναικών σε θέσεις Chief Finance Officer (CFO), έπεσε στο 22% έναντι 34% το 2023, ενώ την ίδια στιγμή το ποσοστό γυναικών σε θέσεις Chief Operating Officer (COO) σημείωσε άνοδο 6% και το ποσοστό γυναικών σε θέσεις Chief Information Officer (CIO) παρέμεινε αμετάβλητο σε σχέση με το 2023. Σε γενικές γραμμές, το ποσοστό των γυναικών που βρίσκονται σε ανώτερες διοικητικές θέσεις κατέγραψε πτώση το 2024, στο 32% από 37% πέρυσι. Συνολικά, βέβαια, από το 2004 ως σήμερα, το σχετικό ποσοστό έχει σημειώσει άνοδο 10 ποσοστιαίων μονάδων. Σε παγκόσμιο επίπεδο, από το 2012, οι γυναίκες σε κάποιες θέσεις σημειώνουν σημαντική πρόοδο: HR Director (από 11% το 2012 σε 46% το 2024), CFO (από 12% σε 39%) και Sales Director (από 4% σε 26%). Από την άλλη, φέτος σημειώθηκε δραματική μείωση στο ποσοστό των γυναικών CEOs. Αυτό, σύμφωνα με τη συμβουλευτική εταιρεία, υποδηλώνει μεταστροφή στην τάση των γυναικών να κατέχουν θέσεις πραγματικής εξουσίας σε έναν οργανισμό, και λειτουργεί ως προειδοποίηση ότι δεν αρκεί μόνο η ανέλιξη των γυναικών σε ανώτερες διοικητικές θέσεις, αλλά ότι χρειάζονται αποφασιστικές δράσεις για να παραμείνουν εκεί.

Τα ευρήματα προέρχονται από περίπου 5.000 συνεντεύξεις που πραγματοποιήθηκαν το διάστημα Οκτώβριος-Νοέμβριος 2023 με διευθύνοντες συμβούλους, διευθυντικά στελέχη, προέδρους και άλλα ανώτερα στελέχη με ευθύνη λήψης αποφάσεων, από όλους τους κλάδους, σε 28 χώρες.

Καλές χρηματοοικονομικές επιδόσεις και υψηλότερη πιστοληπτική αξιολόγηση
Η έκθεση της επενδυτικής εταιρείας BlackRock με τίτλο Lifting financial performance by investing in women (Νοέμβριος 2023), έδειξε ότι, κατά μέσο όρο, οι γυναίκες τείνουν να εκπροσωπούνται δυναμικά στους κλάδους Health Care (52%) και Financials (49%), τουλάχιστον σε επίπεδο συνολικού εργατικού δυναμικού. Εντούτοις, η έμφυλη αυτή ποικιλομορφία τείνει να διαβρώνεται στα ανώτερα στρώματα της ιεραρχίας. Σε θέσεις entry level, παρατηρείται, λίγο ως πολύ, ισότιμη εκπροσώπηση, αλλά, ειδικά στους δύο προαναφερθέντες κλάδους παρατηρείται το μεγαλύτερο χάσμα στην εκπροσώπηση των γυναικών σε επίπεδο εκτελεστικής και ανώτατης διοίκησης. Πάντως, η ισότιμη παρουσία γυναικών στις εταιρείες εξακολουθεί να διασφαλίζει καλύτερες χρηματοοικονομικές επιδόσεις για τις εταιρείες αυτές. Επιπλέον, σύμφωνα με έκθεση της Moody’s Investors Service, οι εταιρείες με υψηλότερα ποσοστά γυναικών στα διοικητικά τους συμβούλια τείνουν να επιτυγχάνουν υψηλότερη πιστοληπτική αξιολόγηση από εκείνες με μικρότερη γυναικεία εκπροσώπηση. Το ποσοστό των θέσεων στα ΔΣ που κατέχουν γυναίκες στις εταιρείες της Βόρειας Αμερικής αυξήθηκε στο 30% φέτος από 29% το 2023 και 21% το 2019, ανέφερε η Moody’s. Οι εταιρείες με έδρα την Ευρώπη αύξησαν την εν λόγω εκπροσώπηση στο 35% φέτος από 33% το 2023 και 21% το 2019.

Η Moody’s αναμένει αύξηση του ποσοστού των γυναικών στα ΔΣ τα επόμενα χρόνια.

Sharron Gunn
Chief Operating Officer, ICAEW
«Τα νέα προσαρμοστικά εργασιακά περιβάλλοντα που προέκυψαν ως αποτέλεσμα της πανδημίας, ώθησαν εκθετικά προς τα εμπρός την έμφυλη ισότητα στην εργασία»

Οι νέες μορφές εργασίας, ευκαιρία να εξισωθούν ‘οι όροι του παιχνιδιού’ στη λογιστική
Οι γυναίκες αποτελούν παγκοσμίως περίπου το μισό των επαγγελματιών λογιστών, αλλά λίγες κατέχουν ανώτερες θέσεις στον κλάδο. Ωστόσο, οι εξελίξεις ως προς τις μορφές εργασίας, φέρνουν οφέλη όχι μόνο στις εταιρείες, αλλά και στο γυναικείο εργατικό δυναμικό. Εκπροσωπώντας το ICAEW (Institute of Chartered Accountants in England and Wales), η Sharron Gunn, Chief Operating Officer του Ινστιτούτου, μάς είπε:

«Γνωρίζουμε ότι οι γυναίκες στη λογιστική αντιμετωπίζουν επίμονα εμπόδια στην εξέλιξη της σταδιοδρομίας τους, όπως η εδραιωμένη ανισότητα ως προς τις ευκαιρίες, η πρόσθετη ανισότητα που προκαλείται από άδειες για τη δημιουργία οικογένειας ή για άλλες ευθύνες φροντίδας, και οι ιστορικά αυστηρές και άκαμπτες μορφές εργασίας. Όλοι αντιλαμβανόμαστε τις αρνητικές επιπτώσεις που είχε η πανδημία, αλλά μαζί έφερε και ευκαιρίες. Τα νέα προσαρμοστικά εργασιακά περιβάλλοντα που προέκυψαν ως αποτέλεσμα, ώθησαν εκθετικά προς τα εμπρός την έμφυλη ισότητα στην εργασία. Θα μπορούσε να πει κανείς ότι τα τελευταία 3 χρόνια έχουμε δει μεγαλύτερη πρόοδο για τις γυναίκες στην εργασία, από ό,τι σε σχεδόν 20 χρόνια προσέγγισης με νόμους και πολιτικές, ενώ οι νέες μορφές εργασίας παρέχουν γνήσια ευκαιρία να εξισωθούν ‘οι όροι του παιχνιδιού’. Πολλοί οργανισμοί εντοπίζουν επιχειρηματικά οφέλη από αυτήν την ευελιξία, από το πιο δεσμευμένο και παραγωγικό εργατικό δυναμικό, ενώ αρκετοί επιδιώκουν να καταστήσουν μόνιμη αυτήν την ευελιξία που επέβαλε εκτάκτως η πανδημία. Στο ICAEW κατανοούμε τη σπουδαιότητα αυτής της υποστηρικτικής πολιτικής για την επίτευξη έμφυλης ισότητας και έχουμε πρόσφατα προβεί σε ενέργειες για να ενισχύσουμε τις πολιτικές μας σχετικά με τη μητρότητα, την πατρότητα, και τις κοινές, διευρυμένες γονικές παροχές.

Εντός του Ηνωμένου Βασιλείου, ο κλάδος των financial services έχει το μεγαλύτερο έμφυλο μισθολογικό χάσμα, στο 23,7%, ενώ οι άλλοι κλάδοι βρίσκονται στο 11,7%, και το αντίστοιχο χάσμα στους ορκωτούς και εγκεκριμένους λογιστές βρίσκεται στο 6,6%. Οι γυναίκες υποεκπροσωπούνται ξεκάθαρα σε ανώτατες διοικητικές θέσεις στον χρηματοπιστωτικό τομέα (35%), όπως τονίζει η έκθεση Sexism in the City. Η υποστηρικτική διοίκηση και οι στοχευμένες ευκαιρίες ανάπτυξης, ιδίως κατά τη διάρκεια κρίσιμων σταδίων της καριέρας είναι σημαντικές για τη διακράτηση των γυναικών και για να έχουν τη δυνατότητα να ευημερήσουν.»

Η κουλτούρα του χρηματοπιστωτικού κλάδου και το μισθολογικό χάσμα
Η επιτροπή χρηματοοικονομικών της Βουλής των Κοινοτήτων του Ηνωμένου Βασιλείου συνέταξε, και δημοσίευσε στις αρχές του μήνα (08/03/2024), έκθεση με τίτλο Sexism in the City, για τις συνθήκες εργασίας των γυναικών στον κλάδο των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών. Ο συγκεκριμένος είναι από τους σημαντικότερους τομείς της βρετανικής οικονομίας, καθώς απασχολεί -άμεσα ή σε συναφείς υπηρεσίες- περισσότερα από 2,5 εκατομμύρια άτομα σε όλο το Ηνωμένο Βασίλειο, έχει δυσανάλογα μεγάλη συμβολή στο Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν και συνεισφέρει μέσω φορολογίας 100 δισεκατομμύρια λίρες.

Η έρευνα εντόπισε βελτιώσεις για τις γυναίκες του κλάδου, βάσει κάποιων μετρήσεων, όπως π.χ. το ποσοστό γυναικών σε ανώτερες θέσεις.

Όμως, εξακολουθεί να επικρατεί προβληματισμός για τη γενικότερη κουλτούρα του κλάδου, η οποία εμποδίζει την πρόοδο των γυναικών, ενώ ταυτόχρονα υπογραμμίζεται ότι η κουλτούρα είναι το πιο δύσκολο πεδίο προς μεταρρύθμιση.

Μία από τις κύριες ανησυχίες που επισημάνθηκαν ήταν η επικέντρωση στην εκπροσώπηση των γυναικών μόνο σε ανώτερο διοικητικό επίπεδο, δηλαδή το μερίδιο γυναικών που πρόκειται να μπουν σε διοικητικά συμβούλια. Αυτό θεωρείται προβληματικό, διότι δεν εξετάζει τις συναφείς επαγγελματικές πορείες που λειτουργούν ως «παραπόταμοι» για το τελικό αυτό ρεύμα προς την ανώτατη διοίκηση. Οι στατιστικές δείχνουν ότι το άλμα προς τη μεσαία διοίκηση είναι ιδιαίτερα προβληματικό.

Ο τομέας των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών παρουσιάζει το μεγαλύτερο μέσο έμφυλο μισθολογικό χάσμα από οποιονδήποτε άλλο τομέα και η μείωσή του προχωρά πολύ αργά, σύμφωνα με την έκθεση, η οποία επικαλείται στοιχεία της PwC UK: Το 2022-23, το μέσο μισθολογικό χάσμα στις χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες ήταν 23,7%, έναντι 11,7% σε όλους τους άλλους κλάδους. Η πρόοδος, από την έναρξη της υποβολής των σχετικών εκθέσεων το 2017, ήταν επίσης αργή, με το χάσμα να μειώνεται μόνο κατά 1,7% σε έξι χρόνια για τις επιχειρήσεις χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών (1,1% για όλους τους άλλους κλάδους). Το μέγεθος του έμφυλου μισθολογικού χάσματος στον κλάδο αποδίδεται συχνά στην υποεκπροσώπηση των γυναικών σε ανώτερους ρόλους και στην υπερεκπροσώπηση σε κατώτερους ρόλους.

Πάντως, και αυτή η έκθεση υπογραμμίζει ότι ίσως η μεγαλύτερη καθοριστική αλλαγή από την προηγούμενη έκθεση της επιτροπής, το 2018, ήταν σχεδόν τυχαία, και δεν είναι άλλη από την εδραίωση των υβριδικών και απομακρυσμένων μορφών εργασίας που προέκυψε από την πανδημία, και ωφέλησε ιδιαίτερα τις γυναίκες.

Στέλλα Κάσδαγλη
Συνιδρύτρια Women On Top
«Δημιουργούνται όλο και περισσότερες κοινότητες δικτύωσης, οι οποίες παρέχουν υποστήριξη, καθοδήγηση και ενημέρωση, υποστηρίζοντας την ενδυνάμωση των γυναικών και πιο ισότιμη κουλτούρα στον χώρο των χρηματοοικονομικών»

Πρότυπα, στερεότυπα και γυναικεία δικτύωση
Ένας από τους λόγους που διαιωνίζουν το έμφυλο μισθολογικό χάσμα και την υποεκπροσώπηση στην ανώτατη διοίκηση είναι οι επίμονες προκαταλήψεις. Η Στέλλα Κάσδαγλη, Συνιδρύτρια του οργανισμού Women On Top, εξηγεί σχετικά: «Μέσω των μεντόρων του Women On Top που δραστηριοποιούνται στον τομέα των χρηματοοικονομικών και της λογιστικής, μαθαίνουμε ότι βασικό εμπόδιο, ακόμα και σήμερα, για τις γυναίκες του κλάδου, αποτελεί η επίμονη προκατάληψη ότι οι ίδιες δεν είναι σε θέση να χειρίζονται ρόλους υψηλού ρίσκου που απαιτούν γρήγορη λήψη δύσκολων αποφάσεων, διαχείριση κινδύνου και στρατηγική σκέψη. Αυτή η πεποίθηση συχνά εμποδίζει ταλαντούχες γυναίκες να εξελιχθούν στην καριέρα τους, ενώ αποτελεί και έναν από τους παράγοντες που διαιωνίζουν το έμφυλο μισθολογικό χάσμα και την έλλειψη εκπροσώπησης σε ηγετικούς ρόλους στον συγκεκριμένο τομέα. Χωρίς, βέβαια, να λείπουν οι προκλήσεις που σχετίζονται με τη συμφιλίωση της επαγγελματικής και ιδιωτικής ζωής των γυναικών, αλλά και την πρόσβασή τους σε ευκαιρίες mentoring και δικτύωσης. Τα καλά νέα είναι ότι, λόγω της αυξανόμενης ευαισθητοποίησης γύρω από την έμφυλη ανισότητα στην εργασία, παρατηρούμε και αυξημένες προσπάθειες με στόχο την προώθηση της διαφορετικότητας και της συμπερίληψης και στα χρηματοοικονομικά και λογιστικά επαγγέλματα. Παράλληλα, χάρη στην ψηφιοποίηση της εργασίας που επιταχύνθηκε από την πανδημία, οι ευέλικτες ρυθμίσεις εργασίας γίνονται όλο και πιο κοινές στον κλάδο, προσφέροντας σε γυναίκες και άνδρες περισσότερες ευκαιρίες εξισορρόπησης της εργασίας και των ευθυνών φροντίδας που μπορεί να έχουν. Βλέπουμε, τέλος, ότι δημιουργούνται πλέον όλο και περισσότερες κοινότητες δικτύωσης με επίκεντρο τις γυναίκες, οι οποίες παρέχουν πολύτιμη υποστήριξη, καθοδήγηση και ενημέρωση, υποστηρίζοντας έτσι την ατομική ενδυνάμωση των γυναικών, αλλά -σταδιακά- και μια πιο ισότιμη κουλτούρα στον χώρο των χρηματοοικονομικών.»

Ελίζα Λειβαδιώτου
Executive Director Finance, Τράπεζα Κύπρου
«Στον χρηματοοικονομικό τομέα, λόγω της απαιτητικής του φύσης, οι δυσκολίες για τη γυναίκα γίνονται περισσότερες, καθώς θα πρέπει να ισοζυγίσει τις επαγγελματικές και τις προσωπικές υποχρεώσεις»

Υπάρχουν πάντοτε ευκαιρίες
Η πειθαρχία και η αφοσίωση αποτελούν σημαντικά εφόδια για την αξιοποίηση των ευκαιριών που παρουσιάζονται, σύμφωνα με την Ελίζα Λειβαδιώτου, Executive Director Finance στην Τράπεζα Κύπρου, η οποία σχολιάζει: «Η Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας δεν είναι απλώς μια επέτειος. Αποτελεί σύμβολο των μικρών καθημερινών, καθώς και των μεγαλύτερων θεσμικών κατακτήσεων της κάθε γυναίκας, για ισότιμη θέση στην κοινωνία. Ανεξαρτήτως φύλου και σε οποιονδήποτε τομέα εργασίας, υπάρχουν πάντοτε ευκαιρίες, φτάνει να διαθέτει κάποιος επαγγελματισμό, πειθαρχία, αφοσίωση και όρεξη για σκληρή δουλειά. Στον χρηματοοικονομικό τομέα, λόγω της απαιτητικής του φύσης, οι δυσκολίες για τη γυναίκα γίνονται περισσότερες, καθώς θα πρέπει να ισοζυγίσει τις επαγγελματικές και τις προσωπικές υποχρεώσεις, ειδικά στο στάδιο που θα αποκτήσει οικογένεια και παιδί.»

Ευελιξία, στο πλαίσιο στρατηγικής DEI
Στην έκθεσή της η Grant Thornton προσδιορίζει τρεις οδούς προς την ίση εκπροσώπηση των δύο φύλων:

  • Επικεφαλής DEI (Diversity, Equity & Inclusion) μιας εταιρείας πρέπει να είναι στέλεχος της C-suite, αλλά από κοινού με υψηλόβαθμη γυναίκα, καθώς ο συνδυασμός αυτός επηρεάζει θετικά το ποσοστό γυναικών σε ανώτερες διοικητικές θέσεις.
  • Οι επιχειρήσεις πρέπει να έχουν σαφή στρατηγική και συγκεκριμένους στόχους DEI, και να αποτιμούν τακτικά την επίτευξή τους.
  • Οι επιχειρήσεις που παρέχουν μεγαλύτερη ευελιξία ως προς τον τρόπο εργασίας, έχουν υψηλότερο ποσοστό γυναικών σε ανώτερες διοικητικές θέσεις.

Η σημασία του mentoring και ο παράγων ESG στα financial services
Μεγάλη έμφαση στην εξάλειψη των προκαταλήψεων και την εξάπλωση των γυναικείων δικτύων υποστήριξης, εκπαίδευσης και καθοδήγησης, έδωσαν οι ομιλητές σε εκδήλωση (12/2023) του ESCP Business School σχετικά με την ενδυνάμωση των γυναικών στο finance και τις προκλήσεις και ευκαιρίες που παρουσιάζονται.

Πιο αναλυτικά, ένα από τα βασικά συμπεράσματα της εκδήλωσης ήταν ότι τα έμφυλα στερεότυπα είναι σύνηθες εμπόδιο για τις γυναίκες, ειδικά όταν αυτές διεκδικούν καίριες θέσεις στη διαχείριση κινδύνων και στη λήψη αποφάσεων.

Επικρατεί η εσφαλμένη αντίληψη ότι οι γυναίκες δεν είναι ικανές να αναλάβουν απαιτητικούς ρόλους στη λήψη αποφάσεων, τη διαχείριση κινδύνων και τη στρατηγική σκέψη. Οι προκαταλήψεις αυτές έχουν εκτεταμένες επιπτώσεις, καθώς αποθαρρύνουν τις νέες γυναίκες από το να ακολουθήσουν καριέρα στον συναρπαστικό αυτόν τομέα, όπως τον χαρακτηρίζει το ESCP. Παράλληλα με τη συντονισμένη προσπάθεια για άρση των προκαταλήψεων, τονίζεται ότι οι γυναίκες πρέπει να αψηφήσουν αυτές τις προκαταλήψεις και να ακολουθήσουν τις επαγγελματικές τους φιλοδοξίες με αυτοπεποίθηση και αποφασιστικότητα.

Όσο αποτελεί εμπόδιο η παρουσία προκαταλήψεων, τόσο αποτελεί εμπόδιο η απουσία προτύπων. Ιδίως όταν είναι καινούριες στον χρηματοπιστωτικό τομέα, οι γυναίκες δεν βλέπουν γύρω τους πολλά ισχυρά γυναικεία πρότυπα, γεγονός που τις δυσκολεύει να φανταστούν τους εαυτούς τους σε ηγετικές θέσεις. Ως εκ τούτου, τα προγράμματα mentoring και οι πρωτοβουλίες δικτύωσης κρίνονται ζωτικής σημασίας. Το mentoring και τα προγράμματα leadership μπορούν επίσης να βοηθήσουν στην αντιμετώπιση της διαβόητης ανδροκρατούμενης κουλτούρας του κλάδου, ενώ αποτελεσματικά λειτουργούν και τα γυναικεία δίκτυα μέσα στις εταιρείες, όπου οι γυναίκες μπορούν να ανταλλάξουν εμπειρίες και να μάθουν η μία από την άλλη. Και στη συγκεκριμένη εκδήλωση τονίστηκε η σημαντική πρόκληση της εξισορρόπησης επαγγελματικής ζωής και οικογενειακών υποχρεώσεων, στην επίτευξη της οποίας μπορεί να συμβάλει η υιοθέτηση ευέλικτων μορφών εργασίας.

Τέλος, διαπιστώθηκε ότι τα θέματα ESG μπορούν να επηρεάσουν καθοριστικά τη σταδιοδρομία πολλών επαγγελματιών του τραπεζικού τομέα, καθώς οι σχετικοί κανονισμοί συχνά προβλέπουν συγκεκριμένους στόχους αναφορικά με την ποικιλομορφία των φύλων στο προσωπικό, ιδίως σε ηγετικές θέσεις.

Ζέτα Γκέκα
CFAO, Allianz Trade
«Είναι στο χέρι των γυναικών να αποκτήσουν την εκπαίδευση και τις δεξιότητες που χρειάζονται, ώστε να βρουν τον δρόμο για την επιτυχία και την ανέλιξή τους»

Συμπερασματικά, οι γυναίκες μπορούν και πρέπει να ακολουθήσουν τις φιλοδοξίες τους με αυτοπεποίθηση και αποφασιστικότητα, ιδίως σήμερα, που οι νέοι όροι διακυβέρνησης μπορούν να τις υποστηρίξουν. Η Ζέτα Γκέκα, CFAO στην Allianz Trade, υπογραμμίζει: «Οι γυναίκες στον χρηματοοικονομικό τομέα συνεχίζουν να αντιμετωπίζουν προκλήσεις, έχουν όμως πλέον και πολλές ευκαιρίες. Οι εταιρείες, όλο και περισσότερο, υιοθετούν πολιτικές που προωθούν ένα περιβάλλον ισότητας μεταξύ ανδρών και γυναικών. Η δυσκολία να αποκτήσουν εμπιστοσύνη και αναγνώριση λόγω παραδοσιακών αντιλήψεων και στερεοτύπων μειώνεται, ενώ παράλληλα ενισχύεται η ισότητα αμοιβών και η εκπροσώπηση σε υψηλόβαθμες θέσεις. Πιστεύω πως είναι πλέον περισσότερο από ποτέ στο χέρι των γυναικών να αποκτήσουν την εκπαίδευση και τις δεξιότητες που χρειάζονται ώστε να βρουν τον δρόμο για την επιτυχία και την ανέλιξή τους.»

Μαριάννα Μάμου
Head Advice Beyond Investing, UBS Global Wealth Management’s Chief Investment Office
«Ο κλάδος του finance προσφέρει στις γυναίκες άφθονες ευκαιρίες αριστείας και ηγεσίας, αλλά οι προκλήσεις επιμένουν και πρέπει να καλλιεργήσουμε συμπεριληπτική κουλτούρα και αμερόληπτες πρακτικές προαγωγών και προσλήψεων»

Καλό το mentoring, καλύτερο το sponsorship
Η Μαριάννα Μάμου, Head Advice Beyond Investing, UBS Global Wealth Management’s Chief Investment Office, εστιάζει στη συμπερίληψη, τα πρότυπα, τις πρακτικές προαγωγών, αλλά και το sponsorship έναντι του mentorship, ώστε να προωθούνται ενεργά και να στηρίζονται με ευκαιρίες τα νεότερα στελέχη.

«Πιστεύω ακράδαντα ότι ο κλάδος του finance προσφέρει στις γυναίκες άφθονες ευκαιρίες αριστείας και ηγεσίας. Εντούτοις, στο ανδροκρατούμενο αυτό τοπίο, οι προκλήσεις επιμένουν. Είναι σημαντικό να καλλιεργήσουμε συμπεριληπτική κουλτούρα, καθώς επίσης αμερόληπτες πρακτικές προαγωγών και προσλήψεων. Αυτό περιλαμβάνει αυξημένη ορατότητα -σε ρόλους προτύπων- των γυναικών της ανώτερης διοίκησης, την έμφαση περισσότερο στο sponsorship παρά στο mentorship, και τις προαγωγές βάσει αξίας και επιδόσεων, παρά απλώς βάσει προσωπικής επαφής και παρουσίας ή εκτιμώμενων δυνατοτήτων.»

Εκτεταμένη παρουσία στα financial services, μη βιώσιμος ο ρυθμός προόδου γενικά
Η 8η έκδοση της έκθεσης της Deloitte, Women in the boardroom: A global perspective, αναφέρει ότι οι γυναίκες δεν κατέχουν ούτε το ένα τέταρτο των θέσεων σε ΔΣ παγκοσμίως. Τονίζει όμως ότι, σε 30 από τις χώρες που εξετάστηκαν, ο κλάδος των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών κατατάσσεται είτε 1ος είτε 2ος στο θέμα της έμφυλης ποικιλομορφίας, η οποία είναι σχεδόν διπλάσια σε αυτόν τον κλάδο από ό,τι σε άλλους. Κατά την τελευταία δεκαετία, περισσότερες γυναίκες ανέλαβαν θέσεις C-suite στον κλάδο από ό,τι άνδρες, και την τελευταία πενταετία, οι γυναίκες που αναλαμβάνουν τέτοιες θέσεις προέρχονται τρεις φορές συχνότερα από μη παραδοσιακές θέσεις C-suite. Επιπλέον, για κάθε γυναίκα που αναλαμβάνει ηγετική θέση στον κλάδο, σημειώνεται θετικός, μετρήσιμος αντίκτυπος στον αριθμό των γυναικών σε θέσεις ακριβώς ένα επίπεδο κάτω από τη C-suite. Ωστόσο, ο ρυθμός προόδου δεν φαίνεται βιώσιμος: Η εκπροσώπηση των γυναικών σε ανώτερες ηγετικές θέσεις έχει αυξηθεί με βραδύτερο ρυθμό από ό,τι στις θέσεις C-suite, γεγονός που υποδηλώνει ότι η δεξαμενή υποψήφιων διαδόχων ενδέχεται να αδειάσει τα επόμενα χρόνια.

Τερέζα Μεσσάρη
General Manager, COO/CFO, Prodea Investments
«Εκεί που λαμβάνονται οι αποφάσεις και χαράζεται η στρατηγική, ξεκινά η ανισομέρεια στην εκπροσώπηση των γυναικών και αυτή ακριβώς δυσκολεύει την πρόσβαση στην κορυφή»

Η Τερέζα Μεσσάρη, General Manager, COO/CFO στην Prodea Investments, αναφέρει: «Αν και οι γυναίκες στην πλειοψηφία τους επιδεικνύουν αναλυτική και συνθετική σκέψη και ικανότητα αναγνώρισης κινδύνων, δεξιότητες απαραίτητες στο finance, ιστορικά παρατηρούμε μάλλον ισορροπημένη παρουσία ανδρών και γυναικών έως και τις μεσαίες θέσεις, ενώ προς τις ανώτερες, εκεί που λαμβάνονται οι αποφάσεις και χαράζεται η στρατηγική, ξεκινά η ανισομέρεια στην εκπροσώπηση των γυναικών και αυτή ακριβώς δυσκολεύει την πρόσβαση στην κορυφή. Οι γυναίκες σε ανώτερες θέσεις οφείλουν να λειτουργήσουν ως role models και μέντορες, ενώ σημαντικότατη είναι και η επιλογή του σωστού συντρόφου για να υπάρχει υποστηρικτική υποδομή στον οικογενειακό χώρο.»

Παγκοσμίως, σύμφωνα με την έρευνα της Deloitte, οι γυναίκες κατέχουν το 23,3% των θέσεων σε ΔΣ, το 8,4% των θέσεων προέδρου ΔΣ, το 6% των θέσεων CEO και το 17,6% των θέσεων CFO.

Παραπλήσια είναι και τα ευρήματα της Equileap, ανεξάρτητης εμπειρογνώμονα σε ζητήματα DEI, η οποία εξέτασε δείγμα 3.795 εισηγμένων εταιρειών σε 27 ανεπτυγμένες αγορές, ως προς την ισότιμη εκπροσώπηση των γυναικών. Το 7% των CEOs είναι γυναίκες (από 6% το 2023). Μόνο το 17% των εταιρειών έχει γυναίκα CFO (από 15% το 2023). Λιγότερο από το 2% των εταιρειών έχει γυναίκα και στους δύο ρόλους (CEO και CFO).

Ειδικά στην Ελλάδα, το ποσοστό θέσεων CFO στις 19 εισηγμένες του δείγματος της Deloitte, ανέρχεται σε 0%, από 5,9% το 2021. Σε σύνολο θέσεων ΔΣ η Ελλάδα κατατάσσεται στην 25η θέση (από 50), με ποσοστό γυναικών 24,7% στις θέσεις ΔΣ.

Ελένη Ζαπουνίδου
Finance & Accounting Manager, Tosoh Hellas
«Η πιο σημαντική μεταβολή είναι ότι οι γυναίκες αρχίζουν επιτέλους να δείχνουν εμπιστοσύνη στις γνώσεις, τις δεξιότητες και την εμπειρία τους και τολμούν να διεκδικούν θέσεις ευθύνης»

Η μεγαλύτερη πρόκληση για τις γυναίκες είναι η επίγνωση της αξίας τους
Έτσι υποστηρίζει η Ελένη Ζαπουνίδου, Finance & Accounting Manager της Tosoh Hellas, η οποία επισημαίνει ότι «ο επιχειρηματικός κόσμος αλλάζει, καθώς ολοένα και περισσότεροι οργανισμοί δηλώνουν την δέσμευσή τους στην ισότητα και τη διαφορετικότητα των φύλων και την παροχή ίσων ευκαιριών».

Και, κλείνοντας, παροτρύνει: «Ωστόσο, η πιο σημαντική μεταβολή κατά τη γνώμη μου, είναι ότι οι γυναίκες αρχίζουν επιτέλους να δείχνουν εμπιστοσύνη στις γνώσεις, τις δεξιότητες και την εμπειρία τους και τολμούν να διεκδικούν θέσεις ευθύνης. Αυτή είναι και η μεγαλύτερη πρόκληση σήμερα για εμάς τις γυναίκες, η επίγνωση της αξίας μας και της προοπτικής μας για ανέλιξη.»